Uwahoze ayobora ICTR, Navi Pillay, yegukanye Prix Nobel – #rwanda #RwOT

Written by

in

Komite yo muri Norvège itanga iki gihembo cyitiriwe Nobel yatangaje kuri uyu wa 9 Ukwakira 2026 ko Pillay w'imyaka 85 yahawe iki gihembo kubera ibikorwa bye by'igihe kirekire byo gushimangira ko amategeko ashobora gukoreshwa mu gukemura amakimbirane no kugeza imbere y'ubutabera abakoze ibyaha bikomeye birimo Jenoside, ibyaha by'intambara n'ibyaha byibasiye inyokomuntu.

Ku Rwanda, izina rya Navi Pillay rifitanye isano ya hafi n'umurage w'Urukiko Mpuzamahanga Mpanabyaha rwashyiriweho u Rwanda, ICTR, rwari rufite icyicaro i Arusha muri Tanzania.

Pillay yatorewe kuba umucamanza wa ICTR n'Inteko Rusange y'Umuryango w'Abibumbye mu 1995. Mu 1999, yatorewe kuyobora uru rukiko, aba Perezida warwo wa kabiri kuva rwashingwa mu 1994, aza kongera gutorerwa indi manda mu 2001. Muri rusange, yamaze imyaka umunani muri ICTR, ine muri yo ayimara ari Perezida wayo.

Yari mu bacamanza baciye urubanza rwa Akayesu rwahinduye amategeko mpuzamahanga
Kimwe mu bikorwa bikomeye Pillay azwiho mu mateka y'ubutabera mpuzamahanga ni uruhare yagize mu rubanza rwa Jean-Paul Akayesu, wahoze ari Burugumesitiri wa Komini Taba.

Ku wa 2 Nzeri 1998, Urugereko rwa Mbere rwa ICTR rwari rugizwe n'abacamanza Laïty Kama, Lennart Aspegren na Navi Pillay rwahamije Akayesu ibyaha birimo Jenoside, gushishikariza ku mugaragaro kandi mu buryo butaziguye gukora Jenoside, ubwicanyi, iyicarubozo no gufata abagore ku ngufu.

Urwo rubanza rwabaye urwa mbere mu mateka aho urukiko mpuzamahanga rwahamije umuntu icyaha cya Jenoside, hashingiwe ku masezerano mpuzamahanga yo mu 1948 yerekeye gukumira no guhana icyaha cya Jenoside.

Rwanashyizeho umurongo ukomeye mu mategeko mpuzamahanga, kuko ICTR yemeje ko gufata ku ngufu n'ibindi bikorwa by'ihohoterwa rishingiye ku gitsina bishobora kuba ibikorwa bya Jenoside, iyo bikozwe hagamijwe kurimbura, igice cyangwa burundu, itsinda ry'abantu ryibasiwe.

ICTR yagaragaje ko ihohoterwa rishingiye ku gitsina ryakorewe abagore b'Abatutsi ryari kimwe mu bikorwa byari bigamije kurimbura Abatutsi nk'itsinda. Iyo ngingo yaje kuba imwe mu byemezo bikomeye byifashishwa mu mategeko mpuzamahanga ajyanye n'ibyaha bya Jenoside n'ihohoterwa rishingiye ku gitsina mu ntambara.

Yanagize uruhare mu rubanza rwa Kambanda

Pillay yanagize uruhare mu manza zitandukanye zabereye muri ICTR, zirimo urwa Jean Kambanda, wahoze ari Minisitiri w'Intebe muri Guverinoma yiyise iy'Abatabazi mu 1994.

Kambanda yemeye icyaha cya Jenoside n'ibyaha byibasiye inyokomuntu, akatirwa gufungwa burundu. ICTR igaragaza ko urwo rubanza rwabaye urwa mbere aho uwahoze ari umukuru wa guverinoma ahamijwe ibyaha bya Jenoside n'urukiko mpuzamahanga.

Nyuma yo kuva muri ICTR, Pillay yatorewe kuba umucamanza mu Rukiko Mpuzamahanga Mpanabyaha, ICC, mu 2003. Mu 2008, yagizwe Komiseri Mukuru w'Umuryango w'Abibumbye ushinzwe Uburenganzira bwa Muntu, umwanya yamazemo imyaka itandatu.

Mbere y'iyo mirimo mpuzamahanga, yari yarabaye umwe mu banyamategeko barwanyaga ivangura rya Apartheid muri Afurika y'Epfo, akaba yaranabaye umugore wa mbere w'umwirabura wabaye umucamanza mu Rukiko Rukuru rw'icyo gihugu.

Igihembo cya Nobel yahawe gifite agaciro ka miliyoni 12 z'amakrone ya Suède, ni ukuvuga hafi miliyoni 1,2$.

Navi Pillay ni we wegukanye Prix Nobel y’umwaka wa 2026


Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/uwahoze-ayobora-ictr-navi-pillay-yegukanye-prix-nobel

Comments

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *