Tag: featured

  • Inzego z’umutekano zongeye kuza imbere mu gipimo ngarukamwaka cy’imiyoborere #Rwanda #RwOT via @kigalitoday #rwanda #RwOT

    Inzego zishinzwe umutekano zikomeje kugirirwa icyizere muri RGS ya buri mwaka
    Inzego zishinzwe umutekano zikomeje kugirirwa icyizere muri RGS ya buri mwaka

    Ibyiciro (inkingi) umunani byasuzumwe muri uyu mwaka ni (1) Iyubahirizwa ry’amategeko, (2) uburenganzira mu bya politike n’ubwisanzure bw’abaturage, (3) imiyoborere idaheza abaturage baba bagizemo uruhare(4) Umutekano (5) guteza imbere imibereho myiza y’abaturage (6) Kurwanya ruswa no gukorera mu mucyo, (7) Ireme ry’imitangire ya serivisi hamwe n'(8) Imiyoborere mu bukungu n’ubucuruzi.

    Umutekano uri ku gipimo cya 95.44%, bikaba biwuhesha gukomeza kuza ku isonga nk’uko ubushakashatsi bwa RGS bubigaragaza, kandi akaba ari ko byagiye bigenda kuva mu myaka irindwi ishize.

    RGB ivuga ko imicungire y’umutekano w’igihugu muri rusange ari yo yahesheje iyi nkingi amanota menshi kuko yonyine ubwayo yagize amanota 98.86%, ndetse n’ibikorwa byo gukomeza kubungabunga umutekano muri rusange bikaba byaragize amanota 95.06%.

    Muri rusange, inkingi zose uko ari umunani zarushanyijwe mu buryo bukurikira: Umutekano (Safety and Security) 95.44%, Iyubahirizwa ry’amategeko (Rule of Law) 87.86%, Kurwanya ruswa no gukorera mu mucyo (Fighting corruption, transparency & accountability) 86.28%, Uburenganzira mu bya politike n’ubwisanzure bw’abaturage (Political Rights and Civil liberties) 85.76%.

    Hari inkingi z
    Hari inkingi z’imiyoborere zahawe ibara ry’umuhondo kuko zitujuje amanota 80%

    Inkingi y’imiyoborere abaturage bagizemo uruhare kandi idaheza (Participation and inclusiveness) yahawe amanota 81.96%, ireme ry’imitangire ya serivisi (Quality of service delivery) 78.31%, Imiyoborere mu by’ubukungu n’ubucuruzi (Economic and corporate Governance) 78.14%, hanyuma ibijyanye no kuzamura imibereho myiza y’abaturage (Investing in human capital) bikaba byarahawe amanota 73.32%.

    Inkingi yo guteza imbere imibereho myiza y’abaturage ni yo yahawe amanota make angana na 73.32%, nubwo yazamutseho 4.8% ugereranyije na RGS ya gatandatu (y’umwaka ushize), aho n’ubundi yari yaje inyuma ku gipimo cya 68.52%.

    Umuyobozi Mukuru wa RGB, Dr Usta Kaitesi, yagaragarije inzego uburyo igihugu kiyobowe kugeza ubu
    Umuyobozi Mukuru wa RGB, Dr Usta Kaitesi, yagaragarije inzego uburyo igihugu kiyobowe kugeza ubu

    RGB ivuga ko kuza inyuma kw’iyi nkingi biterwa ahanini n’imbogamizi zikigaragara muri gahunda zo kwita ku mibereho y’abafite ubumuga, guhangana n’ingaruka ziterwa n’imihindagurikire y’ikirere hamwe n’ibibazo bikigaragara mu rwego rw’uburezi.

    Muri rusange inkingi umunani zose zapimwe mu bushakakashatsi bwa RGS bw’uyu mwaka zarazamutse ugereranyije n’ubw’umwaka ushize, ariko inkingi yazamutse cyane ikaba ari imiyoborere abaturage bagizemo uruhare kandi idaheza (Participation and Inclusiveness) yagize amanota 81.96%, mu gihe mu mwaka ushize yari yagize amanota 73% (ikaba yarazamutseho amanota 8.96% muri uyu mwaka).


    source https://www.kigalitoday.com/amakuru/amakuru-mu-rwanda/article/inzego-z-umutekano-zongeye-kuza-imbere-mu-gipimo-ngarukamwaka-cy-imiyoborere

  • Perezida Kagame yashimiye Nana Akufo-Addo watsinze amatora muri Ghana #Rwanda #RwOT via @kigalitoday #rwanda #RwOT

    Abinyujije kuri Twitter, Perezida Kagame yavuze ko kuba Perezida Nana Akufo-Addo yongeye gutorerwa kuyobora Ghana, ari igisobanuro cy’uko abaturage b’igihugu cye bamufitiye icyizere.

    Perezida Kagame kandi yijeje Nana Akufo-Addo ko ibihugu byombi bizakomeza kugirana umubano mwiza ndetse n’ubufatanye mu iterambere ry’abaturage babyo.

    Perezida Nana Akufo-Addo w’imyaka 76 yongeye gutorerwa kuyobora Ghana, nyuma y’uko yari amaze imyaka ine ayobora iki gihugu, akaba yatorewe manda ye ya kabiri ari nay o ya nyuma nk’uko Itegeko Nshinga ry’iki gihugu ribiteganya.

    Muri aya matora yo muri 2020, Nana Akufo-Addo yari ahanganye n’abakandida 12, barimo na mukeba we w’ibihe byose John Dramani Mahama.

    Ubwo Nana Akufo-Addo yatorerwaga kuyobora Ghana bwa mbere, na bwo yari atsinze John Dramani Mahama, wayoboye iki gihugu imyaka ine kugeza muri 2016.

    source https://www.kigalitoday.com/politiki/amakuru/article/perezida-kagame-yashimiye-nana-akufo-addo-watsinze-amatora-muri-ghana

  • Abanyarwanda bashobora kohereza umusaruro i Goma batavuye aho bari #Rwanda #RwOT via @kigalitoday #rwanda #RwOT

    Ibikorwa by
    Ibikorwa by’ubucuruzi bwambukiranya umupaka birakorwa n’abantu bake

    Ni inyungu ku bahinzi n’abarozi bajyaga babura isoko ry’umusaruro wabo, mu gihe abakora ubucuruzi bwambukiranya imipaka mu Karere ka Rubavu bavuga ko badashobora guhaza isoko bafite.

    Manirakiza J. De Dieu, umukozi w’Akarere ka Rubavu ushinzwe guteza imbere ishoramari, avuga ko buri munsi u Rwanda rwohereza mu gihugu cya Kongo binyuze mu mujyi wa Goma toni 28 z’inyama, litiro ibihumbi 10 z’amata, litiro ibihumbi 20 z’amazi, imodoka 12 zikoreye inyanya n’ibindi bicuruzwa byinshi biboneka mu Rwanda.

    Abacuruzi bo mu Karere ka Rubavu bamaze kugira imyumvire mu kwishyira hamwe no gukora ubucuruzi bwambukiranya imipaka, byinshi mu bicuruzwa bacuruza biva mu ntara zitandukanye z’u Rwanda, intara iza ku isonga ikara ari Intara y’Uburengerazuba aho nk’inyama zicuruzwa 80% ari ho zikurwa, inyanya zijyanwa i Goma nyinshi ni ho zikurwa hamwe n’imbuko nka watermelon.

    Moussa Gaspard Babonampoze ukuriye ihuriro ry’abakora ubucuruzi bwambukiranya umupaka uhuza Goma na Gisenyi, avuga ko ibikorwa byo kwishyira hamwe hakazajya hoherezwa ibicuruzwa binyuze mu mahuriro, bizafasha Abanyarwanda batuye no mu zindi ntara gukora ubucuruzi butabasaba kuva aho bari, ahubwo bakazajya bakorana n’amashyirahamwe akora ubucuruzi bwambukiranya imipaka ari mu Karere ka Rubavu.

    Abanyarwanda bakoze byinshi byacuruzwa muri Kongo ba nyirabyo batavuye aho bari
    Abanyarwanda bakoze byinshi byacuruzwa muri Kongo ba nyirabyo batavuye aho bari

    Agira ati “Ubu Minisiteri y’Ubucuruzi iri kudufasha gukora amahuriro y’ibicuruzwa, urugero nk’ihuriro ry’abacuruza imyumbati, ibirayi, imboga, imbuto, n’ayandi, bizajya bituma ayo mahuriro yakira umusaruro bawushyikirize n’amahuriro y’Abanyekongo na yo acuruza uwo musaruro”.

    Babonampoze avuga ko ubu buryo buzaba bwizewe kuko umuturage unyuze mu ihuriro umusaruro w’ibyo yatanze uzajya ukurikiranwa.

    Ati “Ubu buryo bwo gushyiraho amahuriro buzafasha abacuruzi benshi baba abato n’abanini, ikindi ni uko ubucuruzi bwambukiranya umupaka burimo kuba ubunyamwuga birenze ibisanzwe, nk’uko hari gutekerezwa uburyo inganda nini zashyira amashami muri Kongo, n’inganda za Kongo zikazana amashami mu Rwanda, ibi bizakuraho gucora ahubwo dukore ubucuruzi bufite ireme kandi buzagera no mu gihugu cy’u Burundi”.

    Ibikorwa by’ubucuruzi bwambukiranya umupaka byari bisanzwe buri muntu akora ku giti cye, ariko kubera icyorezo cya COVID-19, Minisiteri y’Ubucuruzi irimo kwigisha abacuruzi uburyo bihuriza mu matsinda kandi bakirinda kwambuka ari benshi.

    Ibi abagore bikorera mu Ntara y’Uburasirazuba bamaze gusobanukirwa n’amahirwe babifitemo, bakaba barakoze urugendo shuri mu kuganira n’abacuruzi bo mu Karere ka Rubavu bakora ubu bucuruzi bwambukiranya imipaka, bahabwa amakuru y’uko babyaza ubu buryo umusaruro batavuye aho bari.

    Aba bagore bakoze urugendo rw’ibirometero birenga 200 kugira ngo bamenye ibanga ryo kwiteza imbere, bavuga ko basanze abikorera bo mu Ntara y’Iburengerazuba by’umwihariko mu bikorwa abagore bashoyemo imbaraga, aho ibanga rituma batera imbere ari ukwishyira hamwe, ikintu kitaratera imbere mu bikorera mu Ntara y’Uburasirazuba.

    Abagore bikorera mu Ntara y’Uburasirazuba bavuga ko batari bafite amakuru ku micururize yambukiranya imipaka, ariko ubwo bamenye ko bashobora koherereza ibicuruzwa ku bikorera mu Karere ka Rubavu ngo bagiye kubisangiza bagenzi babo batangire gukorana.

    Abagore bikorera mu Burasirazuba basuye umupaka basobanukirwa imikorere
    Abagore bikorera mu Burasirazuba basuye umupaka basobanukirwa imikorere

    Umwe muri bo ati “Mu byo batubwiye bavuze ko bajya bakenera ibishyimbo kandi mu Karere ka Rwamagana dukunze kubyeza, ubu ngiye gushishikariza abahinzi iwacu bahinge ibishyimbo ku bwinshi kuko isoko rihari”.

    Perezida w’abikorera mu Ntara y’Uburasirazuba Ndungutse Jean Bosco, yemeza ko amakuru bahawe n’abikorera mu Karere ka Rubavu azabafasha kongera umusaruro bagamije kwagurira amasoko.

    Ati “Duhereye nko ku nyama, inka nyinshi zibagwa hano zikurwa mu ntara yacu mu turere twa Nyagatare na Gatsibo, icyo tugiye gukora ni ugushishikariza abahinzi n’aborozi kongera umusaruro kuko isoko rihari”.

    Ndungutse avuga ko bagiye guteza imbere umuco wo kwishyira hamwe no gukora bagamije gusagurira isoko ryambukiranya imipaka.

    Perezida w’abikorera mu Ntara y’Uburengerazuba, Twagirayezu Dirigeant, avuga ko akurikije amahirwe aboneka mu Ntara y’Uburengerazuba ngo Abanyarwanda bagombye gukora bagamije kunguka.


    source https://www.kigalitoday.com/ubukungu/ubucuruzi/article/abanyarwanda-bashobora-kohereza-umusaruro-i-goma-batavuye-aho-bari

  • Intego nyamukuru za Kayitesi Eugenie wiyamamariza kuba Visi Perezida wa mbere muri FERWABA #Rwanda #RwOT via @kigalitoday #rwanda #RwOT

    Kayitesi avuga ko amakipe yo mu ntara akeneye kugira uyahagarariye muri komite nyobozi
    Kayitesi avuga ko amakipe yo mu ntara akeneye kugira uyahagarariye muri komite nyobozi

    Kayitesi Eugenie wiyamamariza kuba visi perezida wa mbere ushinzwe umutungo muri FERWABA, avuga ko kuzamura impano z’abakinnyi bakiri bato no kongera umubare w’ibigo byigisha basketball ndetse no kumenyekanisha uwo mukino mu Rwanda, ari zimwe mu ntego ashaka kwinjirana mu gihe yaba atowe.

    Mu kiganiro yagiranye na Kigali Today kuri uyu wa Gatanu tariki ya 11 Ukuboza 2020 , Kayitesi Eugenie yavuze ko ashyize imbere kuzamura umutungo wa FERWABA no kuzamura impano z’abakiri bato.

    Yagize ati “Intego zanjye muri FERWABA ni eshatu, zirimo kuzamura umutungo wa Federation, harimo kongera ubushobozi bw’amakipe ari bo banyamuryango, no gufasha mu kuzamura impano z’abakinnyi bakina basketball ibi bivuze kongera umubare w’abakinnyi mu gihugu ndetse no gushaka impuguke mu iyamamaza n’imenyekanisha ry’umukino wa basketball mu Rwanda”.

    Yakomeje avuga ko igitekerezo cyo kwiyamamaza kitaje kuri iyi manda ahubwo akimaranye igihe, kuko mu mwaka wa 2015 yashatse kwiyamamaza ariko akazi n’izindi nshingano yari afite bimubera imbogamizi.

    Uyu munsi rero igihe kikaba ari iki cyo kuzana impinduka mu mukino wa Basketball mu Rwanda. Indi mpamvu yatumye yiyamamaza avuga ko usanga komite nyobozi yose ikomoka mu makipe yo mu Mujyi wa Kigali ugasanga ijwi ry’amakipe yo mu ntara ritumvikana.

    Kayitesi Eugenie ubusanzwe ni Umuyobozi w’Ishami ry’Ubutegetsi n’imicungire y’abakozi muri IPRC Huye, akabifatanya no kuyobora by’agateganyo ishami ry’Imari, mu bijyanye na sport.

    Kayitesi Eugenie ni umutoza wa Kaminuza y
    Kayitesi Eugenie ni umutoza wa Kaminuza y’u Rwanda ishami rya Huye akaba yaranayikiniye

    Yatangiye gukina basketball mu 1998, nyuma yaje gushaka ikipe atangira gukinira kaminuza mu mpera za 2002, muri 2003 yatorewe kuba kapiteni wungirije w’ikipe ya Kaminuza nkuru y’u Rwanda, aza no kuba kapiteni wayo guhera 2004-2007, yahagaritse kuyikinira muri 2008 nyuma yo kugira imvune.

    Muri 2012- 2015, yabaye umutoza wungirije wa Kamunuza y’u Rwanda, 2016-2017 aba umutoza mukuru wayo. Mu bindi yakoze muri Sport, yabaye umukinnyi wo gusiganwa ku maguru anatorerwa umwanya Visi Perezida ushinzwe amarushanwa y’imbere mu gihugu ndetse no hanze y’igihugu 2003-2006 mu ishyirahamwe ry’imikino ngororamubiri mu Rwanda (RAF).

    source https://www.kigalitoday.com/imikino-11/basketball/article/intego-nyamukuru-za-kayitesi-eugenie-wiyamamariza-kuba-visi-perezida-wa-mbere-muri-ferwaba

  • Musanze: Umuryango uratabaza nyuma yo kunanirwa kuvuza umwana #Rwanda #RwOT via @kigalitoday #rwanda #RwOT

    Uyu mwana igihe cyose aba ahumeka insigane, aAbabyeyi be bahorana ubwoba ko isaha iyo ari yo yose uburwayi bwamuhitana
    Uyu mwana igihe cyose aba ahumeka insigane, aAbabyeyi be bahorana ubwoba ko isaha iyo ari yo yose uburwayi bwamuhitana

    Nyiraruhungo Solange na Nshumbusho Emmanuel, ni ababyeyi b’uwo mwana, batuye mu Mudugudu wa Karwabigwi, Akagari ka Kivugiza, Umurenge wa Muko mu Karere ka Musanze.

    Hashize amezi atatu aba bombi babwiwe n’abaganga bo mu bitaro bya Kaminuza bya Kigali bya CHUK, ko umwana wabo afite indwara aterwa no kuba hari umuyoboro utwara amaraso mu mutima wafungutse.

    Nyiraruhungo yagize ati “Umwana acyuzuza umwaka umwe yatangiye kujya ahumeka nabi numva binteye ubwoba ni ko gufata umwanzuro wo kumujyana mu bitaro bya Ruhengeri. Bahoraga bamuha igitanda nkamara nk’icyumweru mu bitaro n’igihe bansezereye sinamaraga kabiri mu rugo, kuko yahitaga yongera kuremba ngasubirayo”.

    Arakomeza ati “Nyuma ni bwo baje kumunyuza mu cyuma, abaganga bo mu bitaro bya Ruhengeri bambwira ko umutima w’umwana wabyimbye. Banyohereje mu bitaro bya CHUK, abaganga baho bapimye umwana bambwira ko hari umuyoboro unyuramo amaraso agana mu mutima wacomokotse”.

    Uyu mwana igihe cyose yaba asinziriye cyangwa ari maso aba ahumeka insigane. Haba n’ubwo agwa igihumure agata ubwenge nk’uko umubyeyi we akomeza abisobanura.

    Inzu nto y
    Inzu nto y’icyumba kimwe n’uruganiriro uyu muryango ubamo batekereje kuyigurisha ariko basigarana ikibazo cy’aho bazerekeza n’ahazava amafaranga y’ubukode

    Ati “Haba ubwo aguye muri koma nkagira ngo yashizemo umwuka, duhorana impungenge z’uko hatagize igikorwa ngo dutabarwe mu maguru mashya isaha iyo ari yo yose ubuzima bw’uyu mwana bushobora kuducika”.

    Abaganga bo muri CHUK ubwo bacishaga uyu mwana mu cyuma ngo basanze indwara afite ari ibitaro byitiriwe Umwami Faisal bifite ubushobozi bwo kuyivura byonyine mu Rwanda; kandi ku kiguzi kitari munsi y’amafaranga ibihumbi 200 y’u Rwanda.

    Nyamara ngo uyu muryango ngo uretse kuba uhanze amaso abagiraneza, uvuga ko nta handi wakura ubushobozi bwo kubona ayo mafaranga. Yewe n’abo mu miryango bakomokamo ngo ntibishoboye.

    Yagize ati “Abaganga bo muri CHUK bambwiye ko ibitaro byitiriwe Umwami Faisal byonyine ari byo bifite ubushobozi bwo gusubiranya uwo muyoboro, ariko bambwira ko bizatwara amafaranga ari munsi y’ibihumbi 200. Icyo gihe bansabye kujya kuyashaka nayabona nkabona gusubirayo bakampa transfer injyana mu bitaro byitiriwe Umwami Faisal. Uretse kuba ayo mafaranga tutayishakamo ngo tuyabone, imiryango y’aho nkomoka n’aho umugabo wanjye akomoka hose twarahebye kuko na bo batishoboye”.

    Mu nzu nto y’icyumba kimwe n’uruganiriro na yo ituzuye, ni ho uyu muryango uba. Nyuma yo kuzenguruka ibitaro bitandukanye bamuvuza, ubushobozi bwarabashiranye, bigera n’aho batekereza kugurisha iyo nzu, ariko basigarana ihurizo ry’aho bazatura n’ahazava amafaranga yo gukodesha indi.

    Nyiraruhungo yagize ati “Aha ureba inzu iteretse gusa ni ho dufite honyine, twanatekereje kuhagurisha ariko dusigara twibaza aho tuzerekeza, turibwira tuti ese nitujya mu bukode tuzishyura iki”?

    Abaturanyi bawo na bo bemeza ko koko uyu muryango utishoboye. Umwe muri bo yagize ati “Nta kuntu babayeho, amikoro ntayo, kandi umwana wabo ameze nabi cyane. Akeneye ubufasha rwose”.

    Ikibazo cy’uyu mwana ababyeyi be bakigejeje ku buyobozi bw’umudugudu, akagari n’umurenge, uhita wandikira akarere ubasabira ubufasha bwo kuvuza uyu mwana kuko batishoboye.

    Umunyamabanga nshingwabikorwa w’Umurenge wa Muko Murekatete Triphose, yabwiye Kigali Today ko iki kibazo kiri mu nzira yo gukemuka, kuko akarere kamaze kwiyemeza kwishingira ikiguzi cyose cy’ubuvuzi buzakorerwa uyu mwana.

    Umunyamabanga Nshingwabikorwa w
    Umunyamabanga Nshingwabikorwa w’Umurenge wa Muko Murekatete Triphose avuga ko ikibazo cy’uyu muryango kiri mu nzira yo gukemuka

    Yagize ati “Tumaze kubona ko ubuzima bw’umwana buri mu kaga twasabye ko ubuyobozi bw’umudugudu budushyikiriza icyemeza ko uriya muryango utishoboye. Byarakozwe natwe twandikira akarere tugasaba ko umwana afashwa, akavurwa. Ubu tuvugana akarere kamaze kuduhamagara gasaba ko ababyeyi b’uwo mwana begeranya impapuro ibitaro byavuriyeho umwana zigashyikirizwa akarere kugira ngo na ko kandike urwandiko rugaragaza ko kishingiye ikiguzi cy’ubuvuzi buzakorerwa uwo mwana. Ubu icyo tugiye gukora ni ugusaba ababyeyi b’uwo mwana kubikora vuba umwana ahite avurwa”.

    Nubwo itakwikorera umutwaro w’abagaragaweho indwara zivurwa bisabye amafaranga menshi bo mu gihugu bose, ariko ni kenshi Leta yiyemeza kwishyura ikiguzi cy’ubuvuzi bwaba ubukorewe imbere mu gihugu cyangwa hanze yacyo, hagamijwe kuramira ubuzima bw’abo biba byagaragaye ko badafite amikoro.

    Ariko nanone ntibibuza ko hari abarwayi baba batagishoboye kuvurwa indwara zikababaho karande cyangwa abahitanwa na zo, ahanini bitewe n’uko batabonye ubushobozi butuma bagana inzego z’ubuvuzi ngo zikurikirane ubuzima bwabo hakiri kare, bishingiye ku kuba izo ndwara zivurwa bisabye kubanza gutanga akayabo k’amafaranga baba batabonye ku gihe.


    source https://www.kigalitoday.com/ubuzima/ubuvuzi/article/musanze-umuryango-uratabaza-nyuma-yo-kunanirwa-kuvuza-umwana

  • Huye: Imiryango 100 yiganjemo impunzi z’Abarundi yahawe ibiribwa n’ibikoresho byo kwirinda Coronavirus #Rwanda #RwOT via @kigalitoday #rwanda #RwOT

    Abiganjemo impunzi z
    Abiganjemo impunzi z’Abarundi bahawe ibyo kurya n’ibikoresho by’isuku

    Ihuriro ry’abafasha mu by’amategeko (LAF), ku nkunga ya Ambasade y’Abadage, ni ryo ryatanze ibyahawe iyi miryango 100, harimo 60 y’impunzi ziba mu mujyi wa Huye, hamwe n’abaturanyi babo 40 na bo bakennye bitewe na guma mu rugo.

    Buri muryango wahawe ibiro 25 by’umuceri, ibiro 10 bya kawunga, ibiro bitanu by’ifu y’igikoma, n’ibiro bitanu by’isukari. Yahawe kandi udupfukamunwa, icupa ry’isabune yo gukaraba intoki n’umuti wo gusukuza intoki.

    Umubyeyi witwa Lucie Gacoreke utuye mu Murenge wa Tumba, akaba impunzi yaturutse i Burundi, nyuma yo kwakira ibi byose yagize ati “Turashimye. Nta kuntu tutashima ngo dukenguruke, kubera ko muduhaye umunsi mukuru wa Noheli. Ntabyo twari twiteze, ariko Imana irabiduhaye muradufashije”.

    Uyu mubyeyi anavuga ko yabanaga n’umwana ufite akazi none yarigendeye, byatumye ubuzima busigaye bumugoye. Anifuza uwamuha ubufasha bwo kwivuza diyabete kuko kuyivuza bimutwara amafaranga menshi, abona bimugoye.

    Abafashijwe ni abakennye biturutse ku ngaruka za Covid-19
    Abafashijwe ni abakennye biturutse ku ngaruka za Covid-19

    Eugénie Mukarutesi w’i Simbi, ngo yari asanzwe akora ibiraka hirya no hino, harimo n’ibyo kubaka, akabasha kubaho hamwe n’abana be bane.

    Mu gihe cya guma mu rugo ntiyabashije kongera kubona ibiraka, byaje kumuviramo kugira intege nkeya cyane kuko abana n’ubwandu bwa sida. Nubwo yongeye kujya abona ibiraka, ngo ntagifite imbaraga zo gukora nka mbere.

    Yagize ati “Barabimpaye, abana bagiye kurya, ubundi nkomeze nshyiremo imbaraga nirinde icyorezo, kuko njyewe kingezeho cyamputa vuba”.

    Umuyobozi w’Akarere ka Huye wungirije ushinzwe imibereho myiza, Annonciata Kankesha, yashimye ababahereye abaturage ubufasha, anavuga ko hari n’abandi baturage ibihumbi bibiri bakeneshejwe cyane na Coronavirus bari guhabwa ibyo kurya na Croix Rouge.

    Aba bose abasaba guhera ku byo bahawe bakarushaho gukora cyane ngo babashe kwitunga, kuko ak’imuhana kaza imvura ihise.

    Ihuriro ry’Abafasha mu by’Amategeko ryagennye gutanga muri rusange udupfukamunwa 16,844, udukarito 90 tw’uturindantoki, amacupa 600 y’umuti usukura intoki, amacupa 156 y’amasabune y’amazi yifashishwa mu gukaraba intoki, udupfukamunwa 900 twifashishwa n’abaganga, na terimometere 12.

    Uretse ibiryo byahawe impunzi z’Abarundi batuye mu mujyi i Huye, ibindi bizatangwa no mu nkambi ya Kigeme muri Nyamagabe, mu nkambi ya Mugombwa muri Gisagara, no mu nkambi ya Mahama muri Kirehe.

    Muri rusange mu mujyi i Huye hatuye impunzi z’abarundi zisaga 800. Abavugwa ko batuye mu mujyi i Huye ni abatuye mu mijyi yo mu majyepfo y’u Rwanda, uhereye ku Kamonyi kugera i Rusizi. Abafashijwe ni abari bababaye kurusha abandi.

    source https://www.kigalitoday.com/amakuru/amakuru-mu-rwanda/article/huye-imiryango-100-yiganjemo-impunzi-z-abarundi-yahawe-ibiribwa-n-ibikoresho-byo-kwirinda-coronavirus

  • Marina yasabye imbabazi kuba yaritabiriye irushanwa rya The Next Pop Star #Rwanda #RwOT via @kigalitoday #rwanda #RwOT

    Nyuma y’igihe kirenze ukwezi amarushanwa ya The Next Pop Star yo gushakisha umuhanzi ufite impano akazahabwa igihembo gikuru cya miliyoni 50frw, cyitabiriwe na benshi barimo na Marina.

    Kuri ubu hari hagezweho icyiciro cyo gutorwa n’abantu, ubonye amanota menshi agakomeza mu cyiciro gikurikira.

    Mu minsi ishize ariko, Marina ntiyemeraga ko ari muri ayo marushanwa. Kigali Today yaganiriye na Aristide Gahunzire uharanira inyungu za The Mane bikivugwa ko Marina yaba ari muri The Next Pop Star, avuga ko batari bazi ko yagiye muri aya marushanwa kuko Marina atigeze abyemera.

    Icyo gihe yagize ati “Ibyo bintu biri kuvugwa ni ibihuha kuko twe ntabyo tuzi nka Label cyangwa abaharanira inyungu za Marina”.

    Nyuma y’itangazo ryasohotse Marina asaba imbabazi, Aritside yavuze ko hari n’ibindi bihano ateganyirijwe, ati “impamvu yasabye imbabazi ni uko yarenze ku mabwiriza agenga akazi ke muri The Mane akajya mu marushanwa ntawe ubizi yewe akanabihisha. Kuba yasabye imbabazi bisobanura ko atari bwirukanwe ariko ntabwo bikuraho ko hari ibindi bihano azahabwa kugira ngo bitongera nk’uko byanditse mu masezerano y’akazi”.

    Mu itangazo Marina yavuze ko yiteguye gukurikiza buri gihano azahabwa na The Mane. Si ubuyobozi gusa yasabye imbabazi, ahubwo yanazisabye abahanzi bakorana ndetse n’abakunzi b’ibihangano bye.

    source https://www.kigalitoday.com/imyidagaduro/muzika/article/marina-yasabye-imbabazi-kuba-yaritabiriye-irushanwa-rya-the-next-pop-star

  • Muhanga: Babiri barokotse impanuka y’ikirombe, ba nyiracyo barakurikiranwa #Rwanda #RwOT via @kigalitoday #rwanda #RwOT

    Abacukura bagomba kuba bujuje ibya ngombwa kugira ngo harinwe ubuzima bw
    Abacukura bagomba kuba bujuje ibya ngombwa kugira ngo harinwe ubuzima bw’abaturage

    Umuyobozi w’Akarere ka Muhanga Kayitare Jacqueline, avuga ko nyuma y’uko ikirombe gicukurwamo amabuye y’agaciro cya Kompanyi yitwa (Etablissement Karinda) kigwiriye abakozi bacyo babiri ba nyiracyo bagerageje kubikuriramo batamenyesheje inzego z’ubuyobozi.

    Kayitare avuga ko iyo Kompanyi yari yarahagaritwe by’agateganyo kubera ko itujuje ibisabwa, ari na yo mpamvu yaba yatumye abantu bahera mu kirombe cyayo amakuru agahishwa kugeza bukeye ari na bwo inzego z’ubuyobozi zatabaye zigafasha abaturage gukomeza gukora ubutabazi abantu bagakurwamo.

    Agira ati “Kompanyi n’ubundi yari yaragaragayeho imikorere mibi, amakuru bayaduhishe kuko iyo kompanyi yari yarenze ku mategeko igakora mu buryo butemewe kuko bari barahawe igihano cyo kudakora ukwezi kose, ndatekereza ko ari yo mpamvu bari baduhishe, babitubwiye mu gitondo”.

    Kayitare avuga ko ibyo bihano byari byatanzwe n’ikigo cy’igihugu gishinzwe ubucukuzi (RMB) kugira ngo Kompanyi yuzuze ibisabwa birimo n’imashini, kubera iyo mpamvu ba nyirayo bakaba bagomba kubihanirwa kuko bongeye kurenga ku mabwiriza.

    Umuyobozi w’Akarere ka Muhanga asaba abaturage kutishora mu bucukuzi bw’amabuye y’agaciro butemewe, kuko ari ho hava impanuka zirimo n’imfu za hato na hato, kuko hari hashize iminsi mike mu Murenge wa Muhanga ikirombe kigwiriye abantu batanu bagapfa.

    Mu Murenge wa Kabacuzi na ho ikirombe kimaze imyaka ibiri kigwiriye abantu babiri bikaba byarananiranye kubakuramo kugeza n’uyu munsi.

    Ku bijyanye no kuba gufunga ibirombe biri mu bitera kwishora mu bucukuzi butemewe, Kayitare avuga ko uko byamera kose abaturage bagomba gukorana na Kompanyi zujuje ibisabwa, kuko amabuye y’agaciro ari umutungo ukwiye kuba ubagirira akamaro aho kubatwara ubuzima.

    Agira at, “Amabuye y’agaciro ni umutungo kamere ukwiye kuba utubyarira ubukungu aho kudutwara ubuzima, bugomba gukorwa neza rero, abujuje ibisabwa akaba ari bo babukora kinyamwuga batagira ibyo bangiza”.

    Yongeraho ati “Ibya ngombwa bizatangwa kandi bihabwe abujuje ibisabwa, ubucukuzi bukorwe kinyamwuga kandi n’ubuzima bw’abaturage bacu bukomeze kurengerwa, turi gukorana na (RMB) kugira ngo abasabye hagenzurwe niba bujuje ibisabwa bahabwe ibya ngombwa abaturage bacu bagomba kuba bihanganye”.

    Kompanyi 11 ni zo zifite uburenganzira bwo gucukura amabuye y’agaciro mu mirenge 11 icukurwamo amabuye y’agaciro mu karere kose.


    source https://www.kigalitoday.com/amakuru/amakuru-mu-rwanda/Muhanga-Babiri-barokotse-impanuka-y-ikirombe-ba-nyiracyo-barakurikiranwa

  • Muhanga: Babiri barokotse impanuka y’ikorombe, ba nyiracyo barakurikiranwa #Rwanda #RwOT via @kigalitoday #rwanda #RwOT

    Abacukura bagomba kuba bujuje ibya ngombwa kugira ngo harinwe ubuzima bw
    Abacukura bagomba kuba bujuje ibya ngombwa kugira ngo harinwe ubuzima bw’abaturage

    Umuyobozi w’Akarere ka Muhanga Kayitare Jacqueline, avuga ko nyuma y’uko ikirombe gicukurwamo amabuye y’agaciro cya Kompanyi yitwa (Etablissement Karinda) kigwiriye abakozi bacyo babiri ba nyiracyo bagerageje kubikuriramo batamenyesheje inzego z’ubuyobozi.

    Kayitare avuga ko iyo Kompanyi yari yarahagaritwe by’agateganyo kubera ko itujuje ibisabwa, ari na yo mpamvu yaba yatumye abantu bahera mu kirombe cyayo amakuru agahishwa kugeza bukeye ari na bwo inzego z’ubuyobozi zatabaye zigafasha abaturage gukomeza gukora ubutabazi abantu bagakurwamo.

    Agira ati “Kompanyi n’ubundi yari yaragaragayeho imikorere mibi, amakuru bayaduhishe kuko iyo kompanyi yari yarenze ku mategeko igakora mu buryo butemewe kuko bari barahawe igihano cyo kudakora ukwezi kose, ndatekereza ko ari yo mpamvu bari baduhishe, babitubwiye mu gitondo”.

    Kayitare avuga ko ibyo bihano byari byatanzwe n’ikigo cy’igihugu gishinzwe ubucukuzi (RMB) kugira ngo Kompanyi yuzuze ibisabwa birimo n’imashini, kubera iyo mpamvu ba nyirayo bakaba bagomba kubihanirwa kuko bongeye kurenga ku mabwiriza.

    Umuyobozi w’Akarere ka Muhanga asaba abaturage kutishora mu bucukuzi bw’amabuye y’agaciro butemewe, kuko ari ho hava impanuka zirimo n’imfu za hato na hato, kuko hari hashize iminsi mike mu Murenge wa Muhanga ikirombe kigwiriye abantu batanu bagapfa.

    Mu Murenge wa Kabacuzi na ho ikirombe kimaze imyaka ibiri kigwiriye abantu babiri bikaba byarananiranye kubakuramo kugeza n’uyu munsi.

    Ku bijyanye no kuba gufunga ibirombe biri mu bitera kwishora mu bucukuzi butemewe, Kayitare avuga ko uko byamera kose abaturage bagomba gukorana na Kompanyi zujuje ibisabwa, kuko amabuye y’agaciro ari umutungo ukwiye kuba ubagirira akamaro aho kubatwara ubuzima.

    Agira at, “Amabuye y’agaciro ni umutungo kamere ukwiye kuba utubyarira ubukungu aho kudutwara ubuzima, bugomba gukorwa neza rero, abujuje ibisabwa akaba ari bo babukora kinyamwuga batagira ibyo bangiza”.

    Yongeraho ati “Ibya ngombwa bizatangwa kandi bihabwe abujuje ibisabwa, ubucukuzi bukorwe kinyamwuga kandi n’ubuzima bw’abaturage bacu bukomeze kurengerwa, turi gukorana na (RMB) kugira ngo abasabye hagenzurwe niba bujuje ibisabwa bahabwe ibya ngombwa abaturage bacu bagomba kuba bihanganye”.

    Kompanyi 11 ni zo zifite uburenganzira bwo gucukura amabuye y’agaciro mu mirenge 11 icukurwamo amabuye y’agaciro mu karere kose.


    source https://www.kigalitoday.com/amakuru/amakuru-mu-rwanda/article/muhanga-babiri-barokotse-impanuka-y-ikorombe-ba-nyiracyo-barakurikiranwa

  • Guhungabanya uburenganzira bwa muntu muri Covid-19 byabayeho ariko byubahirije amategeko – NCHR #Rwanda #RwOT via @kigalitoday #rwanda #RwOT

    NCHR yeretse inzego zimwe na zimwe uko zitwaye muri iki gihe cya Covid-19
    NCHR yeretse inzego zimwe na zimwe uko zitwaye muri iki gihe cya Covid-19

    Itegeko Nshinga rya Repubulika y’u Rwanda, ingingo yaryo ya 26 ivuga ko buri Munyarwanda afite uburenganzira bwo kujya aho ashaka hose no gutura aho ari ho hose mu Rwanda, ndetse no kuva mu gihugu hamwe no kukigarukamo uko abishatse.

    NCHR ivuga ko ubu burenganzira hamwe n’ubundi bwahungabanyijwe muri iki gihe cya Covid-19, ariko ngo byari byemewe n’Itegeko Nshinga, aho rikomeza rigira riti “ubwo burenganzira buzitirwa gusa n’itegeko ku mpamvu z’ituze rusange rya rubanda n’umutekano w’igihugu, kugira ngo icyahungabanya abaturage gikumirwe cyangwa abari mu kaga barengerwe”.

    NCHR yizihije isabukuru ngarukamwaka ya 72 Itangazo Mpuzamahanga ry’Uburenganzira bwa Muntu rimaze rishyizweho, aho yatumiye inzego zitandukanye izigaragariza ibikwiye gukosorwa.

    Perezida w’iyi Komisiyo, Marie Claire Mukasine, yagize ati “Birumvikana ko hari uburenganzira bwagiye bugabanuka, niba umuntu yemerewe kujya aho ashaka, gukora imirimo inyuranye, ibyo byose byabaye bisubitswe…kandi ibyemezo nk’ibyo na byo biteganywa n’amategeko”.

    Perezida wa Komisiyo y
    Perezida wa Komisiyo y’Uburenganzira bwa muntu, Marie Claire Mukasine

    Minisitiri w’Ubutabera akaba n’Intumwa Nkuru ya Leta, Johnston Busingye, akomeza ashimangira ko ibyakozwe mu kubuza abaturage kwandura Covid-19 byemewe n’amategeko, kandi ko Leta izakomeza kubikora mu gihe nta rukingo n’umuti biraboneka kugeza ubu byo kurwanya iyi ndwara.

    Minisitiri Busingye yagize ati “Ni ukureba urugero twageraho twemerera abaturage kubona uburenganzira busesuye, hamwe n’urwo twageraho tubabuza mu rwego rwo kurengera ubuzima bw’Abanyarwanda benshi bashoboka, kabone n’ubwo bajya kurega ku Rwego rw’Umuvunyi ariko bagende ari bazima”.

    Mu bitemewe n’amategeko NCHR ivuga ko byakozwe na bamwe mu bakorera inzego za Leta, hari aho abapolisi, abayobozi mu nzego z’ibanze n’abasirikire bahohoteye abaturage bikanaviramo bamwe impfu.

    Komisiyo y’Uburenganzira bwa Muntu ivuga ko hari abantu bane bishwe, ariko igashima ko abakoze ibyo byaha bakurikiranywe mu mategeko bakabihanirwa.

    Iyi komisiyo yakomeje igaragaza ko uburenganzira ku butabera butatanzwe neza kubera Covid-19, aho mu mwaka wa 2018/2019 inkiko zari zifite imanza z’ibirarane 13, 010 ariko zikaza kwiyongera kugera kuri 25, 356 muri 2019/2020.

    Minisitiri w
    Minisitiri w’Ubutabera akaba n’Intumwa Nkuru ya Leta, Johnston Busingye avuga ko Leta izakomeza kurinda abaturage bayo kabone n’ubwo hari aho bibabuza uburenganzira

    NCHR irashima ariko ko hari abantu 2,855 bari bafungiwe muri kasho barekuwe ku bwo kwirinda Covid-19, kandi ko Polisi itakumiriye abanyamakuru ahubwo yaborohereje kubona inkuru bakeneye.

    NCHR kandi irashima ibyumba by’amashuri 22,500 birimo kubakwa hamwe n’uburezi bwatanzwe hifashishijwe ikoranabuhanga, n’ubwo abana bo mu cyaro benshi ngo batigeze bakurikirana ayo masomo, ndetse ko hari n’abaretse ishuri bagatwara inda.

    Ku bijyanye n’uburenganzira ku murimo, ubushomeri ngo bwageze ku rugero rwa 22.1% muri Gicurasi 2020 ariko bwongera kumanuka kugera kuri 16% muri Kanama 2020, ndetse kugeza ubu imirimo imaze kuboneka ngo iraruta ubwinshi iyari isanzweho mbere ya Covid-19 nk’uko bitangazwa na Minisiteri y’Imari n’Igenamigambi (MINECOFIN).

    NCHR isaba inzego zishinzwe gushyiraho amategeko gutangira gutekereza ku itegeko rirengera abantu mu gihe hateye icyorezo nk’iki cya Covid-19.

    Umuhuzabikorwa w’Umuryango w’Abibumbye mu Rwanda, Fodé Ndiaye, avuga ko Covid-19 ishobora kuba atari cyo cyago cya nyuma isi ihuye na cyo, ariko ko buri gihe igihugu kiba kigomba gufata ingamba zirengera abantu bose cyane cyane ab’amikoro make n’abafite intege nke z’umubiri.

    source https://www.kigalitoday.com/amakuru/amakuru-mu-rwanda/article/guhungabanya-uburenganzira-bwa-muntu-muri-covid-19-byabayeho-ariko-byubahirije-amategeko-nchr