Blog

  • Amerika ku isonga! Ibihugu 10 bifite ubukungu… – #rwanda #RwOT

    Ikigo cy'Igihugu cy'Ibarurishamibare giherutse gutangaza ko mu 2023, umusaruro mbumbe w'u Rwanda wari miliyari 16.355 Frw uvuye kuri miliyari 13.720 Frw mu 2022. Ubuhinzi bwatanze 27% by'umusaruro mbumbe wose, inganda zitanga 22%, serivisi zitanga 44% naho ibindi bisigaye bigira 7%.

    Ni mu gihe muri uri uyu mwaka wa 2024, hari ibihugu bikomeye bifite ubukungu buri hejuru cyane ku isi, hashingiwe ku musaruro mbumbe wabyo (GDP).

    Dore ibihugu 10 bya mbere mu bukungu/ bikize cyane ku Isi mu 2024, hashingiwe ku makuru atangwa na IMF yashyizwe ahagaragara ku ya 10 Mata:

    1.     Leta zunze ubumwe za Amerika


    Leta Zunze Ubumwe za Amerika nicyo gihugu kiza ku mwanya wa mbere mu bihugu bifite ubukungu buri hejuru ku Isi, kikaba n'igihugu cya mbere gikize cyane, kikaba gikomeje gushikama kuri uyu mwanya wa mbere cyicayeho kuva mu 1960 kugeza mu 2023. Ubukungu bw'iki gihugu bufite ubudasa, kuko ahanini bushingiye ku nzego zikomeye zirimo urw'imari, inganda, serivisi zitandukanye ndetse n'ikoranabuhanga riteye imbere.

    Amerika, ishyira imbaraga cyane mu guteza imbere umuco wo guhanga udushya no kwihangira imirimo, ikagira uburambe mu by'ubucuruzi ndetse n'ibikorwa remezo bihamye. Muri uyu mwaka, umusaruro mbumbe (GDP) w'iki gihugu ungana na Miliyari 27.974 z'Amadolari, ukaba wariyongereyeho 1.5% ugereranije n'umwaka ushize.

    2.     U Bushinwa


    U Bushinwa bwarazamutse cyane mu iterambere ry'ubukungu, buva ku mwanya wa kane mu 1960 bugera ku mwanya wa kabiri mu 2023. Ubukungu bw'u Bushinwa ahanini bushingiye ku nganda, ibyoherezwa mu mahanga n'ishoramari. Hamwe no kugira ubukungu bugirwamo uruhare rufatika na guverinoma, u Bushinwa bumaze kugira imirimo myinshi n'abakozi benshi, iterambere rigaragara ry'ibikorwa remezo, ndetse n'isoko ryagutse ku rwego mpuzamahanga. Iki gihugu, gifite umusaruro mbumbe wa Miliyari 18.566 $, ukaba warazamutse ku kigero cya 4.2%.

    3.     U Budage


    Ubukungu bw'u Budage bwibanda cyane ku byoherezwa mu mahanga, kandi iki gihugu kizwiho ubuhanga mu bijyanye n'ubwubatsi, ibinyabiziga no gukora imiti. Iki gihugu gikura inyungu mu bakozi bacyo bafite ubumenyi, ubushakashatsi bukomeye, ibikorwa by'iterambere, ndetse no kwiyemeza guteza imbere guhanga udushya. Umusaruro mbumbe w'u Budage wiyongereyeho 0.9%, ukaba ukangana na Miliyari 4.730 z'amadolari.

    4.     U Buyapani


    Ubukungu bw'u Buyapani bugaragarira ahanini mu ikoranabuhanga ryaho riteye imbere, ubuhanga mu gukora, na serivisi z'inganda. Inzego zaho zikomeye zirimo iz'ibinyabiziga, ibikoresho bya Elegitoronike, imashini, hamwe n'urw'imari. Umusaruro mbumbe w'u Buyapani ugeze kuri miliyari 4.291 z’amadolari, ukaba wariyongereye ku kigero cya 1.0% ugereranije n'umwaka ushize.

    5.     U Buhinde


    U Buhinde buza ku mwanya wa 5 mu bihugu bifite umusaruro mbumbe (GDP) uri hejuru ku Isi mu 2024. Ubukungu bw'u Buhinde bufite ubudasa bw'iterambere ryihuse bushyimangirwa n'inzego z'ibanze muri iki gihugu zirimo iz’ikoranabuhanga mu itumanaho, serivisi, ubuhinzi n’inganda. Umusaruro mbumbe ugeze kuri miliyari 4.112 z’amadolari, ukaba wariyongereye ku kigero cya 6.3%.

    6.     U Bwongereza


    Ubukungu bw'u Bwongereza bugizwe ahanini na serivisi, inganda, imari, n'inzego zo guhanga udushya. London ikora nk'ihuriro ry'imari ku Isi yose binyuze mu gukurura ishoramari ry'amahanga. 

    Kwiyongera mu bukungu mu Bwongereza byatewe n'ubufatanye bw'Isi yose mu bijyanye n'ubucuruzi. Umusaruro mbumbe w'iki gihugu uhagaze kuri Miliyari 3,592 $, ukaba wariyongereyeho 0.6%.

    7.     U Bufaransa


    Byari biteganyijwe ko u Bufaransa buzagira GDP igera kuri miliyari 2,920 z’amadolari ya Amerika mu 2023, birangira ugeze kuri miliyari 3,182 z'amadolari. Ubukungu bw'u Bufaransa bushimangirwa ahanini n'inganda, ubukerarugendo, ibicuruzwa bihenze n'urwego rw'ubuhinzi. Iki gihugu kizwiho kugira imibereho myiza, ibikorwa remezo biteye imbere n'ishoramari ryinshi mu bushakashatsi n'iterambere. Umusaruro mbumbe w'u Bufaransa wiyongereyeho 1.3% ugereranije n'aho wari uhagaze mu mwaka ushize.

    8.     U Butaliyani


    U Butaliyani bufite isoko ryateye imbere cyane, buka ari igihugu cya 3 gifite ubukungu buri hejuru mu bihugu by'Ubumwe bw'ibihugu by'u  Burayi. Iki gihugu kizwiho kugira ubucuruzi bukomeye kandi buteye imbere, ndetse n'inganda zikorana umwete kandi zipiganwa ku isoko mpuzamahanga. Umusaruro mbumbe w'iki gihugu ugeze kuri miliyari 2,280 z’amadolari, ukaba wariyongereye ku kigero cya 0.7%.

    9.     Brazil


    Ubukungu bwa Brazil bugaragarira mu byiciro byinshi bikubiyemo ubuhinzi, ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro, inganda na serivisi zitandukanye. Ikigaragara ni uko iki gihugu ari ihuriro rikomeye ku Isi mu bijyanye n'umusaruro w'ubuhinzi no kohereza ibicuruzwa mu mahanga. Umusaruro mbumbe w'iki gihugu wiyongereyeho 1.5%, ukaba ugeze kuri miliyari 2,272 z’amadolari.

    10. Canada

    Ubukungu bwa Canada bushingiye cyane ku mutungo kamere w'iki gihugu, bukubiyemo peteroli, gaz, amabuye y’agaciro, n'imbaho. Byongeye kandi, iki gihugu gifite serivisi zateye imbere, inganda zikora neza, cyashyize imbaraga mu guteza imbere udushya n'iterambere ry'ikoranabuhanga. Umusaruro mbumbe w'iki gihugu wazamutse ku kigero cya 1.6%, uhagaze kuri Miliyari 2,242 z’amadolari.


      

    Source : https://inyarwanda.com/inkuru/142095/amerika-ku-isonga-ibihugu-10-bifite-ubukungu-buri-hejuru-ku-isi-mu-2024-142095.html

  • Imisoro yagahato n’agatunambwene izengereje abaturage muri Gatsibo – YEGOB #rwanda #RwOT

    Muri ibi bihe byizamuka ry'ibiciro ku biribwa n'ibindi bintu, muri Gatsibo hari abasa nk'abihangiye umurimo wo gusoresha bidasanzwe.

    Bishenyi mu murenge wa Rwankuba, mu karere ka Gatsibo, ahari isoko rirema buri wa kane, abaturage barinubira uburyo basoreshwa imisoro idasanzwe. Muri iri soko Umucuruzi arasora, umuguzi agasora, ndetse waba ufite n'ugomba kugutwaza ibyo waguze nawe agasora.

    Ubusanzwe iri soko rizwiho kuba ari ryo soko ry'ibitoki rigaburira imirenge myinshi yo muri Gatsibo, [[ mu bika bikurikira urasobanukirwa uko imisoro yaho itangwa, twifashishije urugero ku gicuruzwa k'igitoki ]].

    Abaturage bazana ibitoki byabo ku isoko, bakabizana ku magare, iyo umuturage agiye kugura ntabwo agura igitoki kimwe, kuko abacuruzi benshi baba bashaka arangure igare ryose [bivuze ngo urangura ibitoki byose byaje ku igare].

    Iyo umucuruzi azanye ibitoki ku igare, abisorera amafaranga 500 rwf, ubwo yaba azanye amagare abiri agasora 1000 Frw, yaba atatu agasora 1500 Frw, ntibajya bita ko ari impari y'umuntu umwe.

    Umuguzi nawe iyo aje guhaha, yaba aguze igitoki kimwe, cyangwa bibiri, cyangwa igare ryose, aba agomba gusora 500 Rwf, ubwo iyo aguze amagare abiri asora 1000 Rwf, yaba atatu agasora 1500 Rwf, bivuze ko buri kintu aguze aba agomba kugisorera. [NTIWABIKURA AHO UDATANZE UMUSORO].

     

    Iyo bivuye ku muguzi n'umucuruzi biza ku bakarani (cyangwa abanyonzi). iyo umuguzi aguze impari akaba afite ugomba kuyitwara nawe aba agomba gusora, ubwo iyo umunyonzi agiye gutwara igare ry'ibitoki rimwe, yishyura 500 Rwf, yagaruka gutwara irindi nabwo akishyura 500 Rwf, yewe no kurindi bikaba gutyo. Buki kintu kiremereye umunyonzi asohokanye mu isoko acyishyurira 500 Rwf.

     

    Ibi kandi ntibiba ku bitoki gusa kuko umuturage wese uguze ibintu bisa nkaho ari byinshi [[ adashobora gutwara ku mutwe, bitwarwa n'umunyonzi ]], aba agomba gusora ayo mafaranga. [[ ubwo ikosa rikomeye ni ukugura ibintu bitabasha kugenda ku igare rimwe ]].

    Ibi bituma nta munyonzi ushobora kuza gutwara impari yawe ku mafaranga make, ndetse bigatuma ikiguzi k'ikintu kiyongera mu buryo budakwiye.

    Abaturage bamwe twagerageje kuganira bavuga ko ahanini ibiciro bizamurwa n'imisoro itangwa muri iri soko rya Bishenyi. Dore ko nubwo ariho haba ibitoki byinshi, ariko hazwiho n'ibiciro byo hejuru.

    Ibi kandi ntibitana na ruswa ya hato na hato !. Igitangaje aba basoresha baguha gitanse iyo watanze amafaranga 500 Frw, ariko iyo udashaka gutanga menshi umuha 300 Frw ubundi ntaguhe gitanse, bivuze ko ayo aba ari ku mufuka we. Kandi abenshi mu baturage ntibajya batanga ayo 500 Frw yuzuye, nabo baba barengera inyungu zabo.

    Bivuze ngo nubwo ayo mafaranga yaba yemewe na Leta, ageramo sgeramo yaba ari make cyane, kuko abatanga 300 Frw ngo badahabwa gitanse baba ari benshi.

    Bamwe mu baturage basaba ubuyobozi kuba bwabasobanurira ku kijyanye niyi misoro, niba koko yemewe na leta, cyangwa ari uburyo bishyiriyeho bwo gusarura amafaranga, cyangwa se akaba ari igikorwa bashaka gukora bakaba bari gushaka amafaranga mu baturage.

     

     

     

    Source : https://yegob.rw/imisoro-yagahato-nagatunambwene-izengereje-abaturage-muri-gatsibo/

  • Gatebe gatoki mu buzima bwa Rujugiro, Umunyemari wabayeho imyaka ya nyuma ye yububa – #rwanda #RwOT

    Magingo aya, Tribert Rujugiro Ayabatwa, ntakiri mu mwuka w'abazima. Yapfuye aguye muri Leta Zunze Ubumwe z'Abarabu mu Mujyi wa Dubai, aho yabaga, ku myaka 83.

    Ni umwe mu bagabo bakoze ku ifaranga mu bihe byo hambere, ahera mu Burundi, RDC, muri Uganda, akomereza mu Rwanda, Afurika y'Epfo n'ahandi.

    Uyu mugabo wabonye izuba ahagana mu 1941, yakoze ibikorwa byinshi by'ubucuruzi biranamuhira, ariko biba akarusho bigeze mu bucuruzi bw'itabi, bwamukungahaje.

    Kuva mu 1978, Rujugiro yatangiye ubucuruzi bw'itabi, ashinga uruganda yise 'PanAfrican Tobacco Group (PTG)', rugira inganda zirindwi zirushamikiyeho n'amashami mu bihugu icyenda birimo Leta Zunze Ubumwe z'Abarabu (UAE), u Burundi, Uganda, Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), Nigeria, Tanzania, Afurika y'Epfo, Sudan y'Epfo na Angola.

    Ibi byatumye uruganda rwe ruba mu za mbere zikomeye ku Mugabane wa Afurika mu bucuruzi bw'itabi, rugera n'aho rubarirwa urwunguko rwa miliyoni 200$ buri mwaka, rukura mu bucuruzi rukorera mu bihugu 52 ku Isi.

    Uwabazaga Rujugiro aho yakuye uyu mutungo wose, yamusubizaga ko ubuzima bukomeye yanyuzemo bwanamubujije amahirwe y'ishuri, 'bwatumye yiga kwirwanaho'.

    Mu mwaka wa 2019, ubwo yizihizaga isabukuru y'imyaka 40 amaze mu bucuruzi, Rujugiro yabwiye umunyamakuru Mfonobong Nsehe wa Forbes ko ibyo yagezeho byose abikesha abakozi be barenga 7 000 bamubereye indahemuka, ariko yongeraho ko anashimira Leta z'ibihugu byo mu Karere, ku ruhare zagize mu bikorwa bye.

    Rujugiro ni umwe mu banyemari bahiriwe mu mizo ya mbere ubucuruzi butagica mu mucyo mu buryo bweruye

    Itabi; inzira y'ubusamo yagejeje Rujuguro ku bukire binyuze mu nzira z'amacenga

    Rujugiro iyo yasobanuraga uburyo yafashijwe na leta zitandukanye, hari uwashoboraga gukeka ko ari nk'uburyo busanzwe leta zifashamo abashoramari bazanye ibikorwa by'iterambere mu gihugu.

    Ibi ariko si ko bimeze kuko raporo y'Umuryango udahanira inyungu, 'Counter Terrorism Project' ukora ubushakashatsi ku mitwe y'iterabwoba, ugaragaza ko ubukungu bwa Rujugiro bufite inkomoko mu bucuruzi bw'itabi butemewe n'amategeko, bwiganjemo ibikorwa bya ruswa, magendu, kunyereza imisoro no gukorana n'imitwe yitwaje intwaro.

    Iyi raporo yiswe 'An unholy Alliance: Links between Extremist and Illicit Trade in East Africa', igaragaza ko Akarere ka Afurika y'Iburasirazuba kibasiwe n'ibikorwa by'ubucuruzi bw'itabi bwa magendu, binakoreshwa mu gutera inkunga imitwe y'iterabwoba yayogoje aka Karere, kandi byose bikagirwamo uruhare rukomeye na Rujugiro Ayabatwa Tribert, nk'umwe mu bucuruzi b'itabi bakomeye muri Afurika.

    Bikekwa ko mu matabi 10 acuruzwa muri aka Karere, rimwe riba ryinjijwe mu buryo butemewe n'amategeko, bitewe n'uko itabi ari kimwe mu bicuruzwa bisoreshwa umusoro uri hejuru ku Isi, mu rwego rwo guca intege ubwo bucuruzi buzwiho kugira ingaruka zikomeye ku buzima bw'abantu. Nko mu Rwanda, itabi risoreshwa 120% by'agaciro karyo.

    N'ubwo bimeze gutya ariko, abacuruzi nka Rujugiro bari bazi amayeri yo gukwepa imisoro no kwinjiza itabi mu buryo butemewe n'amategeko, ku buryo nko kuri kontineri y'itabi yakoreshejwe 100 000$, ishobora gucuruzwa hafi miliyoni 2$, nk'uko iyi raporo ibigaragaza.

    Bitewe n'iyi nyungu, itabi ni kimwe mu bicuruzwa bikoreshwa n'imitwe y'iterabwoba mu kubona ubushobozi bwo gukomeza guhemba abahezanguni bayo ndetse no gutegura ibikorwa by'iterabwoba.

    Imitwe nka Al-Qaeda, JNIM, HTS, Hezbollah, Boko Haram n'indi itandukanye ku Isi, ikura bumwe mu bushobozi bwayo mu bucuruzi bw'itabi, ku buryo uwavuga ko ubu bucuruzi ari indiri y'ibikorwa by'iterabwoba, ataba yibeshye.

    Ntibitangaje rero kuba umwe mu bacuruzi b'itabi bakomeye muri Afurika, yakwifashisha iterabwoba mu guteza imbere ubucuruzi bwe, nk'uko bigenda ahandi ku Isi.

    Si ibyo gusa, kuko abamuzi i Burundi bavuga uburyo yatiraga imirambo akayereka ibigo by'ubwishingizi kugira ngo bimwishyure impozamarira ku mpanuka mpimbano.

    Bavuga kandi uburyo yakunze kwishora mu bikorwa bya ruswa, byatumaga arenganya abacuruzi b'umunyu bashakaga kumubuza umugati, ibyanaje gutuma afungwa ariko akaza gutoroka gereza mu mwaka wa 1991, ayimazemo imyaka itatu.

    Nyuma yo kongera kwigaragaza ahagana mu myaka ya za 2000, Rujugiro yinjiye mu bucuruzi bwa banki akoresheje amayeri yatamajwe n'ibitangazamakuru byo mu Burundi, bituma ava mu bya banki yerekeza mu bucuruzi bwa sima.

    Ageze muri Afurika y'Epfo nabwo yakomeje ibikorwa bififitse, akajya akwepakwepa imisoro kugeza atawe muri yombi mu Bwongereza mu mwaka wa 2008, ku mpapuro zatanzwe na Afurika y'Epfo, zamuregaga ideni ry'umusoro rya miliyoni 3,7$.

    Ibi bikorwa byaherekeje Rujugiro no mu masaziro ye, kuko mu 2012 yajyanywe mu nkiko n'uruganda rwa Mastermind Tobacco Kenya, rwamushinjaga gucuruza itabi ryarwo rya 'Supermatch' mu buryo bwa magendu, kandi ku giciro gito.

    Sosiyete PanAfrican Tobacco Group ya Rujugiro ni yo yakoraga itabi ririmo iryitwa Yes

    Umugisha wavumbutse mu kavuyo

    Afurika, by'umwiharikoAfurika y'Iburasirazuba, ni ahantu heza ho gukorera ubucuruzi bw'itabi. Ni kamwe mu duce tw'Isi turimo imitwe y'iterabwoba myinshi, ikambitse cyane cyane muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo.

    Ni ahantu kandi harangwa na ruswa nyinshi, hakera amababi akorwamo itabi kandi ntibahe amategeko y'umurengera, agenzura ubuziranenge bw'itabi ricuruzwa ku isoko, nk'uko bimeze mu bindi bice by'Isi.

    Aya mahirwe Rujugiro yayabyaje umusaruro, ndetse kuva mu 1978, atangira ubucuruzi bw'itabi bwakomeje gukura uko umwaka utashye, kugeza ubwo atangiye no kubwagurira mu bindi bihugu.

    Amafaranga yavuye muri ubu bucuruzi, Rujugiro yayashoye mu bikorwa bindi by'ubucuruzi, nk'inyubako ya Union Trade Center (UTC) mu Rwanda, ndetse n'indi mitungo asize mu bihugu binyuranye.

    Iyi nyubako yahoze yitwa UTC yari iya Rujugiro. Yagurishijwe mu cyamunara miliyoni 877 n'ibihumbi 150 z'amafaranga y'u Rwanda kugira ngo hishyurwe imisoro

    Mu Rwanda Rujugiro yarahiriwe, atera imbere mu buryo bufatika abikesha ubucuruzi bw'itabi, imirima y'icyayi yari afite ndetse n'inzu yamwitiriwe yakorerwagamo ubucuruzi, ikamwinjiriza ibihumbi 120$ ku kwezi [Arenga miliyoni 150 Frw]

    Ibintu byakomeje kugenda neza hagati ya Rujugiro na Leta y'u Rwanda, ariko uyu mubano uzamo agatotsi ubwo uyu mugabo yatangiraga ibikorwa bigayitse byo kunyereza umusoro, ariko biza kumupfubana mu Rwanda kuko Leta yamusabye kwishyura umusoro wose agomba.

    Ibi byazamuye ukutumvikana hagati ya Leta y'u Rwanda na Rujugiro wari warafashe iy'ubuhungiro, biza kurangira UTC ifatiriwe mu 2013, ndetse iza gutezwa cyamunara muri 2017 kugira ngo Leta igomboze umwenda wa miliyari 5 Frw Rujugiro yari ayibereyemo.

    Si ibyo gusa kandi kuko tariki 14 Mutarama 2009, Rujugiro yeguye ku mwanya w'ubuyobozi bw'Inama y'Ubutegetsi ya RIG, (Rwanda Investment Group). Icyo gihe yavuze ko yeguye ku mpamvu ze bwite, ariko hari ibindi bikomeye byari byihishe inyuma.

    Ubwegure bwe bwari bushingiye ku buriganya mu bikorwa byo kwagura CIMERWA. Uru ruganda rwa Sima, rwari mu maboko ya leta ariko mu 2006 irwegurira abikorera. Ni uko RIG yarufashe guhera mu 2006 kugera mu 2011 nyuma yo kugura imigabane ingana na 90%.

    RIG yari yiyemeje kurwagura, itangira gahunda yo kugura imashini mu Bushinwa. Rujugiro yavugaga ko ruzaba rufite ubushobozi bwo gukora toni 600.000 ku mwaka, ni ukuvuga inshuro esheshatu ubushobozi bwari busanzwe.

    Abashinwa bagombaga gukora imirimo yo kubaka, ikarangira muri Mutarama 2010. Mu gihe ibyo byabaga, RIG yari ihuriro ry'abashoramari 43. Mu 2007, inyungu y'ibikorwa byabo yari miliyari 1,7 Frw, inyungu nini ivuye muri CIMERWA.

    Amakuru avuga ko muri uko gushaka ibikoresho byo kwagura urwo ruganda, Rujugiro yagiye mu Bushinwa ahagarariye RIG kurambagiza imashini, aho kugura iza miliyoni 36$, akoresha miliyoni 23$, ikinyuranyo aragitwara.

    Bivugwa ko yari afite umugambi wo kubaka uruganda rwe ku giti cye mu Burundi, rugatwara isoko CIMERWA yari ifite muri icyo gihugu. Inama y'Ubutegetsi ya RIG imaze kubitahura, niho havuye ubwegure bwe.

    Muri Mutarama 2009, Rujugiro yeguye ku mwanya w'ubuyobozi bw'Inama y'Ubutegetsi ya RIG kubera uburiganya yagize mu micungire ya CIMERWA no kunyereza amafaranga

    Ubufatanye n'imitwe y'iterabwoba

    Nyuma yo kutumvikana na Leta y'u Rwanda ndetse no guhunga mu 2009, Rujugiro yatangiye ibikorwa byo kwifatanya n'imitwe y'iterabwoba irwanya ubutegetsi bw'u Rwanda, kuko muri Mata 2011, Polisi y'u Rwanda yafashe imodoka umunani uyu mugabo yari yoherereje FDRL, umutwe ugizwe na bamwe mu basize bahekuye u Rwanda muri Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994.

    Izo modoka zari izo mu bwoko bwa Toyota Landcruiser, zari zaguzwe mu Akagera Motors n'Uruganda rwa Congo Tobacco Company rwa Rujugiro. Zafatiwe mu Karere ka Nyabihu zerekeza ku mupaka wa RDC, abari bazitwaye bahita bajyanwa gufungirwa kuri Station ya Polisi ku Kicukiro.

    Uwari Umuvugizi wa Polisi icyo gihe, Theos Badege, yavuze ko hari amakuru ko zari zigiye gufasha imitwe yitwaje intwaro muri RDC irwanya u Rwanda. Yongeyeho ko zari nshya, nta kintu zikoreye.

    Ibikorwa nk'ibi nibyo byashyize iherezo ku cyizere cyo kuzahura umubano wa Leta y'u Rwanda na Rujugiro, kuko atari agifatatwa nk'umuntu wanyereje umutungo gusa, ariko yari asigaye afatwa nk'umwanzi w'igihugu mu buryo bweruye.

    Raporo iragira iti 'Nk'umunyamigabane w'uruganda rw'itabi rwa mbere runini muri Afurika, inyungu za Rujugiro mu Karere ka Afurika y'Iburasirazuba ziboneka mu bihugu birimo Uganda, Tanzania, u Burundi, Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, Sudani y'Epfo n'ibindi.'

    Iyi raporo ikomeza ivuga ko 'Kuva 2008, inganda zishamikiye kuri Rujugiro zakomeje kugaragara mu bikorwa bitemewe n'amategeko mu Karere.'

    Umugambi wo gukuraho Perezida Kagame

    Mu bihugu byose Rujugiro yakoreyemo, u Rwanda ni kimwe mu bihugu bitamuhaye uburenganzira bwo kunyereza imisoro, cyangwa ngo ahabwe amasoko wenyine mu gihugu nk'uko yari abimenyereye kuva akiri umujene ubwo yakoreraga ubucuruzi mu Burundi.

    Amaze kubona ko Leta y'u Rwanda itazamuha uburenganzira yifuzaga bwo gukora ubucuruzi mu buryo yishakiye, Rujugiro yareruye arahiga, avuga ko azashirwa akuyeho iyo Leta yamunanije iyobowe na Perezida Paul Kagame. .

    Uku niko yifatanyije n'umutwe w'iterabwoba wa RNC, watangijwe n'abarimo Kayumba Nyamwasa na Patrick Karegeya, nabo bari barahunze igihugu nyuma yo kunanirwa kubahiriza amategeko y'igihugu, kwijandika mu manyanga no gushyira imbere inyungu zabo bwite.

    Muri icyo gihe, yabaye umuterankunga mukuru wa RNC, by'umwihariko umutwe wayo wa P5 wabarizwaga mu mashyamba ya Congo.

    Umusanzu wa Rujugiro mu gushyigikira iyi mitwe wagaragajwe muri raporo yakozwe n'impuguke z'Umuryango w'Abibumbye mu 2018, yavuze ko uyu Rujugiro yateye inkunga ifatika umutwe wa RNC na P5.

    Intambara z'uyu mutwe ariko zabaye imfabusa, kuko abahoze ari abarwanyi bawo nka Habib Mudathiru wari uyoboye ibikorwa by'urugamba, yamaze gukatirwa imyaka 25 y'igifungo nyuma y'uko afatiwe ku rugamba muri 2019 akoherezwa mu Rwanda.

    Rujugiro yigeze kuvugwa mu bikorwa byo kugura imodoka zo gufasha imitwe irwanya ubutegetsi bw'u Rwanda

    Yateye inkunga abaharabika u Rwanda

    Mu 2017, nibwo byagiye ahabona ko Umuherwe w'Umunyarwanda, Tribert Ayabatwa Rujugiro, abinyujije kuri Dr David Himbara utavuga rumwe n'ubutegetsi bw'u Rwanda, yishyuye ibihumbi byinshi by'amadolari ikigo gikora ubuvugizi mu guhuza inzego zitandukanye muri Amerika, Podesta Group. Ni ikigo gikorera i Washington, D.C.

    Icyo kigo cyaje guhuza Himbara na bagenzi be bahunze igihugu batavuga rumwe n'ubutegetsi, n'umwe mu bagize Inteko Ishinga Amategeko ya Amerika, Christopher Smith, wari ukuriye agashami ka Komisiyo y'Ububanyi n'Amahanga, kibanda kuri Afurika yo munsi y'Ubutayu bwa Sahara.

    Imibare yashyizwe ahagaragara nk'uko bisabwa n'itegeko rya Amerika, yerekana ko Himbara yatangiye gukorana na Podesta Group muri Nzeri 2014, muri uwo mwaka yishyura 120.000$.

    Mu 2015 yishyuye 140.000$, mu 2016 yishyura 120.000$, mu 2017 ho kugeza kugeza kuwa 20 Nyakanga yari amaze gutanga 60.000$, yose hamwe akangana na 440 000$, ni ukuvuga arenga miliyoni 372 Frw.

    Mu mihuro yabaye, nk'uwo ku wa 20 Gicurasi 2015, Himbara yashinje leta y'u Rwanda gushyigikira iterabwoba, avuga ko Amerika nk'igihugu gifite amategeko arwanya ko ibihugu bishyigikira bene ibyo bikorwa 'komisiyo yareba uko ayo mategeko yakoreshwa kuri leta y'u Rwanda.'

    Mu gihe ibyo ari ibyo hambere, mu minsi ishize umukobwa wa Paul Rusesabagina, Carine Kanimba, yari imbere y'abagize inteko ishinga amategeko asobanura uburyo ngo u Rwanda rumuneka, rwifashishije ikoranabuhanga rya Pegasus.

    Yashaje afite amateka amutera kububa

    Ubwo Paul Rusesabagina yari amaze gutabwa muri yombi, Rujugiro n'abandi barwanya ubutegetsi bw'u Rwanda, batangiye kubaho mu bwoba bwinshi, bakeka ko umunsi umwe nabo bashobora kwisanga imbere y'inkiko.

    Byaje guhumira ku mirari kuri Rujugiro kuko we umutima watangiye kudiha cyane ko yabaga mu Mujyi wa Dubai aho Rusesabagina yaturutse azanwa mu Rwanda. Aya makenga y'abatavuga rumwe n'u Rwanda, yakomezwaga n'uko kandi hari hashize iminsi mike Nsabimana Callixte wamenyekanye nka Sankara agejejwe mu Rwanda nk'umuzigo mu buryo nawe atazi avanywe mu Birwa bya Maurice.

    Hari kandi n'abari bagize umutwe w'iterabwoba P5 barimo Habib Mudathiru, bisanze mu Rwanda mu buryo nabo ubwabo batasobanukiwe neza.

    Aba hafi ya Rujugiro bari bamaze iminsi bavuga ko hari ingendo atagikora kubera ubwoba bw'uko ashobora kwisanga imbere y'ubutabera bw'u Rwanda kubera ibyo yishinjaga. Bavuga ko imyaka ye ya nyuma ari muzima yayimaze ari mu bwoba bwinshi nka bumwe bw'abanyabyaha, ku buryo nta mahoro yari agifite.


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/gatebe-gatoki-mu-buzima-bwa-rujugiro-umunyemari-wabayeho-imyaka-ya-nyuma-ye

  • Bwa mbere mu mateka Ukraine yafunguye Ambasade mu Rwanda – #rwanda #RwOT

    Ku mugoroba wo kuri uyu wa 18 Mata 2024 ku Kimihurura mu Mujyi wa Kigali, nibwo ibendera rya Ukraine ryazamuwe imbere y'inyubako iyi Ambasade ikoreramo, Intumwa yihariye ya Ukraine ku bihugu byo mu Burasirazuba bwo Hagati no muri Afurika, Subkh Maksym Aliyovych, avuga ko ari ikimenyetso kitazasibangana mu mateka y'umubano w'ibihugu byombi.

    Subkh Maksym Aliyovych yavuze ko kuba Ukraine igize Ambasade i Kigali bigaragaza ubushake bw'igihugu cye bwo kwagura umubano n'ubushuti gisanzwe gifitanye n'u Rwanda.

    Ati 'Ndizera ko gufungura Ambasade ya Ukraine mu Rwanda, bizagira uruhare mu mikoranire y'ibihugu byacu byombi no gushyira mu bikorwa imishinga ifitiye inyungu ibihugu byacu byombi ijyanye n'ubuhinzi, inganda, ingufu, uburezi, ikoranabuhanga n'indi. Turifuza gukomeza ubu bufatanye dufitanye n'u Rwanda mu buryo bufatika kandi butanga umusaruro.'

    Umubano w'u Rwanda na Ukraine watangiye mu 1993, wagiye utera imbere uko imyaka iha indi, by'umwihariko mu myaka ibiri ishize wiyongereyemo ikibatsi ari nabyo bigejeje ku kuba Ukraine ifunguye Ambasade mu Rwanda.

    Aliyovych yongeyeho ati 'Dufite gahunda ndende kandi ifatika yo kurushaho gukomeza umubano mwiza dufitanye, twishimiye ubufatanye mu nzego zitandukanye haba ku rwego rw'ubuyobozi no mu rwego rw'abikorera, twabonye amahirwe menshi yo kurushaho guteza imbere uwo mubano, ndetse hari n'ibyo dushingiraho bituma twizera ko ibyo bizagenda neza.'

    Iyi ntumwa yihariye yanatanze ubutumwa bwo kwifatanya n'Abanyarwanda muri ibi bihe by'iminsi 100 yo Kwibuka ku nshuro ya 30 Jenoside Yakorewe Abatutsi mu 1994.

    Ati 'Nshaka kubabwira ko abaturage ba Ukraine bifatanyije n'abaturage b'u Rwanda no kubashimira umuhate n'ubudaheranwa bagaragaje mu kongera kubaka igihugu cyabo, kuva ayo mahano yarangira, Abanyarwanda bateye intambwe itangaje mu kubaka igihugu giteye imbere kandi gifite uburumbuke.'

    'Abanya-Ukraine bazi neza icyo Jenoside isobanuye, kuko natwe umwaka ushize twibukaga imyaka 90 ishize habaye Jenoside ya Holodomor, icyago gikomeye cyane Abanya-Ukraine bahuye nacyo mu 1932 na 1933, hagapfa inzirakarengane nyinshi bitewe na Leta Zunze Ubumwe z'Aba-Soviet.'

    Umunyamabanga Uhoraho muri Minisiteri y'Ububanyi n'Amahanga n'Ubutwererane, Mukeka Clementine, yashimiye iyi ntambwe yatewe na Ukraine avuga ko ari andi mateka yanditswe.

    Ati 'Iki si ikimenyetso gusa, ahubwo ni intambwe ikomeye itewe mu gushimangira umubano w'ibihugu byacu byombi, u Rwanda rwishimiye umubano rufitanye na Ukraine, tukaba dushishikajwe no gukomeza ubwo bufatanye no gukorera hamwe […] Reka dukomeze umubano nk'uko dukomeje gukorera hamwe, duharanira ahazaza heza ha twembi.”

    Ibimenyetso bishimangira umubano mwiza w'u Rwanda na Ukraine biragenda birushaho kwiyongera, cyane cyane uhereye mu myaka ibiri ishize.

    Nko muri Mutarama uyu mwaka Perezida Paul Kagame yagiranye ibiganiro na Volodymyr Zelensky, baganira ku ntambara imaze iminsi muri iki gihugu n'imbaraga zikoreshwa mu kuyikemura, icyo gihe bahuriye i Davos mu Busuwisi, aho bari bitabiriye Inama mpuzamahanga yiga ku bukungu (World Economic Forum) ku itariki 16 Mutarama mu 2024.

    Muri Gicurasi umwaka ushize, Minisitiri w'Ububanyi n'Amahanga n'Ubutwererane, Dr Vincent Biruta, yagiranye ibiganiro na mugenzi we Dmytro Kuleba wari mu ruzinduko mu Rwanda basinyana amasezerano yerekeye iby'ubujyanama mu bya politiki hagati y'ibihugu byombi.

    Ambasade ya Ukraine mu Rwanda yafunguwe ku mugaragaro

    Subkh Maksym Aliyovych yavuze ko ari ikimenyetso kitazasibangana mu mateka y'umubano w'ibihugu byombi

    Umunyamabanga Uhoraho muri Minisiteri y'Ububanyi n'Amahanga n'Ubutwererane, Mukeka Clementine, yashimiye iyi ntambwe yatewe

    Ku mugoroba wo kuri uyu wa 18 Mata 2024 ku Kimihurura mu Mujyi wa Kigali, nibwo ibendera rya Ukraine ryazamuwe imbere y'inyubako iyi Ambasade ikoreramo

    Bamwe mu bahagarariye ibihugu byabo mu Rwanda bitabiriye uyu muhango

    Amafoto: Niyonzima Moïse


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/bwa-mbere-mu-mateka-ukraine-yafunguye-ambasade-mu-rwanda

  • Abadepite ba Alberta basabwe umusanzu wo kugeza mu butabera abakekwaho ibyaha bya Jenoside bihishe muri Canada – #rwanda #RwOT

    Abanyarwanda baba mu Ntara ya Alberta n'abagize Inteko Ishinga Amategeko ya Alberta bahuriye mu gikorwa cyo Kwibuka ku nshuro ya 30 Jenoside yakorewe Abatutsi, cyabereye mu Ngoro y'Inteko kuri uyu wa 17 Mata 2024.

    Ambasederi w'u Rwanda muri Canada, Prosper Higiro, yabwiye abitabiriye iki gikorwa ko imyaka 30 ishize ari igihe cyo kureba imbere mu rugendo rwo kwiyubaka, nyuma yo gukora umurimo ukomeye wo kubabarira no kwemera kubana n'ababiciye imiryango.

    Yasabye Inteko Ishinga Amategeko n'abandi bose kurwanya ingengabitekerezo ya Jenoside mu Karere k'Ibiyaga bigari.

    Ati 'Tugomba guhangana n'ingengabitekerezo ya jenoside, by'umwihariko mu Karere k'Ibiyaga Bigari kuko iracyahari. Tugomba guhangana n'urwango, imvugo zihembera urwango, ipfobya n'ihakana rya jenoside rikwirakwizwa n'abagize uruhare muri Jenoside yakorewe Abatutsi n'ababashyigikiye.'

    'Dukeneye kubarwanya aho bari hose yewe na hano. Ndabasaba mwese ko tugira uruhare mu kugeza mu butabera abakekwaho uruhare muri Jenoside yakorewe Abatutsi barakihishahisha yewe na hano muri Canada ariko dukorana na Guverinoma ya Canada kugira ngo bagezwe imbere y'ubutabera.'

    Yakomeje ati 'Ntimuzihanganire igikorwa na kimwe cyo guhakana Jenoside cyangwa ingengabitekerezo ya Jenoside. Guhakana no gupfobya Jenoside ni icyaha, ntabwo ari ubwisanzure bwo gutanga ibitekerezo.'

    Perezida w'Inteko Ishinga Amategenko ya Alberta, Nathan Cooper, yatangaje ko batewe ishema no kwakira igikorwa cyo kwibuka ku nshuro ya 30 Jenoside yakorewe Abatutsi, bakazakomeza kuba hafi abayirokotse no kuryanywa ingengabitekerezo yayo.

    Ati 'Turibuka kugira ngo ibi bitazasubira, kandi ni n'umwanya wo kwiyemeza ko tugomba kurwanya ingengabitekerezo ya Jenoside n'ibikorwa byose by'abayikwirakwiza. Ubwicanyi bushingiye ku bwoko ntibukwiye guhabwa intebe muri iyi Si.'

    Abayobozi batandukanye b'Intara ya Alberta bagaragaje ko abarokotse Jenoside yakorewe Abatutsi bahatuye bagaragaje ubudaheranwa, babanira neza abantu ku buryo ari urugero rwiza rw'abantu bagaragaza ubumuntu.

    Umuyobozi w'Umuryango Memory Keepers Association of the 1994 Genocide Against Tutsi, Jean Yves Rwibutso yavuze ko bikwiye ko amateka ya Jenoside yakorewe Abatutsi yigishwa mu mashuri yo muri Alberta no muri Canada muri rusange kugira ngo abakibyiruka bazakure barwanya ingengabitekerezo ya Jenoside n'amacakubiri.

    Ibikorwa byo Kwibuka ku nshuro ya 30 Jenoside yakorewe Abatutsi mu bice byose by'Isi byatangiye tariki 7 Mata 2024 bikazamara iminsi 100.

    Amb Higiro Prosper yasabye abadepite ba Alberta guhangana n’abapfobya Jenoside yakorewe Abatutsi

    Kwibuka30 muri Alberta byabereye mu ngoro y’Inteko Ishinga Amategeko


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/abadepite-ba-alberta-basabwe-umusanzu-wo-kugeza-mu-butabera-abakekwaho-ibyaha

  • Senateri Uwizeyimana yagereranyije ibikorwa bya Tshisekedi n'ibya Habyarimana – #rwanda #RwOT

    Tshisekedi yavuze ko M23 irwanira mu Ntara ya Kivu y'Amajyaruguru kuva mu 2012 atari umutwe w'Abanye-Congo, ahubwo ngo ni Abanyarwanda bashotora igihugu cye, bagamije ibikorwa birimo gusahura umutungo kamere.

    Ibi bihabanye n'ibyo ubuyobozi bwa M23 buvuga, kuko busobanura ko ubwo abahagarariye uyu mutwe bari i Kinshasa hagati ya 2020 na 2021, Leta ya RDC yasanze abarwanyi bawo bari ku rutonde rw'abasirikare b'igihugu, kandi ko umushahara wa bamwe muri bo wari ugisohoka.

    Uwizeyimana mu kiganiro na IGIHE, yasobanuye ko M23 igizwe n'abarwanyi biganjemo Abanye-Congo bavuga Ikinyarwanda bo mu bwoko bw'Abatutsi, bisanze ku butaka bwa RDC bitewe n'imipaka yaciwe n'abakoloni kugeza mu 1895.

    Yavuze ko iyo Tshisekedi yita abarwanyi ba M23 Abanyarwanda, aba akora ikosa rikomeye, ridashobora kugira icyo rimufasha mu gukemura amakimbirane ari mu burasirazuba bwa RDC.

    Yagize ati 'Niba barakase imipaka, abakatiweho imipaka bakajya muri Congo, ubundi bagombye kubyumva nta yandi mananiza ko abo bantu ari Abanye-Congo. Kuvuga ko ari Abanyarwanda bagomba gusubizwa iwabo, iryo ni ryo kosa rya mbere rihari ubuyobozi bwa Congo bukora.'

    Uwizeyimana yavuze ko amagambo ya Tshisekedi ameze nk'ayo Habyarimana yavuze mu Ukwakira 1990, ubwo Abanyarwanda bari bagize RPA-Inkotanyi batangizaga urugamba kuri Ex-FAR baturutse muri Uganda; aho babaga nk'impunzi.

    Mu mpamvu zatumye Inkotanyi zitangiza uru rugamba harimo guharurira inzira impunzi z'Abanyarwanda Habyarimana yari yarangiye gutaha no guhagarika ubwicanyi bwakorerwaga Abatutsi bwari bushingiye kuri politiki y'ivanguramoko yari yaramunze u Rwanda.

    Uyu munyamategeko yagize ati 'Bihita binyibutsa ibintu Juvénal Habyarimana yigeze gukora na Minisitiri w'Ububanyi n'Amahanga icyo gihe, witwaga Casimir Bizimungu. Inkotanyi zigitera, yari yavuze ko yatewe n'u Bugande.'

    Yakomeje agira ati 'Minisitiri we yavugaga ngo arashaka kuganira n'u Bugande kuko ari bwo bumutera ariko nyuma, igihuru kiza kumuhiraho, bigaragara ko afitanye ikibazo n'impunzi z'Abanyarwanda zabujijwe gutaha kugeza ubwo zifata icyemezo cyo gufata intwaro ngo zitahe ku mbaraga.'

    Tshisekedi n'abagize Guverinoma ya RDC banze kuganira na M23, basobanura ko bashaka kuganira n'u Rwanda kuko ngo rwihisha mu gicucu cy'uyu mutwe witwaje intwaro. Uwizeyimana yasobanuye ko amagambo ajya gusa n'ayavuzwe na Bizimungu.

    Senateri Uwizeyimana yavuze ko mu ntambara, uruhande rurushwa imbaraga ari rwo ruba rukwiye guca bugufi, rukemera imishyikirano. Abona ari uko Leta ya RDC yakabaye ibigenza kuko M23 yayirushije imbaraga, ifata ibice byinshi byo mu ntara ya Kivu y'Amajyaruguru.


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/kuri-m23-senateri-uwizeyimana-yemeza-ko-tshisekedi-yaciye-umuvuno-nk-uwa

  • Kwibuka30: Abo muri Kigali Marriott Hotel na Four Points by Sheraton basabwe uruhare mu iterambere ry'u Rwanda – #rwanda #RwOT

    Ni ubutumwa Richard Collins, yageneye urubyiruko arusaba kwigira ku mateka rukazirikana icyo igihugu kirwitezeho. Yabigarutseho ubwo abakozi ba Kigali Marriott Hotel na Four Points by Sheraton Kigali, bibukaga Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, ku Rwubutso rwa Jenoside rwa Kigali ku Gisozi mu gikorwa cyabaye ku wa Gatatu ku ya 17 Mata 2024.

    Yagize ati 'Gutera imbere kw'igihugu kuba kuri mu biganza by'urubyiruko. By'umwihariko urubyiruko rwo mu Rwanda kuko rutangaje cyane, ngenda henshi hashoboka ariko icyo nabonye mu bakiri bato hano bakora baharanira guteza imbere igihugu kuruta bo ubwabo.'

    Richard, yakomeje agira ati 'Ni ku nshuro ya kane ngeze hano ku Rwibutso, ikintu kimwe gihora kintangaza ni ukuntu ukubabarira, ubumwe n'ubudaheranwa byaranze Abanyarwanda n'uko bigiye ku mateka yabo bakaba bageze ahantu heza.'

    Ni igikorwa cyatangiwemo ubuhamya bwa Dusenge Dalia Arlette, ukorera muri Kigali Marriott Hotel, watekerereje bagenzi be bakorana uko ababyeyi be bishwe batemwa ingingo z'umubiri n'uko yarokotse umuhoro yakubiswe mu musaya, ariko nanone agaruka no ku nzira ye yo kwiyubaka, urugendo yaherekejwemo n'imiryango yashyiriweho abarokotse.

    Pasiteri Antoine Rutayisire, watanze ikiganiro yagaragaje ko iyo abantu bibuka baba bagomba no kuzirikana ko hari Imana yabakijije, abasirikare bitanze bagahagarika Jenoside yari iri gukorerwa Abatusti bakagira n'abo barokora, ndetse bakanibuka imiyoborere mibi yagejeje u Rwanda mu icuramburind.

    Ati 'Duhane agaciro, buri muntu wese uhura nawe ahantu hose, ikindi ni uko twibuka kugira ngo duhinduke abantu beza, batandukanye n'abo twigeze kubamo. Mwe muri ikiragano kindi mwigire ku makosa twakoze ntimuzayasubiremo niyo mpamvu twibuka tukabaha amakuru y'imbitse y'ibyabaye.'

    Ubuyobozi bukuru bwa Kigali Marriott na Four Points by Sheraton Kigali, butangaza ko mu nzira yo gukomeza kubaka u Rwanda, bwiyemeje gutanga umusanzu mu guhindura Igihugu igicumbi cy'ubukerarugendo, kuhakirurira ishoramari no gutanga umusanzu ku bukungu bwacyo binyuze mu kurema imirimo.

    Abakozi ba Kigali Marriott Hotel na Four Points by Sheraton Kigali, binjira mu Rwibutso rwa Jenoside rwa Kigali

    Abakozi ba Kigali Marriott na Four Points by Sheraton Kigali, bunamiye imibiri isaga ibihumbi 250 ishyinguye mu Rwibutso rwa Jenoside rwa Kigali

    Iki gikorwa cyaranzwe no gushyira indabo ku mva zishyinguyemo imibiri y'abishwe muri Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwibutso rwa Jenoside rwa Kigali

    Dusenge Dalia Arlette, yaganirije bagenzi be inzira yanyuzemo n’urugendo rwe rwo kwiyubaka

    Abakozi ba Kigali Marriott Hotel na Four Points by Sheraton Kigali bakiri urubyiruko bahawe umukoro wo guharanira iterambere ry’igihugu cyabo

    Igikorwa cyo gusura Urwibutso rwa Jenoside rwa Kigali cyabanjirijwe n’ikindi cyo kureba filime mbaramakuru ku mateka y’u Rwanda

    Muri iki gikorwa hacanywe urumuri rw’icyizere

    Umuyobozi Mukuru wa Kigali Marriott Hotel, Matthias Widor, ni umwe mu bari bitabiriye iki gikorwa

    Umuyobozi Mukuru wa Marriott Hotels, muri Afurika yo munsi y'Ubutayu bwa Sahara, Richard Collins, yabwiye urubyiruko rukorera izi hoteli ko rugomba kwigira ku mateka

    Pasiteri Antoine Rutayisire, yagaragaje ko Kwibuka bikwiye gufatwa nk’umwanya wo kwigira ku mateka y’ahahise

    Abari bari muri iki gikorwa bataramiwr n’umuhanzi Musinga Joe

    Amafoto: Niyonzima Moses


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/kwibuka30-abo-muri-kigali-marriott-hotel-na-four-points-by-sheraton-basabwe

  • Abatunze miliyoni y'Amadolari mu Rwanda bazamutseho 84% mu myaka 10 – #rwanda #RwOT

    Raporo ngarukamwaka ikorwa n' Ikigo gikora isesengura mu bijyanye n'ishoramari cya Henley & Partners igaragaza uko ibihugu bya Afurika bihagaze mu butunzi (Africa Wealth Report) yagaragaje ko u Rwanda, Ibirwa bya Maurice, Maroc na Namibia byaje imbere mu kugira izamuka riri hejuru ry'abaturage batunze agatubutse.

    Ni mu gihe hari ibyasubiye inyuma birimo Ibihugu nka Afurika y'Epfo yamanutseho 20% na Misiri yamanutseho 22%.

    Iyi raporo yanagaragaje kandi ko mu gihe cy'imyaka 10 iri imbere, kuva mu 2023 kugeza mu 2033, ibihugu birimo u Rwanda, Ibirwa bya Maurice, Namibia, Maroc, Zambia, Kenya na Uganda, bizarushaho kuzamuka kuko bizaba bifite abaturage batunze nibura miliyoni y'amadolari biyongereyeho 80%.

    Ubu bushakashatsi bwagaragaje ko iryo zamuka ry'abaturage batunze agatubutse, ibi bihugu birikesha amahoro n'umutekano ubirangwamo, kuba hari abanyemari bagenda babyimukiramo, iterambere ry'inzego zitandukanye z'ubuzima, imisoro inogeye abashoramari, serivisi za banki ziteye imbere, ubwisanzure bw'itangazamakuru ndetse n'ubuyobozi butajegajega.

    Uretse ibyo kandi ubwo bushakashatsi bwashyize Umujyi wa Kigali ku rutonde rw'imijyi ya Afurika ifite iterambere ryihuse, ndetse abaturage bayo batunze byibuze miliyoni y'idolari baziyongeraho 85% mu myaka 10 iri imbere.

    Indi mijyi yashyizwe muri icyo kiciro irimo Cape Town yo muri Afurika y'Epfo, Whale Coast, Windhoek, Swakopmund, Nairobi, Tangier, na Marrakech.

    Ubwo yavugaga kuri iyi raporo, umunyapolitiki akaba n'umusesenguzi wo muri Afurika y'Epfo, Justice Malala yavuze ko Afurika yo munsi y'ubutayu bwa Sahara izaba iri ku mwanya wa kabiri ku isi mu kugira iterambere ryihuse u 2024 nyuma ya Aziya.

    Ati 'Banki Nyafurika Itsura Amajyambere yatangaje ko Afurika izaba ifite ibihugu 11 muri 20 bya mbere ku isi bifite ubukungu bwihuta mu gutera imbere muri uyu mwaka. Hiyongereyeho kuba ibintu ku Isi biri guhinduka mu bijyanye na politiki, kuri ubu ijwi rya Afurika naryo risigaye ari ingenzi mu ifatwa ry'ibyemezo ku rwego mpuzamahanga, ubu abayobozi ba Afurika nabo barashaka ikicaro ku ntebe zifatirwaho ibyemezo,'

    'Ibyo kandi bizashyigikirwa n'ubufatanye ibihugu bya Afurika biri kugirana n'ibihugu birimo u Buhinde, Turikiya, Argentina na Arabie Saoudite, ndetse no kuba Afurika iherutse kuba umunyamuryango uhoraho wa G20.'

    Mu 2022, mu Rwanda hari abantu 30 batunze nibura miliyoni 10$, ni ukuvuga miliyari zisaga 10 Frw kuzamura. U Rwanda rwari urwa 17 muri Afurika mu kugira abakire benshi batunze guhera kuri miliyoni imwe y'amadolari, ni ukuvuga miliyari irenga imwe y'amafaranga y'u Rwanda.

    Umutungo bwite w'abantu baba mu Rwanda ni ukuvuga ubaze imitungo itimukanwa, imigabane n'ibindi bikorwa by'ubucuruzi, yabarirwaga muri miliyari 11$. Ayo mafaranga ntarimo igikorwa icyo aricyo cyose gifitanye isano na leta.

    Nubwo bimeze bityo, biragoye kumenya ngo ni bande, kuko imibereho y'Abanyarwanda, ijyanye n'umuco wabo, ituma abantu batigaragaza nk'abatunze ibya mirenge, ku buryo n'ufite agatubutse udashobora kumenya uko abayeho.

    Si mu Rwanda gusa n'ahandi hirya no hino ku Isi. Nta gihugu na kimwe mu Burayi gifite umubare munini w'abakire batunze miliyari mu madolari nk'u Budage. Gusa, nubwo bimeze bityo abazwi n'abavugwa ni bake. Ni gake bavugwa mu itangazamakuru, biberaho mu buzima bwabo bwite bucece ku buryo utamenya ibyabo.

    Abenshi mu batunze agatubutse mu Rwanda, bivugwa ko bakora ubushabitsi mu bijyanye n'ubwubatsi kuko ari urwego rutera imbere amanywa n'ijoro. Abandi bafite inganda, cyane cyane izikora ibikoresho bikenerwa mu buzima bwa buri munsi, hakabamo kandi n'abaranguza ibicuruzwa bakuye hanze y'igihugu, mu gihe hari n'abashoye mu bijyanye n'amabuye y'agaciro.

    Abatunze miliyoni y'Amadolari mu Rwanda bazamutseho 84% mu myaka 10


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/abatunze-miliyoni-y-amadolari-mu-rwanda-bazamutseho-84-mu-myaka-10

  • Huye: Basanze umurambo mu muhanda – #rwanda #RwOT

    Amakuru avuga ko uyu mugabo bamusanze mu muhanda yapfuye, bigakekwa ko yishwe hakoreshejwe inkoni, dore ko abamubonye bamusanganye imibyimba y'inkoni ku mubiri we.

    Umwe mu bamubonye yagize ati 'Twabyutse mu gitondo dusanga umurambo uryamye, njyewe ni ubwa mbere nari mubonye, nabonye yakubiswe kuko n'inkoni ziragaragara, gusa ikibazo ni ukumenya abamukubise, kuko nta makuru twamenye. Gusa twabibonaga ko afite inkoni ku kaboko n'indi yafashe ku mutwe.'

    Umunyamabanga Nshingwabikorwa w'Umurenge wa Mukura, Ngabo Fidele, nawe yemeje iby'urupfu rw'uyu mugabo, gusa avuga ko bataramenya icyamwishe.

    Ati 'Nibyo ni umurambo w'umuntu, birumvikana iyo ikibazo nka kiriya kigaragaye, hari inzego dufatanya nka Polisi, RIB, kandi badufashije, bari gushaka amakuru yimbitse kugira ngo tumenye intandaro y'urwo rupfu.'

    Amakuru IGIHE yamenye ni uko uwo mugabo yakomokaga ahitwa i Sahera mu Kagari k'Icyeru, kamwe mu tugize Umurenge wa Mukura; akaba yari asanzwe azwiho ingeso yo kwiba, bikanavugwa ko ari byo ashobora kuba yazize.

    Kuri ubu umurambo wa Nyakwigendera wajyanwe mu Bitaro bya CHUB kugira ngo ukorerwe isuzuma hamenyekane icyamwishe.


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/huye-basanze-umurambo-mu-muhanda

  • Intara y'Amajyepfo/Kamonyi: RMB yashyizwe mu majwi mu gutiza umurindi ubucukuzi butemewe #rwanda #RwOT

    Intero yari imwe, haba mu bakora ubucukuzi bw'amabuye y'agaciro, Abayobozi b'Uturere(Meya), inzego z'umutekano zitandukanye ku rwego rw'Intara y'Amajyepfo, aho babwiye Umuyobozi w'Urwego rw'Igihugu rushinzwe Mine, Peterori na Gaz( Rwanda Mining Boad-RMB) ko kuba rudatanga ibyangombwa by'ubucukuzi ari kimwe mu bibazo bituma bukorwa mu buryo butemewe n'amategeko. Benshi mu babukora bahawe izina ry''Abahebyi'.

    Mu ishusho cyangwa imbonerahamwe igaragaza Ibirombe ndetse n'Impanuka zabibayemo mu mwaka wa 2023-2024 mu turere twa Kamonyi, Muhanga, Ruhango, Nyanza, Huye na Nyamagabe( aba bayobozi bose bari bahari), hagaragajwe ko ibirombe by'amabuye y'agaciro bihari ari 89. Muri byo, 46 gusa ni byo bifite ababikoreramo(ababibazwa), mu gihe 43 nta byangombwa, ntawe bifite ubibazwa. Impanuka zabaye muri ibi birombe mu turere twavuzwe harimo izatwaye ubuzima bw'abantu 18 naho izitaragize abo zihitana ni 17.

    Abitabiriye iyi nama yabereye ku biro by'Akarere ka Kamonyi ariko yabanjirijwe n'urugendo rwo gusura hamwe mu hakorerwa Ubucukuzi bw'amabuyey'agaciro, abafashe ijambo bose ntawe utagarutse ku bucukuzi bukorwa mu buryo butemewe n'amategeko, aho bagaragaje ko ari kimwe mu bihangayikishije ababukora byemewe ndetse bigahangayikisha Ubuyobozi n'abaturage. Muri bwo, hagaragaramo ibibazo bitandukanye birimo Urugomo, Umutekano muke, kwangiza ibidukikije n'ibindi.

    Francis Kamanzi, Umuyobozi mukuru-CEO wa RMB nta gisubizo gifatika kuri iki kibazo yatanze nyamara cyagarutsweho kenshi n'abafashe ijambo. Yanabwiwe ko Ubuyobozi bw'Akarere(hose) ndetse n'Intara busa n'ubutagira ijambo ku bacukuzi kuko ari RMB ibaha ibyangombwa izo nzego zindi nta ruhare zibigira mo, ko no kugira icyo bakora kubitagenze neza bigorana.

    Hari n'umu Meya wagaragaje ko hari icyemezo yigeze afata ku byo yabonaga bibangamiye abaturage ariko ahinyuzwa no kwisanga RMB yakoze ibinyuranye n'ibyakagombye nyamara ngo ibyo byose iyo hari ikibazo kibaye by'umwihariko ku muturage bibazwa ubuyobozi butagize uruhare na ruto mu itangwa ry'ibyangombwa. Basabye ko ibyo byarebwaho, akarere ka kagira uruhare nubwo rwaba ruto mu itangwa ry'ibyangombwa kuko ibyo baza gucukura, abaturage bakoresha bari mu buso bw'Akarere bashinzwe.

    Mu kubasubiza, Umuyobozi mukuru wa RMB yabwiye( bitanditse) ba Meya ko nubwo abacukuzi bahabwa ibyangombwa ariko bari mu buso bw'aho bashinzwe, ko nta kwihunza inshingano, ko mu gihe babona hari ibitagenda bakwiye kubigaragaza, bagafata ibyemezo kuko bose ari Umuryango (Family). Yavuze kandi ko uru rwego-RMB ruripotinga cyangwa se rutanga raporo kwa Perezida wa Repubulika, ababwira ko nta kibazo gikwiye kuba kinanirana mu bucukuzi kandi hari inzego z'ubuyobozi.

    Umuyobozi wa RMB, Francis Kamanzi ubwo itangazamakuru ryari rihari(ibitangazamakuru 3) ryamwegeraga rishaka ko agira icyo aribwira ku byavugiwe muri ibi biganiro ndetse n'urugendo bagize mu bakora ubucukuzi bw'amabuye y'agaciro, yaribwiye ko ntacyo kuvuga, ko ndetse atazi uko itangazamakuru ryemerewe kwinjira muri iyi nama we yavuze ko ari iy'Umuryango(Family).

    intyoza

    Source : https://www.intyoza.com/2024/04/18/intara-yamajyepfo-kamonyi-rmb-yashyizwe-mu-majwi-mu-gutiza-umurindi-ubucukuzi-butemewe/