Blog

  • Gakenke ku isonga muri Ejo Heza na Mituweli #Rwanda #RwOT via @kigalitoday #rwanda #RwOT

    Akarere ka Gakenke ni ko kahize uturere twose tw
    Akarere ka Gakenke ni ko kahize uturere twose tw’igihugu mu kwitabira gahunda ya Ejo Heza na Mituweri 2021-2022

    Ni muri raporo yasohotse ku itariki 14 Kanama 2021, aho Akarere ka Gakenke kaza ku mwanya wa mbere muri izo gahunda zombi, bishimisha ubuyobozi bw’akarere n’ubw’Intara y’Amajyaruguru.

    Mu kiganiro Umuyobozi w’Akarere ka Gakenke, Nzamwita Déogratias yagiranye na Kigali Today, yavuze ko kuba aba mbere muri gahunda ya Ejo heza no gutanga mituweri, bituruka ku bufatanye abaturage bagirana n’abayobozi.

    Yagize ati “Ibanga rya mbere ni ugusobanurira umuturage gahunda za Leta akazumva, nko muri mituweri tumaze imyaka itanu tuba aba mbere uretse rimwe na rimwe Akarere ka Gisagara hari ubwo kaje imbere tukaba aba kabiri, ariko ibyo twabigize intego. Nko muri Mituweri ibanga dukoresha ni ibimina bya mituweri, aho bigera mu kwezi kwa gatanu tukarasa ku ntego abaturage bakayatangira rimwe, bikazamura imibare mu buryo bwihuse.

    Kuva muri Nyakanga abaturage bamaze gutanga mituweri ku kigero cya 91%, Umuyobozi w’Akarereka Gakenke akaba asaba abasigaye batarayitanga kugira vuba, mu rwego rwo kurengera ubuzima bwabo.

    Yagize ati “Icyo nsaba abaturage nk’uko tugeze kuri 91%, abo icyenda basigaye bishyure kugira ngo bataba umugogoro ku miryango yabo no ku gihugu, kubera ko kwivuza nta mituweri biba bivunanye, Abo mu cyiciro cya mbere bo Leta irabishyurira, abandi bo mu bindi byiciro bo bariyishyurira, ubwo rero turagira ngo bishyure hakiri kare bivuze umwaka wose, aho kwishyura bakerewe bakivuza amezi make”.

    Uwo muyobozi aravuga ko amafaranga amaze kuzigamwa muri gahunda ya Ejo heza mu Karere ka Gakenke, amaze kugera muri miliyoni 300, akaba asaba abaturage gukomeza kwitabira gahunda ya Ejo heza mu kwirinda ko mu gihe bazaba bageze mu zabukuru basabiriza.

    Ati “Muri Ejo heza ni ugushishikariza abatarizigamira kubyitabira, aho kuvuga bya bindi by’urukwavu rukuze rwonka abana, ahubwo abe yarizigamiye aho azaba arya ibye, aho kwanduranya n’abana be na bo baba bifitiye ingorane z’ubuzima bwabo bwa buri munsi”.

    Kuza ku isonga kw’Akarere ka Gakenke, byashimishije Umuyobozi w’Intara y’Amajyaruguru, Nyirarugero Dancilla, aho ku rubuga rwa twitter yagize ati “Ndashimira byimazeyo Akarere ka Gakenke kugeza ubu kari ku mwanya wa mbere ku rwego rw’Igihugu muri gahunda za Ejo Heza na Mituweli. Ndasaba n’utundi turere tw’Intara y’Amajyaruguru, gufatira urugero kuri ako karere, mu kuzamura ibipimo by’ubwitabire”.

    Muri izo gahunda zombi, uturere dutatu twa mbere ni Gakenke iza ku mwanya wa mbere, ako karere kagakurikirwa na Bugesera, Nyaruguru ikaza ku mwanya wa gatatu aho ikurikirwa na Gicumbi.

    Ni mu gihe uturere tugize Umujyi wa Kigali tuza mu myanya itatu ya nyuma, aho Gasabo ari iya 28, ku mwanya wa 29 hakaba Kicukiro mu gihe Nyarugenge iza ku mwanya wa nyuma.

    Muri Mituweri, ku mwanya wa mbere hari Gakenke iri kuri 88,7%, ku wa kabiri Gisagara ifite 88%, mu gihe Nyaruguru iza ku mwanya wa gatatu na 87,9%, ku myanya ya nyuma hari Gasabo iri ku mwanya wa 28 na 56,1%, ikurikirwa na Kicukiro na 48,2% ku mwanya wa nyuma hakaza Nyarugenge ifite 48%.


    source : https://ift.tt/3AOGKev

  • Rwamagana: Ubuyobozi bwihanganishije umuryango wa Iradukunda #Rwanda #RwOT via @kigalitoday #rwanda #RwOT

    Guverineri Gasana yasabye abaturage b
    Guverineri Gasana yasabye abaturage b’Umudugudu wa Nyarugenge kwima amatwi abashaka kubarangaza kuko Leta ibari hafi

    Yabitangaje ku Cyumweru tariki ya 15 Kanama 2021, mu biganiro yagiranye na bo nyuma y’urupfu rwa Irankunda Elisa bitaga Ndimbati wishwe arashwe n’umupolisi.

    Igirimbabazi Josée mushiki wa Iradukunda Elisa avuga ko musaza wabo yarashwe ku itariki 09 Kanama 2021, hafi saa moya z’ijoro.

    Avuga ko amakuru yamenye ari uko Iradukunda yarengeje isaha yo gutaha, afatwa n’abapolisi ngo arabarwanya baramurasa arapfa.

    Nk’umuryango ngo barifuza ko bahabwa ubutabera ndetse n’indishyi z’akababaro.

    Ati “Twishimiye ko Guverineri yadusuye akaduhumuriza ndetse n’umuyobozi w’Akarere yadufashije gushyingura n’ibindi. Ariko turifuza ko nanone twahabwa ubutabera ndetse n’indishyi z’akababaro.”

    Guverineri w’Intara y’Iburasirazuba Emmanuel K. Gasana avuga ko basuye abaturage b’Umudugudu wa Nyarugenge mu Kagari ka Akanzu mu rwego rwo kubahumuriza ndetse no kubagaragariza ko Leta yifatanyije na bo mu kababaro.

    Igikomeye ariko ngo kwari ukubasaba gukomera mu bihe bikomeye barimo byo kubura umuvandimwe wabo kandi ko iperereza rikomeje kandi bazamenyeshwa ibizarivamo.

    Agira ati “Ibyago byarabaye ariko twaciye mu bibazo byinshi mu mateka yacu ndetse anaremereye cyane, bitavuze ko kubura umuntu byoroheje ariko ni amateka twagiye tuyifatamo neza.”

    Akomeza agira ati “Iyo abantu bose bumviye umurongo wa Politiki wo kwimakaza ubumwe ndetse no kwitonda mu gihe gikomeye nk’iki, bakaba bari kumwe bagafatanya bagakurikirana ukuri aho kuri kukagaragara ni yo nzira nziza kandi tuzabamenyesha ibizava mu iperereza.”

    Yasabye abaturage kwima amatwi abashaka kubarangaza bakabatesha igihe ndetse n’umurongo ahubwo abasaba gukomeza ibikorwa bibateza imbere mu gihe iperereza rigikomeje.

    Yabijeje ko ubuyobozi burimo gukora ibishoboka byose kugira ngo uwakoze icyaha agihanirwe.


    source : https://ift.tt/3iO7LIY

  • Covid-19 yateje igihombo aborozi b’amafi #Rwanda #RwOT via @kigalitoday #rwanda #RwOT

    Kuradusenge Pelagie ni umworozi w’amafi mu kiyaga cya Kivu mu Karere ka Karongi. Ni akazi amazemo imyaka ine kandi avuga ko yigiyemo byinshi ariko ibihe bya Covid-19 ngo byabasubije inyuma kubera kubura abaguzi, kandi bakomeza kugaburira amafi.

    Aganira na Kigali Today, Kuradusenge yagize ati “Ubworozi bw’amafi bwari busanganywe ibibazo birimo kuba ibiryo byayo bihenda ariko ubu byabaye ibindi aho icyorezo cya Covid-19 cyaziye. Abaryi b’amafi baragabanutse kuko abaguzi benshi twari dufite bari amahoteli, utubari na resitora ariko bimwe ntibikora na ho ibindi ntibikora neza”.

    Kuradusenge avuga ko kuba abaguzi baragabanutse byatumye umusaruro ujya ku isoko ugabanuka.

    Ati “Nari nsanzwe ngurisha toni eshanu mu kwezi, ariko ubu ibiro 500 mbicuruza mu gihe cy’ukwezi cyangwa kurenga, ibi bituma amafi yagombye gusarurwa akomeza kugaburirwa bikaduhenda kuko muri ibi bihe bya Covid-19 umuntu ajya guhaha yabaze. Niba ikilo cy’ifi ari amafaranga 3500, abaturage bashyiramo imibare bakagura ibindi bihendutse ugasanga aborozi b’amafi abaguzi barabuze”.

    Uretse icyorezo cya Covid-19 cyagize ingaruka ku bworozi bw’amafi, abakora ubworozi bwayo mu Rwanda bavuga ko bari basanganywe ibibazo byo guhangana n’amafi ava mu mahanga kandi bikabamo imbogamizi kuko ava hanze aza ari ku giciro kiri hasi mu gihe amafi yo mu Rwanda igiciro kiri hejuru bitewe n’ibiryo bihenze.

    Kuradusenge avuga ko kubera ibiryo by’amafi bikorerwa hanze bigera mu gihugu bihenze, bituma n’igiciro cy’amafi kizamuka.

    Ati “Ibiryo tubikura hanze kandi biza ikilo kiri hejuru y’idolari, urebye utangiye ugaburira abana b’amafi, kugera ku mezi atandatu ngo uyasarure, usanga igiciro cy’ifi ipima ikilo kigeze ku ibihumbi 3. Ni amafaranga menhsi mu gihe usanga ifi iva mu Bushinwa ikilo kiri kuri 2800Frw”.

    Uwo mworozi ashima Leta yakuyeho imisoro ku bikoresho n’ibiryo by’amafi bikurwa hanze, ariko akayisaba ko yabafasha kubona inganda zishoboye zikora ibiryo by’amafi.

    Ati “Hari igihe ubituma bikakugeraho ibyo wari ufite byaragushiranye amafi yarashonje”.

    Izindi mbogamizi ziboneka mu bworozi bw’amafi ni ukubona abana b’amafi bataboneka mu ntara zose bigasaba gukora ingendo.

    “Iyo ugiye gufata abana b’amafi bigusaba gukora urugendo rurerure uyageza mu byuzi harimo ayapfuye, byari bikwiye ko buri ntara haboneka amaturagiro yegere aborozi”.

    Minisitere y’ubuhinzi yashyizweho politiki izamura ubworozi bw’amafi mu Rwanda aho kuva 2000 kugera mu 2020, umusaruro w’amafi ku mwaka wavuye kuri toni 7,300 ukagera kuri toni bihumbi 40.

    source : https://ift.tt/3xUWN8S

  • Zambia: Perezida Edgar Lungu yemeye gutsindwa amatora, ashimira Hichilema wamutsinze #rwanda #RwOT

    Perezida ucyuye igihe wa Zambia Edgar Lungu yemeye ko yatsinzwe amatora y'umukuru w'igihugu. Kuri televiziyo y'igihugu, yatangaje ati: 'Ndashaka gushimira umuvandimwe wanjye Hakainde Hichilema kuba yatorewe kuba perezida wa karindwi wa Zambia'. Perezida watowe, iyi yari inshuro ya Gatandatu yiyamamariza umwanya w'umukuru w'Igihugu.

    Bwana Lungu mbere yari yavuze ko ashobora kuregera mu rukiko ibyavuye mu matora aho yavugaga ko abatavugarumwe n'ubutegetsi bayakozemo uburiganya.

    Abantu benshi ku mbuga nkoranyambaga bashimiye Perezida Lungu ku gikorwa babonye nko gutsimbataza demokarasi ya Zambia n'urugero ku bindi bihugu. Ishyaka rya Perezida Lungu naryo ryashimiye Hichilema ku ntsinzi ye.

    Mu butumwa ryashyize kuri Facebook, ryanditse riti: 'Patriotic Front Party irifuza gushimira Perezida watowe, Hakainde Hichilema ku ntsinzi mu matora ya Perezida'.

    Iri shyaka nkuko BBC ibitangaza, ryari rimaze imyaka itandatu ku butegesi, rivuga ko rigiye gufata igihe rikareba ibitaragenze neza. Ryatangaje ko 'guhererekanya ubutegetsi byatangiye' kandi ko Perezida watowe yamaze kugezwaho abacunga umutekano akwiriye.

    Hichilema yatsinze mukeba we Lungu amurushije amajwi arenga miliyoni. Yari inshuro ya gatandatu yiyamamarije gutegeka Zambia. Inshuro eshanu zabanje yaratsindwaga.

    Gusahura ibya Lungu

    Hari amakuru y'uko abashyigikiye Perezida watowe bagiye gusahura iguriro rinini ryitiriwe Perezida ucyuye igihe Edgar Chagwa Lungu. Amafoto agaragaza iguriro rya ECL Mall mu mujyi wa Kitwe ryibasiwe n'abasahuzi yahererekanyijwe cyane benshi banegura ibyo bikorwa.

    Mu butumwa yanditse kuri Twitter, Perezida watowe Hakainde Hichilema yaburiye abari kwangiza iby'abandi kubihagarika. Ishami ry'urubyiruko ry'ishyaka United Party for National Development (UPND) rya Hichilema ryasabye abayoboke baryo kwishimira intsinzi mu mahoro.

    Munyaneza Theogene / intyoza.com

    Source : https://www.intyoza.com/zambia-perezida-edgar-lungu-yemeye-gutsindwa-amatora-ashimira-hichilema-wamutsinze/

  • Bane barimo David Bayingana bari mu maboko ya Polisi kuko baraye banywera inzoga muri Hotel bukabakeraho #rwanda #RwOT

    Aba bantu bane bafashwe mu gitondo cyo kuri uyu wa Mbere tariki 16 Kanama nyuma y’uko Polisi ikorera muri kariya Karere ifashe abandi bantu 26 bari mu gitaramo kiswe silent disco.

    Bivugwa ko hari abantu 67 basanzwe muri Hoteli yitwa Kivu Park ariko bagasanga bamwe muri bo bafite impusa zo kuba bari mu bikorwa by’ubukerarugendo.

    Abantu 41 barimo na David Bayingana bari bafite impusa z’ubukerarugendo barasigaye ariko basabwa kubahiriza amabwiriza yose yo kwirinda ikwirakwira ry’icyorezo cya COVID-19 arimo kubahiriza amasaha y’ingendo ndetse n’andi yose.

    Ngo mu gitondo cyo kuri uyu wa Mbere tariki 16 Kanama ni bwo Abapolisi basanze abantu bane barimo David Bayingana bari kuri comptoire y’akabari k’iriya Hoteli bari kunywa inzoga, bahita bajyanwa muri stade.

    Tuyishime Jean Bosco uyobora Umurenge wa Gisenyi, avuga ko bariya bantu barimo uyu munyamakuru David Bayingana, nubwo bafite ziriya mpusa zitangwa na RDB ariko bitabaha uburenganzira bwo kwica amabwiriza yo kwirinda ikwirakwira rya COVID-19.

    Uyu muyobozi avuga ko bariya bantu barenze ku masaga yo guhagarika ibikorwa kuko baraye banywa bukabacyeraho ndetse bakanasinda.

    Ati 'None se RDB itanga ibyangombwa byo gusinda no kurenga ku mabwiriza ? Uwo murongo hari aho wawubonye ?”

    Gusa uriya munyamakuru David Bayingana we yatangaje ko bafashwe nka saa moya n’igice za mu gitondo (07:30′) babyutse bagiye gufata ifunguro rya mu gitondo.

    Ubu twandika iyi nkuru, ibi byamamare biri muri stade ya Rubavu aho bagiye gukurikiza ibindi byose bikorwa ku bantu bafashwe barenze ku mabwiriza yo kwirinda ikwirakwira rya COVID-19.

    UKWEZI.RW

    Source : http://www.ukwezi.rw/Imyidagaduro/Bane-barimo-David-Bayingana-bari-mu-maboko-ya-Polisi-kuko-baraye-banywera-inzoga-muri-Hotel-bukabakeraho

  • Amerika yohereje abasirikare badasanzwe muri RDC kurwanya iterabwoba #Rwanda #RwOT via @kigalitoday #rwanda #RwOT

    Kuva tariki 13 Kanama 2021, itsinda ry’abasirikare ba Amerika ryageze i Kinshasa ndetse rihura na Perezida Tshidekedi n’ubuyobozi bw’ingabo za FARDC.

    Mike Hammer, Ambasaderi wa Leta zunze ubumwe za Amerika i Kinshasa, yasobanuriye ko inshingano z’abasirikare ba Amerika zijyajye no gutera inkunga FARDC mu kurwanya iterabwoba ndetse no gufasha abarinzi ba Pariki ya Virunga na Garamba mu Burasirazuba bwa Congo zibasirwa na ba rushimusi n’imitwe yitwaza intwaro ihungabanya umutekano.

    Hammer agira ati; “Bafite akazi ko gufatanya na Minisiteri y’Ingabo na FARDC mu gufasha itsinda rishinzwe kurwanya iterabwoba.”

    Akomeza avuga ko inshingano z’Abanyamerika ziri mu bufatanye bw’amahoro, iterambere no kubungabunga ibidukikije n’kuko biri mu masezerano yasinywe mu mwaka wa 2019 hagati ya DRC na Amerika.

    Uhagarariye Amerika i Kinshasa yagize ati; “Amerika ishyigikiye icyemezo cyafashwe na Perezida Félix-Antoine Tshisekedi Tshilombo cyo kugarura amahoro n’umutekano mu Burasirazuba bwa DRC no kurwanya ADF- NALU mu gutsinda uyu mutwe w’iterabwoba ”.

    Perezida Félix Tshisekedi Tshilombo yemereye Ubuyobozi bwa FARDC kohereza izo mpuguke mu Burasirazuba bwa Congo kurwanya iterabwoba, ubutumwa buzamara ibyumweru byinshi.

    source : https://ift.tt/2VSdxQS

  • Ubuzima bwabaye ingume: Covid-19 ishobora kwenyegeza ruswa ishingiye ku gitsina – #rwanda #RwOT

    Covid-19 ikigera mu Rwanda, Guverinoma yafashe ingamba zikakaye zirimo gufunga ibikorwa byose, abantu bajya mu rugo. Muri iyo nkundura Nadia yatakaje akazi kuko aho yakoraga bari bafunze.

    Kuva icyo gihe, uyu mukobwa wabashaga kwigurira icyo ashatse, akiyishyurira ishuri ndetse agafasha bamwe mu muryango, ubuzima bwamubereye ingume.

    Yabwiye IGIHE ko kubera uburyo ubuzima bukomeye, ubu icyo yasabwa cyose ngo abone akazi kamuha amafaranga amufasha gukemura ibibazo by’ibanze nka mbere, yagikora.

    Ati “Ibaze wari usanzwe ufite akazi wimenyeraga buri kintu ndetse ukagira n’icyo ukora no mu rugo. Muri ibi bihe ubwo habaye hari ikintu cyatuma ibyo bisubiraho nagikora. Erega n’akazi karabuze!”

    Uyu mukobwa ni umwe mu bihumbi by’abatakaje akazi mu bihe bya Guma mu Rugo, byatumye ubuzima bwabo busubira hasi, bikaba byatuma hari abishora mu bikorwa cyangwa ingeso mbi, cyangwa se hakagira ababyuririraho babafatirana.

    Impirimbanyi zitandukanye mu guteza imbere abagore n’izirwanya ruswa, zigaragaza ko ingaruka za Covid-19 zishobora kuzenyenyegeza ubwiyongere bwa ruswa ishingiye ku gitsina.

    Urubyiruko ni bo benshi bagezweho n’izi ngaruka za Covid-19, kandi bakomeje guhura n’ikibazo cy’ubushomeri ndetse mu minsi yashize ku mbuga nkoranyambaga benshi bavugaga ko muri Afurika hateye ikindi cyorezo cyitwa Poshvid-20 [Umufuka urimo ubusa].

    Ubushakashatsi bwakozwe n’Ikigo cy’igihugu cy’ibarurishamibare, NISR, bwerekana ko kubera ingaruka za Covid-19 ubushomeri bwavuye kuri 16% muri Kanama 2020 bugera kuri 20.3% muri Gushyingo 2020 ndetse benshi mu babuze akazi ari abakobwa kuko biyongereyeho 2.6% ugereranyije n’abahungu biyongereyeho 1%.

    Umunyamabanga Nshingwabikorwa w’Umuryango ushinzwe kurwanya ruswa n’akarengane, Transparency International Rwanda, Mupiganyi Appolinaire yavuze ko ibibazo bya Ruswa ishingiye ku gitsina byiyongereye kandi bishobora no kuziyongera kurushaho kubera ingaruka za Covid-19.

    Yatanze urugero rw’umwe mu bakobwa wabagejejeho ikibazo cyamubayeho, ubwo yajyaga gusaba akazi, umukoresha akabanza kumusaba ko baryamana.

    Ati “Hari ubuhamya bw’umwana w’umukobwa yatugaragarije igihe twari tuvuye muri Guma mu Rugo, aho yagiye gushaka akazi muri hoteli imwe, nuko umukoresha aramubwira ati ’mbere y’uko nguha aka kazi ugomba kumpa ishimishamubiri [ruswa ishingiye ku gitsina’].”

    “Tumubajije uko yabyitwayemo twasanze ari umwana w’umukobwa wihagazeho, kuko yabwiye uwari ugiye kumuha akazi ko ikimuzanye ari akazi ko gukora muri hoteli atari ugukora imibonano mpuzabitsina n’abakiliya cyangwa n’umuyobozi we.”

    Ubutwari nk’ubwo bwo kwivana muri icyo kibazo, bwongeye kugaragara mu kwezi gushizwe, ubwo inzego zishinzwe ubugenzacyaha zataga muri yombi umwe mu bakoreraga sosiyete icunga umutekano ya HIGHSEC CO Ltd, wafashwe akekwaho kwaka ruswa y’igitsina abakobwa babiri yari yahaye akazi ku bitaro bya Gisenyi.

    Uwo mugabo yafashwe umugambi atarawugeraho ariko yari yaranze gutanga konti zabo ngo bahembwe, mu gihe batararyamana na we.

    Nubwo ari ubutwari guhakana ruswa nk’iyo, hari bamwe mu bakobwa bumvikanisha ko bayisabwe biteguye kuyitanga kubera ubuzima bubi bwatewe na Covid-19, nubwo babizi ko harimo ingaruka nyinshi.

    Hari umukobwa urangije muri imwe muri Kaminuza zikomeye mu Rwanda, ibijyanye n’ubukungu. Nta kazi arabona ariko avuga ko aramutse asabwe ruswa y’igitsina, yiteguye kuyitanga.

    Yagize ati “Nabyemera tu, kuko hari n’abararanira ubusa.”

    Inzego z’abikorera ziratungwa agatoki mu higanje ruswa y’igitsina

    Umuyobozi ushinzwe kongera ubushobozi mu Mpuzamiryango Pro-Femmes Twese Hamwe, Nkundimfura Rosette, yavuze ko iyi ruswa ishingiye ku gitsina yeze mu Rwanda cyane mu nzego z’abikorera ndetse ko hakiri urugendo rurerure kugira ngo icike burundu.

    Ati “Ntabwo abahungu bahura na yo cyane kuko umuhungu bashakaho ruswa kenshi bamusaba amafaranga […] ariko iyo bigeze ku bakobwa n’abagore, bareba ruswa y’igitsina kuko hari nubwo bibaho ugasanga n’iyo yatsindira akazi, ntibashobora kumuha ‘contract’ batabanje kumusaba ko baryamana.”

    “Iki ni ikintu kimaze gufata indi ntera mu Rwanda nubwo bitajya hariya ku ma radiyo, cyangwa televiziyo ngo babivuge kubera ko n’abashaka kubivuga babivugira mu gikari, ariko biragoye ko yacika.”

    Mupiganyi avuga ko abakwa iyi ruswa bakwiye kwihutira gutanga amakuru amazi atararenga inkombe, kugira ngo ikibazo gikurikiranwe hakiri kare byorohe kugikurikirana.

    Ati “Icyo nakwizeza ni uko iyo hari umuntu uduhaye amakuru, gufatirwa mu cyuho ni ibintu byoroshye kuko dufite bamwe bafatiwe mu cyuho barimo bagerageza kwaka umuturage ruswa ishingiye ku gitsina, ndetse inzego zari zirimo kubikurikurana ngira ngo hari uwakatiwe gufungwa imyaka irindwi.”

    Ruswa y’igitsina si yo kamara…

    Mupiganyi avuga ko 85% by’abakwa ruswa y’igitsina ari abakobwa, aho avuga ko nubwo akazi kabuze gutanga ruswa y’igitsina ku bagabo b’abanyerari bahora barekereje atari byo bizatuma babona akazi.

    Yavuze ko n’iyo bakabona, kubyemera ari ukwiteza ibibazo kuko uwo mugabo wabikoze atabaha agaciro mu kazi kandi buri gihe abishakiye, ntibashobora kumuhakanira.

    Ati “Abatanga ruswa y’igitsina bumva ko ntacyo byabatwara ari akanya gato gusa bakabona akazi, ariko ako kazi nta nyungu ifatika kazamugezaho kuko nagera muri ako kazi uzasanga yabaye umugore w’uwo mukoresha cyangwa w’uwo wamuhaye akazi.”

    Nkundimfura yavuze ko umukobwa iyo yiyubashye, bituma n’umukoresha amwubaha bikamubera ikiraro cyo kugera ku nzozi ze, nta nkomyi.

    Mupiganyi we avuga ko buri wese afite uburenganzira bwo guhabwa akazi ko ntacyo akwiriye gutanga nk’impongano kugira ngo akunde agahabwe yaba muri leta cyangwa mu bikorera, kuko uretse ingaruka zisanzwe za ruswa mu kazi iyi y’igitsina igira ingaruka ku buzima bw’umuntu bwite n’ubw’umuryango we.

    Kugeza ubu ruswa y’igitsina ihanwa nk’ikindi cyaha cya ruswa cyose, aho itegeko rivuga ko uwakiriye ruswa n’uwayitanze bose bahanwa kimwe ariko iyo uyitanze atanze amakuru iperereza ritarangira adakurikiranwa.

    Uhamijwe icyo cyaha ahabwa igifungo cy’imyaka iri hagati y’itanu n’umunani, ishobora kugera ku icumi iyo uwakoze icyaha ari umuyobozi.

    Mupiganyi Appolinaire yavuze ko abagore n’abakobwa batswe ruswa ishingiye ku gitsina bakwiriye kuba intwari bakabimenyekanisha kugira ngo irandurwe burundu

    Nkundimfura Rosette yavuze ko kuba umugore cyangwa umukobwa yahabwa akazi kuko yatanze ruswa y’igitsina, nta cyizere cy’uko azakagiriramo amahoro aba afite

    source : https://ift.tt/3xRgSg8

  • Umudive wabonye ’licence’ bwa mbere mu Rwanda: Ikiganiro na Pst. Ezra Mpyisi ufite amateka yihariye – #rwanda #RwOT

    Ezra Mpyisi arabura umwaka umwe ngo yuzuze imyaka ijana ariko ubuhanga buri mu magambo avuga, ni umwimerere nk’umusore w’imyaka 30. Ni umwe mu nararibonye nke u Rwanda rusigaranye kuri ubu, kuko aruzi neza rukiri ibihuru, ku Muhima hagitaha impyisi, i Rwamagana hakiri amashyamba, Rukali ikiri Umurwa Mukuru w’u Rwanda.

    Uyu mukambwe ubuzima bwe bwose yabumaze ari umubwirizabutumwa bwiza mu Itorero ry’Abadiventisti b’Umunsi wa Karindwi ari na byo byamuhesheje kuba mu Nama Nkuru y’Igihugu, yagiraga inama Umwami Mutara III Rudahigwa.

    Rudahigwa amaze gutanga, Mpyisi yakomeje kugira inama Umwami Kigeli V Ndahindurwa wamusimbuye kugeza mu 1960 ubwo yahezwaga ishyanga n’Ababiligi, ku busabe bw’Ishyaka Parmehutu.

    Mpyisi u Rwanda aruherukamo ubwo, yagiye hanze nk’impunzi arugarukamo mu 1997 rumaze imyaka itatu rubohowe.

    Yaganiriye na IGIHE, ava imuzi amateka y’ubuzima bwe, urwibutso afite ku bihe byashize n’ibibazo byugarije igihugu muri iki gihe nk’inda ziterwa abangavu, ruswa, ibyerekeye amadini n’ibindi.

    Nubwo bamwe bakeka ko ashaje ubuzima abayemo buratangaje. Ubwo namusuraga nasanze yicaye mu ruganiriro, akikijwe n’ibitabo by’amoko yose ariko ari gusoma Bibiliya.

    Hari umusore nahasanze wanyongoreye ko aryama amasaha make ku munsi, undi mwanya akawuharira gusoma. Yanambwiye ko ari kwandika igitabo nubwo icyo kizaba kivugaho nahavuye ntarakimenya. Mudasobwa yifashisha acyandika yo nayirabutswe iri imbere ye mu ruganiriro.

    IGIHE: Pasiteri Ezra Mpyisi ni muntu ki?

    Mpyisi: Navutse mu 1922, mvukira hafi y’i Nyanza ahari hari umurwa w’umwami. Njya mu ishuri ry’abadiventisiti, imyaka itangira nayigiye Rwamwata iwacu, ikurikiyeho nyigira i Gitwe mu misiyoni y’abadiventisiti. Ndakomeza kugeza ubwo nabaye mwarimu.

    Kaminuza nayigiye muri Zimbabwe, abazungu ni bo bategekaga, ni bo banyoherejeyo. Ninjye mudiventisiti mu bo mu Rwanda, Burundi na Congo, wabonye bwa mbere icyangombwa cy’icyiciro cya kabiri cya Kaminuza mu bijyanye n’Iyobokamana (Théologie).

    Mba pasiteri, nkanigisha abandi bapasiteri, ndabikora ariko ndi pumbafu. Ubupasiteri nabuhawe mu 1951 kandi ntigiza nkana, nzi ko ndi mu idini y’ukuri izanjyana mu ijuru, nzi ko ibyo nkora ari iby’ukuri. Nkavuga uko nigishijwe, nta gutekereza, ndi kasuku babwira na yo igasohoka ikavuga.

    Mbibamo, njya mu mahanga ndahaba, ndahakora mba impunzi igihe kiragera ndahunguka, ngaruka mu Rwanda.

    Ariko iki gitabo cyitwa Bibiliya sinyurwe, ibikirimo nkabona ntabyumva kandi narize Tewolojiya muri Kaminuza, nkabitwara nk’uko abandi babitwara. Nkomeza kucyiga, kugeza ubwo naje kumenya iki gitabo cyitwa Bibiliya. Ni impumeko y’Imana ariko cyanditswe n’abantu, kikabamo ibintu by’amafuti n’iby’ukuri.

    Iby’amafuti byashyizwemo n’abo bacyanditse, iby’ukuri ni uko gikomoka ku Mana. Ubu ni byo ndimo.

    IGIHE: Urangije kwiga muri Zimbabwe wahise ukomereza mu biki?

    Mpyisi: Muri Zimbabwe nagiyeyo ndi impunzi, ndangije njya mu mahanga. Narangije mu 1964, nagarutse mu Rwanda ejo bundi mu 1997.

    Nagiye muri Kaminuza mfite abana batatu, kera abantu bigaga babyaye.

    IGIHE: Ubwo kwita ku muryango n’amasomo ntabwo byakubangamiraga?

    Mpyisi: Byari imvune ikomeye ariko misiyoni ikabidufashamo.

    Ubu rero ndigisha Bibiliya mu buryo bushya. Ubu bagenzi banjye b’abapasiteri n’abapadiri baravuga ko nataye umutwe, burya iyo umuntu ari pumbafu, abantu bamukomera mu mashyi kuko na bo ari pumbafu. Waca akenge abagukomeraga mu mashyi bakakuvuma. Ubu mfite ibibazo ariko nkisunga iki gitabo Bibiliya, nkumva icyo kivuga.

    Nkamenya inkomoko y’amadini ishyano ryose yuzuye mu Isi. Burya ni abiri gusa, nta dini ya gatatu ibaho. Ni idini y’Imana n’iya Satani. Indi se yaba iya nde? Icyo ni ikintu gitangaje namenye.

    IGIHE: Ariko n’abo bandi bakoresha icyo gitabo

    Mpyisi: None se abicana sibo basoma iki gitabo? Imana se irica? Imana ifite ibirango birindwi biyiranga, urabizi? Satani we ibimuranga ni ibihumbi n’ibihumbi. Icya mbere ni ugukora ibyaha, abakora ibyaha ni aba Satani kandi ibihembo by’ibyaha ni urupfu. Intsinzi y’icyaha ni Imana.

    IGIHE: Ese habaho umuntu udakora icyaha?

    Mpyisi: Ufite Yesu, uri mu idini ya Yesu ariko amufite mu bwonko, si ukumuvuga ku rurimi. [Agomba kuba] yaramutashye mu bwonko, ari we uyobora ibitekerezo bye, kandi uyoborwa n’ibitekerezo bya Yesu ntiyica.

    Abakora ibyaha bapfuye bazazuka noneho bapfe urw’iteka ryose. Yesu ntiyaje kunkiza urwa none rwo gupfa nkazazuka, yaje kunkiza urw’iteka ryose. Uwakoze ibyaha akabireka azazuka ubutazongera gupfa.

    IGIHE: Ese wamenye ryari ko wahoze usoma Bibiliya bunyuguti?

    Mpyisi: Bitwara igihe, ugenda uvumbura duke. Ntabwo navuga itariki, hapana! None nunguka aka, ejo nkunguka akandi. Ako nungutse nkagacyura mu bwonko bwanjye. Nta tariki n’iri joro hari ibyo naraye nungutse.

    Abandi ngo Yesu arababonekera! Njye ntarambonekera, ndi umuntu si ndi ihene, sindi inka. Ndatekereza, ngasoma nkamenya,nkicuza.

    Abandi ngo babonekewe, kandi ubwo ni abadayimoni bamubonekeye, ngo ni abamalayika kandi ari abadayimoni. Abamalayika ba satani bakakubonekera, bakiyita ab’Imana.

    IGIHE: Hari abantu bamaze iminsi bafatwa na Polisi bagiye gusengera mu butayu, munsi y’amabuye, bakajyayo bihabanye n’ingamba zashyizwe zo kwirinda Covid-19, ubavugaho iki?

    Mpyisi: Mu birango birindwi biranga Imana, ibera hose icyarimwe. Wagiye iriya kwenda iki? No mu nzu yawe irahari. Ntibwirwa kuko izi byose n’ibyo utekereza utarabivuga irabizi, urayibwira iki? Urayisaba ngo igukize Corona? Corona yaje Imana yagiye he? Yari yapfuye se, Imana irapfa?

    Uravuga ngo igukize Corona? Yaje itayireba se? Kuki itayihagaritse mbere? Umva amasengesho ukuntu ari amashenzi. Ngo nkiza iyi ntare irandya, yaje Imana yagiye he? Yari yasinziriye se mama?

    IGIHE: Hari ikibazo gihangayikishije muri iyi minsi kijyanye no guterwa inda kw’abangavu, umuti uhamye ubona waba uwuhe?

    Mpyisi: Baze mbahe umuti wo gusambana. Iki gitabo [Bibiliya], uragisoma [cyagucengera] ukabicikaho pe!

    IGIHE: Ariko n’ubundi Abanyarwanda benshi ni abakiristu, icyo gitabo baragikoresha

    Mpyisi: Ariko ntibazi uwo muti kandi bafite Bibiliya. Utwangavu twacu ibihumbi n’ibihumbi, ingimbi ibihumbi n’ibihumbi, ese ko bavuga abangavu ntibavuge ingimbi? Abangavu nibo bitera inda se? Umva urwo Rwanda rw’ejo rurashize.

    IGIHE: Ibyo gukoresha agakingirizo n’indi miti yo kuboneza urubyaro ntacyo byafasha?

    Bibasha guhagarika na SIDA se? Ndaguha intsinzi itagabanya, itsembaho. Ntuzapfe wanduye ariko igihe usambana, nta ntsinzi. Intsinzi yo gusambana iri aha muri iki gitabo. Ni ukugira Yesu mu bwonko bwawe.

    Ruswa ntiyatesheje abayobozi umutwe? Ngo miliyari zabuze kandi abazitwaye ntawe twumvise afungwa, kandi miliyari zagiye.

    IGIHE: Hari igihe ibimenyetso bibura

    Mpyisi: Ibimenyetso se uzapfa ubibonye? Kuki wigiza nkana? Sha, ariya mafaranga bajyanye i Rwamagana berekana ibirundo, ibirundo byatwawe n’imodoka ahari ebyiri, byatwawe n’umujura wavuye hanze? […] Uze nguhe intsinzi yo kunyurwa n’uduhumbi twawe 50 uhembwa kandi wumve ukize. Unyurwe no kugura akamodoka ka miliyoni eshatu, abandi bagura iza magana, si icyo gituma bajya kwiba se? Abo babona ikibahaza se?

    Nk’ariya mafaranga bibye, zirikana Abanyarwanda bagiye gupfa bajyaga gukizwa no kuvurwa na yo. Nawe ukavuga ngo Corona? Umunyarwanda ni we Corona. Uwibye ariya mafaranga ni Corona mbi. Muze mbabwire intsinzi […] bati tukugize Meya, tukugize Minisitiri, uti sinshaka. Wowe wahakana iyo ntebe? Ikiruta ibyo byose ni cyo nashyikiriye.

    IGIHE: Ntabwo wigeze wifuza kuba muri iyo myanya?

    Mpyisi: Sinakubwiye ko nari pumbafu? Nari uwo mvuga none sinkiri we. Umva icyo nshimira Imana, ndiyizi sinkiri wa wundi.

    IGIHE: Ubwo ushaka kuvuga ko nidusoma neza Bibiliya ibibazo byose bizashira?

    Mpyisi: Uzaba undi. Bati ka gahungu kari karatubujije amahoro, nimugasange mwumve uko kameze, kararyoshye ni impamo!

    IGIHE: Kuba umupasiteri cyangwa padiri yasezeranya abageni, umukobwa atwite ubifata ute?

    Mpyisi: Ubasezeranya se we ni muzima? Banza urebe ubasezeranya mbere yo kujya muri abo. Uzi abantu yishe? None uramubuza gusezerana. Umubuza kujya gushyingirwa se ni nde, ko na we asambana?

    None uramubuza gusezeranya abatwite! Uzi abantu yishe, uzi abantu yirukanye ku mirimo abarenganya, abana babo bagapfa basabiriza, none ngo ntiyashyingira? Shyingira. Urabyanga uri nde se? Uricana ukabuza abantu gushyingira?

    IGIHE: Ukurikije uko urubyiruko rwitwara muri iki gihe, ni iyihe nama warugira ngo ejo habo harusheho kuba heza?

    Mpyisi: Baze mbajyane muri Bibiliya [..] Yesu ntabwo yaje kuduha amafaranga, yaje kudukiza. Ntiyaje kudukiza Corona, yaje kudukiza gukora icyaha.

    Mpyisi avuga ko abantu bamenye neza icyo Bibiliya yigisha, hari ibibazo bitandukanye byagabanyuka

    source : https://ift.tt/3m77Klx

  • Gicumbi: Umugabo yiyahuye nyuma yo gukubita inyundo umugore we n’umukazana – #rwanda #RwOT

    Inkuru y’urupfu rw’uyu mugabo Mbikamunda yamenyekanye mu gitondo cyo ku Cyumweru tariki ya 15 Kanama 2021.

    Amakuru aturuka mu Murenge wa Rubaya, yemeza ko uyu mugabo wari uzwi mu itsinda ry’abarembetsi we n’abahungu be, yemeza ko yagiranye amakimbirane n’umugore we ahita amukubita inyundo mu mutwe mu buryo bukomeye.

    Bivugwa ko Mbikamunda akimara gukora aya mahano umukazana we muri uwo mwanya yatabaye na we ahita amukubita inyundo mu mutwe abona kwiyahura akoresheje umuti bashyira mu myaka witwa kiyoda.

    Umunyamabanga Nshingwabikorwa w’Umurenge wa Rubaya, Bayingana Theogène, yemereye IGIHE ko uyu mugabo yiyahuye nyuma yo kugirana amakimbirane n’umugore we anashimangira ko yari amaze amezi abiri gusa afunguwe.

    Yagize ati “Ni byo yiyahuye akoresheje umuti ushyirwamu myaka, ubusanzwe yari umuntu wakunze kurangwa n’ibikorwa by’uby’uburembetsi no gucuruza kanyanga ndetse no kuyitwara kandi yari yarananzwe kenshi ku buryo ubu yari amaze amezi abiri gusa afunguwe kuko ubwo aheruka gufungwa yari yazize gutema inka y’umukuru w’umudugudu ngo kuko yamutanzeho amakuru y’uburembetsi.”

    Akomeza avuga ko uyu mugabo Mbikamunda akimara gukora aya mahano we n’umugore we ndetse n’umukazana we bahise bajyanwa mu Bitaro.

    Ati “Twahise dutabara tumujyana ku Kigo Nderabuzima cya Rubaya ariko na bo bahita bamwohereza ku Bitaro bya Byumba.”

    Yongeyeho ko Umugore wa Nyakwigendera n ‘umukazana we kugeza ubu barembeye mu bitaro bya Byumba aboneraho gushishikariza abaturage kuva mu bikorwa by’uburembetsi nk’abaturiye hafi y’umupaka kuko bitemewe.

    Ibiro by’Akarere ka Gicumbi

    source : https://ift.tt/3CRgv9j

  • Hagiye kubakwa izindi gare mu Mujyi wa Kigali n’inkengero zawo – #rwanda #RwOT

    Iyo amashuri atangiye cyangwa afunze, iyo ibihe by’iminsi mikuru byageze cyangwa hashyizweho ingamba nshya zo kwirinda COVID-19, Gare ya Nyabugogo igaragaramo umubyigano ndetse bamwe bakabura imodoka zibatwara.

    Mu gukemura icyo kibazo, Umuyobozi w’Umujyi wa Kigali wungirije ushinzwe imiturire n’ibikorwaremezo, Dr Mpabwanamaguru Merard, yabwiye The New Times ko hagiye kubakwa izindi gare ebyiri ziyunganira.

    Imwe izubakwa i Gahanga muri Kicukiro, indi yubakwe i Rusororo muri Gasabo. Ni ukuvuga ko buri karere mu tugize Umujyi wa Kigali kazaba kagize gare yako kuko Nyabugogo iri muri Nyarugenge.

    Yagize ati “Nk’uko igishushanyo mbonera cy’Umujyi kibyerekana, tuzaba dufite gare z’imodoka mu myaka ibiri iri imbere kugira ngo dukemure ikibazo cy’umubyigano uhora mu ya Nyabugogo.”

    Dr Mpabwanamaguru yavuze ko Gare ya Gahanga izubakwa kuri hegitare 40,4 itware hafi miliyari eshatu z’amafaraanga y’u Rwanda, mu gihe iya Rusororo izubakwa kuri hegitari 115,4 igatwara miliyari eshanu.

    Uwo muyobozi yakomeje agira ati “Iyo gare yubatswe haboneka n’aho ibikorwa by’ubucuruzi byinshi byakorerwa ndetse bigatanga amahirwe y’akazi kuri bamwe.”

    Bamwe mu batwara imodoka zitwara abagenzi rusange bagaragaje ko bishimiye ibyo bikorwa remezo bigiye kuza kubafasha.

    Uwitwa Bizimana Alex yagize ati “Tuzashobora gutwara abantu nta muvundo kandi ibyago byo gukora impanuka byahoraga bihari bizagabanuka.”

    Uretse izo gare ebyiri zatangajwe n’Umujyi wa Kigali, Minisitiri w’Ibikorwaremezo, Amb. Gatete Claver aherutse kubwira Inteko Ishinga Amategeko ko hari umushinga wo kubaka gare z’imodoka mu turere duhanye imbibi na Kigali.

    Harimo nk’iya Kamonyi izajya ifasha abaturuka mu Majyepfo n’iy’i Shyorongi ku bava mu Majyaruguru.”

    Bamwe mu bakora ingendo bavuze ko bizeye ko nizimara kubakwa bizabakemurira ikibazo cyo kubura imodoka bahuraga na cyo.

    Uruvunganzoka rw’abagenzi bahurira muri Gare ya Nyabugogo berekeza mu Ntara zose z’igihugu

    source : https://ift.tt/3AMpMxG