Category: Uncategorized

  • Utuntu 12 dutangaje ku mpyiko utaruzi #rwanda #RwOT

    Impyiko ni kimwe mu bice by’umubiri bikora imirrmo ihambaye ndetse ku buryo iyo zirwaye cyangwa zangiritse bigira ingaruka ku mikorere yose y’umubiri. Umuntu afite impyiko 2 ziba mu gice cy’ahegereye mu mugongo ahagana hepfo. Sobanukirwa ibitangaje kuri zo.

    Utuntu dutangaje ku mpyiko

    1. Muri buri mpyiko habamo hafi ya miliyoni y’utuyunguruzo tw’amaraso, tuzwi nka nephrons. Burya imyanda yose iva mu maraso isohokera mu nkari.

    2. Ntabwo burya dufite impyiko zingana, ahubwo ubunini bwazo buterwa n’umuntu kuko uko ubyibuha niko na zo ziyongera. Icyakora muri rusange ni hagati ya 5cm na 7.5cm mu bugari no hagati ya 10 cm na 13cm mu burebure.

    3. Impyiko nizo zishinzwe kuringaniza igipimo cy’amatembabuzi mu mubiri. Iyo umubiri wabuze amazi hakorwa inkari nkeya.

    4. Ugereranyije ku munsi mu mpyiko hanyura litiro 400 z’amaraso zihatunganyirizwa

    5. Buri munota impyiko zitunganya hafi litiro 1.3 z’amaraso, ndetse zikora inkari zenda kungana gutyo, ku munsi.

    6. Iyo impyiko zibonye impinduka mu muvuduko w’amaraso, uba mucye zihita zoherereza ubutumwa imitsi y’amaraso ngo yiyegeranye bityo umuvuduko ukongera ukazamuka.

    7. Iyo impyiko kandi zibonye impinduka ku gipimo cya oxygen mu maraso cyamanutse, zirekura umusemburo utuma hakorwa izindi nsoro zitukura bityo uko ziyongera na oxygen ikazamuka dore ko ari zo ziyikwirakwiza mu maraso (insoro zitukura).

    8. Kurya ubona inkari zisa n’umuhondo biterwa na bilirubin.

    9. N’ubwo dufite impyiko 2 ariko niyo waba ufite impyiko imwe nta kibazo irakora gusa ugasabwa kugira ibyo wigengeseraho nko kunywa inzoga no gukoresha imiti imwe n’imwe.

    10.Ku mpyiko niho haherereye imvubura zizwi nka surrenales/adrenals zikora imisemburo nka cortisol na adrenaline. Izi mvubura zigenda zigabanyuka mu bunini. Umwana avuka zenda kungana n’impyiko ariko iyo ushaje zisigara zingana no hafi ya 3mm.

    Source: www.medicalnewstoday.com

    InyaRwanda.com

    [email protected]

    Source : https://agakiza.org/Utuntu-12-dutangaje-ku-mpyiko-utaruzi.html

  • Minisitiri Gatabazi yijeje gutumikira umuhinzi wamugaragarije ikibazo cy’imiti ikoreshwa mu buhinzi ikica inzuki –

    Ubwo Minisitiri w’Ubutegetsi bw’Igihugu, Gatabazi Jean Marie Vianney, yagiranaga ibiganiro n’abayobora inzego z’ibanze mu mirenge ihana imbibi n’ishyamba rya Nyungwe mu Karere ka Nyaruguru, icyo kibazo cy’imiti iterwa ku bihingwa ikica inzuki cyagarutsweho.

    Umufashamyumvire mu bworozi mu Murenge wa Ruheru, Rukwayunga Paul, yavuze ko umuti uterwa ku bigori no ku birayi witwa ‘rocket’ ari wo wica inzuki, asaba ko wakurwa ku isoko hagashakwa undi.

    Ati “Kubera ko duhinga ibigori n’ibirayi dutera umuti witwa ‘rocket’, uwo muti uwutera mu bigori bifite amababi agera ku munani ku buryo udusimba tugera igihe cyo kurya ikigori uwo muti ukuriho, uruyuki rwajya guhova rugapfa.”

    “Nyakubahwa Minisitiri turagira ngo tubasabe ko Minisiteri yanyu yakorana n’iy’Ubuhinzi n’ubworozi mukaduhindurira imiti y’ibigori cyangwa ibirayi, tugahabwa itica inzuki. Mu by’ukuri inzuki zipfuye hari ibihingwa twahinga ntibigire icyo bimara. Inzuki zitariho ibi bigori duhinga byamera ariko ntibitonde.”

    Rukwayunga yakomeje avuga ko inzuki zifite akamaro kanini mu kubangurira ibihingwa ku buryo zitariho hari ibimera byinshi bitabaho.

    Minisitiri w’Ubutegetsi bw’Igihugu, Gatabazi Jean Marie Vianney, yavuze ko icyo kibazo cyumvikana, yizeza ko azakigeza ku nzego z’ubuhinzi kugira ngo hakorwe ubushakashatsi kuri iyo miti.

    Ati “Ikiriho ni uko hagomba gukorwa ubushakashatsi hakaboneka umuti wica udukoko tumwe ariko utica inzuki. Hazabanza hakorwe ubushakashatsi, ndabwira Minisitiri w’Ubuhinzi n’Ubworozi babikoreho.”

    Gatabazi yavuze ko hashobora no kurebwa uko mu gice cyororerwamo inzuki mu buryo buteye imbere, haterwa indabo n’ibindi zihovaho ku buryo zitazajya zikora urugendo zijya mu bigori cyangwa ibirayi.

    Misitiri Gatabazi yijeje gutumikira umuhinzi wamugaragarije ikibazo cy’imiti ikoreshwa mu buhinzi ikica inzuki

    [email protected]


  • Mukangemanyi Adeline Rwigara yanze kwitaba RIB (YAVUGURUWE) –

    Ibaruwa ya RIB itumizaho Mukangemanyi Adeline utuye mu Mujyi wa Kigali, Akarere ka Nyarugenge, Umurenge wa Nyarugenge, Akagari ka Kiyovu, Umudugudu w’Ishema yerekana ko uyu mubyeyi yahamagajwe kuri uyu wa Kane, tariki 8 Mata 2021.

    Igira iti “Utumiwe ku itariki ya 8 Mata 2021, isaha ya saa Tatu za mu gitondo, kuri RIB HQ’s Kimihurura aho ikorera.’’

    Umuvugizi w’Umusigire wa RIB, Dr Murangira B. Thierry, yabwiye IGIHE ko ibyerekeye ibyo akurikiranyweho azabimenyeshwa yitabye Ubugenzacyaha.

    Yagize ati “Uwahamagajwe ntaramenyeshwa ibyo aregwa. RIB izagira icyo itangaza Mukangemanyi yamaze kwitaba. Ntaritaba ndetse arakomeza gutegerezwa mu masaha yose y’akazi. Naramuka atitabye turakora icyo amategeko ateganya.’’

    Mukangemanyi Adeline Rwigara yabwiye Ijwi ry’Amerika ko atitaba iri hamagazwa kuko Abanyarwanda bari mu cyunamo.

    Umunyamategeko Nsabimana Cyprien waganiriye na IGIHE yavuze ko nubwo u Rwanda ruri mu bihe byo kwibuka bitavuze ko ubutabera budakomeza gukora akazi kabwo.

    Ati “Yakagombye kwitaba. Iyo ahamagawe inshuro ebyiri atitaba, Ubugenzacyaha bwiyambaza Ubushinjacyaha kugira ngo hakorwe urwandiko rumuzana ku gahato ruzwi nka ‘mandat d’amener’, hanyuma akabazwa ibyo Ubugenzacyaha bwifuza ko asobanura.’’

    ‘Mandat d’amener’ ntifunga ahubwo yateganyijwe kwifashishwa ku wanze kwitaba ubutabera, aho Umugenzacyaha asaba Umushinjacyaha uri mu ifasi y’aho akorera gukora urupapuro rumuzana ku gahato.

    Yakomeje ati “Ni uburyo umushingamategeko yagennye aho uwanze kwitaba ashobora kuzanwa ku ngufu akabazwa, ashobora guhamagazwa yahagera agataha. Ni na ho itandukaniye na mandat d’arrêt kuko rwo ni urupapuro rugufata rukanagufunga.’’

    Mukangemanyi Adeline mu 2017 yarezwe ibyaha byo gukurura amacakubiri no guteza imvururu muri rubanda.

    Nyuma y’umwaka umwe, amezi abiri n’iminsi 13, we n’abandi barimo umukobwa we Diane Rwigara bagizwe abere n’Urukiko Rukuru.

    Mukangemanyi Adeline Rwigara yahamagajwe na RIB, avuga ko atakwitaba kuko ari mu gihe cy’icyunamo

  • Samputu wahindutse igikoresho cya Museveni ari mu myiteguro yo gutangiza ishyaka –

    Ibi bikorwa bya Samputu bishyigikiwe na Perezida Yoweri Museveni wa Uganda, mu mugambi amazemo imyaka wo gukora ibishoboka byose ngo ahungabanye umutekano w’u Rwanda.

    Abazi iby’iyi migambi bavuga ko Museveni yabwiye Samputu ko nk’umuhanzi wagize igikundiro mu Rwanda, ashobora gukoresha ijwi rye agafata imitima y’Abanyarwanda nk’uko Kizito Mihigo yabikoze.

    Ishyaka rya Samputu rifite intego yo kwibanda ku bacitse ku icumu rya Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, rikababwira ko Leta y’u Rwanda itabitayeho.

    Bivugwa ko abafatanyabikorwa ba Samputu muri uyu mugambi wo gushinga ishyaka barimo René Mugenzi, Zaneza, Claude Gatebuke, bazwi cyane mu bikorwa byo guhakana no gupfobya Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda, ndetse bakiyitirira ko bayirokotse kandi atari byo, ahubwo bakomoka ku babyeyi bagize uruhare mu guhekura u Rwanda.

    Mugenzi we aherutse guhamywa n’urukiko mu Bwongereza kwiba amafaranga ya Kiliziya yakoragamo.

    Amakuru kandi avuga ko uyu Samputu amaze iminsi mu bikorwa byo kuvuga ko Kizito yishwe na Leta y’u Rwanda, nyamara n’umuryango we warabyamaganye, ndetse ugasaba abarimo Samputu n’abandi kureka ibikorwa byo kwirirwa bamuvugiraho, aho bamuhinduye iturufu y’ibikorwa byabo bya politiki.

    Si ubwa mbere Samputu acuditse na Museveni kuko no mu bihe by’Intambara ya Kisangani, ubwo ingabo z’u Rwanda zatsindaga uruhenu iza Uganda, Samputu yari atuye i Kampala, kandi afitanye ubucuti na Museveni budasanzwe ku buryo banasuranaga.

    Nyuma y’uko umubano hagati y’ibihugu byombi utangiye kujya mu buryo, Samputu yagiye gutura mu Rwanda, kuko nta nyungu yari akibona kwa Museveni.

    Mu Rwanda yahakoreye umuziki urimo n’uhimbaza Imana, mbere y’uko yimukira muri Canada, ari naho atuye.

    Hashize iminsi agaragara mu bikorwa bitandukanye byateguwe n’abarwanya Leta y’u Rwanda, by’umwihariko abahakana Jenoside yakorewe Abatutsi.

    Jean Paul Samputu ari mu bikorwa byo gushinga ishyaka

  • Karongi : Umusaza w’imyaka 63 arakekwaho kwica anize mushikiwe we w’imyaka 61 #rwanda #RwOT

    Uyu mugabo witwa Cyprien yari asanzwe afitanye amakimbirane na mushiki we ashingiye ku mitungo y’iwabo kuko uriya mukecuru w’imyaka 61 yari yaragarutse kuba iwabo.

    Abaturanyi b’aba bantu bombi, bavuga ko uriya musaza asanzwe afite imyitwarire idahwitse ariko ko byabaye akarusho ubwo mushiki we yapfushaga umugabo we akagaruka kuba iwabo.

    Ubu bwicanyi bwabaye mu ijoro ryo kuri uyu wa Gatatu ahagana saa ine z’ijoro (22:00) ubwo abaturage bazaga bagasanga uriya musaza yamaze kuniga uriya mushiki we ndetse akimuri hejuru anigamba avuza induru ko amuhitanye.

    Inzego z’umutekano n’iz’ubuyobozi bw’ibanze, zahageze ahagana saa sita z’ijoro, zihita zijyana umurambo wa nyakwigendera wajyanwe ku Bitaro bya Kirinda, naho uriya musaza ukekwaho kwica mushiki we ahita ajyanwa kuri Station ya RIB ya Birambo.

    Umunyamabanga Nshingwabikorwa w’Umurenge wa Murambi, Uwimana Phanuel, avuga ko buriya bwicanyi bwabaye bavuye mu kabari.

    Uyu muyobozi yaboneyeho kugira inama abaturage kwirinda amakimbirane ndetse no mu gihe yabaye bakihutira kumenyesha inzego kugira ngo ziyakemure ataragera ku rwego nk’uru rwo kuba yabyara ubwicanyi.

    UKWEZI.RW

    Source : http://www.ukwezi.rw/mu-rwanda/2/article/Karongi-Umusaza-w-imyaka-63-arakekwaho-kwica-anize-mushikiwe-we-w-imyaka-61

  • Mukuru we bamumwiciye mu maso, ubuhamya bwa Karekezi Olivier warokotse Jenoside yakorewe Abatutsi #rwanda #RwOT

    Karekezi Olivier ni umwe mu bakinnyi beza u Rwanda rwagize, yakiniye ikipe y’igihugu y’u Rwanda, akinira APR FC, yakinnye ku rwego mpuzamahanga nk’uwabigize umwuga, nyuma yo guhagarika gukina yabaye umutoza aho yanatoje Rayon Sports, ubu akaba ari umutoza wa Kiyovu Sports, gusa byose byabaye nyuma yo kurokoka Jenoside yakorewe Abatutsi muri Mata 1994, aho bamwiciye umuvandiwe we mu maso we akaza kurokoka.

    Yahesheje Rayon Sports ibikombe bine ari umutoza, yayitoje kuva muri Nyakanga 2017 kugeza mu ntangiriro za 2018, ahesha APR FC igikombe cya shampiyona inshuro nyinshi n’icy’Amahoro tutibagiwe na CECAFA Kagame Cup incuro eshatu ari umukinnyi akanayifasha kugera hafi muri ½ cy’irangiza muri CAF Confederation Cup mu 2002.

    Uretse ibyo, yanafashije u Rwanda gukina imikino ya nyuma y’igikombe cya Afurika (CAN 2004). Ibyo ndetse n’ibindi bigwi byinshi afite mu mupira w’amaguru ntaba yarabigezeho iyo Imana itamurambikaho ibiganza muri Jenoside yakorewe abatutsi muri Mata 1994 ngo arokorwe n’uko yikiniraga mu ikipe y’abana i Gikondo.

    Mu ncamake y’ubuhamya bwe, Karekezi Olivier agira ati 'Iwacu hari i Gikondo, narokokeye kuri Paruwasi Gatulika ya Gikondo, Jenoside yahitanye Mama na bakuru banjye, babishe ku itariki 9 Mata.”

    “Njye nari kumwe na bo kuri Paruwasi, hanyuma mpava niruka, nyura ku mashuri ya Kinunga, ngeze hepfo mpura n’umwe mu nterahamwe ariko Papa we, Papa wanjye yajyaga amufasha ibintu bimwe na bimwe mu buzima busanzwe, agerageza kundokora kuko hari abari bagiye kunyica.”

    “Nahise nzamuka nsubira mu rugo, umukozi wadukoreraga nasanze baramutemye ariko bamusiga akiri muzima, ubwo turabana nyuma haza kuza na mukuru wanjye witwa Aimable turagumana, ariko icyo gihe bavugaga ko bazatwica ku itariki 5 (Gicurasi 1994), iyo tariki ni yo bavugaga ko bazahamba Habyarimana.”

    “Iyo tariki nta n’ubwo yageze, ahubwo baje kudufata batujyana ku isoko ry’i Gikondo, abenshi murahazi, mukuru wanjye Aimable bamwica ndeba ubwo bari batugejeje ku cyobo.”

    “Hari umuntu umwe wari ufite agakipe k’abana i Gikondo ni we wagerageje kumpisha kuko uwo mukuru wanjye yari mu biruhuko avuye i Burundi, ni ho yigaga ariko agarutse bavuga ko yari mu mahugurwa y’igisirikare.”

    “Nakomeje kwicwa n’agahinda ndeba ukuntu bica mukuru wanjye ariko uwo mugabo akomeza kumpisha, nyuma bansubiza aho twabaga, haza kuza umwana wigaga imbere yanjye ni na we wankijije kuko yaje afite imbunda arantwara, anjyana ku babyeyi be babaga mu Gatenga, Jenoside yahagaritswe bangejeje i Nyamirambo munsi ya Onatracom.'

    Karekezi Olivier avuga ko ibikomere yari afite mu mutima byomowe n’umupira w’amaguru, agakomezwa kandi agaterwa imbaraga n’ibiganiro yagiye agirana n’abakomeye baba abasirikare n’abasivili bagiye bamuganiriza kandi bose yarahujwe na bo n’umupira w’amaguru.

    Karekezi Olivier afite ibigwi bikomeye mu mupira w’u Rwanda, yarakotse Jenoside yakorewe Abatutsi ariko ngo ibikomere byomowe na ruhago

    Source : http://isimbi.rw/kwibuka/article/mukuru-we-bamumwiciye-mu-maso-ubuhamya-bwa-karekezi-olivier-warokotse-jenoside-yakorewe-abatutsi

  • Imiryango y'abasirikare b'Ababiligi bishwe muri Jenoside yarakajwe n'imyitwarire y'igisirikare mu kubibuka – #rwanda #RwOT

    Buri mwaka mu Bubiligi hategurwa igikorwa cyo kwibuka Abasirikare icumi b'iki gihugu bari mu butumwa bwo kugarura amahoro mu Rwanda (MINUAR) mu 1994, bishwe ku munsi wa mbere wa Jenoside. Aba bari bashinzwe kurinda Minisitiri w'Intebe, Uwiringiyimana Agathe na we wishwe uwo munsi.

    Abasirikare 10 b'Ababiligi biciwe i Kigali baturukaga mu Kigo kiri Flawinne-Namur mu Mujyi wa Bruxelles mu Bubiligi.

    Igikorwa ngarukamwaka cyo kubibuka kibera ku Rwibutso rw'Umusirikare utazwi ruherereye imbere y'ahitwa Colonne du Congrès i Bruxelles.

    Imiryango y'abo basirikare yagaragaje ko yababajwe n'uburyo kuri iyi nshuro iki gikorwa cyateguwe mu gihe Isi ihanganye n'icyorezo cya Coronavirus.

    Martine Debatty, umukobwa w'umwe mu basirikare b'Ababiligi bishwe muri Jenoside yabwiye Ibiro Ntaramakuru Belga ko Minisiteri y'Ingabo yagenze biguru ntege mu kubamenyesha imyiteguro y'ibikorwa byo kwibuka.

    N'agahinda kenshi, Debatty yagize ati 'Ubusanzwe twakira ubutumire habura nk'ukwezi kumwe.''

    Buri mwaka, tariki ya 7 Mata, u Bubiligi bwibuka abasirikare babwo 252 baguye mu bikorwa byo kubungabunga amahoro muri Afurika kuva mu 1945.

    Ni igikorwa gihurirana no kwibuka urupfu rw'abasirikare 10 babwo b'abapara-commandos biciwe muri Kigali mu 1994, ubwo bari muri MINUAR, mu ntangiriro za Jenoside yahitanye Abatutsi basaga miliyoni mu mezi atatu gusa.

    Muri uyu mwaka, kwibuka aba basirikare byitabiriwe n'abantu bake ahanini kubera ingamba zashyizweho mu kwirinda ikwirakwira rya Coronavirus, barimo Minisitiri w'Ingabo, Ludivine Dedonder; Umugaba w'Ingabo z'u Bubiligi, Admiral Michel Hofman, uhagarariye Umwami w'u Bubiligi ndetse na Ambasaderi w'u Rwanda mu Bubiligi, Dieudonné Sebashongore.

    Debatty yabwiye itangazamakuru ko umuntu umwe gusa wo mu muryango we ari we wemerewe kwitabira iki gikorwa.

    Abasirikare 10 b'Ababiligi bishwe tariki ya 7 Mata 1994, bagoswe n'ingabo zahoze ari iz'igihugu (FAR), zabategetse gushyira intwaro hasi, zibemerera kubageza ku birindiro bya Loni.

    Bahise bajyanwa mu Kigo cya Gisirikare cyari ahazwi nka Camp Kigali, bakihagezwa bagabweho igitero cy'abasirikare basaga 100 bahungira mu nzu ikirimo, aho biciwe barashweho urufaya rw'amasasu aho bari mu nzu.

    Mu masaha abiri bamaze barwana inkundura kandi bari bambuwe intwaro, baje gutsindwa kuko barwanaga n'abafite ibikoresho mu gihe bo bari bafite imbunda ebyiri gusa.

    Abasirikare bishwe barimo ba Caporal Debatty Alain, Bassinne Bruno, Dupont Christophe, Meaux Bruno, Plescia Louis, Lhoir Stephane, Renwa Christophe na Uyttebroech Marc, Sgt Leroy Yannick na Lt Lotin Thierry.

    Uretse aba basirikare 10, Ababiligi banibuka n'abandi Babiligi 12 barimo abakoraga muri ambasade yabo n'abari barashakanye n'Abatutsi babizize.

    Urupfu rw'abasirikare b'Ababiligi rwahamijwe Major Ntuyahaga Bernard umwe mu bari abasirikare bakuru mu Ngabo z'u Rwanda.

    Muri Mata 2007 ni bwo Ntuyahaga yatangiye gukurikiranwa n'inkiko mu Bubiligi, aho Ubushinjacyaha bwavuze ko ari we wavanye bariya basirikare 10 b'Ababiligi kwa Uwilingiyimana bari bashinzwe kurinda, abashyira mu maboko y'abasirikare bagenzi be bari muri “Camp Kigali” aho biciwe.

    Urukiko rwo mu Bubiligi rwaje guhamya Major Ntuyahaga icyaha cyo kwica abo basirikare b'Ababiligi, maze ku wa 5 Nyakanga 2007 rumukatira igifungo cy'imyaka 20. Nyuma yo gusoza igihano cye, uyu mugabo yagejejwe mu Rwanda ku wa 21 Ukuboza 2018.

    Inyubako abasirikare 10 b’Ababiligi biciwemo muri Jenoside yakorewe Abatutsi iracyabungabunzwe ndetse igaragaza neza imyenge amasasu barashwe yanyuzwagamo

    Abasirikare b’u Bubiligi baguye mu Rwanda bubakiwe urwibutso rugaragazwa n’inkingi icumi nk’umubare wabo

    Amafoto: Muhizi Serge


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/imiryango-y-abasirikare-b-ababiligi-bishwe-muri-jenoside-yarakajwe-n

  • Ubutumwa bw’ihumure, Pasiteri Habyarimana Desire #rwanda #RwOT

    Muri iki gihe twibuka ku nshuro ya 27 Jenoside yakorewe Abatutsi, umuryango wa agakiza.org na Seek and Save Humanity ministry, SSHM dufashe mu mugongo abacitse ku icumu rya Jenocide yakorewe abatutsi.

    Turasaba Imana ngo ikomeze kububaka mu mwuka, amarangamutima n’ umubiri.

    Erega hariho ibyiringiro yuko igiti iyo gitemwe cyongera gushibuka, Kandi kikajya kigira amashami y’ibitontome. Yobu 14:7

    Kumenya Kristo, biduha ibyiringiro byo gushibuka kuko imbaraga zamuzuye mu mva zizabasha kuzura ubuzima bwacu bw’umwuka, ubugingo n’umuburi.

    “Hashimwe Imana y’Umwami wacu Yesu Kristo ari yo na Se, ari na yo Data wa twese w’imbabazi n’Imana nyir’ihumure ryose, iduhumuriza mu makuba yacu yose kugira ngo natwe tubone uko duhumuriza abari mu makuba yose, tubahumurisha ihumure twahawe n’Imana” 2 AKorinto 1:3-4

    Ahari kurira kwararira umuntu, bwacya mu gitondo impundu zikavuga: https://www.agakiza.org/Ahari-kurira-kwararira-umuntu-bwacya-mu-gitondo-impundu-zikavuga.html

    Wareba kandi n’iyi nyigisho: Ahari kurira kwararira umuntu, bwacya mu gitondo impundu zikavuga

    [email protected]

    Source : https://agakiza.org/Ubutumwa-bw-ihumure-Pasiteri-Habyarimana-Desire.html

  • Imiryango y’abasirikare b’Ababiligi bishwe muri Jenoside yarakajwe n’imyitwarire y’igisirikare mu kubibuka –

    Buri mwaka mu Bubiligi hategurwa igikorwa cyo kwibuka Abasirikare icumi b’iki gihugu bari mu butumwa bwo kugarura amahoro mu Rwanda (MINUAR) mu 1994, bishwe ku munsi wa mbere wa Jenoside. Aba bari bashinzwe kurinda Minisitiri w’Intebe, Uwiringiyimana Agathe na we wishwe uwo munsi.

    Abasirikare 10 b’Ababiligi biciwe i Kigali baturukaga mu Kigo kiri Flawinne-Namur mu Mujyi wa Bruxelles mu Bubiligi.

    Igikorwa ngarukamwaka cyo kubibuka kibera ku Rwibutso rw’Umusirikare utazwi ruherereye imbere y’ahitwa Colonne du Congrès i Bruxelles.

    Imiryango y’abo basirikare yagaragaje ko yababajwe n’uburyo kuri iyi nshuro iki gikorwa cyateguwe mu gihe Isi ihanganye n’icyorezo cya Coronavirus.

    Martine Debatty, umukobwa w’umwe mu basirikare b’Ababiligi bishwe muri Jenoside yabwiye Ibiro Ntaramakuru Belga ko Minisiteri y’Ingabo yagenze biguru ntege mu kubamenyesha imyiteguro y’ibikorwa byo kwibuka.

    N’agahinda kenshi, Debatty yagize ati “Ubusanzwe twakira ubutumire habura nk’ukwezi kumwe.’’

    Buri mwaka, tariki ya 7 Mata, u Bubiligi bwibuka abasirikare babwo 252 baguye mu bikorwa byo kubungabunga amahoro muri Afurika kuva mu 1945.

    Ni igikorwa gihurirana no kwibuka urupfu rw’abasirikare 10 babwo b’abapara-commandos biciwe muri Kigali mu 1994, ubwo bari muri MINUAR, mu ntangiriro za Jenoside yahitanye Abatutsi basaga miliyoni mu mezi atatu gusa.

    Muri uyu mwaka, kwibuka aba basirikare byitabiriwe n’abantu bake ahanini kubera ingamba zashyizweho mu kwirinda ikwirakwira rya Coronavirus, barimo Minisitiri w’Ingabo, Ludivine Dedonder; Umugaba w’Ingabo z’u Bubiligi, Admiral Michel Hofman, uhagarariye Umwami w’u Bubiligi ndetse na Ambasaderi w’u Rwanda mu Bubiligi, Dieudonné Sebashongore.

    Debatty yabwiye itangazamakuru ko umuntu umwe gusa wo mu muryango we ari we wemerewe kwitabira iki gikorwa.

    Abasirikare 10 b’Ababiligi bishwe tariki ya 7 Mata 1994, bagoswe n’ingabo zahoze ari iz’igihugu (FAR), zabategetse gushyira intwaro hasi, zibemerera kubageza ku birindiro bya Loni.

    Bahise bajyanwa mu Kigo cya Gisirikare cyari ahazwi nka Camp Kigali, bakihagezwa bagabweho igitero cy’abasirikare basaga 100 bahungira mu nzu ikirimo, aho biciwe barashweho urufaya rw’amasasu aho bari mu nzu.

    Mu masaha abiri bamaze barwana inkundura kandi bari bambuwe intwaro, baje gutsindwa kuko barwanaga n’abafite ibikoresho mu gihe bo bari bafite imbunda ebyiri gusa.

    Abasirikare bishwe barimo ba Caporal Debatty Alain, Bassinne Bruno, Dupont Christophe, Meaux Bruno, Plescia Louis, Lhoir Stephane, Renwa Christophe na Uyttebroech Marc, Sgt Leroy Yannick na Lt Lotin Thierry.

    Uretse aba basirikare 10, Ababiligi banibuka n’abandi Babiligi 12 barimo abakoraga muri ambasade yabo n’abari barashakanye n’Abatutsi babizize.

    Urupfu rw’abasirikare b’Ababiligi rwahamijwe Major Ntuyahaga Bernard umwe mu bari abasirikare bakuru mu Ngabo z’u Rwanda.

    Muri Mata 2007 ni bwo Ntuyahaga yatangiye gukurikiranwa n’inkiko mu Bubiligi, aho Ubushinjacyaha bwavuze ko ari we wavanye bariya basirikare 10 b’Ababiligi kwa Uwilingiyimana bari bashinzwe kurinda, abashyira mu maboko y’abasirikare bagenzi be bari muri “Camp Kigali” aho biciwe.

    Urukiko rwo mu Bubiligi rwaje guhamya Major Ntuyahaga icyaha cyo kwica abo basirikare b’Ababiligi, maze ku wa 5 Nyakanga 2007 rumukatira igifungo cy’imyaka 20. Nyuma yo gusoza igihano cye, uyu mugabo yagejejwe mu Rwanda ku wa 21 Ukuboza 2018.

    Inyubako abasirikare 10 b’Ababiligi biciwemo muri Jenoside yakorewe Abatutsi iracyabungabunzwe ndetse igaragaza neza imyenge amasasu barashwe yanyuzwagamo

    Abasirikare b’u Bubiligi baguye mu Rwanda bubakiwe urwibutso rugaragazwa n’inkingi icumi nk’umubare wabo

    Amafoto: Muhizi Serge