Blog

  • Imanza z’umurimo Leta itsindwa zaragabanutse mu myaka ibiri ishize #Rwanda #RwOT via @kigalitoday #rwanda #RwOT

    Nk’uko bigaragara muri Raporo y’iyo Komisiyo yo mu mwaka wa 2019-2020, isesengura ryakozwe ku gihombo Leta yatewe n’Abayobozi b’inzego za Leta bafashe ibyemezo bidakurikije amategeko mu micungire y’abakozi, kuva muri Nyakanga 2018 kugera muri Kamena 2019, ryagaragaje ko Leta ikomeje gutakaza amafaranga mu manza iregwamo.

    Iyo raporo igaragaza ko Leta yatsinzwe 86.7% by’imanza zose yaburanye. Muri rusange iyo raporo igaragaza ko hagati ya Nyakanga 2018 na Kamena 2019, inzego za Leta zigera kuri 24 zaburanye imanza 121, ziburana n’abakozi 171.

    Muri izo manza Leta yatsinze 16, itsindwa 105 bituma yishyura amafaranga agera kuri 949.558.559Frw.

    Iyo Komisiyo ivuga ko ayo mafaranga agizwe na 763,963,633 Frw yari asanzwe ari uburenganzira bw’abakozi bagombye kuba barahawe kabone n’iyo batajya mu nkiko, naho 185,594,926 Frw akomoka ku ndishyi z’akababaro, igihembo cy’abavoka n’amagarama abakozi batanze mu nkiko izo nzego za Leta zikayabasubiza.

    Inzego za Leta zo zatsindiye 8,540,000 Frw agizwe n’ayo Urukiko rwayigeneye kubera gushorwa mu manza nta mpamvu n’abakozi bayireze bagatsindwa.

    Zimwe mu mpamvu zatumye Leta iregwa ikanatsindwa ni ukudaha abakozi imishahara yabo ku gihe n’ibindi bagenerwa n’amategeko bifitanye isano nayo, kwirukana umukozi mu buryo bunyuranyije n’amategeko.

    Hari kandi gusezerera umukozi nta mpaka kubera ibura ry’umurimo mu buryo bunyuranyije n’amategeko, kudatanga icyemezo cy’imirimo yakozwe, kudaha umukozi ikiruhuko cy’umwaka no guhagarika abakozi by’agateganyo mu buryo bunyuranyije n’amategeko.

    Gusa nubwo byari bimeze bityo mu mwaka wa 2018-2019, bigaragara ko byagabutse kuko mu mwaka wabanje wa 2017-2018, imanza zijyanye n’umurimo Leta yari yazitsinzwemo cyane.

    Nk’uko bigaragara muri raporo ya Komisiyo y’abakozi ba Leta n’umurimo yo mu mwaka wa 2018-2019, isesengura ryakozwe ku gihombo Leta yatewe n’Abayobozi bafashe ibyemezo bidakurikije amategeko mu micungire y’abakozi kuva muri Nyakanga 2017 kugera muri Kamena 2018, ryagaragaje ko Leta ikomeje gutakaza amafaranga kubera icyo kibazo.

    Iyo raporo yerekanye ko Leta yatsinzwe imanza ku kigereranyo cya 92.3 % by’izo yaburanye zose. Komisiyo y’abakozi ba Leta n’umurimo, ikangurira abayobozi kubahiriza amategeko agenga imicungire y’abakozi ba Leta kugira ngo birinde kuyishora mu manza.

    Umuntu arebye kuri iyo mibare yo muri raporo ebyiri ziheruka z’iyo komisiyo, abona ko hari igabanuka mu mibare y’imanza z’umurimo Leta yatsinzwemo. Birashoboka ko yanakomeza kugabanuka, kuko iyo Komisiyo nk’uko bigaragara muri raporo yayo, yagiye isura inzego n’ibigo bya Leta bitandunye, mu rwego rwo gukangurira abayobozi n’abakozi ba Leta kumenya no kubahiriza amategeko agenga imicungire y’abakozi ba Leta.

    Nkurunziza Fernand, umukozi w’iyo Komisiyo akaba n’Umuyobozi w’ishami rishinzwe ubujyanama no gukemura amakimbirane, avuga ko raporo ya Komisiyo y’abakozi ba Leta n’umurimo isohoka muri Kamena buri mwaka, ariko ikaza ikubiyemo icyegeranyo cy’imanza zerekeye umurimo Leta iba yazarabunye mu mwaka ushize.

    Ni ukuvuga ko raporo ya Komosiyo ya 2019-2020, igaragaramo imanza zerekeye umurimo Leta yaburanye mu mwaka wa 2018-2019. Ubu raporo izahoka muri Kamena 2021, izaba igaragaramo ibyavuye mu manza z’umurimo Leta yaburanye mu mwaka wa 2019-2020.

    Ikindi gituma umwaka wa raporo utaba uhura n’uw’ibyavuye mu nkiko ni uko umwaka w’ubucamanza utangira muri Nzeri ukarangira muri Nyakanga, kandi imanza zaciwe Komisiyo ntihita izibona ako kanya kuko ngo bifata umwanya wo kubanza kuzinjiza mu ikoranabuhanga n’ibindi.

    source https://www.kigalitoday.com/amakuru/amakuru-mu-rwanda/article/imanza-z-umurimo-leta-itsindwa-zaragabanutse-mu-myaka-ibiri-ishize

  • Gatare Francis mu bayobozi b'indashyikirwa mu rwego rw'ubucukuzi bw'amabuye y'agaciro muri Afurika – #rwanda #RwOT

    Uru rutonde rwashyizweho Gatare Francis rwatangajwe binyuze mu cyiswe Mining Elites 2021; rukorwa na Mining Review Africa, Ikinyamakuru gitangaza inkuru zerekeranye n'ubucukuzi bw'amabuye y'agaciro.

    Abayobozi bashyizwe kuri uru rutonde ni abagaragaje ingamba zidasanzwe mu guteza imbere uru rwego no gushyiraho politiki zo kuruzahura nyuma y'ingaruka rwasigiwe na Coronavirus.

    Umwanditsi Mukuru wa Mining Review Africa, Laura-Jane Cornish, yavuze ko mu 2020, urwego rw'ubucukuzi bw'amabuye y'agaciro muri Afurika rwahuye n'ibizazane ariko hari abagerageje guhangana nabyo.

    Ati 'Muri uyu mwaka, Mining Elites muri Africa yahisemo kwibanda ku bigo bicukura byerekanye itandukaniro mu gihe kigoye, bikabasha gukomeza imikorere irambye ndetse bigateza imbere ubukungu n'ibihugu bikoreramo.''

    Mu bindi byibanzweho mu guhitamo imishinga n'abantu bitwaye neza mu rwego rw'ubucukuzi harimo kureba uburambe n'umumaro mu kubahiriza amahame yo kubungabunga ibidukikije ndetse n'imiyoborere.

    Urutonde ruriho abayobozi icyenda bo mu bigo bya Leta n'iby'igenga; barimo Errol Smart, uyobora Orion Minerals; Johan Ferreira wa Khoemacau Copper Mining; Steve Phiri, uyobora Royal Bafokeng Platinum; Sébastien de Montessus wo muri Endeavour Mining; Nolitha Fakude uyobora Ihuriro ry'Abagore bakora Ubucukuzi; Francis Gatare uyobora RMB; Fortune Mojapelo wa Bushveld Minerals n'abandi.

    Umuyobozi Mukuru w'Ikigo cy'Igihugu gishinzwe Ubucukuzi bw'Amabuye y'Agaciro (RMB), Gatare Francis yashyizwe mu bayobozi icyenda bagaragaje umwihariko mu rwego rw'ubucukuzi bw'amabuye y'agaciro muri Afurika

    -  Urwego rw'ubucukuzi bw'amabuye y'agaciro mu Rwanda rwateye intambwe nziza

    Urwego rw'ubucukuzi bw'amabuye y'agaciro na kariyeri mu Rwanda rutera imbere ndetse mu 2018 hashyizweho itegeko rishya ribugenga. Mu 2019 hasohotse amabwiriza y'Umuyobozi Mukuru yakozwe mu korohereza abashoramari no guca akajagari mu bucukuzi n'ubucuruzi bw'amabuye y'agaciro ndetse no gushyira imbaraga mu gukusanya amakuru kuyanoza kugira ngo abashoramari bayashingireho bakora imishinga ibafitiye akamaro.

    Mu 2019, u Rwanda rwacyuye amakuru ku bucukuzi yari amaze imyaka mu Bubiligi; ashingiye ku bushakashatsi iki gihugu cyakoze nyuma yo gucukura amabuye y'agaciro mu rwa Gasabo kuva mu 1930 ariko amakuru yose kikayabika mu nzu ndangamurage.

    RMB ivuga ko aya makuru azafasha igihugu muri gahunda yacyo yo gukora ubucukuzi bw'amabuye y'agaciro kinyamwuga hagendewe ku makuru y'ahari amabuye, ubwoko bwayo ndetse n'ingano.

    Ikindi cyimakajwe ni uguca akajagari mu bucukuzi no gufasha ababurimo kubukora kinyamwuga; kuri ubu buri karere gafite abakozi bagenzura ibikorwa by'ubucukuzi buri munsi ndetse byagabanyije impanuka n'abacukura binyuranije n'amategeko.

    Ikigo cy'Igihugu gishinzwe Ubucukuzi bw'Amabuye y'Agaciro cyanashyize imbaraga mu gushyiraho inganda zitunganya umusaruro ukomoka ku bucukuzi.

    Amabuye y'agaciro yakunze koherezwa hanze adatunganyije ndetse bigahombya igihugu. Hubatswe inganda zirimo urutunganya gasegereti ihita ijyanwa mu nganda gukora ibyo yagenewe n'urwa zahabu ruyitunganya ku kigero cya 99% ndetse hari no kubakwa urutunganya Wolfram mu Bugesera.

    U Rwanda kandi rwinjije mu burezi bwarwo amashuri yigisha ubucukuzi, aho kuri ubu muri Kaminuza y'u Rwanda hari Ishami ryigisha Ubucukuzi bw'Amabuye y'Agaciro n'Ubumenyi bwo mu Nda y'Isi ndetse i Rutongo hafunguwe ishuri rizigisha aya masomo, rikanatanga amahugurwa ku basanzwe bakora mu bucukuzi ariko batabifitiye ubumenyi buhagije.

    Mu 2020 kandi u Rwanda rwatanze impushya 83 zo gukora ubushakashatsi, gucukura, gucuruza amabuye n'izindi.

    Muri uwo mwaka kandi nibwo Uruganda rutunganya gasegereti (Luna Smelter) rwahawe icyangombwa kigaragaza ko amabuye rutunganya adaturuka mu bice birimo intambara. Ni mu gihe hari raporo yagiye ashinja u Rwanda gucukura amabuye muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo.

    Nubwo urwego rw'ubucukuzi rwahungabanyijwe na COVID-19, hashyizweho amabwiriza ajyanye no gukumira icyorezo cya Coronavirus mu bakora mu rwego rw'ubucukuzi bw'amabuye y'agaciro na kariyeri ndetse n'abandi bantu bahura na bo.

    U Rwanda ni kimwe mu bihugu bike aho Coronavirus itageze cyane mu bakora umwuga w'ubucukuzi bw'amabuye y'agaciro kuko umwaka wa 2020 warangiye nta muntu urandura iki cyorezo kuko mu ntangiriro z'uyu mwaka aribwo havuzwe abanduye mu Burasirazuba.

    Mu mishinga iteganyijwe harimo kubakwa laboratwari ipima amabuye y'agaciro, yitezweho gufasha igihugu kumenya ibigize ayo u Rwanda rujyana ku isoko. Ubusanzwe hari ubwo byasabaga ko hari amabuye ajya gupimirwa hanze cyangwa n'abayacuruza bagategereza ko abo bayagurishije aribo bayapima (rimwe na rimwe badahari) bakababwira ibiyagize.

    Ubucukuzi bw'amabuye y'agaciro nibwo buza ku isonga mu byinjiza amafaranga akomoka mu bicuruzwa ku isoko mpuzamahanga mu Rwanda. Mu mwaka wa 2020 byari biteganyijwe ko miliyari 500 Frw azinjizwa avuye mu bucukuzi bw'amabuye y'agaciro.

    Umuyobozi Mukuru wa RMB, Gatera Francis, yashimiwe kubera uburyo bw'imiyoborere yimakaje yatumye hanozwa uruhererekane rw'ibikomoka mu bucukuzi bw'amabuye y'agaciro

    Gatare Francis yashyizwe kuri uru rutonde ahanini bishingiye no ku ngamba ikigo abereye umuyobozi cyafashe mu guhangana n’ingaruka za Coronavirus mu rwego rw’ubucukuzi

    Uruganda rwa LuNa Smelter rwatangiye gutunganya gasegereti amasaha 24/24 aho rushongesha toni zigera kuri 12 ku munsi, zikaba zagera kuri 300 mu kwezi


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/gatare-francis-mu-bayobozi-b-indashyikirwa-mu-rwego-rw-ubucukuzi-bw-amabuye-y

  • Kayonza: Abahoze mu bukene baravuga imyato inguzanyo zabateje imbere – #rwanda #RwOT

    Aba baturage basanzwe bari mu cyiciro cya mbere n'icya kabiri, aho babayeho mu bukene akenshi batunzwe n'inkunga ya Leta. Guverinoma yashyizeho uburyo bwo gufasha iki cyiciro cy'abaturage hagamijwe kubafasha kwiteza imbere, aho yashyizeho uburyo nka Girinka, VUP, kuboroza amatungo magufi ndetse n'izindi zitandukanye.

    Ibi byatumye bamwe muri aba baturage batangira kwitinyuka, bagira amafaranga bizigamira ndetse batangira no gutekereza ku mishinga y'iterambere yabafasha kwivana mu bukene.

    Ibi ni byo byatumye hajyaho gahunda yo gufasha abari muri ibi byiciro byombi bafite imishinga y'iterambere, kugira ngo bayishyire mu bikorwa biteze imbere. Iyi gahunda yatangiriye ku bantu bari mu matsinda atandukanye, aho itsinda rimwe rihabwa inguzanyo y'amafaranga ibihumbi 700 Frw, izishyurwa ku nyungu nto ya 2%.

    Abaturage ku giti cyabo na bo bemerewe inguzanyo ishobora kugera ku mafaranga ibihumbi 100 Frw.

    IGIHE yasuye amwe mu matsinda yo mu Murenge wa Gahini mu kureba uko aya mafaranga bahawe yabafashije mu kwiteza imbere. Muri uyu Murenge, abaturage 16 bahawe ibihumbi 100 Frw mu mwaka ushize mu gihe amatsinda icyenda yahawe ibihumbi 700 Frw.

    Uwantege Goretti, uhagarariye itsinda 'Umurava' ribarizwamo abiganjemo abagore babarizwaga mu cyiciro cya kabiri cy'ubudehe, avuga ko bahawe amafaranga ibihumbi 700 Frw bakayashora mu kugura imashini zidoda.

    Ati 'Ni amafaranga baduhaye umwaka ushize, twahise tugura imashini zidoda kuko abenshi twari tubizi, tunatangira gucuruza ibitenge, andi macye tuyashora mu buhinzi, aho twahinze igice cya hegitari, duhingaho ibirayi maze dusaruraho imifuka 19 y'ibirayi.'

    Yavuze ko kuva babona ayo mafaranga, inyungu yayo bayikoresha batangira abanyamuryango babo ubwisungane mu kwivuza, abana bakadoderwa imyenda y'ishuri ntacyo bishyujwe ndetse imiryango yabo ikaba imeze neza, nta bibazo by'ubukene ifite.

    Ati 'Ubu twanatangiye umushinga wo korora inkoko zitera amagi, ejo bundi twaguze inkoko 100 ariko turateganya no kwagura tukagura izindi nyinshi.'

    Uwineza Dative wabarizwaga mu cyiciro cya kabiri cy'ubudehe nawe yavuze ubuzima yari abayemo mbere bwamuteraga ipfunwe, akavuga ko aho agereye mu itsinda bakabona ubufasha byatumye abasha kwigisha abana be batatu.

    Ati 'Kubona icyo kwambara byarangoraga, hari n'ubwo natinyaga kujya mu bandi kubera ubukene, ariko ubu kubera kuba mu itsinda tugakora kandi tugatera imbere, byarantinyuye ku buryo nsigaye mbasha kwishyurira abana banjye ishuri uko ari batatu nta wundi muntu umfashije.'

    Mukamugema Patricie uyobora itsinda ryitwa 'Twizerane' riherereye mu Murenge wa Gahini, avuga ko batangiye bizigama amafaranga macye, ariko nyuma baje kubona inkunga y'ibihumbi 700 Frw, bagira igitekerezo cyo gutangira ubucuruzi bw'imyaka.

    Ati 'Tukimara kuyafata, twahise turangura amasaka n'ibishyimbo dutangira kubicuruza hirya no hino, twabikuraga mu byaro tukaza tukabicuruza.'

    Yakomeje avuga ko ku giti cye, inyungu yagabanaga n'abandi bo mu itsinda rye yamufashije kwigurira ingurube, ihene ndetse anavugurura inzu yari afite. Yavuze ko mbere yari mu cyiciro cya kabiri cy'ubudehe, ariko akurikije uko ibintu bimaze, aratekereza ko ubwo ibyiciro bishya bizaba bisohotse, atazisanga munsi y'umurongo w'ubukene.

    Nyirabagenzi Julliene nawe wabarizwaga mu cyiciro cya kabiri, avuga ko inyungu bakuye mu kugurisha imyaka yayishoye mu buhinzi, aho yakodesheje imirima, agatangira kujya ahinga ndetse akanahingisha ku buryo iyo imyaka yeze akuramo amafaranga menshi.

    Ati 'Mfite nk'ahantu nahingishije ibijumba ejo bundi, umurima wose bampaye ibihumbi 200 Frw kandi nabihingishije mu mafaranga nahawe n'itsinda, ubu ejo bundi bahindura ibyiciro bakinkuyemo kuko babona nsigaye nihagije meze neza.'

    Nyirabagenzi yashimiye Leta yatumye abasha kwiteza imbere akikura mu bukene, ndetse akanagira icyerekezo cy'ubuzima bwiza ku myaka 50 afite, mu gihe mbere yari yarihebye ndetse yumva ko agomba gutungwa n'amafaranga ahawe na Leta.

    Umunyamabanga Nshingwabikorwa w'Umurenge wa Gahini, Rukeribuga Joseph, avuga ko kugira ngo aya matsinda ateze imbere abaturage, byaturutse ku kuyitaho akagenzurwa kandi akanagirwa inama ku mishinga akora ibafasha mu iterambere.

    Yavuze ko ku biro by'Umurenge bashyizeho umukozi wihariye ushinzwe kugenzura aya matsinda no kuyitaho, ibi bikaba ngo byaratumye amatsinda yose yahawe aya mafaranga ayabyaza umusaro, abayarimo bose bakava mu byiciro byo hasi bari barimo.

    Aba bagore basigaye bacuruza imyaka, ku buryo byabafashije kwiteza imbere

    Inzu icururizwamo imyaka n’itsinda Twizerane ryari rigizwe n’abagore babarizwaga mu cyiciro cya mbere n’icya kabiri cy’ubudehe, ariko kuri ubu bamaze kwiteza imbere

    Mukamugema Patricie uyobora itsinda Twizerane avuga ko atakibarizwa mu cyiciro cya kabiri abikesha inkunga bahawe

    Uretse kudodera abaturage no gucuruza ibitenge, banatangiye kwigisha abakiri bato umwuga wo kudoda

    Uwantege Goretti uhagarariye itsinda Umurava avuga ko biteje imbere ku buryo ari bo badodera abaturage benshi


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/kayonza-abahoze-mu-bukene-baravuga-imyato-inguzanyo-zabateje-imbere

  • Minisitiri Biruta yitabiriye inama yiga ku bibazo bya Centrafrique – #rwanda #RwOT

    Minisitiri Biruta yitabiriye iyi nama iri bwigirwemo ibibazo bya politiki n'iby'umutekano muri Centrafrique ahagarariye Perezida w'u Rwanda, Paul Kagame. Iyi nama yatumijwe na Perezida wa Angola akaba n'Umuyobozi wa ICGLR, João Manuel Gonçalves Lourenço.

    Uretse João Manuel Gonçalves Lourenço iyi nama yanitabiriwe n'abandi bakuru b'ibihugu barimo Idriss Déby Itno wa Tchad, Faustin-Archange Touadéra wa Centrafrique na Denis Sassou Nguesso wa Repubulika ya Congo.

    Iyi nama iteranye mu gihe muri Centrafrique hakomeje kurangwa ibibazo by'umutekano muke ahanini biturutse ku mitwe y'inyeshyamba ishyigikiye uwahoze ari Perezida w'iki gihugu, François Bozizé.

    Mu rwego rwo gushaka uko umutekano wagaruka muri iki gihugu u Rwanda ruherutse kohereza muri iki gihguu abasirikare babarizwa mu mutwe udasanzwe (Special Force) bageze muri iki gihugu basanga abandi rufite mu butumwa bwo kugarura amahoro, Minusca.

    Mu ntangiriro z'uku kwezi, Minisitiri Biruta yari aherutse kugirira uruzinduko muri Centrafrique, aho yanabonanye na Perezida Touadéra.

    U Rwanda ruri ku mwanya wa gatatu mu bihugu bifite ingabo nyinshi mu bikorwa by'Umuryango w'Abibumbye bigamije kubungabunga amahoro muri Repubulika ya Centrafrique (MINUSCA), aho abasirikare n'abapolisi barwo barenga 1389.

    Minisitiri Vincent Biruta ari kumwe na Perezida João Manuel Gonçalves Lourenço, Idriss Déby Itno, Faustin-Archange Touadéra na Denis Sassou Nguesso


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/minisitiri-biruta-yitabiriye-inama-yiga-ku-bibazo-bya-centrafrique

  • Gatare Francis mu bayobozi b’indashyikirwa mu rwego rw’ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro muri Afurika – #rwanda #RwOT

    Uru rutonde rwashyizweho Gatare Francis rwatangajwe binyuze mu cyiswe Mining Elites 2021; rukorwa na Mining Review Africa, Ikinyamakuru gitangaza inkuru zerekeranye n’ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro.

    Abayobozi bashyizwe kuri uru rutonde ni abagaragaje ingamba zidasanzwe mu guteza imbere uru rwego no gushyiraho politiki zo kuruzahura nyuma y’ingaruka rwasigiwe na Coronavirus.

    Umwanditsi Mukuru wa Mining Review Africa, Laura-Jane Cornish, yavuze ko mu 2020, urwego rw’ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro muri Afurika rwahuye n’ibizazane ariko hari abagerageje guhangana nabyo.

    Ati “Muri uyu mwaka, Mining Elites muri Africa yahisemo kwibanda ku bigo bicukura byerekanye itandukaniro mu gihe kigoye, bikabasha gukomeza imikorere irambye ndetse bigateza imbere ubukungu n’ibihugu bikoreramo.’’

    Mu bindi byibanzweho mu guhitamo imishinga n’abantu bitwaye neza mu rwego rw’ubucukuzi harimo kureba uburambe n’umumaro mu kubahiriza amahame yo kubungabunga ibidukikije ndetse n’imiyoborere.

    Urutonde ruriho abayobozi icyenda bo mu bigo bya Leta n’iby’igenga; barimo Errol Smart, uyobora Orion Minerals; Johan Ferreira wa Khoemacau Copper Mining; Steve Phiri, uyobora Royal Bafokeng Platinum; Sébastien de Montessus wo muri Endeavour Mining; Nolitha Fakude uyobora Ihuriro ry’Abagore bakora Ubucukuzi; Francis Gatare uyobora RMB; Fortune Mojapelo wa Bushveld Minerals n’abandi.

    Umuyobozi Mukuru w’Ikigo cy’Igihugu gishinzwe Ubucukuzi bw’Amabuye y’Agaciro (RMB), Gatare Francis yashyizwe mu bayobozi icyenda bagaragaje umwihariko mu rwego rw’ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro muri Afurika

    -  Urwego rw’ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro mu Rwanda rwateye intambwe nziza

    Urwego rw’ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro na kariyeri mu Rwanda rutera imbere ndetse mu 2018 hashyizweho itegeko rishya ribugenga. Mu 2019 hasohotse amabwiriza y’Umuyobozi Mukuru yakozwe mu korohereza abashoramari no guca akajagari mu bucukuzi n’ubucuruzi bw’amabuye y’agaciro ndetse no gushyira imbaraga mu gukusanya amakuru kuyanoza kugira ngo abashoramari bayashingireho bakora imishinga ibafitiye akamaro.

    Mu 2019, u Rwanda rwacyuye amakuru ku bucukuzi yari amaze imyaka mu Bubiligi; ashingiye ku bushakashatsi iki gihugu cyakoze nyuma yo gucukura amabuye y’agaciro mu rwa Gasabo kuva mu 1930 ariko amakuru yose kikayabika mu nzu ndangamurage.

    RMB ivuga ko aya makuru azafasha igihugu muri gahunda yacyo yo gukora ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro kinyamwuga hagendewe ku makuru y’ahari amabuye, ubwoko bwayo ndetse n’ingano.

    Ikindi cyimakajwe ni uguca akajagari mu bucukuzi no gufasha ababurimo kubukora kinyamwuga; kuri ubu buri karere gafite abakozi bagenzura ibikorwa by’ubucukuzi buri munsi ndetse byagabanyije impanuka n’abacukura binyuranije n’amategeko.

    Ikigo cy’Igihugu gishinzwe Ubucukuzi bw’Amabuye y’Agaciro cyanashyize imbaraga mu gushyiraho inganda zitunganya umusaruro ukomoka ku bucukuzi.

    Amabuye y’agaciro yakunze koherezwa hanze adatunganyije ndetse bigahombya igihugu. Hubatswe inganda zirimo urutunganya gasegereti ihita ijyanwa mu nganda gukora ibyo yagenewe n’urwa zahabu ruyitunganya ku kigero cya 99% ndetse hari no kubakwa urutunganya Wolfram mu Bugesera.

    U Rwanda kandi rwinjije mu burezi bwarwo amashuri yigisha ubucukuzi, aho kuri ubu muri Kaminuza y’u Rwanda hari Ishami ryigisha Ubucukuzi bw’Amabuye y’Agaciro n’Ubumenyi bwo mu Nda y’Isi ndetse i Rutongo hafunguwe ishuri rizigisha aya masomo, rikanatanga amahugurwa ku basanzwe bakora mu bucukuzi ariko batabifitiye ubumenyi buhagije.

    Mu 2020 kandi u Rwanda rwatanze impushya 83 zo gukora ubushakashatsi, gucukura, gucuruza amabuye n’izindi.

    Muri uwo mwaka kandi nibwo Uruganda rutunganya gasegereti (Luna Smelter) rwahawe icyangombwa kigaragaza ko amabuye rutunganya adaturuka mu bice birimo intambara. Ni mu gihe hari raporo yagiye ashinja u Rwanda gucukura amabuye muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo.

    Nubwo urwego rw’ubucukuzi rwahungabanyijwe na COVID-19, hashyizweho amabwiriza ajyanye no gukumira icyorezo cya Coronavirus mu bakora mu rwego rw’ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro na kariyeri ndetse n’abandi bantu bahura na bo.

    U Rwanda ni kimwe mu bihugu bike aho Coronavirus itageze cyane mu bakora umwuga w’ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro kuko umwaka wa 2020 warangiye nta muntu urandura iki cyorezo kuko mu ntangiriro z’uyu mwaka aribwo havuzwe abanduye mu Burasirazuba.

    Mu mishinga iteganyijwe harimo kubakwa laboratwari ipima amabuye y’agaciro, yitezweho gufasha igihugu kumenya ibigize ayo u Rwanda rujyana ku isoko. Ubusanzwe hari ubwo byasabaga ko hari amabuye ajya gupimirwa hanze cyangwa n’abayacuruza bagategereza ko abo bayagurishije aribo bayapima (rimwe na rimwe badahari) bakababwira ibiyagize.

    Ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro nibwo buza ku isonga mu byinjiza amafaranga akomoka mu bicuruzwa ku isoko mpuzamahanga mu Rwanda. Mu mwaka wa 2020 byari biteganyijwe ko miliyari 500 Frw azinjizwa avuye mu bucukuzi bw’amabuye y’agaciro.

    Umuyobozi Mukuru wa RMB, Gatera Francis, yashimiwe kubera uburyo bw’imiyoborere yimakaje yatumye hanozwa uruhererekane rw’ibikomoka mu bucukuzi bw’amabuye y’agaciro

    Gatare Francis yashyizwe kuri uru rutonde ahanini bishingiye no ku ngamba ikigo abereye umuyobozi cyafashe mu guhangana n’ingaruka za Coronavirus mu rwego rw’ubucukuzi

    Uruganda rwa LuNa Smelter rwatangiye gutunganya gasegereti amasaha 24/24 aho rushongesha toni zigera kuri 12 ku munsi, zikaba zagera kuri 300 mu kwezi

    source http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/gatare-francis-mu-bayobozi-b-indashyikirwa-mu-rwego-rw-ubucukuzi-bw-amabuye-y

  • Kayonza: Abahoze mu bukene baravuga imyato inguzanyo zabateje imbere – #rwanda #RwOT

    Aba baturage basanzwe bari mu cyiciro cya mbere n’icya kabiri, aho babayeho mu bukene akenshi batunzwe n’inkunga ya Leta. Guverinoma yashyizeho uburyo bwo gufasha iki cyiciro cy’abaturage hagamijwe kubafasha kwiteza imbere, aho yashyizeho uburyo nka Girinka, VUP, kuboroza amatungo magufi ndetse n’izindi zitandukanye.

    Ibi byatumye bamwe muri aba baturage batangira kwitinyuka, bagira amafaranga bizigamira ndetse batangira no gutekereza ku mishinga y’iterambere yabafasha kwivana mu bukene.

    Ibi ni byo byatumye hajyaho gahunda yo gufasha abari muri ibi byiciro byombi bafite imishinga y’iterambere, kugira ngo bayishyire mu bikorwa biteze imbere. Iyi gahunda yatangiriye ku bantu bari mu matsinda atandukanye, aho itsinda rimwe rihabwa inguzanyo y’amafaranga ibihumbi 700 Frw, izishyurwa ku nyungu nto ya 2%.

    Abaturage ku giti cyabo na bo bemerewe inguzanyo ishobora kugera ku mafaranga ibihumbi 100 Frw.

    IGIHE yasuye amwe mu matsinda yo mu Murenge wa Gahini mu kureba uko aya mafaranga bahawe yabafashije mu kwiteza imbere. Muri uyu Murenge, abaturage 16 bahawe ibihumbi 100 Frw mu mwaka ushize mu gihe amatsinda icyenda yahawe ibihumbi 700 Frw.

    Uwantege Goretti, uhagarariye itsinda ’Umurava’ ribarizwamo abiganjemo abagore babarizwaga mu cyiciro cya kabiri cy’ubudehe, avuga ko bahawe amafaranga ibihumbi 700 Frw bakayashora mu kugura imashini zidoda.

    Ati “Ni amafaranga baduhaye umwaka ushize, twahise tugura imashini zidoda kuko abenshi twari tubizi, tunatangira gucuruza ibitenge, andi macye tuyashora mu buhinzi, aho twahinze igice cya hegitari, duhingaho ibirayi maze dusaruraho imifuka 19 y’ibirayi.”

    Yavuze ko kuva babona ayo mafaranga, inyungu yayo bayikoresha batangira abanyamuryango babo ubwisungane mu kwivuza, abana bakadoderwa imyenda y’ishuri ntacyo bishyujwe ndetse imiryango yabo ikaba imeze neza, nta bibazo by’ubukene ifite.

    Ati “Ubu twanatangiye umushinga wo korora inkoko zitera amagi, ejo bundi twaguze inkoko 100 ariko turateganya no kwagura tukagura izindi nyinshi.”

    Uwineza Dative wabarizwaga mu cyiciro cya kabiri cy’ubudehe nawe yavuze ubuzima yari abayemo mbere bwamuteraga ipfunwe, akavuga ko aho agereye mu itsinda bakabona ubufasha byatumye abasha kwigisha abana be batatu.

    Ati “Kubona icyo kwambara byarangoraga, hari n’ubwo natinyaga kujya mu bandi kubera ubukene, ariko ubu kubera kuba mu itsinda tugakora kandi tugatera imbere, byarantinyuye ku buryo nsigaye mbasha kwishyurira abana banjye ishuri uko ari batatu nta wundi muntu umfashije.”

    Mukamugema Patricie uyobora itsinda ryitwa ’Twizerane’ riherereye mu Murenge wa Gahini, avuga ko batangiye bizigama amafaranga macye, ariko nyuma baje kubona inkunga y’ibihumbi 700 Frw, bagira igitekerezo cyo gutangira ubucuruzi bw’imyaka.

    Ati “Tukimara kuyafata, twahise turangura amasaka n’ibishyimbo dutangira kubicuruza hirya no hino, twabikuraga mu byaro tukaza tukabicuruza.”

    Yakomeje avuga ko ku giti cye, inyungu yagabanaga n’abandi bo mu itsinda rye yamufashije kwigurira ingurube, ihene ndetse anavugurura inzu yari afite. Yavuze ko mbere yari mu cyiciro cya kabiri cy’ubudehe, ariko akurikije uko ibintu bimaze, aratekereza ko ubwo ibyiciro bishya bizaba bisohotse, atazisanga munsi y’umurongo w’ubukene.

    Nyirabagenzi Julliene nawe wabarizwaga mu cyiciro cya kabiri, avuga ko inyungu bakuye mu kugurisha imyaka yayishoye mu buhinzi, aho yakodesheje imirima, agatangira kujya ahinga ndetse akanahingisha ku buryo iyo imyaka yeze akuramo amafaranga menshi.

    Ati “Mfite nk’ahantu nahingishije ibijumba ejo bundi, umurima wose bampaye ibihumbi 200 Frw kandi nabihingishije mu mafaranga nahawe n’itsinda, ubu ejo bundi bahindura ibyiciro bakinkuyemo kuko babona nsigaye nihagije meze neza.”

    Nyirabagenzi yashimiye Leta yatumye abasha kwiteza imbere akikura mu bukene, ndetse akanagira icyerekezo cy’ubuzima bwiza ku myaka 50 afite, mu gihe mbere yari yarihebye ndetse yumva ko agomba gutungwa n’amafaranga ahawe na Leta.

    Umunyamabanga Nshingwabikorwa w’Umurenge wa Gahini, Rukeribuga Joseph, avuga ko kugira ngo aya matsinda ateze imbere abaturage, byaturutse ku kuyitaho akagenzurwa kandi akanagirwa inama ku mishinga akora ibafasha mu iterambere.

    Yavuze ko ku biro by’Umurenge bashyizeho umukozi wihariye ushinzwe kugenzura aya matsinda no kuyitaho, ibi bikaba ngo byaratumye amatsinda yose yahawe aya mafaranga ayabyaza umusaro, abayarimo bose bakava mu byiciro byo hasi bari barimo.

    Aba bagore basigaye bacuruza imyaka, ku buryo byabafashije kwiteza imbere

    Inzu icururizwamo imyaka n’itsinda Twizerane ryari rigizwe n’abagore babarizwaga mu cyiciro cya mbere n’icya kabiri cy’ubudehe, ariko kuri ubu bamaze kwiteza imbere

    Mukamugema Patricie uyobora itsinda Twizerane avuga ko atakibarizwa mu cyiciro cya kabiri abikesha inkunga bahawe

    Uretse kudodera abaturage no gucuruza ibitenge, banatangiye kwigisha abakiri bato umwuga wo kudoda

    Uwantege Goretti uhagarariye itsinda Umurava avuga ko biteje imbere ku buryo ari bo badodera abaturage benshi

    source http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/kayonza-abahoze-mu-bukene-baravuga-imyato-inguzanyo-zabateje-imbere

  • Minisitiri Biruta yitabiriye inama yiga ku bibazo bya Centrafrique – #rwanda #RwOT

    Minisitiri Biruta yitabiriye iyi nama iri bwigirwemo ibibazo bya politiki n’iby’umutekano muri Centrafrique ahagarariye Perezida w’u Rwanda, Paul Kagame. Iyi nama yatumijwe na Perezida wa Angola akaba n’Umuyobozi wa ICGLR, João Manuel Gonçalves Lourenço.

    Uretse João Manuel Gonçalves Lourenço iyi nama yanitabiriwe n’abandi bakuru b’ibihugu barimo Idriss Déby Itno wa Tchad, Faustin-Archange Touadéra wa Centrafrique na Denis Sassou Nguesso wa Repubulika ya Congo.

    Iyi nama iteranye mu gihe muri Centrafrique hakomeje kurangwa ibibazo by’umutekano muke ahanini biturutse ku mitwe y’inyeshyamba ishyigikiye uwahoze ari Perezida w’iki gihugu, François Bozizé.

    Mu rwego rwo gushaka uko umutekano wagaruka muri iki gihugu u Rwanda ruherutse kohereza muri iki gihguu abasirikare babarizwa mu mutwe udasanzwe (Special Force) bageze muri iki gihugu basanga abandi rufite mu butumwa bwo kugarura amahoro, Minusca.

    Mu ntangiriro z’uku kwezi, Minisitiri Biruta yari aherutse kugirira uruzinduko muri Centrafrique, aho yanabonanye na Perezida Touadéra.

    U Rwanda ruri ku mwanya wa gatatu mu bihugu bifite ingabo nyinshi mu bikorwa by’Umuryango w’Abibumbye bigamije kubungabunga amahoro muri Repubulika ya Centrafrique (MINUSCA), aho abasirikare n’abapolisi barwo barenga 1389.

    Minisitiri Vincent Biruta ari kumwe na Perezida João Manuel Gonçalves Lourenço, Idriss Déby Itno, Faustin-Archange Touadéra na Denis Sassou Nguesso

    source http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/minisitiri-biruta-yitabiriye-inama-yiga-ku-bibazo-bya-centrafrique

  • Ubuhamya bwa Frolien wasenze iminsi 7 ahabwa impano yo gusengera abarwayi #rwanda #RwOT

    N’ubwo gukiza indwara kw’Imana ari ibintu bigibwaho impaka, gusa bibaho kandi uko Imana yahoze ikiza indwara kuva mu isezerano rya kera kugeza no mu isezerano rishya na nubu iracyabikora. Mu by’ukuri kimwe cya cumi cy’ibyanditswe mu butumwa bwiza bwa Matayo, Mariko, Luka na Yohana; bivuga umurimo ukomeye wa Yesu Kirisito wo gukiza indwara. Indwara usanga zikira mu buryo bw’ibitangaza by’Imana (Mariko 16:17-18).

    Burya koko mu mpano zitandukanye Imana itanga,impano yo gukiza abarwayi irayitanga.Twasuye umukozi w’Imana usengera abantu bagakira aduha ubuhamya bwerekana ukuntu Imana yamukoresheje mu gusengera.

    Manirakiza Frorien, umuvugabutumwa akaba na mwarimu mu itorero rya Methodiste Libre, umudugudu wa Ruli muri Paroise ya Musasa; ni umugabo ufite umufasha n’umwana,Imana yamuhaye impano yo gusengera abarwayi bagakira.Yakijijwe muri 1998 atangira gukora umurimo w’Imana.

    Igitekerezo cyo gusenga asaba Imana impano yo gusengera abarwayi yagikuye ku mupasiteri wamuyoboraga, ariko afite impano yo gusengera abarwayi bagakira, ibi byamuteye kumva afite inzara n’inyota byo gutunga iyo mpano ari yo mpamvu yiyemeje gufata amasengesho y’iminsi irindwi kandi yayakoze mu 1998 ari wo mwaka yakirijwemo.

    Akimara gusenga amasengesho y’iminsi 7atarya atanywa asaba Imana gusengera abarwayi, Imana yahise imuha Impano yo gusengera abarwayi nk’uko abisobanura ati: 'Natangiye gusengera abantu ariko nkagira gushidikanya ko abantu ndi gusengera batari bukire, ariko burya Iyo Imana ivuze iba ivuze. Nasengeye umuntu wa mbere urwaye abadayimoni mfite kwizera mbona Imana iramukijije mbona abaye muzima atanga ubuhamya avuga ko yakize'.

    Yakunze gusengera abantu bose barwaye imyuka mibi hamwe n’izindi ndwara zidasobanutse. Tuganira nawe yaduhaye ingero z’indwara Imana imukoresheje yasengeye abantu zigakira zikomeye harimo abantu abadayimoni bararaga baniga n’abandi batararaga basinziriye hakiyongeraho ubumuga butandukanye n’izindi nyinshi, mu bo yasengeye harimo n’abo mu gace kabo, mu mugi wa Kigali, Musanze, Rubavu n’ahandi. Bamwe muri bo bagiye bahita bakizwa bakakira Yesu nk’Umwami n’Umukiza w’ubugingo bwabo.

    Imana yakomeje ku muteza intambwe, atangira gukomeza gusengera abarwayi mu mpande zose mu gihugu. Mu gusengera abarwayi, hari abantu asengera bagahita bakira hari n’abandi Imana ikomeza gukiza nibura mu gihe kingana n’icyumweru kimwe impinduka zikaboneka; byose biba bitewe n’umugambi w’Imana ku buzima bw’umuntu.

    Muri iyi minsi abantu benshi bakunda ku gurisha cyangwa gucuruza impano bahawe abandi bakajya kuzishaka baciye mu zindi nzira. Florien we si ko bimeze nk’uko abisobanura ati: 'Imana yampaye impano kugira ngo nyikorere ntabwo yambwiye ko ngomba kuyicuruza. Mwibuke Yesu yaravuze ngo abarushye n’abaremerewe baze bamusange arabaruhura. Mubyukuri ntaho dusoma muri Bibiliya ko hari abo Yesu yigeze yaka amafaranga kugira ngo abashe kubaruhura. Umurimo we wari ukubohora abantu ndetse abafite imitima yanduye akabaha agakiza. Na njye rero mu murimo nkora hari abamara gukira indwara bakakira n’agakiza'.

    Manirakiza Frorien aboneraho guhumuriza abantu barwaye indwara zikomeye n’izananiranye ati: 'Yesu Kristo uko yahoze kera n’ubu niko ari, icyo basabwa ni ukwizera Imana kuko hejuru y’ubwenge bw’abaganga hari Imana kandi nta we uyizera ngo agire icyo ayiburana. Iriya mpumyi Yesu yahumuye yari ibumaranye imyaka myinshi nyamara abaganga bariho, ariko uburwayi bwayo bwaranairanye, nyamara Yesu ayigezeho ayikora ku maso irahumuka'.

    Asoza ubuhamya bwe aragira inama abantu bakoresha nabi impano z’Imana bazigurisha kandi baraziherewe ubuntu ko bakwiye kurekeraho kuko Imana itishimira imitima imeze ityo ndetse abakora ibyo ni abanzi b’Imana nta ngororano bafite mu bwami bw’Imana.

    Source: bibiliya.com

    [email protected]

    Source : https://agakiza.org/Ubuhamya-bwa-Frolien-wasenze-iminsi-7-ahabwa-impano-yo-gusengera-abarwayi.html

  • Min. Biruta mu nama yatumijwe na Perezida wa Angola yiga ku bibazo bya Centrafrique #rwanda #RwOT

    Iyi nama y’abakuru b’ibihugu by’akarere k’ibiyaga bigari (ICGLR), yahuriyemo Perezida wa Centrafrique, Faustin-Archange Touadéra ; uwa Congo, Denis Sassou Nguesso ; uwa Chad, Idriss Déby Itno ndetse na João Manuel Gonçalves wa Angola watumije iyi nama.

    Minirisitiri Dr Vincent Biruta akaba yayitabiriye ahagarariye Perezida wa Repubulika y’u Rwanda, Paul Kagame.

    Ni inama ibaye mu gihe muri kiriya gihugu cya Centrafrique hakomeje kuba imvururu ziterwa n’imitwe yitwara gisirikare ikorera muri kiriya gihugu irimo ishaka guhirika ubutegetsi bwa Perezida Faustin-Archange Touadéra uherutse gutorerwa kuyobora kiriya gihugu.

    Ibaye kandi mu gihe iki gihugu kimaze icyumweru kimwe kiri mu bihe bidasanzwe byatangajwe na Leta yacyo yasabye ko iki gihe cyubahirizwa mu gihugu hose ku buryo umuturage wese yumva ko ibyo kurandura iriya mitwe bimureba.

    Abasesengura ibya Politiki n’umutekano wa kiriya gihugu, bavuga ko kurandura iriya mitwe bitoroshye kuko ibice byinshi bya kiriya gihugu biri mu maboko y’abo barwanyi.

    Imirwano iri muri kiriya gihugu, yakajije umurego ubwo hari hegereje amatora y’umukuru w’Igihugu ubwo iriya mitwe ishyigikiwe na François Bozizé wanayoboye kiriya gihugu, yashakaga kuburizamo ariya matora.

    Aya matora yasize Faustin-Archange Touadéra atorewe kongera kuyobora kiriya gihugu, yabaye mu ituze ryaturutse ku gushyikirwa n’igisirikare cy’ibihugu birimo n’u Rwanda rwoherejeyo abasirikare barwo bo mu mutwe udasanzwe.

    Ingabo z’u Rwanda ziri muri kiriya gihugu ziherutse no gutakaza umusirikare, ni zimwe mu zishimirwa gufasha kiriya gihugu kugira agahenge.

    Izi ngabo z’u Rwanda zifatanyije n’iza kiriya gihugu, ziherutse kwica inyeshyamba 44 zinafata mpiri zimwe muri zo ndetse n’ibirwanisho byazo.

    UKWEZI.RW

    Source : http://www.ukwezi.rw/Mu-mahanga/Politiki/article/Min-Biruta-mu-nama-yatumijwe-na-Perezida-wa-Angola-yiga-ku-bibazo-bya-Centrafrique

  • Uku kwezi kurasiga hamenyekanye impinduka z’imisoro ku mitungo itimukanwa #rwanda #RwOT

    Minisitiri Dr Uzziel Ndagijimana yabibwiye Ikigo cy’Igihugu cy’Itangazamakuru (RBA) kuri uyu wa Gatanu tariki 29 Mutarama 2021.

    Abivuze nyuma y’igihe gito hazamutse impaka zatewe n’izamuka rikabije ry’imisoro ku mitungo itimukanwa ryavuzweho byinshi n’abanyarwanda.

    Mu kiganiro Perezida Kagame Paul yagiranye n’abaturage ndetse n’Abanyamakuru ku wa 21 Ukuboza 2020 ubwo yari amaze kugaragaza uko igihugu gihagaze, umuturage yamugejejeho iki kibazo cyari kimaze iminsi kivugwa na benshi.

    Icyo gihe Dr Uzziel Ndagijimana yari yavuze ko hakiriwe ibitekerezo bya benshi bagaragaza kiriya kibazo cy’izamuka ry’imisoro ndetse ko cyariho gisuzumwa gusa asaba abantu gukomeza kwishyura imisoro.

    Icyo gihe yari yavuze ko habaye hashyizweho uburyo bwo korohereza abantu nko kuba bakwishyura mu byiciro kuko n’igihe cyo kwishyura cyari cyagizwe kinini dore ko byari kuzageza tariki 31 Werurwe 2021.

    Perezida Kagame na we yizeje Abanyarwanda ko hazabaho koroshya ariko ko ibyo kuba havanwaho imisoro byo bidashoboka.

    Mu kiganiro yagiranye na RBA uyu munsi, Dr Uzziel Ndagijimana yavuze ko mu gihe imisoro yaba igabanyijwe, abamaze gusora na bo bazitabwaho, ku buryo amafaranga yazaba arengaho yazaherwamo mu misoro y’umwaka utaha.

    UKWEZI.RW

    Source : http://www.ukwezi.rw/mu-rwanda/Amakuru-anyuranye/article/Uku-kwezi-kurasiga-hamenyekanye-impinduka-z-imisoro-ku-mitungo-itimukanwa