Dante’s Inferno ni igice cya mbere cy’igitabo gikomeye cyitwa Divina Commedia (The Divine Comedy) cyanditswe n’umusizi w’Umutaliyani Dante Alighieri mu ntangiriro z’ikinyejana cya 14. Iki gitabo ni kimwe mu bihangano bikomeye by’ubuvanganzo bw’isi, kuko gikoresha inkuru y’urugendo rwo mu buryo bw’umwuka kugira ngo gisobanure ibyaha, ubutabera n’imyemerere yo mu gihe cya Dante.
Muri Inferno, Dante avuga ko yagiye mu rugendo rw’amayobera anyura mu Ikuzimu (Hell) ayobowe n’umusizi w’Umuroma wa kera Virgil. Urwo rugendo rumwereka uko abakoze ibyaha bitandukanye bahabwa ibihano bihuye n’uburemere bw’ibikorwa bakoze.
Dante asobanura Ikuzimu nk’ahantu hateguwe mu byiciro icyenda (9 circles), aho uko umuntu amanuka agenda ahura n’ibyaha bikomeye kurushaho.
1. Limbo: Abatabaye mu kwemera (The Virtuous Pagans)
Iki ni cyo cyiciro cya mbere. Aha Dante ashyira abantu batakoze ibyaha bikomeye, ariko batigeze bagira amahirwe yo kwakira ukwemera kwa gikristo.
Muri aba harimo abanyabwenge n’abanditsi ba kera nka Homer, Horace na bamwe mu bahanga bo mu bihe bya kera.
Igihano cyabo:
Ntibababazwa n’umuriro cyangwa ububabare bukomeye, ariko babaho batagira ibyiringiro byo kugera ku munezero w’ijuru.
2. Lust: Abatwawe n’irari ry’umubiri
Iki cyiciro kirimo abantu bemeye ko ibyifuzo by’umubiri bibayobora kurusha ubwenge n’indangagaciro.
Dante atanga urugero rwa Cleopatra na Helen of Troy nk’abantu bahuye n’ingaruka z’irari.
Igihano cyabo:
Bazengurutswa n’umuyaga ukomeye udahagarara, nk’ikimenyetso cy’uko mu buzima bwabo batigeze bagira ubushobozi bwo kugenzura ibyifuzo byabo.
3. Gluttony: Abanyamururumba mu kurya no kunywa
Aha harimo abantu babayeho bashaka gusa kunezeza irari ryabo ryo kurya no kunywa, batita ku bindi.
Igihano cyabo:
Baryama mu mwanda no munsi y’imvura idahagarara, ikonje kandi ibabaza.
Dante yashakaga kwerekana ko ubuzima bwo kwirundaho ibinezeza gusa bushobora gutuma umuntu atakaza agaciro ke.
4. Greed: Abanyamururumba ku butunzi
Iki cyiciro kirimo abantu bakunze kwirundaho amafaranga n’ibintu cyangwa abakoresheje nabi umutungo.
Dante agabanyamo amatsinda abiri:
- Abakundaga ubutunzi bukabije.
- Abatakazaga umutungo wabo mu buryo budatekerejweho.
Igihano cyabo:
Basunika imitwaro iremereye bahurira hagati, nk’ikimenyetso cy’uko ubuzima bwabo bwari bushingiye ku bintu by’isi.
5. Wrath: Abagira umujinya n’urwango
Iki cyiciro kigizwe n’abantu bemeye ko uburakari bubayobora.
Hari:
- Abagaragazaga umujinya ku bandi.
- Abahishe urwango imbere muri bo.
Igihano cyabo:
Abafite umujinya bararwana mu mazi y’umwijima, naho abafite inzika bihisha munsi y’amazi.
6. Heresy: Abahakanyi b’amyemerere
Iki cyiciro kirimo abantu Dante yabonaga ko bahakanye cyangwa bahinduye ukuri kw’imyemerere.
Igihano cyabo:
Bafungirwa mu mva zishyushye, zerekana ko ibitekerezo byabo byabashyize kure y’ukuri.
7. Violence: Abakoresha urugomo
Iki ni icyiciro kigizwe n’abakoze urugomo, kandi Dante agigabanyamo ibice bitatu:
A. Abakoreye urugomo abandi
Abicanyi n’abategetsi b’abanyagitugu.
Igihano:
Batekerwa mu ruzi rw’amaraso ashyushye.
B. Abakoreye urugomo bo ubwabo
Aha harimo abantu bakoze ibikorwa byangiza ubuzima bwabo.
Igihano:
Bahinduka ibiti bibabazwa n’ibiremwa by’inkazi.
C. Abakoreye Imana, kamere cyangwa umurimo w’ubwenge urugomo
Harimo abatesheje agaciro ibintu byafatwaga nk’ibyera.
Igihano:
Bababarizwa ahantu hashyushye cyane.
8. Fraud: Abashukanyi n’abanyabinyoma
Iki ni kimwe mu byiciro bikomeye kuko Dante yabonaga ko uburiganya bukoresha ubwenge bw’umuntu nabi.
Iki cyiciro gifite ibyobo 10 (bolgias) birimo:
- Abashutse abandi bakoresheje amayeri.
- Abagambanyi n’abakoresheje uburiganya mu nzego z’ubuyobozi.
- Abacuruzi b’ibinyoma.
- Abapfumu n’abiyitaga bafite imbaraga zidasanzwe.
- Abanyabyaha bagurishaga ubutabera.
- Abindyarya.
- Abajura.
- Abatanga inama mbi.
- Abateza amacakubiri.
- Abahimbye ibinyoma.
Igihano:
Buri tsinda rihabwa igihano gihuye n’uburiganya bwaryo.
9. Treachery: Ubuhemu
Iki ni cyo cyiciro cyo hasi cyane mu Kiyuzimu cya Dante.
Aha harimo abantu bagambaniye abo bagombaga gukunda no kurinda.
Dante agabanya iki cyiciro mu bice bine:
A. Abagambaniye abo bari bafitanye isano
Nk’abagize ubuhemu mu miryango.
B. Abagambaniye igihugu cyangwa inshuti
Abahinduye umugongo ku bo bari bashinzwe.
C. Abagambaniye abashyitsi
Abarenze ku mategeko yo kwakira no kubaha abashyitsi.
D. Abagambaniye ababayobora
Iki ni cyo gice gikomeye kurusha ibindi.
Hagati y’iki cyiciro Dante ashyiramo Satan, uhagarariye ubuhemu bukomeye kurusha ubundi.
Igihano:
Abagambaniye abandi bafungiye mu rubura rukomeye, kuko Dante yabonaga ko ubuhemu bukonjesha umutima w’umuntu kurusha ikindi cyaha.
Ubutumwa bukomeye buri muri Dante’s Inferno
Nubwo ari inkuru ivuga ku kuzimu, Inferno si igitabo kigamije gutera ubwoba gusa. Dante yakoreshaga urugendo rwe kugira ngo atange amasomo ku:
- Ubutabera: buri cyaha kigira ingaruka zijyanye nacyo.
- Imyitwarire: umuntu agomba kuyobora ibyifuzo bye akoresheje ubwenge.
- Politiki n’ubutegetsi: Dante yanenze abayobozi n’abanyamadini yakundaga kubona nk’abakoresheje nabi ububasha.
- Urugendo rwo kwisubiraho: kuva mu mwijima ujya ku kuri.
Dante’s Inferno yakomeje kugira uruhare rukomeye mu muco w’isi, ndetse n’amashusho menshi y’ikuzimu agaragara muri iki gihe akomoka ku buryo Dante yagize ibitekerezo by’ahantu h’icyaha n’ibihano. Ni igitabo cyahinduye uburyo abantu batekereza ku kuzimu, icyaha n’ubutabera mu buvanganzo bw’isi.
Leave a Reply