Author: webrwanda

  • IBUKA yanenze icyemezo cy'Inteko y'u Bubiligi cyo kutakira inama yo kwibuka Jenoside – #rwanda #RwOT

    Uyu muryango wasobanuye ko wakiriye 'email' tariki ya 26 Werurwe, iwumenyesha ko iyi nama yari iteganyijwe tariki ya 27 Werurwe itakibereye mu ngoro y'Inteko y'u Bubiligi bitewe n'umubano w'iki gihugu n'u Rwanda wahagaze.

    Byaje kurangira inama ibereye muri European Press Club i Bruxelles kuko mu Nteko bitashobotse.

    IBUKA yagaragaje ko habura isaha ngo yohererezwe iyi 'email', yabonye amatsinda y'abarwanya ubutegetsi bw'u Rwanda batangariza iki cyemezo ku mbuga nkoranyambaga.

    Uwo munsi, nk'uko yakomeje ibisobanura, umudepite Michel de Maegd uhagarariye ishyaka MR yayisabye gukura izina rye ku rutonde rw'abavugira ijambo muri iyi nama.

    Depite Michel yagaragaje ko impamvu yatumye iyi nama ikurwa mu ngoro y'Inteko ari uko IBUKA yafashe icyemezo cyo kongeramo ijambo rya Minisitiri w'Ubumwe bw'Abanyarwanda n'Inshingano Mboneragihugu, Dr. Bizimana Jean Damascène.

    IBUKA yasobanuye ari umuryango utivanga muri politiki, igaragaza ko bidakwiye ko Inteko Ishinga Amategeko y'u Bubiligi iyisanisha n'amakimbirane iki gihugu gifitanye n'u Rwanda.

    Iti 'Kuri iyi nama nk'izindi zabanje, IBUKA itegura iyi gahunda mu bwigenge, igatumira mu bwisanzure abantu hashingiwe ku bumenyi, inararibonye n'ubuzobere bafite ku ngingo z'ikiganiro.'

    IBUKA yasobanuye ko Depite Michel abizi neza ko atagize uruhare mu gutegura iyi nama, igaragaza ko nta mpamvu yari afite yo gushinja uyu muryango kongeramo ijambo rya Minisitiri Bizimana, atabimenyeshejwe.

    Iti 'Minisitiri Jean Damascène Bizimana arasanzwe mu nama zacu, yitabiriye kenshi nk'uvuga ijambo ku kwibuka, ubutabera no kurwanya guhakana Jenoside bijyanye na Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda mu 1994.'

    Iyi nama ngarukamwaka yimuriwe muri European Press Club i Bruxelles

    Ambasaderi w’u Rwanda mu muryango w’Ubumwe bw’u Burayi, Igor Cesar, yitabiriye iyi nama


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/ibuka-yanenze-icyemezo-cy-inteko-y-u-bubiligi-cyo-kutakira-inama-yo-kwibuka

  • Umusaruro w'inganda z'u Rwanda wageze kuri miliyari 1680 Frw – #rwanda #RwOT

    Mu byanya by'inganda biri hirya no hino mu gihugu, hamaze kugeramo inganda 230 zatangiye gukora neza kandi zirimo gutanga umusaruro, naho inganda zigera 98 ziracyubakwa.

    Imibare igaragaza ko Abanyarwanda bakora mu rwego rw'inganda bavuye ku bihumbi 180 mu mwaka wa 2017 bagera ku bihumbi 259 mu mwaka wa 2024.

    Ni mu gihe mu mwaka w'ingengo y'imari wa 2023/2024, inganda zinjirije igihugu imisoro irenga gato miliyari 495 Frw.

    Minisitiri w'Ingebe, Dr. Edouard Ngirente, yabwiye Inteko Ishinga Amategeko ko umusaruro w'inganda wikubye gatatu kugeza mu 2024.

    Ati 'Umusaruro w'ibikorerwa mu nganda wariyongereye, wikubye inshuro eshatu kuva twatangira gahunda ya NST1, kugeza uyu mwaka turangije wa 2024, uyu musaruro rero wavuye kuri miliyari 591 Frw ugera kuri miliyari 1680 Frw.'

    Umusaruro w'ibiribwa watunganyirijwe mu nganda wikubye hafi inshuro eshatu, uva kuri miliyari 210 Frw mu 2017 ugera kuri miliyari 616 Frw mu 2024.

    Ati 'Icyiciro cy'inganda zikomoka ku buhinzi ni cyo kibarizwamo inganda nyinshi mu Rwanda, kirimo inganda zitunganya umusaruro w'ibinyampeke, ibikomoka ku bworozi nk'amata, izitunganya amavuta yo guteka, izitunganya icyayi n'izindi.'

    Dr. Ngirente yavuze ko umusaruro w'ibikomoka ku buhinzi byatunganyirijwe mu nganda wiyongereye, uva kuri miliyari 369 Frw mu 2017 ugera kuri miliyari 1080 Frw mu 2024.

    Umusaruro w'ibinyobwa utunganyirizwa mu nganda wavuye kuri miliyari 159 Frw ugera kuri miliyari 465 Frw mu 2024.

    Umusaruro w'izi nganda zikora ibikoresho bitandukanye wavuye kuri miliyari 222 Frw mu 2017 ugera kuri miliyari 599 Frw mu 2024, by'umwihariko, umusaruro w'inganda zikora imyenda n'ibikomoka ku mpu wikubye inshuro zigera kuri eshanu, aho wavuye kuri miliyari 34 Frw mu 2017 ukagera kuri miliyari 154 Frw mu 2024.

    Dr. Ngirente ati 'Uku kwiyongera kw'inganda n'umusaruro wazo bifite uruhare rufatika mu iterambere ry'ubukungu bw'igihugu cyacu. Uruhare rwazo ahanini rugaragarira mu gusimbuza ibyo dutumiza mu mahanga, guhanga imirimo, kongera ingano y'ibyoherezwa mu mahanga no kwinjiza imisoro.'

    U Rwanda rushyira imbaraga mu kongerera agaciro ibyo rwohereza hanze, ndetse agaciro k'ibicuruzwa byongerewe agaciro rwohereje mu mahanga, harimo ibikomoka ku bihingwa ngandurarugo kavuye kuri miliyoni 71$ kagera kuri miliyoni 141$ mu 2024.

    Umusaruro w'ibindi bicuruzwa harimo amabuye y'agaciro, ibikoresho by'ubwubatsi n'imyenda wavuye kuri miliyoni 146 $ mu 2017 ugera kuri miliyari zirenga 1,72$ mu 2024.

    Umusaruro w'ibihingwa ngengabukungu ugizwe n'ikawa, icyayi n'ibireti na wo wongerewe agaciro, wavuye kuri miliyoni 283 $ ugera kuri miliyoni 442 $ mu mwaka wa 2024, bivuze ko wiyongereye ku kigero cya 56%.

    Urwego rw'inganda zitunganya ibikomoka ku buhinzi n'ubworozi ni rwo rubarizwamo inganda nyinshi, kuko harimo inganda nini 85 n'into 908, mu gihe inganda zikora ibikoresho bitandukanye nini ari 91, inganda nto zikaba 398, inganda zikora ibikoresho by'ubwubatsi nini ni 38, mu gihe into ari 82.

    Minisitiri w’Intebe Dr. Ngirente yavuze ko umusaruro w’inganda wikubye gatatu

    Mu byanya by’inganda harimo izirenga 230 zikora neza


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/umusaruro-w-inganda-z-u-rwanda-wageze-kuri-miliyari-1680-frw

  • I Huye hatahuwe imibiri 237 bikekwa ko ari iy'abishwe muri Jenoside yakorewe Abatutsi – #rwanda #RwOT

    Iyo mibiri imaze kubonwa mu bice bitandukanye, ahagiye hajya ibikorwa by'abaturage nk'inyubako n'ubuhinzi.

    Ni igikorwa cyatangiye ku wa 13 Werurwe 2025, mu Mudugudu wa Kamucuzi, Akagari ka Matyazo, Umurenge wa Ngoma, ahavanywe imibiri ine yakuwe mu bwiherero bw'umuturage wari warahaguze nyuma ya Jenoside.

    Byakomereje mu butaka bw'uwitwaga Kimandwa Sarah (utakiriho), n'umuturanyi we Mukakibibi Spéciose wahigwiga muri Jenoside, bikavugwa ko ikibanza cya Kimandwa cyaje kugurwa n'undi muturage nyuma yo mu 2000.

    Hombi hakuwe imibiri isaga 170 yari mu ntanzi z'urugo n'ahandi hubatswe ubwiherero. Bikekwa ko Abatutsi bishwe bakahajugunywa , bikanakekwa ko byakozwe n'abuzukuru ba Kimandwa Sarah kuko ngo bari interahamwe zikomeye mu gihe cya Jenoside.

    Nyuma yo gukomeza gukusanya amakuru, gushakisha iyo mibiri byakomereje mu Mudugudu wa Rurenda, mu isambu ya Kanamugire Callixte bahimbaga Super, aho mu mbago z'urugo rwe hatahuwe indi mibiri, kugeza ubu imibare ikaba igaragaza ko hamaze kuboneka igera kuri 237 yose hamwe.

    Umwe mu barokotse Jenoside yakorewe Abatutsi, utuye muri aka gace, witwa Rutayisire Eugène, yabwiye IGIHE ko nta gitangaza ko hafi y'urugo rwa Kanamugire haboneka imibiri y'abishwe muri Jenoside kuko ari we wari ufite ububiko bw'imihoro myinshi akajya ayitanga ku nterahamwe zari aho.

    Rutayisire yavuze ko Kanamugire wari umucuruzi ukomeye, wari ufite inzu itunganya amafato mu Mujyi wa Butare, yatanze imihoro yifashishijwe mu kwica Abatutsi babaga bari guhungira kuri Paruwasi Gatolika ya Ngoma, n'ababaga barokotse amasasu y'ahitwaga kuri 'Dispensaire' ubu hubatse Ikigo Nderabuzima cya Matyazo.

    Ati 'Aha kwa Super ni ho imipanga yatangiwe, hari ububiko bwayo, mu ijoro ry'umunsi Jenoside yatangiyemo, amasasu yaraye avuga za Mpare, Runga, Ngoma, no mujyi hose, tukajya tubona ibintu byaka mu kirere tukabona ni nk'indodo ziri kwaka kubera kubera ubwinshi bwayo.'

    Rutayisire yakomeje avuga ko kuba aya makuru y'iyi mibiri yarakomeje guhishwa byaraturutse ku bushake buke bw'abo mu muryango wa Super, kuko ibyabaga bari babizi.

    Amakuru IGIHE yamenye ni uko uyu Kanamugire (Super) yakatiwe n'inkiko Gacaca enye zitandukanye adahari, harimo urwa Matyazo rwamukatiye burundu y'umwihariko, urwa Gishamvu rwamukatiye gufungwa imyaka 19, n'iza Ngoma na Butare zamukatiye imyaka 15, bikavugwa ko yaba yarahungiye muri Kenya cyangwa Uganda.

    Perezida wa IBUKA mu Karere ka Huye, Siboyintore Théodate, yatangarije IGIHE ko imirimo yo gushakisha iyo mibiri igikomeje, bikaba byarakomotse ku makuru yagiye akusanywa.

    Ati 'Murabizi ko mu mwaka washize, twabonye imibiri myinshi mu isambu y'umuturage witwa Hishamunda, nyuma bituma abantu bagenda baza badutungira agatoki ahantu henshi, ariko tukabanza kubikorera isesengura kugira ngo twinjiremo tunashakisha ibihamya.'

    Siboyintore yakomeje avuga ko kuba Jenoside yakorewe Abatutsi imaze imyaka 31 ihagaritswe, ikanakurikirwa ariko bikaba byose byarasize icyuho amakuru yose adatanzwe, ari ibintu bigayitse ku badatanga amakuru.

    Yaboneyeho umwanya wo kwihanganisha abarokotse Jenoside ykorewe Abatutsi by'umwihariko bo mu Karere ka Huye, abasaba gukomera no gutwaza muri ibi bihe Igihugu kigiye kwinjiramo byo Kwibuka ku nshuro ya 31.

    Kugeza ubu uwitwa Ntirushwamaboko Marie Providence, umugore wa Kanamugire Callixte Alias Super ni we watawe muri yombi akekwaho guhisha amakuru y'imibiri yabonetse hafi y'urugo rwe.

    Mu 2024 igihe nk'iki mu Murenge wa Ngoma hatawuhe imibiri isaga 2000 y'abishwe yaje gushyingurwa mu cyubahiro.

    Indi nkuru bifitanye isano:

    Mu isambu y'umuturage hamaze kuboneka imibiri 2060 y'abazize Jenoside yakorewe Abatutsi

    Perezida wa IBUKA mu Karere ka Huye, Siboyintore Théodate, yasabye abarokotse Jenoside gukomera bakishimira ko hari imibiri ibonetse igiye gushyingurwa mu cyubahiro gikwiye umuntu

    Imirimo yo gushakisha imibiri y’Abishwe muri Jenoside iracyakomeje

    Ku rugo rwo Kanamugire Callixte witwaga Super, habonywe imibiri y’abishwe muri Jenoside yakorewe Abatutsi

    Bamwe mu bagize itsinda rikurikira imirimo yo gushakisha imibiri muri aka Kagari ka Matyazo, mu Murenge wa Ngoma

    Aha ni munsi y’inzu kwa Kanamugire Callixte Super bivugwa ko yatangaga imihoro yo kwica Abatutsi Jenoside. Hamaze kuboneka imibiri y’abishwe ndetse ibikorwa byo gushakisha indi biracyakomeje


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/i-huye-hatahuwe-imibiri-237-bikekwa-ko-ari-iy-abishwe-muri-jenoside-yakorewe

  • Abafite ubumuga bwo kutabona bagaragaje uko inkoni zera bahawe na MTN Rwanda zabahinduriye ubuzima – #rwanda #RwOT

    Inkoni zera bazihawe binyuze muri gahunda ngari ya MTN Rwanda yiswe Twese Initiative ikubiyemo uburyo bunyuranye bwo kudaheza abafite ubumuga kuri serivise zayo no kubafasha kwisanga mu muryango mugari.

    Ni gahunda yatangiye mu 2021, hatangwa inkoni zera mu gikorwa cyiswe 'Dinner in The Dark' aho abantu b'ingeri zitandukanye bacyitabira bagasangira n'abafite ubumuga bwo kutabona mu ndetse bagahabwa izo nkoni zera.

    Kuva icyo gihe iyo gahunda imaze gutangirwamo inkoni zera zirenga 800.

    Mu kiganiro na IGIHE, bamwe mu bahawe izo nkoni bavuze ko batari kubona amikoro yo kuzigurira, ku buryo bamwe muri bo bari baratangiye kwiheba.

    Bagaragaje uburyo byari urugamba kugira ngo bagere aho bageze uyu munsi mbere y'uko bamenya umuryango Ubumwe Nyarwanda bw'Abatabona (RUB).

    Ugiriwabo Julienne utuye mu Murenge wa Jali yasobanuye ko yagize ubu bumuga mu 2013 ubwo yari umubyeyi, abihuriramo n'ingorane nyinshi kuko yamaze imyaka itatu nta nkoni afite.

    Ati 'Abafite ubumuga bwo kutabona nababonaga ku muhanda bamwe basabiriza, bimbayeho nananiwe kwiyakira. Narigunze nkajya mpamagara abantu ngo baze kuntwara, ngasa n'ubabereye umutwaro cyangwa nkagenda nteze moto gusa.'

    Yakomeje ati 'Nyuma naje kumenya RUB, ndayigana, mbasha guhabwa inkoni yera. Kuva mu 2016 bayimpa, ahantu hose njyayo nijyanye muri Kigali no mu ntara. Njya no hanze y'igihugu nijyanye. Iyi nkoni yambereye ubuzima, turashima MTN yadutekerejeho.'

    Nyaminani Abraham utuye mu Murenge wa Nyarugunga yavuze ko yagize ubumuga ubwo yari afite imyaka 23, akiri ingaragu, gusa agira amahirwe umuryango we ntiwamutererana.

    Yasobanuye ko mu 2017 ari bwo yamenye ko inkoni yera ibaho, ndetse aranayihabwa.

    Inkoni yera ifasha abafite ubumuga kugenda mu nzira bakamenya icyababangamira mbere y'uko bakigeraho ndetse ikaburira ababona ko mu gace barimo ko hari umuntu ufite ubumuga bwo kutabona bityo bagomba kumworohera.

    Ati 'Baduhaye amahugurwa yo gukoresha inkoni yera, baranayiduha kuva icyo gihe mpinduka umuntu w'umumaro. Natangiye gufata inkoni nkamanuka imisozi njya kuvoma. Hari n'isoko twari duturanye, nkabasha kujyayo ndetse nkanafasha ababyeyi mu mirimo yo guhinga kuko twabaga mu cyaro.'

    Mukabunani Uwera Ernestine utuye i Nyarugunga yasobanuye ko byari imbogamizi kubaho adafite inkoni yera, agaragaza ko nyuma yo kuyihabwa, ubu ashobora kwiyobora, akanayobora abandi.

    Ati 'Nagize ubumuga njya muri koma, nyimaramo amezi atandatu, nkanguka imboni zarangiritse, ndahuma. Mvuye mu bitaro byari bigoye kuko nashoboraga kugenda nkagwa mu cyobo, mu biziba se cyangwa nkagonga ikintu kiri imbere yanjye. Aho mboneye inkoni byaranyoroheye kwiyobora nkaba nanayobora n'abandi.'

    Kabalinda Emmanuel utuye mu Murenge wa Gatenga akaba n'umwalimu muri RP/Kicukiro College yatangaje ko inkoni yera yahawe yamufashije gukomeza akazi no gutunga umuryango we.

    Ati 'Mu buzima, abafite ubumuga si bo bafite ibibazo bonyine kuko n'abatabufite hari ibyo badashoboye. Ni uburwayi bushobora kuza kandi butabuza ubuzima gukomeza kuko ukorana n'abandi mukuzuzanya.'

    Umukangurambaga muri RUB, Uwizeyimana Tite, yatangaje ko uyu muryango ufatanya n'abafatanyabikorwa batandukanye mu guha inkoni zera abanyamuryango bawo, ku buryo ubu abazihawe bageze kuri 40%.

    Kuri MTN Rwanda nk'umwe mu bafatanyabikorwa bakomeye bafasha RUB, Uwizeyimana yagize ati 'Mu Rwanda turashima MTN cyane kuko ni yo imaze kuduha inkoni nyinshi kurusha abandi baterankunga bose dufite. Nko mu bantu 40% twahaye inkoni, abagera kuri 20% ni yo yadufashije kuzibaha.'

    Uwizeyimana yasabye abandi bafatanyabikorwa gufasha RUB mu kugurira abafite ubumuga bwo kutabona inkoni kuko abenshi ari abatazifite dore ko abarenga 50% by'abafite ubumuga mu gihugu hose nta zo bafite.

    Gutanga inkunga y'inkoni zera bisaba kugana aho RUB aho ikorera ku Muhima mu Mujyi wa Kigali cyangwa ukabahamagara kuri nomero itishyurwa 8100.

    Twese Initiative itegenya kwita ku bafite ubumuga mu buryo bunyuranye harimo kuba amatangazo yamamaza ya MTN azajya yongerwamo umuntu ubasemurira, kongera abafite ubumuga muri gahunda ya MTN yitwa Global Graduate Program gutunganya amashami ya MTN Rwanda ku buryo abasha kwakira n'abafite ubumuga.

    Binyuze muri Twese Initiative kandi kuva mu 2021 bamwe mu bakozi ba MTN batangiye kwigishwa ururimi rw'amarenga ngo babashe kujya bakira abafite ubumuga ndetse hari na nomero ya WhatsApp yo gufashirizaho abakiliya bafite ubumuga bwo kutavuga yashyizweho.

    Abafite ubumuga bwo kutabona barishimira intambwe bamaze gutezwa n’inkoni yera MTN yabahaye


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/abafite-ubumuga-bwo-kutabona-bagaragaje-uko-inkoni-zera-bahawe-na-mtn-rwanda

  • Torsten Spittler yavuze impamvu yatumye aseze… – #rwanda #RwOT

    Spittler yari amaze umwaka umwe atoza Ikipe y'Igihugu y'u Rwanda, kandi yari amaze kuyubaka neza kuko yari ku mwanya wa mbere mu itsinda C ry'amajonjora y'Igikombe cy'Isi cya 2026. Nyamara, ibyatunguranye ni uko yahisemo gutandukana n'iyi kipe nubwo yari mu nzira nziza yo kugera ku nzozi zo gukina Igikombe cy'Isi.

    Ibimenyetso byatangiranye n'ibihuha bivuga ko uyu mutoza yasezeye kuko FERWAFA yanze kongera umushahara we. Gusa, mu kiganiro yagiranye na Times Sport kuri uyu wa Gatanu, tariki ya 28 Werurwe 2025, Spittler yabihakanye, avuga ko icyamubabaje ari uburyo ibiganiro byo kongera amasezerano byagenze nabi.

    Yagize ati “Twari twemeranyije ko ibiganiro bitangira muri Nzeri 2024, ariko FERWAFA yatangiye kubiganiraho mu Gushyingo,”

    Yongeyeho ko atigeze asaba kongera umushahara we inshuro ebyiri nk'uko byavuzwe.

    Uyu mutoza yasobanuye ko mbere y'uko aza gutoza Amavubi mu Gushyingo 2023, yagiranye inama n'abayobozi ba FERWAFA kuri FC Bayern Campus i Munich, bemeranya umushahara yagombaga guhembwa. Nyamara, ubwo yageraga i Kigali gusinya amasezerano, yasanze amafaranga bemeranyijweho yaragabanyijwe.

    Yakomeje agira ati “Igihe ibiganiro byo kongera amasezerano byatangiraga, nasabye gusa ibyo twari twumvikanyeho”. Yavuze ko igitekerezo cy'uko yari gusaba kongererwa umushahara inshuro ebyiri kitari ukuri. Ahubwo, ibyo yifuzaga byari byaragenwe ko azahabwa inyongera y'umushahara gusa mu gihe u Rwanda rwaba rwabonye itike yo kujya mu Gikombe cy'Isi, akazajya ahabwa ayo mafaranga kuva muri Mutarama 2026 kugeza muri Nyakanga 2026.

    Mu gushimangira impamvu yahisemo gutandukana n'Amavubi, Spittler yavuze ko FERWAFA yari ikwiye gukomezanya umwe mu batoza bamwungirije kugira ngo afashe umutoza mushya, Adel Amrouche, kubona amakuru y'ingenzi y'ikipe. 

    Yatanze urugero rwe, agaragaza uko yifashishije Jimmy Mulisa kugira ngo amufashe kumenya byinshi kuri iyi kipe igihe yari atangiye kuyitoza.

    Yanagarutse ku kibazo cy'igihe gito cyo kwitegura imikino ya Nigeria na Lesotho, avuga ko cyatumye ikipe idategurwa neza.

    Spittler yasobanuye ko amategeko y'imisoro mu Budage yamutegekaga kumara nibura iminsi 183 hanze y'icyo gihugu kugira ngo adakatwa umusoro wuzuye.

    Ibi byatumaga bidashoboka ko aguma mu Budage akaza mu Rwanda gusa mu gihe cy'imikino, bityo ahitamo gutandukana n'Amavubi.

    Iri yegura rya Spittler ryateye impaka mu bakunzi b'umupira w'amaguru mu Rwanda, aho bamwe bagaragaje impungenge ko bishobora kugira ingaruka ku mikino yo gushaka itike y'Igikombe cy'Isi.

    Kugeza ubu, amaso ahanzwe ku mutoza mushya, Adel Amrouche, kugira ngo arebe uko yakomeza urugendo rwo gushaka itike ya 2026.

     

    Trosten Frank Spitller yavuze ko atasezeye ku Amavubi kubera gusaba gukubirwa kabiri umushahara nk’uko byavugwaga

    Frank Spitller yavuze ko akigera mu Rwanda atabaniwe aho yasanze umushahara yari yemerewe atariwo uri mu masezerano

    Source : https://inyarwanda.com/inkuru/154014/torsten-spittler-yavuze-impamvu-yatumye-asezera-mu-amavubi-154014.html

  • Ibiyaga bitanu by'u Rwanda birimo Kivu byashyiriweho uburyo bizabyazwa umusaruro – #rwanda #RwOT

    Ibiyaga byakorewe inyigo ku ikubitiro ni Kivu, Burera na Ruhondo, Muhazi na Mugesera, kuko ari byo bikoreshwa mu mirimo itandukanye kurusha ibindi. RWB ihamya ko ibiyaga byose bizakorerwa inyigo hakerekanwa imirimo igomba kubikorerwaho.

    Igishushanyo mbonera kigaragaza ko ikiyaga cya Kivu kigenewe gukorerwamo ubucukuzi bwa gaz, uburobyi rusange, ubworozi bw'amafi, ubukerarugendo n'inzira z'ubwato.

    Muri Muhazi, Burera na Ruhondo na Mugesera hazakorerwa ubworozi bw'amafi, uburobyi rusange, ubukerarugendo, inzira z'ubwato. Gusa Muhazi yihariye ibyo gukwirakwiza amazi meza ku baturage.

    Igishushanyo mbonera kigaragaza aho buri gikorwa kigomba gukorerwa ku buryo nta kibangamira ikindi.

    Umuyobozi Mukuru wa RWB, Nyirishema Richard, yabwiye IGIHE ko mu gihe bakora izo nyigo harebwa imiterere y'ikiyaga, amazi acyinjiramo n'agisohokamo n'izindi ngingo zatuma kibungabungwa kuko amazi yacyo ari agisigaramo nyuma y'uko hari ayinjiye n'asohotse.

    Yashimangiye ko imirimo itandukanye ikorerwa mu biyaga idashobora gukorerwa mu gace kamwe.

    Ati 'Kororera amafi ahantu hanakorerwa imyidagaduro yo mu mazi ntabwo bikwiye, usanga kimwe kibangamiye ikindi. Rero igishushanyo mbonera kigena uburyo buri gikorwa kigira aho gikorerwa habugenewe nta na kimwe kibangamiye ikindi.'

    Igishushanyo mbonera cyakozwe hagendewe ku bikorwa bisanzwe byaragenwe n'igishushanyo mbonera cy'imikoreshereze y'ubutaka icy'ubukerarugendo, harebwa imiterere ya buri kiyaga nk'ubujyakuzimu, ubushyuhe cyangwa ubukonje, n'ibindi.

    Nyirishema yavuze ko bashyize imbere gusaranganya ubuso bukorerwaho imirimo itandukanye mu biyaga kugira ngo buri rwego rubashe kugera ku ntego zarwo.

    Ati 'Icyo kintu cyo kumenya gusaranganya, ni amakuru dukunze gutanga mu nyigo tukavuga ngo niba ikiyaga gihuriweho n'ubuhinzi n'ubworozi n'ubukerarugendo byose bikeneye amazi buri rwego rurafata amazi angana gute? Rero akenshi iyo ubihaye urwego rumwe ibyo bifuza ni uko amazi yose bayatwara ariko ukavuga ngo nibayatwara ba bantu baba bakeneye kuhatwara ubwato, kuhakorera ubukerarugendo, hari amazi nibura make aba akenewe kugira ngo n'abandi babyaze umusaruro icyo kiyaga cyagenewe.'

    Imirimo igaragara ku gishushanyo mbonera ni ikorerwa ku buso bw'amazi y'ikiyaga gusa, ikorerwa hanze y'ikiyaga nko kuhira, gukwirakwiza amazi mu ngo, mu nganda n'ibindi byo ntibigaragaraho.

    Nyirishema yahamije ko ibiyaga bifite amazi atuje, bitagira imigezi yirohamo cyangwa bifite mike nk'ibyo mu Burasirazuba atari byiza kubikoresha mu bikorwa binini byo kuhira kuko amazi yabyo ashobora gushiramo bigakama.

    Ati 'Muri iyo nyigo dutanga uko amazi yasaranganywa, inzego zatezwa imbere kurusha izindi, hari aho usanga ikiyaga tuvuga tuti ubuhinzi ntibukwiye kujyaho, hakorwa ibikorwa byo kuhira ku butaka buto, bidatwaye amazi menshi nk'ayo tuba dukeneye mu guhinga umuceri cyangwa ibindi.'

    U Rwanda rufite ibiyaga 40, bibitse amazi angana na metero kibe miliyari 225,1 bingana na 99,96% by'ububiko bw'amazi yose mu gihe ibiyaga bihangano bingana na 0,04%.

    Hateganyijwe no gukoreramo ubworozi bw’amafi

    Ibiyaga byo mu Rwanda bikorerwamo imirimo itandukanye irimo n’uburobyi

    Harimo ibice byagenewe inzira z’amazi zijya ku mahoteli ahubatse no ku bindi bikorwa bikorerwa mu kiyaga

    Amafoto: RWB


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/ibiyaga-bitanu-by-u-rwanda-birimo-kivu-byashyiriweho-uburyo-bizabyazwa

  • Hatoranyijwe imishinga itanu izahatanira miliyoni 50 Frw mu irushanwa AYuTe rya Heifer İnternational – #rwanda #RwOT

    Ku wa 28 Werurwe 2025, ni bwo uru rubyiruko rufite imishinga itanu ihiga iyindi rwatoranyijwe mu irushanwa rya AYuTe Africa Challenge, rigamije kuzamura ibitekerezo n'imishinga byateza imbere urwego rw'ubuhinzi.

    Ni irushanwa ryashyiriweho urubyiruko rwifuza gukora ishoramari mu Rwanda, kugira ngo rurusheho kunguka ubumenyi mu buryo bw'imikorere, ndetse ruhabwe ibihembo nk'inkunga irufasha kuzamura ibikorwa byarwo.

    Abatoranyijwe ni Niyidukunda Mugeni Euphrosine wo muri Avocare, Muyombano Happy Axel wo muri Ampere Vision Rwanda, Muhiza Frank wo muri Extra Technologies, Sabina Marie Rose wo muri Green Energy Technology na Tresor Gashonga wo muri Incuti Foods.

    Aba batoranyijwe mu cyiciro cya kabiri cy'abashoramari b'urubyiruko bazahabwa amahirwe yo guhatanira inkunga y'ishoramari ingana na miliyoni 50 Frw muri AYuTe Challenge y'uyu mwaka, bakaba baratoranyijwe mu barenga 500.

    Iri rushanwa rya AYuTe Challenge Rwanda riteza imbere ikoranabuhanga mu buhinzi, ryatangijwe bwa mbere mu Rwanda mu 2023 na Heifer International, rigamije guteza imbere udushya dukoresha ikoranabuhanga mu gukemura ibibazo abahinzi bahura na byo, no gushishikariza urubyiruko kwinjira mu rwego rw'ubuhinzi.

    Verena Ruzibuka, Umuyobozi Mukuru wa Heifer International Rwanda, yanyuzwe n'umuhati w'abatsinze muri iki cyiciro.

    Ati 'Ndashimira abageze mu cyiciro cya nyuma cya AYuTe Challenge. Umuhate wanyu, ubuhanga bwanyu n'ishyaka mufitiye mu gutanga ibisubizo mu buhinzi ni iby'agaciro'.

    Yakomeje ati ' Iri si irushanwa gusa, ahubwo ni urubuga rutanga impinduka. Muri Heifer International, twizera ko guha urubyiruko ibikoresho n'inkunga bikenewe, bitanga umusanzu mu kubaka ejo hazaza habo no kongera umusaruro. Rero tuzahurira mu cyiciro cya nyuma taliki 30 Mata 2025.'

    Amahugurwa ya AYuTe Challenge Rwanda Bootcamp, yamaze iminsi ine, yasojwe n'amarushanwa yo kumurika imishinga ku mugaragaro, batanu bahize abandi, bakaba bazahatana ku wa 30 Mata 2025.

    Ku munsi wa nyuma w'amahugurwa, 10 bafite imishinga bitabiriye aya mahugurwa yo kujonjora abazahatanira ibihembo, batanze ibiganiro ku mishinga yabo y'ubuhinzi ikoresha ikoranabuhanga, banagaragaza udushya twibanda ku gukoresha Drones mu buhinzi, ikoranabuhanga rya Hydroponics, Imirasire y'izuba mu kongera umusaruro, ubuhanga buhanitse mu gutunganya umusaruro n'Ikoranabuhanga rya biotechnologie.

    Tresor Gashonga wo muri Incuti Foods, umwe mu batoranyijwe, yabigarutseho ati 'Nungutse byinshi muri Bootcamp, by'umwihariko nahuye n'abandi bashoramari bafite ibitekerezo byiza. Nshimishijwe cyane n'amahirwe nagize yo kugera ku cyiciro cya nyuma. Ubu ngiye kwitegura, nkoresheje ubumenyi nungukiye hano kugira ngo nzamure ubucuruzi bwacu, maze Incuti Foods isohoke ku isoko mpuzamahanga kandi igirire akamaro abahinzi basaga 8,000.'

    Niyidukunda Mugeni Euphrosine wo muri Avocare,na we uri mu batoranyijwe, yagize ati 'Imishinga yose irafatika. Muby'ukuri biranshimishije cyane kuba ndi mu banyamahirwe batanu bageze ku cyiciro cya nyuma. Ndifuza ko Avocare yatsinda, bityo tukaguka tukongera ubushobozi bwacu bwo gufasha abahinzi benshi ndetse tukongera amahirwe y'akazi ku rubyiruko n'abagore, cyane cyane abo mu cyaro.'

    Irushanwa rya AYuTe Challenge si ukwegukana ibihembo gusa, ahubwo riha urubyiruko inyigisho n'ubujyanama mu bucuruzi. Mu gihe cy'iminsi ine, abahatanye mu cyiciro cya 2025 bakurikiranye amasomo ndangagaciro ku Iterambere ry'imishinga y'ubucuruzi, Uburyo bwo kwinjira ku isoko no Gutanga umusaruro ndetse no kwaguka ku rwego mpuzamahanga.

    Nyuma y'ayo masomo, bahawe ubujyanama n'inzobere ku kongera ubushobozi bw'imishinga yabo, ku kuzamura ubucuruzi bwabo, ndetse bashishikarizwa kwitegura neza kuzatanga ibiganiro byubaka urwego rw'ubuhinzi.

    Ubuhinzi bukoresha abasaga 60% by'abanyarwanda, kandi bufatiye runini ubukungu bw'igihugu. Ubuhinzi ni kimwe mu byafasha urubyiruko kubona akazi. Irushanwa rya AYuTe Challenge riragaragaza uruhare rw'urubyiruko mu guhanga udushya twifashisha ikoranabuhanga hagamijwe kongera umusaruro n'iterambere ry'abahinzi.

    Heifer International Rwanda ikorera mu murongo wo guhashya inzara n'ubukene binyuze mu guteza imbere ubuhinzi burambye. Binyuze mu gufasha abahinzi bato no gushyigikira udushya tw'urubyiruko, iyi gahunda igamije kubaka ahazaza heza kandi harambye ku miryango y'abahinzi mu Rwanda.

    Batanu batoranyijwe, uvuye ibumoso, Muyombano Happy Axel (Ampere Vision Rwanda Ltd), Niyidukunda Mugeni Euphrosine (Avocare Ltd), Alimas HAKIZIMANA (AYuTe Challenge Bootcamp judge), Muhiza Frank (Extra Technologies Ltd), Tresor Gashonga (Incuti Foods) , Sabina Marie Rose (Green Energy Technology Ltd), Malik Shaffy (Umukemurampaka muri AYuTe Challenge Bootcamp), Dr Damien Shumbusha (Umukemurampaka muri AYuTe Challenge Bootcamp)


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/hatoranyijwe-imishinga-itanu-izahatanira-miliyoni-50-frw-mu-irushanwa-ayute-rya

  • Uturere twa Karongi na Rusizi twabonye abayobozi bashya – #rwanda #RwOT

    Ni amatora yabaye kuri uyu wa 28 Werurwe 2025 mu turere twa Burera, Bugesera, Karongi, Rusizi, Nyamasheke, Kamonyi na Muhanga yo kuzuza Inama Njyanama z'uturere. Hatowe kandi abagize Komite Nyobozi y'Akarere ka Karongi n'Akarere ka Rusizi.

    Mu Karere ka Karongi hatowe Muzungu Gerald, wari umuyobozi w'agateganyo w'aka karere, Ntakirutimana Julienne wari umukozi w'akarere ushinzwe Ejo Heza, atorerwa kuba Umuyobozi w'Akarere wungirije ushinzwe iterambere ry'ubukungu, Ngarambe Vedaste atorerwa kuba Perezida w'Inama Njyanama y'Akarere, akaba yungirijwe na Nyamurinda Protais ku mwanya wa Visi Perezida.

    Ni nyuma y'aho tariki 15 Ugushyingo 2024, Mukase Valentine wari Umuyobozi w'Akarere ka Karongi yeguriye rimwe na Niragire Theophile wari Umuyobozi w'Akarere wungirije ushinzwe ubukungu n'Iterambere na Dusingize Donatha wari Perezida w'Inama Njyanama.

    Mu Karere ka Rusizi hatowe, Sindayiheba Phanuel ku mwanya w'Umuyobozi w'Akarere.

    Sindayiheba Phanuel ni umwe mu banyeshuri b'i Nyange bashyizwe mu Ntwari z'u Rwanda nyuma y'uko banze kwitandukanya, bakabwira Interahamwe ko ari Abanyarwanda.

    Uwatowe ku mwanya w'Umuyobozi w'Akarere ka Rusizi wungirije ushinzwe imibereho myiza y'abaturage ni Mukakalisa Francine wari usanzwe ari uwikorera.

    Tariki 23 Ugushyingo 2024, nibwo Dr. Anicet Kibiriga wayoboraga Akarere ka Rusizi na Dukuzumuremyi wari Visi Meya ushinzwe imibereho myiza y'abaturage beguye.

    Mu Karere ka Nyamasheke hatowe Bikorimana François mu rwego rwo kuzuza abagize Njyanama y'akarere, Prof. Kamana Emmanuel atorerwa kuba Perezida w'Inama Njyanama, Uzamukunda Isabelle atorerwa kuba Visi Perezida w'Inama Njyanama y'Akarere ka Nyamasheke.

    Mu yandi matora yabaye, muri gahunda yo kuzuza Komite z'Inama Njyanama z'uturere, mu Ntara y'Amajyepfo, mu Karere ka Kamonyi, ku mwanya w'Umujyanama Rusange, hatowe Rugwiro Gahamanyi David.

    Mu Karere ka Muhanga hatowe Gakwavu Abraham ku mwanya w'umujyanama rusange, hanatorwa Perezida mushya w'Inama Njyanama y'Akarere, Nshimiyimana Gilbert, wari usanzwe ari Visi Perezida, wahise asimburwa na Rudasingwa Jean Bosco, wari usanzwe ari umujyanama usanzwe.

    Ni nyuma y'aho Nshimiyimana Octave wari Perezida w'Inama Njyanama y'Akarere ka Muhanga aherutse kwegura ku mirimo ye, avuga ko yerekeje mu yindi mirimo atabangikanya no kuba umujyanama.

    Mukakalisa Francine yatorewe kuba Umuyobozi w’Akarere ka Rusizi wungirije ushinzwe imibereho myiza y’abaturage

    Mu Karere ka Muhanga, ku mwanya w’Umujyanama Rusange hatowe Gakwavu Abraham ku majwi 110 kuri 228

    Ntakirutimana Julienne wari usanzwe ari Umukozi ushinzwe Ejo Heza mu Karere ka Karongi, yatorewe kuba Umuyobozi w’Akarere ka Karongi wungirije ushinzwe iterambere ry’ubukungu

    Muzungu Gerald watorewe kuba Umuyobozi w’Akarere ka Karongi

    Ngarambe Vedaste, yatorewe kuba Perezida w’Inama Njyanama y’Akarere ka Karongi

    Prof. Kamana Emmanuel yatorewe kuba Perezida w’Inama Njyanama y’Akarere ka Nyamasheke

    Sindayiheba Phanuel yatorewe kuba Meya wa Rusizi


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/uturere-twa-karongi-na-rusizi-twabonye-abayobozi-bashya

  • Umutoza Darko Novic yageze i Kigali – YEGOB #rwanda #RwOT

    Umutoza wa APR FC, Darko Novic, yamaze kugaruka i Kigali nyuma y'igihe gito ari mu gihugu cye cy'amavuko, Serbia. Uyu mutoza ntiyatindije igihe, ahubwo yahise asubukura imyitozo yo kwitegura umukino wa Shampiyona bazahuramo na Vision FC ku Cyumweru.

    Darko Novic yari yagiye mu mujyi wa Zrenjanin mu gihugu cya Serbia ku wa Kane, tariki ya 20 Werurwe 2025, aho yasuraga umuryango we. Nubwo yari afite itike y'indege, yahisemo kuyikoresha neza kugira ngo asure abe, ariko agaruka ku gihe ngo akomeze akazi ke ko gutoza APR FC.

    Kuri ubu, imyitozo irakomeje, aho abakinnyi ba APR FC bari gukora ibishoboka byose kugira ngo bazitware neza mu mukino uteganyijwe. Intego ya Darko Novic n'ikipe ye ni ugutsinda Vision FC ku buryo budasubirwaho.

     

    Source : https://yegob.rw/umutoza-darko-novic-yageze-i-kigali/

  • Sinakwifungishiriza umukwe: Imvugo ikomeje guha urwaho ibyaha byo gusambanya abana i Nyamasheke – #rwanda #RwOT

    Babitangarije mu Murenge wa Kanjongo ku wa 25 Werurwe 2025, mu gikorwa cyo gutangiza icyumweru cyahariwe kwimakaza ihame ry'uburinganire n'ubwuzuzanye mu Ntara y'Iburengerazuba.

    Umugenzuzi Mukuru w'Ihame ry'Uburinganire n'Ubwuzuzanye, Umutoni Gatsinzi Nadine yavuze ko mu bikibangamiye iyubahirizwa ry'ihame ry'uburinganire n'ubwuzuzanye harimo kuba hari abaturage bagihishirira ihohoterwa rishingiye ku gitsina no kuba hari abatarumvise neza ihame ry'uburinganire n'ubwuzuzanye.

    Umuyobozi w'Akarere ka Nyamasheke, Mupenzi Narcisse, yavuze ko byagiye bigaragara ko abaturage b'aka karere batanga amakuru cyane ku ihohoterwa rishingiye ku mutungo, iribabaza umubiri, n'irikorerwa ku mitekerereze, bagahisha amakuru ku ihohoterwa rishingiye ku gitsina.

    Ati 'Dufite icyuho gikomeye ko amakuru ajyanye n'icyaha cy'ihohoterwa rishingiye ku gitsina, usanga ayo makuru akiri hasi cyane. Dutekereza ko igituma ayo makuru agirwa ibanga ari uko uwakorewe icyaha n'ugikekwaho bombi baba bakeneye kwihisha.'

    Nyirajyambere Julienne wo mu Murenge wa Kanjongo yabwiye IGIHE ko impamvu amakuru ajyanye n'ihohoterwa rishingiye ku gitsina agirwa ibanga ari uko uwasambanyije umwagavu amushuka ngo ntazamuvuge, bikazamenyekana inda yarakuze, uwakoze icyaha agahita atoroka.

    Ati 'Ukibaza ngo ndajya gutanga amakuru ngo kanaka yantereye umwana inda kandi yaratorotse, nibamushaka baramukura he? Ikindi abaturage bafite imyumvire itari yo aravuga ngo mbese najya kwifungishiriza umukwe?'.

    Nyiraneza Adria wo mu Kagari ka Kibogora, Umurenge wa Kanjongo, yemeye ko hari ababyeyi banga gufungisha ababasambanyirije abana, avuga ko azi abana batatu basambanyijwe ntibahabwe ubutabera.

    Ati 'Ukabona nk'uwasambanyijwe agize imyaka 18, ababyeyi bakamubwira bati 'aho kugira ngo ujye kumurega bamufunge genda akujyanye, muzategereze igihe muzashyingirirwa'.

    Guverineri w'Intara y'Iburengerazuba, Ntibitura Jean Bosco, avuga ko ababyeyi banga gutanga amakuru y'uwabasambanyirije abana ngo ni umukwe bakwiye guhindura imyumvire.

    Ati 'Iyo ni imyumvire iri hasi, […] ibyo ntabwo ari byo. Abo babyeyi tubakangurira ko iyo myumvire atari yo ko ahubwo bakwiye gutanga amakuru kugira ngo abakoze ibyo byaha bashyikirizwe ubutabera.'

    Mu bikorwa biteganyijwe muri iki cyumweru cyahariwe kwimakaza ihame ry'uburinganire n'ubwuzuzanye harimo, ubukangurambanya ku byaha by'ihohoterwa rishingiye ku gitsina, kwandika abana batanditse mu irangamimere by'umwihariko abana bavutse ku bangavu n'abana batazi ba se.

    Imibare ya Minisiteri y'Uburinganire n'Iterambere ry'Umuryango igaragaza ko abangavu 22.454 basambanyijwe bakanaterwa inda mu mwaka wa 2024, bigaragaza ko ari ikibazo gikomereye umuryango kigomba guhagurukirwa.

    Imibare igaragaza ko mu 2020 abangavu 19.701 batewe inda, mu 2021 bariyongera bagera kuri 23.111, na ho mu 2022 bagera kuri 24.472 mu gihe mu 2023 bagabanyutseho gato bagera kuri 22.055.

    Guverineri Ntibitura yasabye ababyeyi kudahishira abasambanya abangavu babita ‘abakwe’

    Mu Karere ka Nyamasheke hari ababyeyi bafite imyumvire yo guhishira abasambanya abangavu babitezemo abakwe

    Itangizwa ry’icyumweru cyo kwimakaza ihame ry’uburinganire n’ubwuzuzanye mu Ntara y’Iburengerazuba ryitabiriwe n’abayobozi mu nzego zitandukanye


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/sinakwifungishiriza-umukwe-imvugo-ikomeje-guha-urwaho-ibyaha-byo-gusambanya