Rodrigo Borgia, wamenyekanye nka Papa Alexandre VI, yayoboye Kiliziya Gatolika kuva mu 1492 kugeza mu 1503. Mu mateka ya Kiliziya, akunze kuvugwa nk’umwe mu bapapa bateje impaka kurusha abandi. Nubwo hari ibivugwa kuri we byagiye bikabirizwa cyangwa bikandikwa n’abanzi be ba politiki, hari n’ibintu byinshi byemejwe n’amateka byatumye izina rye riba ikimenyetso cy’ubutegetsi bushingiye ku nyungu bwite.
Kugura amajwi kugira ngo abe Papa
Kimwe mu bintu byamukurikiye ubuzima bwe bwose ni uko bivugwa ko yabaye Papa nyuma yo kugura amajwi ya bamwe mu bakaridinali. Muri icyo gihe, kugurisha cyangwa kugura imyanya ya Kiliziya (Simoniya) byari ikibazo gikomeye. Nubwo hari impaka ku bimenyetso bihari, amateka menshi agaragaza ko amasezerano ya politiki n’impano zikomeye byagize uruhare mu itorwa rye.
Gushyira umuryango we imbere
Alexandre VI ni umwe mu bapapa bazwi cyane kubera icyiswe nepotism, ari bwo guha abo mu muryango imyanya ikomeye.
Yahaye umuhungu we Cesare Borgia ubukaridinali akiri muto, nyuma amusigira ubutegetsi bwa gisirikare. Umukobwa we Lucrezia Borgia yamukoresheje mu gushaka ubumwe bwa politiki binyuze mu bashakanye be bagiye batandukana. Abandi bo mu muryango wa Borgia na bo bahawe imyanya ikomeye muri Kiliziya no mu butegetsi bw’i Roma.
Kurenza ku ndahiro y’ubusugi
Nk’umupadiri n’umwepisikopi mbere yo kuba Papa, Rodrigo Borgia yari yarahize kutarongora. Nyamara, yabyaranye n’abagore batandukanye abana benshi, kandi ntiyabihishaga cyane nk’abandi bapadiri bo muri icyo gihe.
Mu bana be bazwi harimo Cesare Borgia, Juan Borgia, Lucrezia Borgia na Gioffre Borgia. Kuba Papa yarabaga mu buzima bunyuranye n’amahame yigishaga byatumye abantu benshi batakaza icyizere mu buyobozi bwa Kiliziya.
Ibirego by’ubwicanyi n’uburozi
Hari inkuru nyinshi zivuga ko Rodrigo Borgia n’umuryango we bishe abo bahiganwaga na bo bakoresheje uburozi cyangwa ubwicanyi bwateguwe.
Ariko abashakashatsi b’iki gihe bagaragaza ko ibyinshi muri ibyo birego bishingiye ku nyandiko z’abanzi ba politiki b’Aborgia, bityo bikaba bitarigeze bihabwa ibimenyetso simusiga. Nubwo izo nkuru zakwirakwiriye cyane, amateka yizewe asaba kuzifata ubwitonzi kuko zimwe zashoboraga kuba zarahimbwe hagamijwe gusebya uwo muryango.
Gukoresha ubupapa nk’igikoresho cya politiki
Muri we, ubupapa ntibwari gusa ubuyobozi bw’idini, ahubwo bwabaye n’igikoresho cyo kubaka ubutegetsi bw’umuryango wa Borgia mu Butaliyani.
Yakomeje kugirana amasezerano n’abami n’abatware b’i Burayi, akoresha ubutware bwa Kiliziya mu kurengera inyungu z’umuryango we kurusha iz’itorero. Abanditsi benshi b’amateka bamufata nk’umwe mu bapapa bagaragaje neza uburyo ubutegetsi bwa Kiliziya bwari bwarivanze cyane na politiki mu gihe cya Renaissance.
Hari ibyo yakoze neza?
Nubwo azwi cyane kubera amahano, amateka agaragaza ko Alexandre VI yakoze n’ibintu bifatika.
Yashyigikiye ubuhanzi n’ubwubatsi i Roma, afasha mu mishinga yo kuvugurura inyubako za Vatikani. Ni no ku ngoma ye hasohotse inyandiko za Papa zagennye uburyo Espagne na Portugal zagombaga kugabana ubutaka bushya bwari bumaze kuvumburwa muri Amerika, icyemezo cyagize ingaruka zikomeye ku mateka y’isi.
Umwanzuro
Rodrigo Borgia ntiyabaye Papa wanzwe gusa kubera ubuzima bwe bwite, ahubwo yanenzwe kubera guhindura ubuyobozi bwa Kiliziya uburyo bwo gushimangira ubutegetsi n’inyungu z’umuryango we. Ariko kandi, abashakashatsi b’iki gihe bemeranya ko hari inkuru nyinshi zamwitiririwe zashoboraga kuba zarakabijwe cyangwa zigahimbwa n’abanzi be ba politiki.
Icyo benshi bahurizaho ni uko Papa Alexandre VI ari umwe mu bantu basize amateka akomeye kandi ateye impaka kurusha abandi bose bayoboye Kiliziya Gatolika.
Leave a Reply