Blog

  • Bane batawe muri yombi bakekwaho gucuruza mukorogo –

    Kuri uyu wa Kabiri tariki ya 2 Werurwe 2021, nibwo aba bagabo bashinjwa kugurisha amavuta ya mukorogo beretswe itangazamakuru.

    Polisi yatangaje ko aba bagabo uko ari bane yabafatiye mu Murenge wa Gatenga kandi ko icyo gikorwa kizakomeza mu bice bitandukanye by’Igihugu.

    Aba bagabo bemera amakosa y’uko bacuruzaga aya mavuta ariko bagahakana ko bayakuraga hanze.

    Umwe yagize ati “ ‘Ncuruza amavuta muri rusange yo kwisiga ariko habonetsemo amavuta atemewe . Njye mbimenye vuba kuko mperutse kubibona kuri televiziyo mwafashe abantu muri kubimena, kuva ubwo ntabwo nongeye kurangura. Nari nafashe umwanzuro ko nzacuruza ayo mfite nkahita ndekera.”

    Yongeyeho ku nyuma y’aho Leta ihagurukiye iki kibazo na we yaje gufatwa acuruza aya mavuta anemera amakosa y’icyaha yakoze abisabira imbabazi.

    Umuyobozi w’Ishami rishinzwe gukurikirana ingaruka z’imiti n’ibindi mu Kigo cy’igihugu gishinzwe kugenzura ibiribwa n’imiti mu Rwanda , Lazaro Ntirenganya yavuze ko aya mavuta agira ingaruka zikomeye ku buzima bw’umuntu uyakoresha.

    Ati “Haba harimo Hydroquinone kandi ingaruka igira n’uko yangiza uruhu, uruhu ntiruba rukigira wa mumaro wo gukingira umuntu imirasire y’izuba. Uruhu ntiruba rugifite ubushobozi bwo kurinda umuntu indwara zishobora guturuka kuri za mikorobe zitandukanye n’amavirusi.”

    Yaboneyeho kugira inama abakoresha aya mavuta n’abayacuruza y’uko bakwiye kuyirinda kuko ashobora kugira ingaruka z’igihe gito n’igihe kirambye zirimo na kanseri.

    Umuvugizi wa Polisi y’u Rwanda, CP John Bosco Kabera yavuze ko abafashwe baramutse bahamwe n’icyaha bafungwa hagati y’umwaka umwe n’imyaka ibiri.

    Ati “Umuntu ucuruza ibi bintu akaba azi ko azabizira akongera akabicuruza azi ko abandi bigeze kubizira, njye numva ko rwose icyo gihe imitekereze ye ishobora kuba ifite ibibazo.”

    Kabera yavuze ko n’abinjiza ayo mavuta mu gihugu bakwiriye kubicikaho kuko mu minsi ya vuba bazafatwa.

    Abatawe muri yombi ni bane gusa Polisi yatangaje ko n’abandi babikora bazafatwa vuba

    Umwe mu batawe muri yombi

    Amwe mu mavuta atemewe yafashwe

    Umwe mu batawe muri yombi yavuze ko yari abizi ko amavuta acuruza atemewe

    Lazaro Ntirenganya yavuze ko aya mavuta agira ingaruka zikomeye ku buzima bw’umuntu uyakoresha

  • Rayon Sports byarakemutse natangiye no gukinira ikipe nshya – Iranzi Jean #rwanda #RwOT

    Rutahizamu w’umunyarwanda wakiniraga ikipe ya Rayon Sports, Iranzi Jean Claude ahamya ko yamaze kumvikana n’iyi kipe ubu ari umukinnyi wa Pharco FC yo mu Misiri.

    Mu ntangiriro za 2020, Rayon Sports yatije Iranzi Jean Claude muri Aswan Sporting Club mu cyiciro cya mbere mu Misiri mu gihe cy’amezi 6 yamushima ikazavugana na Rayon Sports ikamugumana ariko yaje kumurekura.

    Mu mpera za 2020 Iranzi Jean Claude yagarutse mu Rwanda mu ikipe ya Rayon Sports aho yasubiye mu Misiri mu iki gihugu mu ntangiriro z’uyu mwaka kurangizanya n’ikipe ya Pharco FC.

    Mu kiganiro n’ikinyamakuru ISIMBI yavuze ko byarangiye hashize igihe ndetse yatangaiye no gukinira iyi kipe.

    Ati“nibyo, hashize igihe ndi umukinnyi wa Pharco FC. Ibya Rayon Sports byarakemutse ubu natangiye no kuyikinira.”

    Rayon Sports nayo binyuze mu muvugizi wayo, Jean Paul Nkurunziza yemeje ko ubu nta kibazo bafitanye na Iranzi ari umukinnyi wa Pharco FC.

    Uyu mukinnyi yasinyiye iyi kipe mu ntangiriro za Gashyantare, ntabwo yavuze imyaka yasinye ariko amakuru avuga ko yasinye umwaka umwe ushobora kongerwa.

    Kugeza uyu munsi shampiyona y’icyiciro cya kabiri mu Misiri igeze ku munsi wa 14, Pharco FC ya Iranzi Jean Claude iri ku mwanya wa mbere n’amanota 29 ikurikiwe na
    Haras El Hodood ifite 25.

    Iranzi Jean Claude ubu ni umukinnyi wa Pharco FC mu Misiri

    Source : http://isimbi.rw/siporo/article/rayon-sports-byarakemutse-natangiye-no-gukinira-ikipe-nshya-iranzi-jean

  • Amateka yaranze intwari yo kwizera George Washington Carver #rwanda #RwOT

    Kugira ngo usobanukirwe neza George Washington Carver, umwirabura w’umunyamerika akaba umuntu ukomeye mu by’ubuhinzi, ugomba kumenya byinshi ku isi yabayemo. Yabayeho ari umuhanga mu bijyanye n’ibimera ariko akaba umukristo ndetse akubaha Imana nk’umugenga w’ubwenge bwe.

    Carver yavukiye ahitwa Missouri kuwa 1 Mutarama 1864, yiswe ‘George’ gusa n’umuryango wa Carver, wakoreshaga ababyeyi be. Se wa George yapfuye mbere yuko George avuka, hashize icyumweru, umuhungu na nyina barashimuswe. Carvers bashoboye kurokora George, ariko nta bisobanuro bya nyina byigeze biboneka. Mu mateka ya George amaze kuba mukuru, yavuze ko ko yatangiye ubuzima nk’umwana wimfubyi wo mu bwoko busuzuguritse.

    Hanyuma yarezwe na Carvers nk’umwe mu bana babo, George yagize uburwayi bwinshi, kandi aho gukora imirimo y’amaboko, yashyize imbere ibidukikije n’ubusitani. Kubera ko nta shuri rya leta ryari rigenewe abana b’abirabura, Carver yahisemo kujya akoresha ibirometero icumi ajya kwiga. Ahongaho, umugore w’umugwaneza yamuhaye icumbi kandi amuha izina rya George Carver Washington.

    Nk’umwirabura w’umunyamerika, Carver yasanze bigoye kugira ikintu abona nta burezi bw’ibanze (basic education). Yagiye i Kansas, ariko yangirwa kwinjira muri kaminuza kubera ubwoko bwe kuko yari umwirabura. Yimukiye Iowa aho yize ubuhinzi, maze mwalimu we, abonye uburyo yashushanyije neza ibimera, amushishikariza kwiga ibijyanye n’ibimera (botany). Mu 1891, Carver yabaye umwirabura wa mbere wize muri kaminuza ya Leta ya Iowa akabona impamyabumenyi. Yakomeje kwiga ibihingwa n’indwara zabyo, yubahwa nk’inzobere mu bimera kandi amaherezo aba umwalimu wa mbere w’umwirabura.

    Ubushobozi n’ubuhanga bya Carver bwaje kumenyeshwa Booker T. Washington icyamamare, akaba n’umuyobozi w’ikigo cya Tuskegee, Alabama, kaminuza ya mbere y’abirabura. Carver yatumiwe kwigisha ubuhinzi, yiyumvisemo umuhamagaro wo gukorera umuryango we, arabyemera. Yagumye i Tuskegee imyaka 47 kugeza apfuye. Ntiyigeze ashaka umugore.

    George Carver yamenye ko imyigishirize ye n’ubushakashatsi bigomba kuba bikwiye abakene, cyane cyane abirabura b’abahinzi bamukikije. Ikibazo gikomeye ni uko ubuhinzi bwari bushingiye ku ipamba, igihingwa gikenesha ubutaka cyane. Carver, yakoze ubushakashatsi yifashishije ibikoresho byibanze, yatangiye gushishikariza no kwigisha uburyo bwiza bwo guhinga. Yakoresheje gusimbuza ipamba, nk’ibijumba, ibishyimbo na soya, mu rwego rwo kugarura ubutaka ndetse no kuzamura imibereho y’abahinzi bakennye. Yigishije ubuhanga bukwiye: Kugaburira ingurube acorn aho kuzigaburira ibicuruzwa bihenze no gutunganya ubutaka hamwe n’ibyondo byo mu gishanga bikaba ifumbire. Yateje imbere laboratoire n’icyumba cy’ishuri mu gusesengura ubutaka no kwigisha imikoreshereze myiza yabwo.

    Mu rwego rwo kunoza isoko ry’ibihingwa, Carver abigiranye ubuhanga yakoze ibicuruzwa bishya nk’amata, amavuta yo guteka, salade, impapuro, amavuta yo kwisiga, amasabune n’ibindi bicuruzwa. Kunganira ibishyimbo byamuteye kumenyekana mu gihugu. Mu myaka ya za 1920 Carver – ‘The Peanut Man’ – yari icyamamare mu gihugu kandi yaje kugirwa inama na ba perezida ndetse n’abandi ku bijyanye n’ubuhinzi, cyane cyane ku bakene bo mu majyepfo. Yakomeje gukora kugeza apfuye afite imyaka 78 mu 1943. Ntiyigeze ashaka umugore.

    Carver Washington yari umuntu utuje, yabayeho yitonze kandi yambaraga ku buryo budashamaje.Yakoraga cyane, yicishaga bugufi kandi akavuga yoroheje, kandi n’ubwo yabayeho mu gihe akarengane gashingiye ku moko kari gakataje, ntiyakunze kwerekana uburakari kuri byo. Nubwo yabaga mu kigo cya Tuskegee yari umuntu wigenga.

    Ku bijyanye n’ubukristo, George Washington Carver yari afite kwizera guhambaye. Yavuze ko yakijijwe afite imyaka icumi, yateraniraga mu itorero Anglican (mu itorero ryo mu Bwongereza, England Church) ndetse yabatijwe akiri umwana ubuzima bwe bwose yabumaze yigisha Bibiliya. Yashimangiye imyitwarire ya gikristo mu myigishirize ye kandi ayishyira mu bikorwa mu buzima bwe; yakundaga gusenga Imana nk’umuremyi wa byose akenshi agasengera mu ishyamba. Mubyukuri kwizera kwa Carver kwarafatikaga cyane, kandi yakundaga kuvuga ko ubwenge cyangwa ubushishozi bwe bwaturutse ku Mana.

    Urupfu rwa George Washington Carver

    Umunsi umwe, Carver ubwo yarimo ataha murugo, yaguye kuri escaliers ku buryo bubi; bamusanze yataye ubwenge bamujyana mu bitaro. Carver yapfuye ku ya 5 Mutarama 1943, afite imyaka 78 azize ibibazo byo kubura amaraso (anemia) biturutse kuri uku kugwa.

    Ku mva ye handitswe ngo: “Yashoboraga kongera amahirwe yo kuba icyamamare, ariko ntiyabyitayeho, yaboneye umunezero n’icyubahiro mu gufasha isi”.
    Ibintu 3 by’ingenzi mu buzima twakwigira ku ntwari yo kwizera George Carver Washington:

    1. Ubwenge bwe n’ubushobozi: Carver yashoboraga guhunga abakene bo mu majyepfo. Hariho urugero rufatika, Thomas Edison yahaye Carver akazi kamuhemba menshi. Nyamara Carver yagumye aho yumva yahamagariwe kandi akorera ubwoko bwe. Ese twebwe twahamagariwe he?

    Icya kabiri, ubuzima bwa Carver bwari bumwe mubitekerezo byoroheje. Yabaye intangarugero ku Birabura b’Abanyamerika, yateye inkunga igisekuru gikennye mu kwerekana icyo bashobora gukora. Binyuze mu nyigisho ze, yashishikarije ibisekuruza byabanyeshuri kuzamura imibereho y abahinzi bakennye. Carver yasize umurage ukomeye:Ese twe umurage wacu uzaba uwuhe?

    Icya gatatu, ubuzima bwa Carver bwerekanye ubushishozi bwubaha Imana: Mu bwenge bwe no kumenyekana ntiyigeze abyiyitirira, ahubwo yahamyaga ko ari Imana yabimuhaye kugira ngo agirire abandi umumaro. Carver yamenyekanye nk’umugabo wavugiye imiryango ikennye y’abanyafurika n’abanyamerika yo mu majyepfo y’Amerika, Carver ubu afatwa nk’umuhanuzi w’ibidukikije ufitiye isi akamaro. Kuki twe tutashyira Imana ku mwanya wa mbere mu byo dukora?

    Muri macye Geoege Washington Carver ni umuntu w’ingenzi dukwiye kwiga gutera ikirenge mu cye kuko ubwenge bwe yabwubashemo Imana kandi abasha gufasha isi muri rusange.

    Source: www.mountvernon.org, www.canonjjohn.com, Wikipedia.org

    [email protected]

    Source : https://agakiza.org/Amateka-yaranze-intwari-yo-kwizera-George-Washington-Carver.html

  • Umunyamabanga Mukuru w'Umuryango w'Abibumbye, Antonio Guterres arasaba abashyira mu gaciro guhagurukira rimwe bakarwanya politike nshya ya mpatse ibihugu kimwe n'Abanazi bo muri iki gihe, kuko birushaho gukura, kandi bikaba bishobora guteza isi yose

    Abinyujije mu butumwa bwa Twitter, uyu mukambwe uyobora Umuryango w'Abibumbye kuva muri Mutarama 2017 aramagana ibihugu n'imiryango byiyumvamo ubuhangange bwo gutegeka abandi uko bagomba kubaho, kabone n'ubwo byaba bishyira ubuzima n'uburenganzira bwabo mu kaga. Abandi Antonio Guterres asabira kurwanywa ni bamwe mu bibone b'abazungu biyumvamo ko barusha abandi bantu ubumanzi n'ubushongore, aba  n'ibo yise'Neo-Nazis', ni ukuvuga abafite ingengabitekerezo ya Jenoside, barazwe n'Abanazi ba Hitler. Umunyamabanga Mukuru wa Loni aragaragaza impunge z'uko iyi myumvire ari mibi cyane, kandi ikwiye gufatwa nk'icyorezo cyugarije isi.

    Bwana Guterres aratabaza  mu gihe hari n'abandi basesenguzi basanga ibintu bigenda birushaho gufata indi ntera, ibihugu byo mu burengerazuba bw'isi bigashinjwa gutanga amasomo y'imyitwarire, bititaye ku guhonyora demokarasi n'uburenganzira bibera iwabyo. Uburayi na Amerika binengwa kuba byarihaye inshingano yo guhoza abandi ku nkeke , ukaba wakwibwira ko kwica abantu, kubashimuta, kuvogera ibihugu by'abandi n'andi mahano, iyo bikozwe n'Abanyaburayi cyangwa Abanyamerika  bitaba bikiswe icyaha.

    Abo basesenguzi bavuga ko icyo gice cy'isi gitanga inyigisho kibinyujije mu miryango yitwa ko irengera uburenganzira bwa muntu, kandi ari igikangisho n'igitiyo cyo gusahura ibihugu bikiri mu nzira y'amajyambere. Iyo miryango ishyirwa mu majwi ni Human Right Watch, Crisis Group, Amnesty International, abashinjabinyoma babereyeho guhungeta ibihugu bitaratera imbere mu bukungu, babinyujije mu byegeranyo —bipapirano, n'ibitangazamakuru nka BBC na VOA, n'ibindi bihora bihirimbanira inkuru mbi ku Rwanda

    Ibi rero ntibitunguranye ku muntu wese  ukurikirana ibimaze iminsi  bivugwa ku Rwanda, ahanini bigamije kwangiza isura yarwo, ariko hakabamo n'ababikoreshwa n'ipfunwe n'ikimwaro, kubera uruhare rwabo muri Jenoside yakorewe Abatutsi. Abasohora ibyegeranyo bishinja u Rwanda kutubahiriza demukarasi, usanga bisohokera mu bihugu nka Leta Zunze Ubumwe za Amerika, aho Perezida atorwa, abatabyishimiye bakagaba ibitero by'urugomo  mu nteko ishinga amategeko! Abasohora ibyo byegeranyo bidashingira ku bunyamwuga na bucye mu gutara no gutangaza amakuru, nibo uzasanga bavugwa mu bucuruzi bw'intwaro ziyogoza uduce tunyuranye tw'isi.

    Nibo bahishira ubugome bukorerwa  abimukira bajya gushakira imibereho za Burayi, bakajugunywa mu Nyanja ku manywa y'ihangu, ariko za  Human Rights Watch na za Amnesty International zikabifata nk'ibisanzwe kuko byakorewe ba 'nyagupfa' b'Abanyafrika.  Kuba iyo miryango itarigeze yamagana Jenoside yakorewe Abatutsi, ngo yamagane ibihugu byabo byayigizemo uruhare, ndetse bikaba bigicumbikiye abagaragu babyo bashyize mu bikorwa iyo Jenoside, ahubwo igahora irengera abakurikiranywe n'ubutabera bw'uRwanda,  ni ikimenyetso cy'ikimwaro n'ubugome.

    Nguko uko uzasanga biyambaza ba Filipp Reyntjens, ba Judi Rever, ba  Herman J. Cohen,  n'abandi  bazobereye mu kugoreka amateka, ariko wareba neza ugasanga aba nabo bafite aho bahurira n'amateka mabi y'u Rwanda. Nguko uko bashyigikira ba Idamange Yvonne, ba Ingabire Victoire, ba Aimable Karasira, abagize Jambo Asbl(rya shyirahamwe ry'abana n'abuzukuru b'abajenosideri), n'abandi bahagurukiye gutesha agaciro Jenoside yakorewe Abatutsi, bakabita intwari zidakwiriye kubazwa iyo myitwarire ikomeretsa benshi.

    Bamaze imyaka bagerageza kwerekana ko abarokotse Jenoside yakorewe Abatutsi aribo ba nyirabayazana, naho Interahamwe-Mpuzamugambi bakaba ari 'Abatagatifu'. Iyi myitwarire ni nk'iy'Abanazi ba Hitler n'ubu bacyumva Jenoside yakorewe Abayahudi yari ikwiye, ndetse bakanagaragaza ko n'ubu ubahaye agahenge bayisubukura.

    Kuva aho Paul Rusesabagina agerejwe mu maboko y'ubutabera, induru zabaye nyinshi. Igitangaza buri wese ariko, ni ukuntu abo ba mpatsibihugu, batinda gusa ku buryo uwo mwicanyi yageze aho yakoreye ibyaha, ariko ntibavuge ku bikorwa bye  by'iterabwoba na nyir'ubwite adashobora guhakana. Bati yarashimuswe. Basobanuriwe inshuro utabara uburyo umutego mutindi washibukanye nyirawo, Rusesabagina akibona aho agomba kubarizwa ibyaha yakoze, ariko banze kubyuma. Atari uko bitumvikana, ari uko gusa amatwi yabo ashaka kumva ibyo bo n'abo bahuje umugambi bihimbira.

    Ese ko bamuburanira ngo ni Umubiligi, Ububiligi bwiteguye gutanga indishyi ku baturage  FLN ya Rusesabagina yiciwe ababo,ikabasahura abandi ikabafata bugwate? Ariko reka tunavuge ko haba harabaye imbaraga zimuzana mu Rwanda. Ese byagenze bite mu mwaka w'1994, ubwo Ubufaransa bwahaga ruswa Sudan, ngo Umunya Venezuwela   Ilich Ramirez Sanchez' Carlos' afatirwe mu bitaro  I Khartoum anahite yoherezwa mu Bufaransa? Hari induru byateje se?Oya, kuko uwo mugizi wa nabi  yari akurikiranyweho ibyaha by'iterabwoba, araburanishwa, ndetse ubu akaba ari mu gifungo cya burundu aho mu Bufaransa.

    Mu mwaka w'1999, ba mukerarugendo 8 biciwe muri Pariki ya Bwindi, muri Uganda. Icyo gihe kubera ko mu bishwe harimo Abanyamerika 2, ubutegetsi bwa Amerika bwasabye ko abicanyi (bakomoka mu Rwanda)boherezwa kuburanira muri Amerika, kandi byarakozwe. Kuki ba mpatsibihugu n'abambari babo bumva ari ari igitangaza gukora iyo bwabaga  Rusesabagina akazanwa mu Rwanda, akaburanishirizwa imbere y'abo yahekuye abandi akabagira imfubyi n'abapfakazi? Ibi ni bwa bwibone n'irondaruhu byamunze ubwonko bwabo, kugeza aho bumva umugizi wa nabi yitwa atyo gusa iyo yangirije abazungu.

    Impuruza ya Muzeye Antonio Guterres rero yubahwe! Twese twamagane ubukoloni bushya, kandi twemeranywe ko amaraso y'abiyita ibihangange atarusha ay'abandi agaciro.Twamagane twivuye inyuma abadushinja ibinyoma kimwe n'abadutobera amateka, kandi wa muco wacu nk'Abanyarwanda wo kwigira ku mateka,kwanga gusubira ahabi no gukorera hamwe,  ni intwaro izatsinda inyangabirama!!

     

    The post Umunyamabanga Mukuru w'Umuryango w'Abibumbye, Antonio Guterres arasaba abashyira mu gaciro guhagurukira rimwe bakarwanya politike nshya ya mpatse ibihugu kimwe n'Abanazi bo muri iki gihe, kuko birushaho gukura, kandi bikaba bishobora guteza isi yose akaga gakomeye. appeared first on RUSHYASHYA.

    Source : https://rushyashya.net/umunyamabanga-mukuru-wumuryango-wabibumbye-antonio-guterres-arasaba-abashyira-mu-gaciro-guhagurukira-rimwe-bakarwanya-politike-nshya-ya-mpatse-ibihugu-kimwe-nabanazi-bo-mur/

  • Kuri uyu wa mbere tariki ya 1 Werurwe 2021, Urubanza rukomeye rwatangiye kuba muri Peru aho bivuga ko uwahoze ari Perezida Alberto Fujimori ashobora kuregwa kugira ingumba abaturage babarirwa mu bihumbi amagana.
  • Mu gihe cyashize, Fujimori yavuze ko ibikorwa byose byabaye byo kugira ingumba byakozwe mu bwumvikane, ariko abagore babarirwa mu bihumbi ntibemeranyije na we.

    Bamwe muri bo bavuze ko batabanje kubimenyeshwa, abandi bavuga ko baboshywe ubundi bakagirwa ingumba.

    Iyo gahunda yari yashyizweho mu gikorwa kigari cya leta cyo kurwanya ubukene, igamije kugabanya imbyaro mu miryango icyennye.

    Byitezwe ko abashinjacyaha baburana bavuga ko guverinoma ya Alberto Fujimori yagize uruhare mu kugira abantu ingumba ku gahato.

    Urubanza ruteye gute?

    Abagore barenga 270,000 n'abagabo barenga 22,000 bagizwe ingumba muri gahunda ya leta yo kuringaniza imbyaro hagati ya 1996 na 2000, nkuko imibare ya minisiteri y'ubuzima muri Peru ibigaragaza.

    Abari abategetsi mu rwego rw'ubuvuzi mu gihe cy'uwari Perezida Alberto Fujimori, ndetse n'uyu wari Perezida, bakomeje kuvuga ko abagizwe ingumba bose babaga babyemeye.

    Ariko abagore babarirwa mu bihumbi bavuze ko bahawe amakuru ayobya, baratotezwa, bashyirwaho ibikangisho cyangwa bahatirwa kugirwa ingumba.

    Abagore bavuga iki?

    Benshi mu bagore bareze bamagana ibyo bavuga ko bakorewe, ni abo mu turere dutuwe n'abacyene b'abasangwabutaka muri Peru.

    Benshi muri bo bavugaga ururimi rwabo gakondo rwa Quechua banavuga Icyespagnole gicye cyangwa nta n'icyo bazi.

    Ibi bivuze ko buri gihe atari ko babaga basobanukiwe n'inyandiko abaganga babotsaga igitutu ngo bazishyireho umukono.

    Rudecinda Quilla ni umwe mu batanze inyandiko ye ngo yifashishwe mu rukiko nk'ikimenyetso.

    Avuga ko mu mwaka wa 1996 ubwo yageragezaga kwaka icyemezo cy'amavuko cy'umwana we wa kane, abaganga bamubwiye ko uburyo bwonyine yahabwa icyo cyemezo ari uko abanza kwemera gufungwa imbyaro cyangwa gukurwamo imiyoboro y'intanga-ngore — uburyo buzwi nka 'tubal ligation'.

    Madamu Quilla, wari ufite imyaka 24, yarabyanze. Avuga ko yaryamishijwe ku ngufu ku gitanda cyo mu bitaro, abohwa amaboko n'amaguru ubwo yari arimo aterwa ikinya.

    Nuko ngo nyuma y'amasaha ubwo yagaruraga ubwenge avuye mu kinya, amenya ko yagizwe ingumba, abaganga bamubwira ko 'atazongera na rimwe kororoka nk'inyamaswa ukundi'.

    Ni iki kizabera mu rukiko?

    Byitezwe ko abashinjacyaha barega Alberto Fujimori, wategetse Peru kuva mu 1990 kugeza mu 2000, ababaye ba minisitiri w'ubuzima ku butegetsi bwe ndetse n'abandi bategetsi muri leta y'icyo gihe, babashinja iyo gahunda y'ubugumba.

    Mu kwezi kwa mbere, umucamanza yahagaritse iburanisha ryabanje avuga ko abasemuzi b'ururimi rwa Quechua bacyenewe ngo batume ibimenyetso by'abasangwabutaka b'abagore byumvikana, hakanizerwa ko bagira uruhare mu rubanza mu buryo busesuye.

    Iburanisha rirakorwa mu buryo bw'ikoranabuhanga ry'iyakure kubera ingamba zo kwirinda ubwandu bwa coronavirus.

    Ntibizwi niba Alberto Fujimori w'imyaka 82 — uri mu gifungo cy'imyaka 25 kubera guhonyora uburenganzira bwa muntu — azitabira uru rubanza.

    Kuki rwatinze?

    Hari andi magerageza yabayeho mbere yo gukora iperereza ku birego byo kugira abantu ingumba ku gahato byabaye mu myaka 20 ishize.

    Mu mwaka wa 2001, akanama ko ku mugabane w'Amerika k'uburenganzira bwa muntu kasabiye indishyi umuryango wa Mamerita Mestanza.

    Madamu Mestanza yapfuye bivuye ku kugirwa ingumba yakorewe n'abaganga ku gahato, ku kigo nderabuzima yari yagiyeho abaganga bakamubwira ko kurenza abana batanu bitemewe n'amategeko.

    Ariko, mu buryo bwinubiwe n'impirimbanyi z'uburenganzira bwa muntu, amaperereza yabayeho mbere yabereye muri Peru yashyinguwe nta gikurikirana, bivugwa ko habuze ibimenyetso.

    Impirimbanyi zivuga ko zizeye ko iri buranisha ryatangiye ku wa mbere rizavamo iperereza ryuzuye, ryimbitse kandi rikorewe ku gihe 'rizihutisha ubutabera'.

    Inkuru ya BBC

    Source : https://impanuro.rw/2021/03/02/urubanza-rukomeye-rwabantu-ibihumbi-bavuga-ko-bagizwe-ingumba-ku-gahato/

  • Muhanga : Arashakishwa nyuma yo kumukeho gusambanya umwana amushukishije ibiraha #rwanda #RwOT

    Bivugwa ko uyu mugabo atari rimwe cyangwa kabiri yasambanyije uriya mwana kuko ngo yakundaga kujyayo akamushukisha ibiraha kuko asanzwe abikora, ubundi akamusambanya.

    Gakwerere Eraste uyobora Umurenge wa Nyamabuye, avuga ko bakimara kumenya amakuru y’uriya mugabo, bahise bajya kumufata ariko basaganga yatorotse.

    Avuga ko uyu mugabo atamaze igihe kinini aje gucumbika hariya ndetse ko 'ibyo akora ntabwo byari byamenyekana neza, twamenye ko ashobora kuba asambanya umwana w’imyaka 14 urerwa na nyirakuru, dusanga asa nk’uwamenye amakuru yatorotse.'

    Uyu mwana w’umukobwa wiga mu mashuri abanza we yahise ajyanwa kwa muganga kugira ngo yitabweho.

    Nyiramisago Marie Goretti urera uriya mwana, avuga ko yifuje kwimenyera ukuri niba koko uriya mugabo asambanya umwana we kuko yari amaze igihe yumva ayo makuru ariko atayahagazeho.

    Uyu mubyeyi avuga ko hari umwana w’umuturanyi wamubwiye ko umwana we iyo agiye kwiga akatira ku rugo rw’uriya mugabo.

    Ati 'Uwo mwana ambaza niba muha amafaranga ya buri munsi yo kurya ibiraha, mubwira ko nta mafaranga muha.'

    Ngo uwo mwana yahise abwira uyu mubeyi ko uriya mwana ahorana ibiraha kandi ko abihabwa n’uriya mugabo ubikora ku buryo ashobora kuba amusambanya buri gihe.

    UKWEZI.RW

    Source : http://www.ukwezi.rw/mu-rwanda/Amakuru-anyuranye/article/Muhanga-Arashakishwa-nyuma-yo-kumukeho-gusambanya-umwana-amushukishije-ibiraha

  • Idamange imbere y’urukiko ku ifungwa ry’agateganyo #rwanda #RwOT

    Uyu mugore wavuzwe cyane ku mbuga nkoranyambaga kubera amagambo aremereye yakoreshaga mu biganiro yatangaga kuri Youtube yavugwagaho gupfobya Jenoside yakorewe Abatutsi, aherutse gutabwa muri yombi.

    Agiye kugeza imbere y’urukiko bwa mbere ruzamumenyesha ibyaha aregwa ubundi rumuburanishe ku ifunga n’ifungurwa by’agateganyo ubwo Ubushinjacyaha buzagaragaza impamvu bumusabira kuburana afunzwe.

    Uyu mugore akurikiranyweho ibyaha bine ari byo guteza imvururu cyangwa imidugararo muri rubanda, icyaha cyo gutangaza amakuru y’ibihuha, icyo konona cyangwa gutesha agaciro urwibutso rwa Jenoside cyangwa ahashyinguye imibiri y’abazize Jenoside ndetse n’icyaha cyo gukubita no gukomeretsa ku bushake yakoze ubwo yaajyaga gufatwa agakubita icupa umupoli mu mutwe.

    Ku wa Mbere w’icyumweru gishize, Urwego rw’Igihugu rw’Ubugenzacyaha (RIB) rwari rwashyikirije dosiye ye Ubushinjacyaha kugira ngo bumuregere inkiko.

    Idamange waburiwe kenshi ko ibyo yariho akora bigize ibyaha kandi ko yabihanirwa, yatawe muri yombi amaze gutambutsa ibiganiro bisa nk’ibihabanye n’ukuri ndetse bimwe muri byo yanagamagariye abantu kujya gukora imyigaragambyo ku biro by’Umukuru w’Igihugu.

    Benshi baramuneze kubera kuvuga ku mukuru w’Igihugu, nka Ingabire Marie Immaculee wavuze ko nta mukuntu ukwiye gukinisha kuvuga nabi Perezida kuko iyo hari 'umuhangaye uba uhangaye Abanyarwanda twese twamutoye.'

    Idamange akirama gutabwa muri yombi, bamwe mu banyarwanda baba mu mahanga, biraye mu mihanda ngo basaba ko arekurwa kuko bo bamufata nk’impirimbanyi y’uburenganzira bwa muntu.

    Abasesenguzi mu bya politiki mu Rwanda, bavuga ko Leta y’u Rwanda yubahiriza ihame ry’uburenganzira bwo gutanga ibitekerezo ariko ko ubwo burenganzira bugira nyirantarengwa bityo ko ntawukwiye kubwitwaza ngo akwirakwize ibihuha cyangwa ngo apfobye amateka y’u Rwanda.

    UKWEZI.RW

    Source : http://www.ukwezi.rw/mu-rwanda/Amakuru-anyuranye/article/Idamange-imbere-y-urukiko-ku-ifungwa-ry-agateganyo

  • Idamange agiye kwitaba urukiko ku nshuro ya mbere –

    Uyu mugore w’imyaka 42 y’amavuko yatawe muri yombi ku wa 15 Gashyantare 2021, nyuma y’iminsi akoresha imbuga nkoranyambaga agatangaza amagambo arimo ashishikariza abantu gukora imyigaragambyo imbere y’Ibiro by’Umukuru w’Igihugu.

    Ku wa Kane guhera saa mbili za mu gitondo azatangira kuburana yisobanura ku byaha birimo guteza imvururu cyangwa imidugararo muri rubanda, icyo gutangaza amakuru y’ibihuha, icyo konona cyangwa gutesha agaciro urwibutso rwa Jenoside cyangwa ahashyinguye imibiri y’abazize Jenoside hamwe n’icyo gukubita cyangwa gukomeretsa ku bushake.

    Usibye icyaha cyo gukubita cyangwa gukomeretsa bikekwa ko yakoze ubwo Polisi yari igiye kumuta muri yombi maze agasingira umupolisi akamukubita icupa mu mutwe, ibindi byose bishingiye ku biganiro yanyuzaga kuri Shene ye ya Youtube.

    Inkuru bifitanye isano: Ibisobanuro by’ibyaha bine Idamange akurikiranyweho

    Idamange Iryamugwiza Yvonne agiye kwitaba urukiko ku nshuro ya mbere

  • Muhanga: Arakekwaho gusambanya umwana w’imyaka 14 amushukishije ibiraha –

    Amakuru aturuka mu Murenge wa Nyamabuye, avuga ko uyu muturage yakundaga gusambanya cyane uyu mwana no gushurashura mu bagore cyane ko nta we bamarana kabiri.

    Umubyeyi w’uyu mwana, Nyiramisago Marie Goretti, yabwiye TV1 ko yari amaze iminsi afite amakuru y’uko uyu mugabo amusambanyiriza umwana.

    Nyuma yo kubimenya na we yashakishije uburyo yazamugwa gitumo bari kumwe ndetse aza kubigeraho.

    Yagize ati “ Hari umwana w’umuturanyi waje kumbwira ko umwana aba hariya mu Kanogo ku mugabo uteka ibiraha, iyo agiye kwiga niho ajya, ambaza niba muha amafaranga ya buri munsi yo kurya ibiraha, mubwira ko nta mafaranga muha.”

    Yakomeje agira ati “ Uwo mwana ni we wabinyemeje ko yahindutse umugore we amuha ibiraha.”

    Uyu mwana na we yemeje ko uyu mugabo yamusambanyije inshuro irenze imwe.

    Ati “ Tumenyana bwa mbere nari ngiye kwiga mu gitondo. Yarampamagaye ngo ningende ambwire, ndagenda kubera ko nta wundi muntu wari uhari amfata ku ngufu arangije yahise akingura ndagenda ndiga ntawe nabibwiye. Ubwa kabiri arongera amfata ku ngufu ntawe nabibwiye.”

    Umunyamabanga Nshingwabikorwa w’Umurenge wa Nyamabuye,Gakwerere Eraste, yabwiye IGIHE ko aya makuru bamaze iminsi mike nabo bayamenye ndetse batangiye gukurikirana uyu mugabo.

    Ati “Ntabwo hashize iminsi tubimenye ariko ntabwo ari umuturage uhamaze iminsi. Aracumbitse ibyo akora ntabwo byari byamenyekana neza, twamenye ko ashobora kuba asambanya umwana w’imyaka 14 urerwa na nyirakuru, dusanga asa nk’uwamenye amakuru yatorotse.”

    Uyu mugabo aracyashakishwa mu gihe umwana yatangiye gufashwa kugira ngo yitabweho n’abaganga.

    Byabereye mu murenge wa Nyamabuye ubarizwamo umujyi wa Muhanga

  • Kamonyi: Ntigurirwa ukekwaho kwicisha isuka umugore we agiye kugezwa mu rukiko –

    Uwo mugabo w’imyaka 42 y’amavuko icyaha akekwaho cyabaye tariki ya 4 Gashyantare 2021. Bivugwa ko icyo gihe yatashye ahagana saa Munani z’Ijoro ageze mu rugo akubita isuka mu mutwe umugore we witwa Uwimana Florence wari umaze kumukingurira.

    Yahise aburirwa irengero ariko bukeye ahagana saa Kumi abaturage baza kumubona mu Murenge wa Gacurabwenge baramufata.

    Icyo gihe Umunyamabanga Nshingwabikorwa w’Umurenge wa Gacurabwenge, Nyirandayisabye Christine, yabwiye IGIHE ko abaturage bo muri uwo murenge aribo bafashe Ntigurirwa.

    Kuri ubu amakuru agera ku IGIHE yemeza ko Ntigurirwa Daniel azagezwa imbere y’ubutabera kuri uyu wa Gatatu tariki ya 3 Werurwe 2021. Azaburanira ku Cyicaro cy’Urukiko Rwisumbuye rwa Muhanga, mu Karere ka Muhanga.

    Kubera gahunda ya Guma mu Karere, abashaka gukurikira urubanza rwe by’umwihariko abo mu muryango we n’uw’umugore we bagiriwe inama yo kwegera ubuyobozi bukabibafashamo.

    Bibukijwe kandi ko itangazamakuru naryo rizaba rihari, bityo bazamenya amakuru y’uko urubanza ku cyaha gikomeye akurikiranweho rwagenze.

    Ingingo ya 107 y’itegeko Nº68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange iteganya ko umuntu wica undi abishaka, aba akoze icyaha. Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa igihano cy’igifungo cya burundu.

    Inkuru wasoma:Kamonyi:Umugabo ukekwaho kwica umugore we amukubise isuka mu mutwe yatawe muri yombi

    [email protected]