Blog

  • Yahuriranye na CHOGM2022: Niyivuga Vestine ya… – #rwanda #RwOT

    Niyivuga Vestine ukunze kumvikana mu ndirimbo zikangura abantu ku bijyanye no kugaruka kwa Yesu, ubu noneho yasohoye indirimbo irimo amashimwe y’imirimo ikomeye avuga ko Imana yakoze mu gihugu cya kavukire ye. 

    Mu butumwa atangwa muri iyi ndirimbo “Andi mateka”, avuga ku bihe bibi igihugu cy’u Rwanda cyanyuzemo birimo amacakubiri, ubuhunzi ndetse na Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994. Mu magambo y’indirimbo agira ati: “Abatubyaye batubwira iby’iminsi yabo, amacakubiri gucibwa kw’ababatwara, kwangirwa umwandu, amatage, guta gakondo, imibirogo y’abana b’Abanyarwanda.”

    Avuga kandi ku bihe bishya u Rwanda rwagize aribyo yise andi mateka, agira ati “Waduhaye andi mateka, abo ku mpera barabyumva, uduha abahanga ngo umurunga wongere uhame. Wibutse imbabazi, wibutse urukundo rwawe, ubiduhera ubuntu twe Abanyarwanda.”

    Iyi ndirimbo isohotse mu gihe mu Rwanda hateraniye inama ya CHOGM ihuje Abakuru b’ibihugu na za Guverinoma zikoresha ururimi rw’Icyongereza. Ni inama iri kubera mu Mujyi wa Kigali kuva tariki 20-26 Kamena 2022. Twifuje kumenya niba yaba ifitanye isano n’iyo nama cyane ko hari aho agira ati “n’abamahanga babonye umugisha wacu”.

    Niyivuga Vestine yadusubije ko ari uguhurirana gusa, ko ntaho bihuriye rwose. Agira ati, “Njye natekereje amateka numva ku gihugu cyacu, ndebye uko kiri ubu numva nk’abanyarwanda dufite umwenda ku Mana wo kuyishima aho yadukuye.”

    Niyivuga Vestine yaherukaga gusohora indirimbo yise “Mugabe w’amahanga” mu Ukuboza 2021 ikaba ari indirimbo yahimbazaga Imana ivuga ku gukomera kwayo.

    REBA HANO INDIRIMBO NSHYA “ANDI MATEKA” YA NIYIVUGA VESTINE

    Source : https://inyarwanda.com/inkuru/118458/yahuriranye-na-chogm2022-niyivuga-vestine-yasohoye-indirimbo-nshya-andi-mateka-yo-gushima–118458.html

  • Urugendo rwa Museveni i Kigali rutumye yitwa Umugambanyi, Hari amasezerano ashobora guseswa #rwanda #RwOT

    Abanenshi mu Banyekongo bavuga ko mu gihe Museveni azi neza ko barimo gucana umubano n’u Rwanda we, akaba akomeje kuwuzahura narwo, bikwiye gushidikanywaho muri aka karere ka Afurika y’Iburasirazuba.

    Aba basesenguzi baganiriye na Media Congo, bakomeje bavuga ko bigoye guhana u Rwanda muri aka karere rugihuje imbaraga na Uganda, ari naho bahise bemeza ko kugirango M23 ifate Bunagana yafashijwe bidasubirwaho n’ingabo za Uganda bavuga ko zaje gufasha abavandimwe babo b’u Rwanda bari bakomeje gukubitirwa inshurio mu mujyi wa Bunagana.

    Ubutumwa bwa Muhoozi ku rugendo rwa se bwateye benshi u burakari.

    Agaruka ku ruzinduko rwa se n’uko yakiriwe mu Rwanda, Lt Gen Muhoozi Kainerugaba uheruka kwitwa n’ubuyobozi bwa RD Congo umugambanyi, yagize ati :'Ushobora kugerageza kurwanya Abachwezi gusa ntuzigera ubatsinda. Inkotanyi Cyane ! Abanyarwanda Murakoze cyane’

    Kuri bamwe mu banyekongo ngo ubu butumwa babufashe nka gihamya ikwiye kugenderwaho ingabo za Uganda UPDF, nazo zikurwa ku rutonde rw’iza EAC zizaza guhashya imitwe y’inyeshyamba kuko ngo nazo zaza ziri ku ruhande rw’u Rwanda.

    Bavuga ko ubu butumwa bwa Muhoozi bwerekana ko u Rwanda na Uganda badakiye gufatwa nk’abantu babiri, ahubwo ko ari umuntu umwe, kandi ngo bumva ko iyo urwanyije umwe uba urwanyije bose.

    Source : http://www.ukwezi.rw/1-1/Amakuru-anyuranye/Urugendo-rwa-Museveni-i-Kigali-rutumye-yitwa-Umugambanyi-Hari-amasezerano-ashobora-guseswa

  • Kamonyi: Mu kwibuka abari abakozi ba Leta, Meya yagarutse ku bimenyetso bigaragaza ko Jenoside itazongera #rwanda #RwOT

    Ubuyobozi bw'Akarere ka Kamonyi n'Abakozi babwo, kuri uyu wa 24 Kamena 2022 bibutse ku nshuro ya 28 Jenoside yakorewe Abatutsi, abari abakozi ba Leta bishwe muri Jenoside mu byari makomine 6 yaje guhurizwa hamwe akabyara Kamonyi y'Ubu. Dr Nahayo Sylvere, Umuyobozi w'Akarere mu ijambo rye, yahumurije abitabiriye'Kwibuka', by'umwihariko Abarokotse Jenoside yakorewe Abatutsi, ababwira ko nta Jenoside izongera ukundi, agaragaza bimwe mu bimenyetso byerekana ko itazigera yongera ukundi mu Rwanda.

    Dr Nahayo Sylvere, mu ijambo yagejeje ku bitabiriye 'Kwibuka' aba bahoze ari abakozi ba Leta bishwe muri Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, bakicwa na Leta, abo bakoranaga n'abo bahaga Serivise, yagize ati' Nkuko dukunda kubivuga, ibyabaye byose ntabwo bizongera! Hari ibimenyetso bifatika by'uko Jenoside yakorewe Abatutsi itazongera ukundi. Hari imbaraga zihari, Imbaraga z'Urubyiruko, Imbaraga z'Abanyarwanda, Imbaraga z'Igihugu, byose bitwereka ko ibyabaye bitazongera kuba'.

    Meya Nahayo, akomeza avuga ko Kwibuka biba ari umwanya mwiza wo guha icyubahiro Abatutsi bishwe muri Jenoside yakorewe Abatutsi. Yongera ati' Turi hano rero by'Umwihariko twibuka abari abakozi bari mu makomine 6. Ugiye mu mateka uhita wibaza ubuzima bari barimo?, Turi hano nk'abakozi ariko usubiye inyuma ukibuka, ugatekereza uko bari babayeho mu kazi ka buri munsi, uhita ubona ishusho itandukanye cyane n'iyo tubona uyu munsi iyo turi mu kazi'.

    Akomeza avuga ko kwitwa Umututsi muri kiriya gihe, ukaba umukozi ndetse ukagera ku rugero rwo kuba umukozi w'Akarere( Komine), uhita wibaza akazi bakoraga uko bagakoraga n'uko bafatwaga?. Ati' Bigaragara ko kwicwa kwabo byabanjirijwe no gutotezwa, byabanjirijwe no guteshwa agaciro, byabanjirijwe no kutagira ijambo mu kazi bakoraga ka buri munsi'.

    Agira ati' Turi hano rero tubibuka, tubagarurira agaciro bambuwe, tubaha icyubahiro kandi tuzahora tubikora iteka ryose! Uyu ni umurongo Igihugu cyacu gifite, natwe rero nk'Akarere ntabwo tuzatezuka, tuzahora tubibuka, twibuke uko bakoraga, uko bitangaga, uko babagaho. Iyo tubibuka rero, tubaha icyubahiro kandi tukabagarurira agaciro bambuwe bataragombaga ku kamburwa, kandi tukazirikana ubwitange bagiraga'.

    Avuga kandi ko bikwiye no kubera urugero rwiza abariho ubu kuko abishwe bakoraga ndetse cyane. Ati ' Bakoze mu buryo bugoye ariko barakora, batanga umusanzu wabo mu kubaka Igihugu, twe rero nk'abakozi bakorera mu mudendezo, mu buryo bwiza busobanutse bufite umurongo, budaheza, buha agaciro buri mukozi wese, ikwiye kuba inzira nziza yo kuba twafatiraho urugero tukavuga ngo dukwiye gukora cyane kugira ngo twubake Igihugu cyacu kuko n'abakoze mu buryo bugoye barakoze kandi batanga umusanzu wabo mu kubaka Igihugu, nubwo bitahawe agaciro, nubwo Leta mbi itabirebyeho, ariko turizera neza ko ibyabaye bitazongera'.

    Dr Nahayo Sylvere, avuga kandi ko mu Kwibuka aya mateka mabi yabaye birimo no guharanira ko Jenoside itazongera ukundi. Ahamya ko ari amateka ashaririye kandi y'Abanyarwanda buri umwe wese atakwihunza. Ashimangira ko aya mateka akwiye kuvugwa, abayabayemo bakayibuka ariko akaba n'inzira nziza yo kubwira abakiri bato batabashije kuyabamo, kugira ngo nabo babashe kumva ko uyu munsi Igihugu cyiza bafite, ababyeyi babo atariko babayeho, ko bo bakwiye kubaka ahakomeye h'Igihugu bategura ejo habo heza.

    Asaba buri wese guharanira kuba umwe, kwibonamo'Umunyarwanda' kurusha kwibona mu ndorerwamo y'amoko. Ashimira abarokotse Jenoside kuba baremeye kubabarira ndetse kugera no ku kubabarira abatasabye imbabazi, agasaba abagize uruhare muri Jenoside yakorewe Abatutsi gufasha abayirokotse, bagatanga amakuru y'aho abishwe bajugunywe kugira ngo baboneke bashyingurwe mu cyubahiro, ariko kandi n'abatarasaba imbabazi kwegera abo bahemukiye kuko biteguye kubababarira, bityo bagafatanya mu kubaka u Rwanda ruzira umwiryane, ruzira amacakubiri.

    Mbonyingabo Christophe, Umuyobozi w'Umuryango wa Gikilisitu ugamije Ibikorwa by'Ubumwe n'Ubwiyunge no gufasha abatishoboye-CARSA, watanze ikiganiro ku mateka, avuga ko mu 'Kwibuka', abantu bakwiye kuzirikana ko' Twahisemo kuba umwe'. Ko kandi hari imizi y'amacakubiri, y'urwango yasenye icyo Abanyarwanda bapfanaga. Asaba buri umwe kuzirikana ijambo rigira riti' Icyo dupfana kiruta icyo dupfa'. Ko kandi ibi atari ibya none, ko byahozeho na mbere y'umwaduko w'Abazungu.

    Abakozi bahoze ari aba Leta bakoreraga amakomine 6 bishwe muri Jenoside yakorewe Abatutsi bibukwa ni 19, ariko babiri muri bo haracyashakishwa imyirondoro yabo yose. Ayo makomine bakoreraga ni; Komine Runda, Taba, Kayenzi, Musambira, Rutobwe na Mugina. Aya yose niyo yaje guhuzwa nyuma ya Jenoside abyara Akarere ka Kamonyi k'ubu.

    Munyaneza Theogene

    Source : https://www.intyoza.com/kamonyi-mu-kwibuka-abari-abakozi-ba-leta-meya-yagarutse-ku-bimenyetso-bigaragaza-ko-jenoside-itazongera/

  • Perezida Kagame yahishuye impamvu yatumiye Emir wa Qatar mu nama ya CHOGM 2022 #rwanda #RwOT

    Perezida Paul Kagame yashimiye Tamim bin Hamad Al Thani, Emir wa Leta ya Qatar, agaragaza ko ubuyobozi bwe mu bijyanye n'umutekano w'ingufu, ibikorwa by'ubutabazi no kurwanya ruswa ari ntagereranywa.

    Nyakubahwa Tamim bin Hamad yari umushyitsi wihariye mu nama y'abayobozi b'ibihugu bigize umuryangi wa Commonwealth (CHOGM) yatangijwe ejo ku mugaragaro i Kigali,ndetse Perezida Kagame akaba agomba gutangira imirimo yo kuba umuyobozi w'uyu muryango w'ibihugu 54.

    Ku mugoroba wo ku wa kane, Kagame yavuze kuri Emir wa Qatar ati: “Ntabwo nashoboraga gutekereza undi muntu mwiza wo gutumira, nk'umushyitsi udasanzwe wa Commonwealth, kuri uyu mugoroba.

    Umuyobozi wa Qatari ni inshuti n'umufatanyabikorwa wa benshi muri twe.Igihugu cye gifitanye isano ya bugufi na Commonwealth.'

    Kagame yakomeje agira ati: “Qatar, iyobowe na we, iri ku isonga mu gushakira igisubizo ibibazo bimwe na bimwe byihutirwa bya buri munsi, guhera ku mutekano w'ingufu,igisubizo ku kiremwamuntu mu burasirazuba bwo hagati, ndetse no kurwanya ruswa ku isi hose”.

    U Rwanda na Qatar bifitanye umubano ukomeye mu nzego zitandukanye.

    Perezida Kagame kandi mu ijambo rye muri iryo joro yagize ati: 'Ndashaka gushimira abashyitsi bose badasanzwe baje hano kugirango tuganire.

    Kuba muhari mukanitabira byerekana ko Umuryango wa Commonwealth ufite kanini mu gushyiraho gahunda nziza ku 'isi '.

    Perezida Kagame yasabye ubufatanye bwa hafi mu bihugu bigize Umuryango wa Commonwealth, ashingiye ku masomo yavuye ku cyorezo cya Covid-19.

    Ati: 'Twanyuze muri byinshi kuva mu 2020, muri buri gihugu, uturere twacu na Commonwealth muri rusange. Icyorezo cyabaye igihe kibi mu mateka ariko cyatweretse na none, agaciro k'ubufatanye n'umuryango. Ntidushobora gutera imbere tudakorera hamwe. '

    Source : https://umuryango.rw/amakuru/mu-rwanda/politiki/article/perezida-kagame-yahishuye-impamvu-yatumiye-emir-wa-qatar-mu-nama-ya-chogm-2022

  • M23 yavuze ku bwicanyi bwakorewe abo mu Ruvumu, FDLR na NYATURA mu majwi #rwanda #RwOT

    Tariki ya 21 Kamena 2022 ni bwo mu Duce twa Bikenge na Ruvumu muri Teritwari ya Rutshuru habereye imirwano hagati y’Ingabo za Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, FARDC n’inyeshyamba za M23.

    Amakuru yatangajwe ni uko nyuma yo gukurwa mu Duce twa Karambi, Kitagoma na Kitovu, M23 na yo yagabye igitero inyuze mu Majyepfo.

    Radio Okapi yatangaje ko abaguye muri ibi bitero byagabwe mu duce dutandukanye twa Teritwari ya Rutshuru bamaze kugera kuri 17.

    Ku ikubitiro, amakuru yavugaga ko abantu icyenda ari bo bashobora kuba bapfuye mu duce twa Bikenke, Nkokwe na Bukima mu gihe abandi benshi bavuye mu byabo.

    Abaturage basabye ko hagira igikorwa ibyo bitero by’inyeshyamba bigahagarara.

    Nyuma y’ubwicanyi bwakorewe muri aka gace, M23 yasohoye itangazo ryamagana ko yayigizemo uruhare.

    Iryo tangazo ryashyizweho umukono n’Umuvugizi wa M23, Major Willy Ngoma, ku wa 24 Kamena 2022.

    Rimenyesha abaturage ko iperereza ryakozwe ryerekana ko ubwicanyi bwakorewe mu Gace ka Ruvumu ndetse n’ubuhamya bwavuye mu baturage bugaragaza ko igitero cyagabwe n’abarwanyi ba FDLR na NYATURA.

    Mbere y’uko iki gitero kiba, FARDC ndetse n’abarwanyi bahuje imbaraga ba FDLR na NYATURA bashatse imikoranire n’Umuyobozi w’Agace ka Nkokwe, Deo Bitegeka kugira ngo boroherwe no kubona amakuru n’amafunguro.

    Bitegeka ugeze mu zabukuru yatumye umuhungu we Emmanuel Bitegeka amusigariraho ndetse ni we wahakaniye FARDC ko iyo mikoranire idashoboka.

    Ku wa 21 Kamena ahagana saa Munani nyuma yo gutsindwa urugamba rwatangijwe na bagenzi babo mu Gace ka Kashali ndetse bakaba barimo bikura muri Ruvumu, abarwanyi ba FDLR bahise bajya muri aka gace bagaba igitero ku baturage b’inzirakarengane, bicamo bamwe, banasahura imitungo yabo.

    Rikomeza riti 'Nyuma yo kwirukana abasirikare ba FARDC-FDLR, abasirikare ba M23 basanze muri Ruvumu abaturage bahangayitse kandi bafite amarira menshi. Abaturage bake bananiwe kuhava batewe ubwoba n’ibyabaye mu gace kabo.”

    Umuturage witwa Nsahonkuye Anatole utuye mu Gace ka Nkokwe yabwiye abasirikare ba M23 ko yabonye imirambo itatu y’abantu bishwe n’abarwanyi ba FDLR na NYATURA.

    Itangazo rivuga ko abo barimo 'Rwango, Gakara n’umwana wa Munyamashara.”

    Nsahonkuye yavuze ko nta mugore cyangwa umwana yabonye wigeze ushimutwa n’aba barwanyi.

    Umuvugizi w’Umutwe wa M23, Major Willy Ngoma, yavuze ko bo badashobora kwica abaturage kuko ari 'bashiki na basaza babo.’

    Ati 'Abasirikare benshi bacu ni ho bakomoka, ntitwakora ubwicanyi mu gace baturukamo, ni ho ababyeyi babo bari. Ni ibinyoma gusa, ni abantu bashaka kutwangisha Isi, bagaragaza ko turi umutwe w’iterabwoba. Ntabwo dushobora kwica na gato.”

    M23 yijeje abaturage bari mu duce igenzura ko bazakomeza gucungirwa umutekano wabo n’uw’imitungo yabo.

    Source : http://www.ukwezi.rw/Mu-mahanga/Amakuru-anyuranye/article/M23-yavuze-ku-bwicanyi-bwakorewe-abo-mu-Ruvumu-FDLR-na-NYATURA-mu-majwi

  • Dmitry Muratov yagurishije umudari wa Nobel kuri miliyoni 103 z’Amadolari #Rwanda #RwOT via @kigalitoday #rwanda #RwOT

    Umwanditsi mukuru w’ikinyamakuru cyigenga cyitwa Novaya Gazeta cyo mu Burusiya, Dmitry Muratov, yateje cyamunara umudari w’igihembo cyitiriwe Nobel aheruka (…)

    Source : https://www.kigalitoday.com/amakuru/utuntu-n-utundi/article/dmitry-muratov-yagurishije-umudari-wa-nobel-kuri-miliyoni-103-z-amadolari

  • Abatware gakondo bahaye u Rwanda nyirantarengwa yo kuba rwakuye M23 i Bunagana, mbere y’uko barukorera ibintu amahanga azatangaho ubuhamya #rwanda #RwOT

    Binyuze mu nyandiko banditse, bavuga ko bitarenze kuwa 30 Kamena 2022, bategetse u Rwanda kuba rwakuye ingabo zarwo muri Repubulika iharanira Demokarasi ya Congo (Bunagana) mbere y’uko iki gihugu cy’izihiza umunsi w’Ubwingenge bwacyo.

    Umuyobozi w’iri huriro ry’abayobozi Gakondo, Umwami Mfumu Difima Ntinu, yasomeye iyi nyandiko banditse nyuma y’imyigaragambyo yateguwe n’ihuriro CONATC abereye umuyobozi , ikaba ari imyigaragambyo yiswe iy’amahoro yanyuze imbere y’ibiro bikuru bya MONUSCO i Kinshasa.

    Iyi nyandiko y’iri huriro yanashyikirijwe ibiro bya Perezida wa Repubulika, yakirwa n’umujyanama we mu by’umuco gakondo Abée Tshilombo. Mu ijambo yagejeje kuri aba batware gakondo,Tshilombo yavuze ko igihe kigeze ngo amaraso y’Abanyekongo arekere aho kumenerwa ubusa. Yagize iti :' Ibyabaye birahagije !Igihe kirageze ngo amaraso y’abaturage ba Congo arekere aho kumenekera ubusa'

    Mfumu uhagarariye iri huriro yavuze ko igihe ibyo basaba u Rwanda rutabikoze nabo bazafata intwaro zabo gakondo bagahangana n’umwanzi, kugeza ku munota wa nyuma w’ubuzima bwabo.

    Mufumu asoza asaba imiryango mpuzamahanga kuzaba abatangabuhamya bw’ibyo bazakorera u Rwanda mu gihe ruzaba rudakoze ibyo barusabye.

    Source : http://www.ukwezi.rw/Mu-mahanga/Amakuru-anyuranye/article/Abatware-gakondo-bahaye-u-Rwanda-nyirantarengwa-yo-kuba-rwakuye-M23-i-Bunagana-mbere-y-uko-barukorera-ibintu-amahanga-azatangaho-ubuhamya

  • Zimwe mu mpunzi zari zaroherejwe mu Rwanda ubu ziri mu Burayi #rwanda #RwOT

    Bahabelom Mengesha – umunya Eritrea w’imyaka 36 – azi ukuntu koherezwa mu Rwanda n’ikindi gihugu bimera. Ariko rero nk’umuntu usaba ubuhungiro, mu Rwanda ntabwo yahatinze.

    Yari yaravuye muri Eritereya ahunga intambara muri 2007, maze ajya muri Isiraheli gusaba ubuhungiro. Nyuma y’imyaka irindwi, uruhushya rwe rwo kuhaba yararwambuwe maze ahabwa amahitamo – koherezwa iwabo, kujya mu kigo gifungirwamo abimukira, cyangwa gufata amadorari 3.500 n’itike y’indege yo kugenda ntugaruke imujyana mu Rwanda.

    Bahabelom Mengesha, uba i Zurich, Isiraheli yari yaramwohereje mu Rwanda muri 2014

    Yabwiye BBC yibereye mu Busuwisi aho amaze imyaka irindwi aba – ko yumvaga ayo nta mahitamo arimo na gato.

    Avuga ku gufungirwa muri Isiraheli, Bahabelom yagize ati : “Nta muntu ushyira mu gaciro wajya muri gereza ku bushake.” “Gusubira muri Eritereya, aho gufungwa biri mu muco, ntabwo nashoboraga kubihitamo.”

    Nuko rero ahitamo u Rwanda.

    Ariko Bahabelom yahise amenya ko adahawe ikaze muri iki gihugu cya Afrika y’uburasirazuba. Hashize igihe gito ageze mu murwa mukuru Kigali, yabwiwe ko agomba kuhava akerekeza mu gihugu cy’abaturanyi cya Uganda – kandi byose akabyishyura.

    Abari inyuma y’uko kwirukanwa kwe – ndetse n’abandi bimukira twaganiriye birukanywe- ntibari bamenyekana, ariko Bahabelom atekereza ko abayobozi b’u Rwanda babigizemo uruhare.

    Kubona u Rwanda rufatwa nk’ahantu heza ku mpunzi hari ababyibazaho byinshi nyuma yaho Ubwongereza businyaniye n’iki gihugu amasezerano yo kwakira abasaba ubuhunzi bagera ku nkombe zabwo. Ibihugu byo mu burengerazuba bw’isi byaburiye abantu ku bijyanye n’ukuntu uburenganzira bwa muntu bwubahirizwa mu Rwanda.

    Ariko, hariho itandukaniro rikomeye hagati y’amasezerano Ubwongereza bwagiranye n’u Rwanda nayo rwagiranye na Isiraheli.

    Gahunda yo “kugenda ku bushake” ya Isiraheli yatangaga amahitamo yo gufata indege ijya mu Rwanda, mu gihe gahunda y’Ubwongereza yo ari itegeko. Bitandukanye n’Ubwongereza bwatangaje ku mugaragaro gahunda yabwo, Isiraheli ntabwo yigeze igirana amasezerano ku mugaragaro n’u Rwanda.

    Nubwo bimeze gutyo ariko, abasaba ubuhungiro bagera ku 4000 bo muri Eritereya na Sudani bari muri Isiraheli boherejwe mu Rwanda na Uganda hagati ya 2013 na 2018, mbere yuko iyi gahunda y’ibanga ihagarara.

    Bahabelom yurijwe indege yerekeza i Kigali muri 2014.

    Agira ati : “Koherezwa mu Rwanda ntibyatubujije [kugera mu Burayi]”. Ibi yabivuze arimo asobanura ukuntu bavuye mu Rwanda bakajya muri Uganda.

    “Kandi ntitwagarukiye aho.”

    BBC yavuganye n’abahoze basaba ubuhungiro boherejwe mu Rwanda bavuye muri Isiraheli. Bose banyuze muri iyi gahunda hagati ya 2014 na 2016 kandi ubu basigaye batuye mu Burayi. Tuzi ko byibura hari umwe muri bo uba mu Bwongereza. Abandi babajijwe n’inzobere mu bibazo by’abimukira nabo bavuze ibisa n’ibyo.

    Benshi bavuze ko bakiriwe ku kibuga cy’indege cya Kigali n’umugabo waho witwa John. Ubu buhamya bumaze imyaka itari mike ku buryo bidashoboka kugenzura niba uyu “John” yarakomeje kuba umuntu umwe kugeza birangiye. Basobanuye ukuntu mu nyuma abantu bameze nk’abayobozi b’u Rwanda babambuye ibyangombwa byabo mbere yo kujyanwa mu modoka mu ihoteli yari irinzwe aho bategetswe kutayisohokamo.

    Mu nyuma basabwe kuriha amadolari agera kuri 500 yo kubatwara mu matsinda bakagezwa ku mupaka wa Uganda. Imodoka zari zitegereje hakurya kugirango zibajyane mu murwa mukuru, Kampala. Icyo gihe na none basabwe kwishyura.

    Ariko kubera ko nta kazi cyangwa ibyangombwa bari bafite, bavuga ko byabaye ngombwa ko bakomeza urugendo bakanyura mu nzira zizwi abimukira bacamo muri Afurika zibageza ku nyanja ya Mediterranee kugirango bagere mu Burayi.

    Bahabelom avuga ko atigeze yumva ko hari amahitamo yo kuguma mu Rwanda yari afite.

    “[Iyo ubwiwe] ngo ishyura ibi maze ugende, birumvikana ko ukora ibyo wategetswe gukora.”

    Undi wasabaga ubuhungiro ukomoka muri Eritereya, Mebrahtom Tesfamichael, avuga ko yahanganye na “John” amubaza ibyarimo bikorwa.

    Mebrahtom Tesfamichael avuga ko yagerageje gushaka kumenya impamvu barimo birukanwa mu gihugu

    Mebrahtom na we wageze i Kigali mu 2014 nyuma yo kumara amezi icyenda mu kigo gifungirwamo abasaba ubuhungiro cya Holot, agira ati : “Naramuganirije turi twenyine…”. Ati : “‘Ugomba kuva hano.” Naramushubije nti “Kuki tugomba kugenda ? Tuva muri Isiraheli, batubwiye ko tuzahabwa ibyangombwa by’impunzi mu Rwanda kandi ko ariho twari tugiye gutura.” Gusa yaravuze ati : ‘Ahari wemerewe kumara hano iminsi itatu. Nyuma yaho ugomba kugenda.’ “

    Tesfay Gush, umunya Eritereya wageze mu Rwanda muri Gashyantare 2015, atekereza ko abayobozi bo mu Rwanda n’abakora ubucuruzi bwo kujyana abimukira mu bindi bihugu mu buryo butemewe n’amategeko bakoranaga.

    Agira ati : “Njyewe nk’umunyafurika ubwanjye natekerezaga ko nzafatwa neza, kandi nkitabwaho [mu Rwanda].” Ariko yamenye ko batamushakaga ubwo yabonaga abashinzwe umutekano n’abasivili basa nkaho bakorana.

    “Ntabwo bashakaga ko tuhaguma.”

    “Ubusanzwe iyo umuntu agufasha kwambuka umupaka bikorwa rwihishwa, ariko aba bo babikoze k’umugaragaro. Urugero, igihe twageraga kuri bariyeri batanze ibyangombwa byemewe kugirango tuhanyure nta nkomyi. Niyo mpamvu ntekereza ko bari abayobozi.”

    Isabwe ibisobanuro, guverinoma y’u Rwanda yavuze ko itazi ibyo birego. Umuvugizi yavuze ko izabikoraho iperereza.

    “Umuntu wese tuzasanga yarenze ku mategeko yacu agenga imikorere myiza azabibazwa. Guverinoma y’u Rwanda ishyira imbere umutekano w’abaturage bayo, n’uw’abantu bose baza mu gihugu cyacu, barimo impunzi n’abimukira bashakisha ubuzima bwiza.”

    Byari icyuka

    Bahabelom yaje kugera mu Bugereki mu bwato buto maze agera mu Busuwisi akoresheje inzira y’ubutaka. Ubu atuye i Zurich, akaba ari hafi gukora ikizamini cye cya nyuma kugirango abe umufundi wujuje ibyangombwa. Yumva yaragize amahirwe menshi ugereranije n’abandi boherejwe mu Rwanda bavuye muri Isiraheli nabo bakurikiye inzira abimukira banyuramo berekeza mu Burayi.

    “Nzi byibuze abantu 10 cyangwa barenga basize ubuzima muri Libiya, baciwe umutwe na Daesh [umutwe wiyita Leta ya Kisilamu], cyangwa barohamye mu nyanja.”

    Impuguke imwe yakurikiraniye hafi gahunda ya Isiraheli, Dr Yotam Gidrom, avuga ko uko amakuru y’iyo gahunda yasakaraga mu bimukira, babifataga nk’uburyo bwemewe bwo kwinjira mu nzira ya magendu ijyana abimukira mu Burayi.

    Dr Gidrom wo mu gisata kigisha ibijyanye n’impunzi muri kaminuza ya Oxford agira ati : “Ku mugaragaro, gahunda yo kwimura abimukira yasobanuwe nk’igamije guha abanyasudani na abanya Eritereya ejo hazaza heza mu Rwanda cyangwa muri Uganda.” “Ariko byaje kugaragara vuba vuba ko ibyo Isiraheli yabijeje bijyanye no guhabwa ibyangombwa byemewe n’amategeko, guhabwa uburenganzira, n’imibereho myiza muri ibi bihugu byari icyuka.”

    Abahanga baraburira abantu ko kwirukana abimukira bakoherezwa mu bihugu bikiri mu nzira y’amajyambere nabyo bishobora gutuma ibyo bihugu birushaho kwibasirwa n’icuruzwa ry’abantu.

    Steve Symonds wo muri Amnesty International yabwiye BBC ati : “Ingaruka zo kwirukana abantu bashaka ubuhungiro…boherezwa mu bihugu batazi kandi bashobora kuba badafitanye isano ari ibintu bikabije.”

    Amasezerano Ubwongereza bwagiranye n’Urwanda ni gahunda izageragezwa mu gihe cy’imyaka itanu igamije koherezayo abimukira kugirango amadosiye yabo asaba ubuhungiro yigirweyo kandi banatuzwe yo mu gihe kirekire.

    Guverinoma y’u Rwanda yavuze ko amasezerano yagiranye n’Ubwongereza “atagereranywa na gato” na gahunda ya Isiraheli “yahagaritswe bimaze kugaragara ko itakoraga neza.”

    Yagize iti : “Muri gahunda nshya, hazashyirwaho uburyo bunoze bwo gutera inkunga abimukira ndetse n’umuryango wabakiriye, Ubwongereza buzatanga amafaranga azakoreshwa.”

    Minisiteri y’ubutegetsi bw’igihugu y’Ubwongereza ishimangira ko ishyirwa mu bikorwa ryabyo rizakurikiranirwa hafi.

    Umuvugizi wayo yatangarije BBC ati : “Ubufatanye bwacu n’u Rwanda ku kibazo cy’abimukira buzakurikiranirwa hafi binyuze mu kanama ibihugu byombi bihuriyeho kazatuma abakora ingendo zishyira ubuzima bwabo mu kaga berekeza mu Bwongereza, bimurirwa mu Rwanda kugira ngo batangirireyo ubuzima bushya.”

    Source : http://www.ukwezi.rw/1-1/Amakuru-anyuranye/article/Zimwe-mu-mpunzi-zari-zaroherejwe-mu-Rwanda-ubu-ziri-mu-Burayi