Author: webrwanda

  • UR mu bufatanye n'ibigo byo mu Bushinwa buzasiga hubatswe ububiko bw'amakuru y'ubuvuzi – #rwanda #RwOT

    Ni ibigo birimo za kaminuza zitandukanye zo muri iki gihugu gifatwa nk'icya kabiri mu Isi mu bijyanye n'ubukungu, birangajwe imbere n'Ikigo cy'u Bushinwa gishinzwe kugenzura no kurinda indwara (China CDC).

    Ni umushinga uzagirwamo uruhare kandi na Kaminuza Mpuzamahanga yigisha ubuvuzi y'i Butaro, UGH, Ikigo cy'Igihugu gishinzwe kwita ku buzima Rwanda, RBC n'izindi nzego.

    Ubwo bubiko buzajya bufasha abakora ubushakashatsi ku buzima kubona amakuru, agasesengurirwa hamwe ari menshi bigakorwa mu buryo bwihuse ndetse bworoshye.

    Kizajya cyifashisha ikoranabuhanga rigezweho nk'iry'ubwenge buhangano, AI cyangwa irikoresha internet mu bindi bikoresho ibizwi nka 'Internet of Things:IoT'.

    Umuyobozi Mukuru wa UR, Dr Didas Kayihura Muganga, ubwo yakiraga itsinda ry'Abashinwa ryasuye Ikigo Nyafurika cy'icyitegererezo mu gukora ibikoresho by'ubuvuzi (Center of Excellence in Biomedical Engineering and E health: CEBE) cya UR, yagarutse kuri uyu mushinga.

    Dr Muganga yabwiye IGIHE ko ubwo bubiko buzaba bufite inyubako bubarizwamo, amakuru agire aho abikwa n'ibindi bikorwaremezo bijyanye n'ikoranabuhanga.

    Ati 'Uyu munsi twasuye icyanya cy'ubuvuzi giherereye i Masaka. Twaberetse ibigo bihabarizwa nibihateganywa. Ubwo bubiko rero buzajya bubika amakuru y'ibyo bigo byose ndetse twifuza ko bizaba umushinga ukusanya amakuru ya Afurika yose.'

    Ni ukuvuga ngo niba mu Rwanda bakoze ubushakashatsi bujyanye n'indwara runaka, icyayiteye, aho yavumbuwe n'ibindi, ayo makuru yose azajya akusanyirizwa muri ubwo bubiko ku buryo bw'ikoranabuhanga.

    Ni nako bizajya bigenda no ku bindi bihugu bya Afurika, hanyuma amakuru asangirwe hifashishijwe ikoranabuhanga rigezweho.

    Icyakora ubwo bubiko buzatangira bukusanya amakuru yo mu Rwanda, bigatekerezwa ko nabwo bwazashyirwa i Masaka mu cyanya cy'ubuvuzi, ahabarizwa ibindi bigo biri kugira uruhare mu kugira u Rwanda igicumbi cy'ubuvuzi muri Afurika.

    Iki kigo cya UR Abashinwa basuye ni kimwe mu bigezweho utasanga ahandi, kikaba kimwe muri bitanu byashyizweho ku busabe bw'abakuru b'ibihugu ba Afurika y'Uburasirazuba kugira ngo ibibazo biri mu buvuzi bikemurwe.

    Ibindi birimo icyo muri Tanzania kijyanye no kuvura umutima, icyo muri Uganda cyo kuvura kanseri, icya Kenya kivura impyiko n'icy'u Burundi cyita ku kurwanya imirire mibi.

    CEBE itanga serivisi zirimo gukora ibikoresho byo kwa muganga, ikoranabuhanga mu buvuzi havurwa abari kure (e-health) no gufasha abahoze barwaye gusubira mu buzima busanzwe bakongera kwigirira akakaro.

    Ubu CE ikorana n'ibitaro bya Kaminuza bya Kigali, CHUK, ibya Butare, CHUB, iby'i Gatagara mu Karere ka Nyanza, n'iby'i Gahini, ku bijyanye n'insimburangingo. Iki kigo gifite laboratwari zirenga 12.

    CEBE inatanga amasomo ku mu kurema abahanga bazajya bakora iyo mirimo cyane cyane Abanyarwanda na cyane ko usanga mu Rwanda no mu Karere ababizobereyemo ari mbarwa.

    Mu Ukuboza 2023 mu cyanya cy'inganda huzuye inyubako nshya igeretse gatanu, CEBE izajya ikoreramo, Umuyobozi Mukuru Wungirije wa CEBE Prof David Tumusiime, akavuga ko igice cya mbere cyayo cyuzuye gitwaye miliyoni 21$ (arenga 27 Frw y'ubu).

    Prof Tumusiime yavuze ko bari gushaka uburyo bakwinjira mu cyiciro cya kabiri kibafasha gutuma CEBE ikora neza, ubushakashatsi buhanga udushya bugahabwa intebe, ha handi nk'impyiko irwara hagashakwa igikoresho kizayisimbura.

    Biteganyikwe ko icyo cyiciro cya kabiri kizatwara byibuze hagati ya miliyoni 25$ na miliyoni 30$, ariko bigaterwa n'ayo ubu buyobozi bw'iki kigo kigezweho kizabona.

    Ikigo cya Kaminuza y’u Rwanda cy’Icyitehererezo mu gukora ibikoresho byo kwa muganga no kuvura abantu hifashishijwe iya kure cyuzuye gitwaye miliyoni 21$.

    Abashinwa basuye Kaminuza y’u Rwanda bakiriwe n’abarimo Minisitiri w’Uburezi, Gaspard Twagirayezu n’Umuyobozi wa Kaminuza y’u Rwanda, Dr Didas Kayihura Muganga

    Minisitiri w’Uburezi, Gaspard Twagirayezu aha ikaze abaturutse mu bigo bitandukanye byita ku buzima byo mu Bushinwa

    Umuyobozi Wungirije wa UR ushinzwe igenamigambi n'imiyoborere, Dr. Ndikumana Raymond ni we wahaga ikaze abayobozi ba za kaminuza bakagaragaza ibyo izo kaminuza zikora

    Minisitiri w’Uburezi, Gaspard Twagirayezu (ibumoso) ari kumwe n’Umuyobozi Mukuru wa Kaminuza y’u Rwanda, Dr Didas Kayihura Muganga

    Umuyobozi Mukuru wa Kaminuza y’u Rwanda, Dr Didas Kayihura Muganga agagaragaza uburyo kaminuza ayoboye imaze kuba ubukombe

    CEBE ni ikigo cyashyizwemo imashini zitandukanye zifashishwa mu bushakashatsi bugamije guteza imbere ubuvuzi

    Aha bari bamaze guteranya ibinyabutabire bifasha gukora insimburangingo

    Umuyobozi Mukuru Wungirije wa CEBE Prof David Tumusiime (ahagati) asobanurira abashyitsi b’Abashinwa uko izo laboratwari z’icyo kigo zikoreshwa

    Abaturutse muri Kaminuza zitandukanye zo mu Bushinwa batambagijwe laboratwari zose CEBE ifite

    Amafoto: Kasiro Claude


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/ur-mu-bufatanye-n-ibigo-byo-mu-bushinwa-buzasiga-hubatswe-ububiko-bw-amakuru-y

  • Insengero hafi ibihumbi umunani zimaze gufungwa – #rwanda #RwOT

    Hashize iminsi Urwego rw'Igihugu rw'Imiyoborere RGB, ruri gukora ubugenzuzi bugamije kureba insengero zujuje ibisabwa n'izitabyujuje, inshingano rukora rufatanyije n'inzego z'ibanze.

    Mu kiganiro yagiranye na IGIHE, Umuyobozi Mukuru wa RGB, Dr. Usta Kaitesi yatangaje ko mu gihe cy'ibyumweru hafi bibiri igenzura rimaze, hasuwe insengero zirenga ibihumbi 13 hasuzumwa ko zujuje ibisabwa.

    Dr Usta Kaitesi yagaragaje ko muri izo nsengero ibihumbi 13 zasuwe hafunzwe 59.3%.

    Mu buryo bworoshye 59.3% by'ibihumbi 13 bingana n'insengero 7709.

    Dr Usta Kaitesi yagaragaje ko muri izo nsengero zafunzwe hari izo byagaragaraga ko zibura ibintu bike by'ibanze bishobora guhita biboneka ariko hakaba n'izisabwa ibintu bigari zakabaye zifite.

    Hari kandi izindi zafunzwe zasanzwe zikora ariko zidafite uburenganzira bwo gukora aho wasangaga nk'umuntu ku giti cye cyangwa itsinda barafunguye ahantu ndetse bakanashyiraho ibyapa, ariko badafite ibyangombwa bibemerera gukorera mu Rwanda.

    Dr Usta Kaitesi yagaragaje ko nubwo umubare w'insengero mu Rwanda ari munini, bitari bikwiye kuba ikibazo ahubwo ko ikibazo gishingiye ku kuba n'izihari zituzuza ibisabwa.

    Ati 'Kuba hari umubare mwinshi si cyo kibazo nyirizina. Ikibazo ni ukuba uwo mubare uhari ujyanye n'ibyo twifuza ko byubahirizwa. Ese ni umubare insengero zayo zubakitse nk'uko amategeko abiteganya, ese ni umubare abayobozi bayo matorero bafite ubushobozi amategeko asaba? Icyo ni cyo twakabaye dutindaho.'

    Yashimangiye ko ubugenzuzi bwakozwe atari ubugamije gufunga insengero ahubwo ko bwari bugamije kumenya umutekano w'Abanyarwanda bazijyamo.

    Ati 'Ntabwo iri genzura rigamije gufunga gusa kubera y'uko insengero zabaye nyinshi. Icyo cyabazwa abafite insengero nyirizina, umuntu yabazwa impamvu afite insengero 1000 adafite n'eshanu zujuje ibisabwa. Ukamubwira agashyira imbaraga mu kubyuzuza.'

    Yagaragaje ko aho kugira ngo umuntu agire insengero eshatu mu kagari kamwe zitujuje ibisabwa yakubaka urusengero rumwe rugari rubyujuje ruzajya ruhurizamo abayoboke be, bakakirirwa ahanoze kandi bayobowe n'abayobozi bafite ubushobozi bwujuje ibisabwa.

    Yagaragaje ko nubwo abantu bavuga ko gufunga insengero byakozwe mu buryo butunguranye atari byo kuko buri mwaka basanzwe bakora ingenzura n'isuzuma ku nsengero kandi zari zategujwe.

    Ati 'Buriya ni inshingano zacu. Muri RGB dufitemo ishami rishinzwe imiryango ishingiye ku myemerere na ziriya nzego zindi twandika. Ifite ibice bibiri birimo ishinzwe kwandika n'ishinzwe gukurikirana imikorere no kugenzura. Kuva mbere turagenzura.'

    Muri 2018 igenzura nk'iri ryarabaye ndetse icyo gihe insengero zirenga ibihumbi birindwi zirafungwa kuko zitari zujuje ibisabwa ariko icyo gihe hatanzwe imyaka itanu yo kuzuza ibitari byuzuye.

    Ati 'Iyo myaka itanu yarangiye muri Nzeri umwaka ushize, irangiye twarabahamagaye mu Ukuboza 2023 turababwira ngo mugende murebe uko muteye mudushyikirize ubushobozi bw'abakozi banyu, munigenzure kuko twasanze hari abadafite iteganyamigambi. Tubasaba kunoza no kudushyikiriza ayo makuru.'

    Muri Gicurasi 2024 kandi RGB yongeye kwandikira amatorero iyasaba gutanga amakuru agaragaza aho insengero zayo ziherereye, abayayobora n'amashuri bafite ariko amatorero yose ntiyabishoboye.

    Zimwe zaje guhabwa igihe cyo kuzuza ibyo zasabwaga zongera gukomorerwa gukora ariko RGB igaragaza ko yakomeje gukora igenzura kandi ko abayobozi b'amadini n'amatorero bakunze kuganirizwa bagasabwa kujya gukosora ibyagaragaye bivuye mu bugenzuzi.


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/insengero-hafi-ibihumbi-umunani-zimaze-gufungwa

  • Ni Ruboneka Bosco, Muhire Kevin cyangwa ni Ani Elijah? Ni inde wegukana igihembo cy’umukinnyi w’umwaka kuri uyu wa Gatanu? #rwanda #RwOT

    Kuri uyu wa Gatanu tariki ya 9 Kamena 2024 ni bwo hatangwa ibihembo by’abakinnyi bitwaye neza mu mwaka w’imikino wa 2023-24 aho Ruboneka Bosco wa APR FC, Muhire Kevin wa Rayon Sports na Ani Elijah wakiniraga Bugesera FC ubu akaba ari muri Police FC ari bo bahanganiye igihembo cy’umukinnyi w’umwaka.

    Ni ibihembo byateguwe ku bufatanye na Gorilla Games na Shampiyona y’icyiciro cya mbere mu Rwanda (Rwanda Premier League).

    Ibi biihembo byari biteganyijwe kuzaba ku wa Gatandatu tariki ya 15 Kamena 2024 muri Kigali Serena Hotel ariko ku bw’impamvu zitabaturutseho ntibyaba.

    Byahise byimurirwa ku wa Gatanu tariki ya 9 Kanama 2024, mbere y’icyumweru kimwe gusa kugira ngo shampiyona ya 2024-25 itangire. Bizanyura imbona nkubone kuri Televiziyo ya KC2.

    Muri rusange Shampiyona y’icyiciro cya mbere mu Rwanda na Gorilla Games bazahemba ibyiciro 17, birimo abatoza, abakinnyi n’abanyamakuru bahize abandi mu mwaka w’imikino wa 2023-24.

    Gutora bikaba byarakorewe kuri website ya Gorilla Games aho amajwi azaba afite 10%, ku mbuga nkoranyambaga za Rwanda Premier League na Gorilla Games na yo azaba afite 10% ni mu gihe akanama nkemurampaka kazaba gafite 80%.

    Abatsinze ibitego byinshi

    Aha ho nta matora azaba kuko Ani Elijah wakiniraga Bugesera FC ubu akaba ari muri Police FC na Victor Mbaoma wa APR FC bombi batsinze ibitego 15 muri shampiyona akaba ari bo batsinze ibitego byinshi. Buri umwe azahabwa igikombe ariko ariko igihembo cya miliyoni 3 z’amafaranga y’u Rwanda bazakigabana buri umwe azahabwa miliyoni n’igice.

    Umutoza w’umwaka

    Thierry Froger (APR FC)
    Sosthene Habimana (Musanze FC)
    Ahfamia Lofti ( Mukura VS)

    Umukinnyi w’umwaka

    Jean Bosco Ruboneka (APR FC)
    Ani Elijah (Bugesera FC)
    Muhire Kevin (Rayon Sports)

    Umunyezamu w’umwaka

    Pavelh Ndzila (APR FC)
    Nicolas Ssebwato (Mukura VS)
    Nzeyurwanda Djihad (Kiyovu Sports)

    Umukinnyi mwiza ukiri muto (harebwe abari munsi y’imyaka 21)

    Elie Iradukunda (2006) – Mukura VS
    Pascal Iradukunda (2005) – Rayon Sports
    Daniel Muhoza (2006) – Etoile del’Est

    Igitego cy’umwaka

    Arsene Tuyisenge / Rayon Sports (Muhazi United vs Rayon Sports
    Muhoza Daniel / Etoile del’Est (Etoile del’EST vs Marines)
    Ishimwe Jean Rene (APR FC vs Marines)

    Umukinnyi w’umwaka mu bagore

    Umukinnyi w’umugore watsinze ibitego byinshi

    Umutoza w’umwaka w’umugore

    Umusifuzi w’umwaka w’umugabo

    Umusifuzi w’umwaka w’umugore

    Umunyamakuru w’umwaka w’umugabo

    Sam Karenzi (Fine FM)
    Reagan Rugaju (RBA)
    Ephrem Kayiranga (Ishusho TV)
    Claude Hitimana (Radio10)
    Aime Niyibizi (Fine FM)
    Thierry Kayishema (RBA)
    Jean Luc Imfurayacu (B&B Kigali FM)
    Rugangura Axel (RBA)

    Umunyamakuru w’umwaka w’umugore

    Rigoga Ruth (RBA)
    Adelaide Ishimwe (TV10)
    Clarisse Uwimana (B&B Kigali FM)

    Ikiganiro cya Radio cy’umwaka)

    Urubuga rw’Imikino (RBA)
    Urukiko (Radio10)
    Urukiko rw’Ubujurire (Fine FM)
    Sports Plateau (B&B FM)

    Ikiganiro cya televiziyo cy’umwaka

    Kickoff (RBA)
    Bench ya Siporo (Isibo TV)
    Zoom Sports (TV10)
    I Sports (Ishusho TV)

    Ikinyamakuru cyandika cy’umwaka

    IGIHE
    INYARWANDA
    ISIMBI
    The New Times
    Rwanda Magazine

    Source : http://isimbi.rw/siporo/article/ni-ruboneka-bosco-muhire-kevin-cyangwa-ni-ani-elijah-ni-inde-wegukana-igihembo-cy-umukinnyi-w-umwaka

  • PSG yatangiye kurema isoko – YEGOB #rwanda #RwOT

    Paris Saint-Germain (PSG) yarangije kugura Joao Neves, umukinnyi wo hagati wa Benfica, mu masezerano agera kuri miliyoni £60. Uyu mukinnyi w'imyaka 19 ukomoka muri Portugal yasinye amasezerano y'imyaka itanu n'abafite igikombe cya shampiyona y'u Bufaransa.

    Neves yigaragaje muri Benfica, aho yakinnye imikino 75 agatsinda ibitego bine. Amafaranga y'igura ry'ibanze ni miliyoni £50, ariko ashobora kuzamuka bitewe n'inyongera ziri mu masezerano akagera kuri £60 .

    Perezida wa PSG, Nasser Al-Khelaifi, yashimye Neves nk'umwe mu bakinnyi b'abahanga, anavuga ko afite ishyaka ryo gukinira PSG. Neves amaze gukinira Portugal inshuro icyenda, yanayifashije kugera muri 1/4 cya Euro 2024.

    Source : https://yegob.rw/psg-yatangiye-kurema-isoko/

  • Robertihno wanenze ba rutahizamu atoza muri Rayon Sports, yatangarije ubuyobozi rutahizamu abona wamufasha gutsinda igitego byinshi maze ubuyobozi bwa Murera bumukurira inzira ku murima – YEGOB #rwanda #RwOT

    Ubuyobozi bwa Rayon Sports bwamenyesheje umutoza wayo, Robertinho ko rutahizamu w'Umugande yifuza, witwa Milton Karisa atamubona kuko ahenze.

    Nyuma y'uko atoje umukino wa gicuti na Muhazi United ku wa Gatatu w'icyumweru gishize bakayitsinda 1-0, Robertinho yavuze ko afite ikibazo cya rutahizamu.

    Ayo magambo yayasubiyemo ku wa Gatandatu w'icyumweru gishize nyuma yo gutsindwa na Azam FC kuri Rayon Day avuga ko ikipe ye ibura rutahizamu uzamutsindira ibitego byinshi kuko abo afite batari ku rwego yifuza.

    Biravugwa ko rutahizamu Milton Karisa usatira anyuze ku mpande, Robertinho yabwiye ubuyobozi bwa Rayon Sports ko abona yakemura ikibazo cyo gushaka ibitego muri iyi kipe, gusa ariko ubuyobozi bwamubwiye ko ari umukinnyi mwiza ariko bigoye ko bamuzana kuko ahenze batamwigondera.

    Source : https://yegob.rw/robertihno-wanenze-ba-rutahizamu-atoza-muri-rayon-sports-yatangarije-ubuyobozi-rutahizamu-abona-wamufasha-gutsinda-igitego-byinshi-maze-ubuyobozi-bwa-murera-bumukurira-inzira-ku-murima/

  • Nyagatare: Abanyarwanda baba muri Canada bishyuriye abaturage 400 Ubwisungane mu kwivuza – #rwanda #RwOT

    Inkunga yabo bayishyikirije ubuyobozi kuri uyu wa Kabiri tariki ya 6 Kanama 2024 mu Nteko y'abaturage. Bashyikirije ubuyobozi urutonde rw'abaturage 400 bo mu tugari twa Cyenjojo, Rutare na Mishenyi twose two mu Murenge wa Rwempasha.

    Mukaminega Rabbia utuye mu Mudugudu wa Cyenjojo II mu Kagari ka Cyenjojo, yavuze ko asanzwe afite umuryango w'abantu batandatu kuburyo kuwutangira Mutuelle ngo byamugoraga cyane, uretse ubuhinzi buciriritse ngo nta kindi kintu akora.

    Ati 'Kutwishyurira Mutuelle rero byanteye ibyishimo byinshi, hari igihe narwaje umwana kumuvuza birangora cyane kuko namuguriraga ibinini ku ruhande, ubu rero biranshimishije cyane kuba mbonye Mutuelle, ngiye gushyiramo imbaraga ku buryo umwaka utaha nziyishyurira.'

    Kankindi Languida ufite imyaka 65 utuye mu Mudugudu wa Nshure uherereye mu Kagari ka Rutare we yavuze ko yishimiye kwishyurirwa ubwisungane mu kwivuza kuko yari amaze igihe kinini arwaye ku buryo kubona amafaranga yo kwishyurira umuryango wose byari bimugoye cyane. Yahize ko umwaka utaha azayiyishyurira kandi akanayishyura hakiri kare.

    Umukozi w'Umurenge wa Rwempasha, Batamuriza Winnie, yashimiye Abanyarwanda baba muri Canada babashije kwishyurira abaturage 400, yavuze ko bari basanzwe bafite abarenga 500 batari bishyura ku buryo ngo kwishyurira aba baturage biri bubafasha kuzamura imibare yabamaze kwishyura kuburyo ntawagira ikibazo ngo ananirwe kwivuza.

    Ati 'Iyo umuntu afite Mutuelle aba afite ubuzima ntabwo yarembera mu nzu ariko mu by'ukuri bishimye kandi turanabashimira ko babashije kudutekerezaho. Turashimira kandi ubuyobozi bwiza budutoza gufashanya cyane.'

    Uwambaye Odette umwe muri abo Banyarwanda baba muri Canada wagize igitekerezo cyo gukusanya iyi nkunga, yavuze ko yifashishije abandi Banyarwanda kugira ngo babashe gufasha abatari bishyura Ubwisungane mu kwivuza ngo babashe kuyibona ndetse banabashe kujya bivuza nta komyi.

    Uwambaye yavuze ko nk'Abanyarwanda baba hanze basanze hari umusanzu bagomba Abanyarwanda bari imbere mu gihugu ari na yo mpamvu buri mwaka hari ibikorwa bitandukanye bagenda bakora mu rwego rwo gufasha abafite amikoro make hirya no hino mu turere dutandukanye.

    Yasabye n'abandi Banyarwanda bari mu bindi bihugu kwishyira hamwe bagafasha abatishoboye ngo kuko bidasaba ibya mirenge mu gufasha abaturage badafite amikoro ari hejuru.

    Abaturage ba Rwempasha bishimiye kwihyurirwa Ubwisungane mu kwivuza n'Abanyarwanda baba muri Canada

    Uwambaye yavuze ko buri mwaka Bamwe mu Banyarwanda baba muri Canada hari ibikorwa bakora bigamije gufasha abafite amikoro make bari imbere mu gihugu

    Mukaminega Rabbia yavuze ko yajyaga agorwa no kwihyurira umuryango we Mutuelle

    Igirimpuhwe Samuel yijeje ko umwaka utaha aziyishyurira ubwisungane mu kwivuza


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/nyagatare-abanyarwanda-baba-muri-canada-bishyuriye-abaturage-400-ubwisungane-mu

  • Gutinda gukuraho isakaro rya Asbestos birakomeza gushyira Ubuzima bw'Abanyarwanda mukaga-Ntakirutimana/RHA #rwanda #RwOT

    Ubuyobozi bw'Ikigo cy'Igihugu gishinzwe guteza imbere Imiturire(Rwanda Housing Authority-RHA), ari nacyo gifite munshingano gufasha guca isakaro rya Asbestos aho riri hose mu gihugu buvuga ko bugeze ku kigero cya 85,3% mu gukuraho iri sakaro aho riri ku nyubako. R.H.A, yatangije ubukangurambaga bufite insanganyamatsiko igira iti' Duhagurukire rimwe duce Asbestos mu Rwanda'.

    Mutesi Ntakirutimana, Umukozi mu kigo cy'Igihugu gishinzwe guteza imbere imiturire-RHA, akaba Umuhuzabikorwa w'Umushinga ugamije guca burundu Isakaro rya Asbestos, avuga ko guhera kuri uyu wa mbere takiri ya 05 Kanama 2024 iki kigo cyatangije ubukangurambaga bwo guca burundu iri sakaro rya Asbestos, aho iki  cyatangiriye mu karere ka Huye.

    Ntakirutimana/RHA

    Avuga ko nyuma y'uko ubushakashatsi bwakozwe bwagaragaje ko iri Sakaro(Asbestos) rigira ingaruka mbi ku buzima bwa muntu, Leta y'u Rwanda yafashe icyemezo cyo guca iri sakaro aho riri hose mu Gihugu.

    Ati' Nkuko ubushakashatsi bwabigaragaje, iki kinyabutabire kigira ingaruka mbi ku buzima bwa muntu, bivuze ko ibikoresho by'Ubwubatsi dusangamo iri sakaro bifite ingaruka mbi ku buzima bwa muntu. Izo ngaruka zirimo indwara nyinshi z'Ubuhumekero ndetse zirimo na Kanseri y'Ibihaha'.

    Akomeza ati' Ku bw'iyo mpamvu rero, Leta y'u Rwanda yafashe ingamba zo guca iryo sakaro mu rwego rwo kurengera Ubuzima bw'Abaturarwanda kuko Ubuzima bw'Umuntu nibwo nyambere, ubuzima bw'Umuntu buruta buri kimwe cyose. Leta rero ntabwo yari burebere, ahubwo yafashe iya mbere kugira ngo iri sakaro ricibwe mu Gihugu'.

    Muri UR, Asbestos iri gucibwa, bageze ku kigero cya 85%.

    Ntakirutimana, avuga ko iki gikorwa kigitangira habanje kurebwa aho iri sakaro riherereye mu bice bitandukanye by'Igihugu, aho basanze riri ku nzu z'abantu ku giti cyabo, ibigo byigenga, ariko by'umwihariko rikagaragara cyane ku nyubako za Leta ndetse n'izabihaye Imana.

    Avuga ko iyi gahunda y'Ubukangurambaga igamije kwibutsa buri wese waba ugifite iri sakaro kwihutira kurikuraho. Agira ati' Leta yarahagurutse kandi ntabwo tuzasubira inyuma. Mu gihe cya vuba iri sakaro riraba ryashizeho ku mazu ya Leta, hake aho ryari risigaye'. Akomeza ashishikariza buri umwe wese ugifite iri sakaro kurikuraho mu buryo bwihuse kandi bwavuba kuko 'Amagara araseseka ntayorwa'.

    Agira kandi ati' Gukomeza gutinda kw'Iri sakaro birashyira ubuzima bwacu, Abaturarwanda, abaturage bubakishije iri sakaro, abahagenda mu ngorane'. Akomeza agaragaza ko mu mibare yatanzwe n'ibarura ryakozwe, yagaragaje ko iri sakaro ryari ku buso busaga Metero kare zisaga 1,692,089, aho ubu irimaze gukurwaho ribarirwa ku buso busaga Metero kare 1,443,473 aribyo bingana na 85,3%.

    Muri UR ahahoze inyubako zisakaje Asbestos byarahindutse.

    Hamwe mu hakigaragara iri sakaro muri Kaminuza nkuru y'u Rwanda-UR, aho mu myaka ishize inyubako hafi ya zose zari zisakaje Asbestos, ubuyobozi bwayo buvuga ko bugeze ku kigero cya 85% bukuraho iri sakaro bushyiraho iridashobora kugira ingaruka mbi ku bantu by'umwihari Abanyeshuri, Abakozi ba Kaminuza ndetse n'Abahagenda.

    Jean Bosco Shema, Umukozi wa Kaminuza nkuru y'u Rwanda-UR yabwiye intyoza.com ko icyemezo cyo gukuraho iri sakaro cyaturutse mu byagaragajwe n'Ubushakashatsi, aho bwerekanye ko Asbestos igira ingaruka ku buzima bw'Umuntu, bityo Leta y'u Rwanda igafata icyemezo cyo kuyica burundu.

    Impinduka muri UR yahoze igizwe na Asbestos zirigaragaza.

    Agira ati' Biturutse mu bushakashatsi, byagaragaye ko ari isakaro ryashoboraga guteza indwara zitandukanye harimo indwara z'Ubuhumekero nka za Kanseri. Birumvikana ko rero igikorwa nk'iki ng'iki cyo kuyikuraho, igikorwa kiramira ubuzima bw'abantu benshi…! Murabizi hano tugira Abanyeshuri benshi cyane, umwaka ushize wonyine twari dufite hafi ibihumbi birindwi, ndetse uwo mubare uzakomeza kwiyongera mu minsi iri imbere, ngira ngo rero iki gikorwa ni ingenzi cyane kuko gituma mu by'ukuri ubuzima bw'Abanyeshuri, Abakozi ndetse n'abandi bagenderera Kaminuza Kampisi ya Huye, Ubuzima bwabo bukomeza kugira Ubuzima bwiza, buzira Umuze kandi ngira ngo iyo ni imwe mu mpamvu yatuma Umunyeshuri yiga neza, Umukozi akora neza n'abadusura kandi bakadusura nta mpungenge bafite ku bijyanye n'Ubuzima bwabo'.

    Kugeza ubu mu Ntara y'Amajyepfo honyine, ahari ibyobo bitabwamo iri sakaro rya Asbestos iyo rimaze kuvanwa ku nyubako ni mu; Akarere ka Huye, aka Gisagara, Nyanza na Kamonyi. Ni mu gihe icyobo cyari mu karere ka Muhanga cyuzuye. Muri utu turere kandi, Huye niyo igifite iri sakaro ku bwinshi ugereranije n'ahandi.

    Icyobo gishyirwamo Asbestos zikuwe ku nzu, kiri mu Murenge wa Mbazi, Huye.

    Munyaneza Théogène

    Source : https://www.intyoza.com/2024/08/06/gutinda-gukuraho-isakaro-rya-asbestos-birakomeza-gushyira-ubuzima-bwabanyarwanda-mukaga-ntakirutimana-rha/

  • Umujyi wa Kigali wahagurukiye ikibazo cy'umukingo uteye inkeke i Nyabugogo – #rwanda #RwOT

    Ni umukingo muremure ufite uburebure bugera kuri metero 20 z'ubujyakuzimu wacukuwe ubwo hasizwaga ikibanza cyo kuvugururiramo icyahoze ari isoko rya Nyabugogo.

    Uyu mukingo uherereye mu Murenge wa Muhima i Nyabugogo urenze ahazwi nko kwa Mutangana.

    Abahaturiye n'abahakorera bavuga ko uteje inkeke cyane kuko haruguru yawo hari inzira nyabagendwa ndetse hakaba haragiye habera impanuka zitandukanye kuko hatanazitiye mu buryo bufatika.

    Ntunguranye Jean Baptiste utuye hafi y'uyu mukingo yavuze ko ikibanza uriho cyashijwe mu 2014 ariko hagenda havuka imbogamizi hagati y'abagombaga kucyubaka n'ubuyobozi bituma kizitirwa aho kubakwa.

    N'ubwo icyo kibanza kizitiye ariko hariho uruzitiro rudakomeye ndetse hari n'abagiye bahakorera impanuka.

    Yagize ati 'Hamaze kugwamo imodoka ebyiri z'amavatiri na moto ebyiri ndetse n'undi muntu ariko ku bw'amahirwe nta we cyahitanye muri abo. Gifite umukingo muremure kandi hejuru yacyo hari agahanda kanyuramo abantu benshi hari n'amaduka. Hari n'ibyago ko abana batangiye kujya gukiniramo umupira bahanuka kuko bakijyamo buriye uruzitiro'.

    Nyakarundi Semahame Samuel uhafite ikigo kitwa Zirumuze kihacururiza imiti yavuze ko ari we wakoreyemo impanuka y'imodoka ku bw'amahirwe ntiyamuhitana.

    Yagize ati 'Hari nimugoroba ndi kumwe n'abandi bantu babiri mu modoka. Nari ndi gusubira inyuma ngo mbashe gukata, kuko rero uyu muhanda ari muto ipine rirarenga twituramo hasi imodoka irangirika ubu narayijugunye ariko twe twararokotse.N'iyo umuntu agihagaze iruhande ashobora kugira isereri akagwamo kuko ni kirekeire cyane, sinzi niba tuzategereza ko hari umuntu gihitana kugira ngo hagire igikorwa'.

    Nyakarundi yavuze ko abona hakwiye gushyirwa uruzitiro rukomeye kuko urushyirwaho rw'ibiti ruhita rubora kandi rukaba rutanatangira ikinyabiziga. Avuga ko kandi mu gihe cyitarubakwa agahanda kari haruguru yacyo gashobora kwagurirwa imbere y'amaduka ahari ku buryo imodoka zajya zibasha kuhakatira ntibiteze ikibazo cyane.

    Umuyobozi w'Umujyi wa Kigali, Dusengiyumva Samuel, yabwiye IGIHE ko uyu mukingo Umujyi wa Kigali ugiye kwishyiriraho uruzitiro kuko rwari rusanzwe rushyirwaho n'abagombaga kubaka muri icyo kibanza.

    Yagize ati 'Turi gushaka uburyo bwihuse bwatuma umuntu atahagirira impanuka kuko mu mezi ashize hari abaturage bagiye bahanyerera nijoro bakahagirira ikibazo. Ubu turashaka kuhazitira mu gihe gito cyitarenze ukwezi haraba hazitiye'.

    Meya Dusengumva yongeyeho ko ariko uwo atari wo muti urambye kuri icyo kibanza kuko Umujyi wa Kigali ugiye gutanga imitungo irimo ibibanza bidakoreshwa ku bashoboye kuyibyaza umusaruro mu gihe ba nyirayo byabaniye.

    Ati 'Turabwira kandi abaturage bafite ubutaka mu Mujyi wa Kigali cyane cyane aha hari ibikorwa biteye imbere ko niba nta bushobozi bwo kubukoresha bashaka abo bifatanya bakabukoresha.Ikintu cyo kubika ubutaka ngo uzabugurishe kuri menshi ntabwo turi kukihanganira kuko biteza ibibazo'.

    Ku kindi kibanza kimaze igihe mu Mujyi Rwagati ahahoze gare kitubakwa, yavuze ko hari imishinga imwe yo kubaka yagiye igira ibibazo by'amikoro make ku bashoramari bayitangije ariko ko hari ikiri gukorwa.

    Hegereye umuhanda wa kaburimbo

    Uruzitiro rushyirwaho ntirumara kabiri

    Uyu mukingo wegereye amaduka acururizwamo

    Iki kibanza cyagombaga kubakwamo Isoko rivuguriye rya Nyabugogo

    Hari impungenge ko abana batangiye kujya kuhakinira umupira bahanuka

    Nyakarundi Semahame Samuel yavuze ko yakoreye impanuka y'imodoka muri uwo mukingo ku bw'amahirwe ntiyamuhitana

    Ntunguranye Jean Baptiste utuye hafi y'uyu mukingo yavuze ubwo uzitiye ariko hariho uruzitiro rudakomeye ndetse hari n'abagiye bahakorera impanuka

    Ikibanza kimaze igihe mu Mujyi imbere y’inyubako izwi nko kwa Rubangura na cyo ngo kigiye gushakirwa umushoramari uzacyubaka

    Iki kibanza kiri ahahoze gare cyiri ahantu hagari cyane

    Iki kibanza cyarazitiwe na cyo kandi kihamaze igihe kinini


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/umujyi-wa-kigali-wahagurukiye-ikibazo-cy-umukingo-uteye-inkeke-i-nyabugogo

  • Urubyiruko 200 rugiye kungukira mu bufatanye bushya bwa BK Foundation na gahunda ya IGIRE – #rwanda #RwOT

    Ubu bufatanye buzasiga urubyiruko rugera kuri 200 rufashijwe mubikorwa bitandukanye bigsmije kubateza imbere harimo kubafasha gusubira mu mashuri kujya mu mashuri y'imyuga.

    Ku wa Kabiri tariki ya 06 Kanama 2024, nibwo ubuyobozi bwa BK Foundation, bwashyize umukono ku masezerano, kubufatanye n'imiryango itanu (FXB Rwanda, YWCA Rwanda, African Evangelistic Enterprise (AEE) Rwanda, Caritas Rwanda, na DUHAMIC-ADRI) ishyira mungiro umushinga w' IGIRE.

    Umunyamabanga Mukuru w'Umuryango Caritas Rwanda, Padiri Kagimbura Oscar, wavuze mu izina ry'imiryango yose, yavuze ko kwinjira mu mikoranire na BK Foundation, ari mu rwego rwo kurushaho kwagura ibikorwa kugira ngo bigere kuri benshi.

    Ati 'BK Foundation ije kutwongerera imbaraga, kuko mu bufatanye imbaraga zirushaho kwiyongera. Ibikorwa byacu bizarushaho kugera kuri benshi kandi binafashe mu guhindura ubuzima bw'urubyiruko rwanduye cyangwa rwagizweho n'ingaruka zikomoka ku agakoko gatera SIDA.'

    Umushinga wa IGIRE ufasha cyane urubyiruko rw'imfubyi, abana b'abakobwa bahuye n'ikibazo cyo gusama inda zidateganyijwe, urubyiruko rwanduye cyangwa rwagizweho ingaruka zikomoka kugakoko gatera SIDA, binyuze mu kububakira ubushobozi aho hari abajyanwa mu mashuri asanzwe, abandi bakajyanwa mu mashuri y'imyuga n'ubumenyingiro, ndetse bakanahabwa ubujyanama ku bikorwa bijyanye no kwiteza imbere no kwihangira imirimo.

    Uyu mushinga usanzwe ukora kuko watangiye mu 2022, bikaba biteganyijwe ko uzakomeza gushyirwa mu bikorwa kugeza mu 2027, ariko ubufatanye bwa BK Foundation n'iyi miryango bwo buzamara umwaka umwe ushobora kwongerwa nyuma y'ingenzurwa ry'ibyagezweho.

    Binyuze muri ubu bufatanye, urubyiruko rugera kuri 200 rwo mu turere twa Muhanga, Kayonza, Kicukiro, Rwamagana ndetse na Nyamasheke ni rworuzafashwa muri uyu mushinga wa IGIRE hagamijwe kubafasha mu kwiyubaka no kwiteza imbere bakazahabwa amasomo umunsi ku munsi mu gihe cy'amezi atandatu.

    Amezi atatu azakurikira, bazakora imenyerezamwuga mu bijyanye n'amasomo bakurikiranye, n'andi mezi 3 yo gukurikiranwa no gutunganya raporo bategurwa kwinjira mu murimo.

    Aya masezerano yashyizweho umukono, azatuma ibikorwa byari biteganyijwe muri uyu mwaka, bizakorwa harimo n'uruhare rwa BK Foundation.

    Ingengo y'imari y'uyu mwaka ingana n'asaga miliyoni 100 Frw, BK Foundation ikazatanga 40% yayo.

    Umunyamabanga Nshyingwabikorwa wa BK Foundation, Ingrid Karangwayire, yavuze ko imiryango y'iki kigo ihora ifunguye kugira ngo gikorane n'indi miryango ikoranira bya hafi n'abaturage baba bakeneye gushyigikirwa, kugira ngo bafashwe mu iterambere ryabo.

    Ati 'Turabashishikariza kutwegera, tugakorana nabo bagakomeza kongera imbaraga ishyirwa mu bikorwa ibiharanira iterambere ry'abaturage.'

    Umuyobozi wa gahunda ya ACHIEVE, ikurikirana ishyirwa mu bikorwa ry'umushinga IGIRE, Mutabazi Moïse, yavuze ko ubu bufatanye ari igisobanuro cy'iterambere rirambye kandi bukagaragaza ko bitari ingenzi cyane guhora hategerejwe ubufasha bw'amahanga.

    Ati 'Kuba abantu batavuga ngo abanyamahanga nibo bazadutera inkunga mu bikorwa bizakorerwa mu Rwanda, ahubwo hakaba hari abo mu rwego rw'abikorera babyumva kandi bafite ubushobozi n'ubushake bwo kuba bafasha Abanyarwanda baba bakeneye ubufasha bwabo. Ni ikintu cyiza.'

    BK Foundation, ni kimwe mu bigo bigize BK Group Plc, aho ibindi ari Banki ya Kigali, BK Capital, BK General Insurance, na BK Tech house.

    Umuyobozi wa gahunda ya ACHIEVE, ikurikirana ishyirwa mu bikorwa ry'umushinga IGIRE, Mutabazi Moïse, yavuze ko nta mpamvu yo gutegereza inkunga z’amahanga kandi mu gihugu hari ubushobozi

    Umunyamabanga Nshyingwabikorwa wa BK Foundation, Ingrid Karangwayire, yavuze ko imiryango y'iki kigo ihora ifunguye kugira ngo gikorane n'indi miryango

    Umuyobozi Mukuru wungirije wa ACHEIVE, Marianna Balampama, yashimye ubu bufatanye agaragaza ko buzatanga umusanzu ukomeye

    Umunyamabanga Nshingwabikorwa wa BK Foundation, Ingrid Karangwayire, ashyira umukono ku masezerano

    Umunyamabanga Mukuru w'Umuryango Karitas Rwanda, Padiri Kagimbura Oscar, yavuze ko iki gikorwa kizatuma ibikorwa byabo birushaho kugera kuri benshi

    Igikorwa cyo gushyira umukono kuri aya masezerano cyabereye kuri Ubumwe Grande Hotel, cyari cyitabiriwe n’abantu b’ingeri zitandukanye

    Aya masezerano agiye kumara umwaka azafatwa nk’igerageza ry’ubu bufatanye ku buryo bwazakomeza na nyuma y’umwaka

    BK Foundation yinjiye mu mikoranire n'imiryango itanu ikorera mu Rwanda ifasha mu ishyirwa mu bikorwa by'umushinga wa IGIRE uterwa inkunga na Pepfar ndetse na USAID

    Ubwo abari bahagarariye imiryango yose na BK Foundation, bari bamaze gushyira umukono ku masezerano

    BK Foundation izatanga 40% y’ingengo y’imari iteganyijwe gukoreshwa muri uyu mushinga mu gihe cy’umwaka


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/urubyiruko-200-rugiye-kungukira-mu-bufatanye-bushya-bwa-bk-foundation-na

  • Harimo ikinamo Umunyarwanda! Amakipe 10 ahenz… – #rwanda #RwOT

    Uko iminsi igenda ishira ni ko umupira wo ku mugabane w’Afurika ugenda utera imbere mu buryo bwose, haba mu bijyanye n’urwego rw’abakinnyi ndetse n’uburyo rw’ubucuruzi.

    Amwe mu makipe akomeye yinjiza akayabo k’amafaranga binyuze mu kugurisha abakinnyi, mu kugurisha uburenganzira bwo kwerekana imikino yayo no mu bafatanyabikorwa.

    Muri iyi nkuru tugiye kurebana amakipe akize ku mugabane w’Afurika aho yagiye yinjiza amafaranga menshi binyuze muri ubu buryo;

    10.FAR Rabat

    Ikipe ya Association Sportive des Forces Armées Royales izwi nka FAR Rabat ikina muri shampiyona y’icyiciro cya mbere muri Morocco, ikaba ifite agaciro ka Miliyoni 13.69 z’Amayero. Yashinzwe mu 1958, ikaba ari imwe mu zimaze igihe zinakunzwe mu gihugu cya Morocco.

    FAR Rabat ikinira imikino yayo kuri Prince Moulay Abdellah Stadium imaze gutwara ibikombe 13 bya shampiyona, 12 by’igikombe cy’igihugu, 4 bya Super Cup yo muri Morocco, 1 cya CAF Champions League ndetse na 1 cya Confederation Cup.

    Ubu bushongore n’ubukaka ni kimwe mu biyafasha kwinjiza amafaranga menshi ndetse bigatuma iza no ku mwanya wa 10 mu makipe yo ku mugabane w’Afurika.

    9.Raja Club Athletic 

    Raja Club Athletic izwi cyane nka Raja Casablanca nayo ikina shampiyona y’icyiciro cya mbere muri Morocco, ikaba ifite agaciro ka miliyoni 14.18 z’Amayero.

    Yashinzwe mu 1949, ikaba iherereye mu gace ka Casablanca. Imikino yayo iyakirira kuru Stade Mohamed V ifite ubushobozi bwo kwakira abafana ibihumbi 45 bicaye neza.

    Iyi kipe imaze kwegukana ibikombe 10 byo mu gihugu cya Morocco imbere ndetse yanakoze amateka yo kuba ikipe ya mbere yo ku mugabane w’Afurika ikinnye igikombe cy’Isi cy’amakipe cyabereye muri Brazil muri 2000.

    Uku gutwara ibikombe no kugira abafana benshi muri Morocco, ni bimwe mu bifasha Raja Casablanca kuza mu makipe akize ku mugabane w’Afurika.

    8.Wydad Athletic Club 

    Wydad Athletic Club nayo ni indi ikipe yo muri Morocco iza mu makipe 10 akize ku mugabane w’Afurika kuko ibarirwa agaciro ka miliyoni 14.21 z’Amayero.

    Iyi kipe yashinzwe mu 1937 nayo iherereye mu gace ka Casablanca. Imaze kwegukana ibikombe 22 bya shampiyona ya Morocco, 9 by’igikombe cy’igihugu, 1 cya CAF Super Cup, 1 cya African Cup Winners Cup na 1 cya CAF Champions League.

    Wydad Athletic Club yinjiza amafaranga binyuze mu kugurisha amatike ku bafana, abafatanyabikorwa no mu kugurisha abakinnyi.

    7.Kaizer Chiefs 

    Iyi kipe yo mu gihugu cya Afurika y’Epfo mu gace ka Johannesburg ifite agaciro ka miliyoni 15.88 z’Amayero. Kaizer Chiefs yashinzwe mu 1970, ikaba ari iy’umugabo witwa Kaizer Moutang.

    Iyi kipe ikinira kuri FNB Stadium nubwo itari yatwara igikombe cya CAF Champions League ariko yegukanye icya African Cup Winners Cup ndetse inafite ibikombe 13 bya shampiyona y’icyiciro cya mbere muri Afurika y’Epfo n’ibindi byo mu gihugu imbere.

    Kaizer Chiefs iza kuri uyu mwanya iheruka gusinyisha umunyezamu w’ikipe y’igihugu y’u Rwanda, Amavubi, Ntwari Fiacre imutanzeho arenga Miliyoni 400 Frw imukuye muri TS Galaxy.

    6.ES Tunis 

    Esperance Sportive de Tunis (ES Tunis) ni iyo mu gihugu cya Tunisia mu murwa mukuru i Tunis. Iyi kipe niyo ifite ibikombe byinshi muri iki gihugu ndetse iza no mu makipe akize ku mugabane w’Afurika kuko ifite agaciro ka Miliyoni 17.15 z’Amayero.

    Esperance Sportive de Tunis yashinzwe mu 1919, ikaba yakirira imikino yayo kuri Olympic Stadium Hamadi Agrebi of Rades ifite ubushobozi bwo kwakira abantu ibihumbi 60.

    Imaze kwegukana ibikombe 32 bya shampiyona ya Tunisia, 4 bya CAF Champions League ndetse na 1 cya Confederation Cup. Yinjiza amafaranga binyuze mu kwegukana ibikombe, mu bafana binjira muri Stade no mu bafatanyabikorwa bayo nka Kompanyi ya Delice Group.

    5. Zamalek SC

    Iyi kipe ni iyo mu gihugu cya Misiri mu murwa mukuru i Cairo ikaba ifite agaciro ka Miliyoni 17.40 z’Amayero. Yashinzwe mu 1911 ikaba ifitwe n’umugabo w’Umuherwe witwa Mortar Mansour.

    Iyi kipe yamenyekane cyane ku bwo guhangana na Al Ahly, yakirira imikino yayo kuri Cairo International Stadium ifite ubushobozi bwo kwakira abantu ibihumbi 75 bicaye neza. Zamalek SC imaze gutwara ibikombe birimo 14 bya shampiyona ya Misiri, 28 by’igikombe cy’igihugu na 4 bya Super Cup ya Misiri.

    Yatwaye Kandi 5 bya CAF Champions League, 1 cya African Cup Winners Cup, 4 bya CAF Super Cup ndetse na 1 cya CAF Confederation Cup. Iyi kipe niyo iza ku mwanya wa 4 mu makipe akize ku mugabane w’Afurika.

    4.Pyramids FC

    Pyramids FC yo mu Misiri mu murwa mukuru i Cairo ni imwe mu makipe akize ku mugabane w’Afurika kuko ifite agaciro kangana na 19.68 z’Amayero.

    Iyi kipe ntabwo ari iya kera kuko yashinzwe muri 2008 ishinzwe na Salem Al Shamsi. Amafaranga ifite iyakura muri uyu mugabo wayishinze kuko ni umwe mu baherwe bari mu gihugu cya Misiri.

    Pyramids FC kugeza ubu nta gikombe gikomeye iratwara ariko irimo iragenda yiyubaka binyuze mu kugura abakinnyi bahenze ku mugabane w’Afurika.

    3.Orlando Pirates 

    Iyi kipe yo mu gace ka Johannesburg muri Afurika y’Epfo ni imwe mu makipe amaze imyaka myinshi ku mugabane w’Afurika ndetse inubashywe.

    Usibye ibi kandi iza ku mwanya wa 3 mu makipe akize kuko ifite agaciro kangana na Miliyoni 22 z’Amayero. Orlando Pirates yashinzwe mu 1937, ikaba ifitwe na Irvin Khoza. 

    Imaze gutwara ibikombe bitandukanye birimo 9 bya shampiyona, 1 cya CAF Champions League ndetse na 1 cya CAF Super Cup.

    2. Al Ahly

    Iyi kipe ni iyo iza ku mwanya wa 2 mu makipe akize ku mugabane w’Afurika aho ifite agaciro ka miliyoni 32.30 z’Amayero. Al Ahly yashinzwe mu 1907 ikaba ifitwe na Abdul Rahman Eisa Al Mannai.

    Kimwe mu biyifasha kugira agaciro kanini harimo n’igikombe itwara kuko kugeza ubu imaze gutwara 43 bya shampiyona ya Misiri, 39 by’igikombe cy’igihugu na 14 bya Super Cup.

    Ku mugabane w’Afurika ho imaze gutwara 12 bya CAF Champions, 4 bya African Cup Winners Cup, 8 bya CAF Super Cup ndetse na 1 cya Confederation Cup.

    Al Ahly Kandi yinjiza amafaranga binyuze mu nganda ikorana nazo nka Shell Helix, Adidas ndetse na Banki ikomeye mu Misiri ya FABMISR.

    1. Mamelodi Sundowns 

    Ikipe ya Mamelodi Sundowns yo mu gace ka Pretoria muri Afurika y’Epfo ni yo kipe ya mbere ikize ku mugabane w’Afurika kuko ifite agaciro kangana na Miliyoni 33.55 z’Amayero.

    Iyi kipe yashinzwe mu 1970, ikaba ifitwe na Dr Patrice Motsepe usanzwe ari Umuyobozi w’impuzamashyirahamwe y’umupira w’amaguru ku mugabane w’Afurika ,CAF.

    Mamelodi Sundowns imaze gutwara ibikombe bikomeye birimo 17 bya shampiyona, 1 cya CAF Champions League, 1 cya African Football League ndetse na 1 cya CAF Super Cup.

    Source : https://inyarwanda.com/inkuru/145666/harimo-ikinamo-umunyarwanda-amakipe-10-ahenze-ku-mugabane-wafurika-145666.html