Donald Trump yasubiranye umwanya muri White House mu gihe byagaragaye ko yatsinze amatora ya perezida wa Amerika yo mu 2024. Abaye perezida wa mbere mu myaka irenga 130 â” kandi ni uwa kabiri mu mateka â” wegukanye manda ya kabiri idakurikiranye.
Gutsindwa kwa Visi Perezida Kamala Harris birerekana ko yagarutse bidasanzwe kuri perezida waciwe inshuro ebyiri, wavuye ku mirimo ye mu 2021 bitewe n'ibivugwa ko yaba yarateje igitero ku nyubako ya Capitol y'Amerika, akaba yarahamijwe icyaha mu ntangiriro zuyu mwaka ku byaha byinshi y'uburiganya mu bucuruzi.
Ibi ni ibikubiye mu itangazo ry'Umujyanama Wihariye w'Umunyamabanga Mukuru wa Loni ushinzwe kurwanya Jenoside, Alice Mwairimu Nderitu, ryashyizwe ahagaragara ejo kuwa 05 Ugushyingo 2024.
Madamu Alice Wairimu Nderitu avuga ko bishimishije kuba Eugène Rwamucyo yarashyikirijwe urukiko rwa rubanda rw'i Paris mu Bufaransa, maze mu butabera busesuye agahanirwa ibyaha ndengakamere, birimo ubufatanyacyaha muri Jenoside yakorewe Abatutsi. Madamu Wairimu ati:' Ni iby'agaciro guca umuco wo kudahana. Iyo abakoze ibyaha biremereye badahanwe, uretse ko bikomeza gushengura imitima y'abahemukiwe, byanatuma ubugome nk'ubwo bwongera gukorwa'.
Mu gihe twibuka imyaka 30 habaye Jenoside yakorewe Abatutsi, Madamu Wairimu Nderitu arasaba ibihugu byose kubahiriza inshingano yo gufatanya n'urwego rushinzwe kurangiza imirimo yahoze ari iy'Urukiko Mpuzamahanga rwashyiriweho uRwanda, umuntu wese ukekwaho uruhare muri Jenoside yakorewe Abatutsi akaburanishwa, kuko asanga ari bwo buryo bwo gukumira ko jenoside yakongera kubaho ukundi.
Tariki 30 Ukwakira 2024, urukiko rwa rubanda rw'i Paris mu Bufaransa rwakatiye Eugène Rwamucyo igifungo cy'imyaka 27, rumaze kumuhamya uruhare muri Jenoside yakorewe Abatutsi mu mujyi wa Butare no mu nkengero zawo.
Nk'uko Madamu Wairimu abivuga ariko, uru rubanza koko ni nk'agatonyanga mu nyanja, ugereranyije n'abajenosideri bakidegembya hirya no hino ku isi. Urugero ni Ubwongereza bucumbikiye ba ruharwa Céléstin Ugirashebuja, Vincent Bajinya, Emmanuel Nteziryayo, Céléstin Mutabaruka na Charles Munyaneza, icyo gihugu kikaba cyarasabwe kubaburanisha ariko kivunira ibiti mu matwi.
Hari kandi za Australia, Ububiligi, n'ibihugu byinshi byo muri Afrika nka Uganda, uBurundi, Kongo-Kishasa, Zambiya, Malawi, n'ibindi bigeda biguruntege mu kuryoza abo bagome ibyaha ndengakamere bakoze.
Byabaye ku mugoroba wo kuri uyu wa 04 Ugushyingo 2024. Uyu mugore abamubonye bwa mbere atabaza bihutiye kumujyana ku kigo Nderabuzima cya Cyumba. Mu gihe bari bagitegereje imbangukiragutabara imujyana ku bitaro bya Byumba, yahise ashiramwo umwuka.
Bivugwa ko nyakwigendera n'umugabo we bari barumvikanye ko gufata inguzanyo y'ibihumbi 800 Frw kuri Sacco. Inguzanyo bamaze kuyihabwa, umugore yatunguwe n'uko umugabo we yaje amubwira ko yahuye n'abatubuzi bakayatwara.
Umunyamabanga nshingwabikorwa w' Umurenge wa Cyumba Irankijije Nduwayo yemeje aya makuru, yihanganisha umuryango wa nyakwigendera.
Umurambo wa Nyakwigendera wajyanywe ku bitaro bya Byumba gukorerwa isuzuma. Asize umugabo n'umwana umwe .
Amashuri makuru na za kaminuza akorera mu Rwanda yagiye yiyongera uko imyaka igenda, kuko nko mu myaka irindwi ishize agera kuri 20 yasabye gukorera mu Rwanda kandi arabihabwa.
Aya arimo akora mu buryo mpuzamahanga nubwo atari yo gusa yakira abanyeshuri b'abanyamahanga.
Nk'urugero mu barenga 8000 bahawe impamyabushobozi mu mpera z'Ukwakira 2024, muri Kaminuza y'u Rwanda, abanyamahanga bari 126.
Imibare ya HEC igaragaza ko mu 2017/2017 abanyamahanga bigaga mu Rwanda babarirwaga mu 1397, ariko mu 2024 bagera kuri 9109.
Umuyobozi Mukuru wa HEC, Dr Rose Mukankomeje aherutse kubwira Abadepite bagize Komisiyo y'Uburezi, Ikoranabuhanga, Umuco, Siporo n'Urubyiruko ko umubare w'abanyamahanga wiyongereye ariko harimo ibigomba kunozwa.
Ati 'Umubare w'abanyeshuri b'abanyamahanga bariyongereye ni uko harimo n'abo tutazi. Harimo abaza ari ba mukerarugendo cyangwa akaza afite udufaranga duke yarangiza akabura. Kwita ku bibazo byabo birakomeye ariko tumaze iminsi dukorana n'Urwego rushinzwe abinjira n'abasohoka kugira ngo batange amakuru ahagije, ugiye kuza mu Rwanda kwiga, amenye ngo arasabwa iki? Nibura abibone ku rubuga, agere hano bamuhe visa y'umunyeshuri nk'uko ahandi bikorwa, ntabwo umuntu azava iwabo aje mu bukerarugendo ngo ajye no mu ishuri.'
Yagaragaje ko hari n'abo usanga yinjiye mu Rwanda avuga agiye gushaka akazi ariko yabazwa amasezerano y'akazi akabura.
Aba ngo harimo abahita bajya kwiyandikisha muri kaminuza zimwe ugasanga yarize ubuvuzi ariko akiyandikisha mu masomo ya porogaramu za mudasobwa.
Ati 'Akaza kudusaba equivalence ariko ukibaza uyu muntu w'umuganga agiye mu bya porogaramu za mudasobwa kubera iki? Ariko akaba ari uburyo yabinyujijemo ku buryo Namara kubona equivalence azatangira ashake akazi kuko yavuze ng oni umunyeshuri.'
Mu Ukwakira 2024, Minisitiri w'Intebe Dr Edouard Ngirente yavuze ko kubera ireme ry'uburezi rigenda ritera imbere muri Kaminuza y'u Rwanda byatumye n'abanyamahanga bifuza kuyigamo.
Ati 'Twishimira ko Kaminuza y'u Rwanda ikomeje kuzamura ireme ry'uburezi riyitangirwamo ku buryo n'abanyeshuri baturutse hanze y'u Rwanda bishimira kuyigamo. Kunoza ireme ry'uburezi bigomba gukomeza kandi tukishimira ko intambwe imaze guterwa itasubira inyuma.'
Dr Mukankomeje yahamije ko ubu hari kwigwa ku buryo abanyeshuri b'abanyamahanga bakwiyongera mu mashuri makuru na za kaminuza zikorera mu Rwanda.
Kuva mu 2017 umubare w'abarimu bafite impamyabushobozi z'ikirenga wavuye kuri 776 bagera ku 1195 mu 2024.
Abanyeshuri b’abanyamahanga biga muri kaminuza zo Rwanda babaye bariyongereye cyane mu myaka ishize
Ubwo yakorwagaho iperereza ku byaha yarakurikiranyweho byo kunyereza umutungo, mu bikorwa byo gusaka mu rugo iwe no mu biro basanga CD n'ibindi bintu biriho amashusho arenga 400 y'abagore yasambanyije.
Mu bagore bagaragara mu mashusho y'abasambanyijwe, harimo ab'abayobozi bakomeye nk'uw'Umuyobozi Mukuru wa Polisi y'igihugu, abo bafitanye isano n'abavandimwe ba bamwe mu bayobozi bakomeye, nka mushiki wa Perezida Teodoro Obiang Nguema Mbasogo n'abagore b'abaminisitiri batandukanye.
Intumwa Nkuru ya Leta, Nzang Nguema yasobanuye ko kuryamana n'umuntu udakoresheje agahato bidafatwa nk'icyaha. Gusa yavuze ko hari impungenge ku ndwara zandurira mu mibonano mpuzabitsina zaba zarakwirakwijwe binyuze mu bikorwa bya Engonga bityo ko Leta yari ikwiye kugira icyo ikora.
Guverinoma ya Guinée Equatorial yashyizeho amabwiriza y'uko umuyobozi uzafatwa asambanira mu biro agomba guhagarikwa nta yandi mananiza kuko byangiza icyizere bagirirwa n'abaturage.
Ku wa Kabiri w’iki cyumweru Visi Perezida Teodoro Nguema Obiang Mangue abinyujije ku rukuta rwa X, yamaganye ibi bikorwa, ahamya ko 'ubunyamwuga n'ikinyabupfura ari iby'ibanze mu miyoborere yacu.' ndetse anavuga ko abayobozi babikora bafatiwe ‘Ingamba zikomeye”.
Umuryango we n'abaturanyi be babwiye BTN uko bamemye urupfu rwe nyuma y'umwanya muto atandukanye n'uwo mwuzukuru we, ari na we ukekwaho kumuhitana.
Umuhungu we yagize ati 'Nageze iwe ku irembo nka saa moya n'igice nje kurya mbura umuntu unyitaba, nsunitse urugi nsanga rwegetseho ndinjira ngiye mu cyumba cye nsanga aragaramye yapfuye'.
Ababonye umurambo w'uwo mukecuru, bavuze ko basanze uriho ibikomere by'inzara mu ijosi kandi yambaye ubusa igice cyo hasi.
Abaturanyi b'uyu muryango kandi bakeka ko nyakwigendera yaba yishwe bitewe n'amakimbirane yari afitanye n'umuryango we, aho abana be bamusabaga kugurisha amasambu akabyanga.
Umuvugize wa Polisi mu Mujyi wa Kigali, CIP Gahonzire Wellars yemeje urupfu rw'uwo mukecuru, avuga ko iperereza rikomeje.
Ati 'Twagezeyo dusanga umukecuru yapfuye afite ibikomere bigaragara ko yanizwe. Twatangiye iperereza ku rupfu rw'uyu mukecuru ariko mu iperereza ry'ibanze rigaragaza ko yari afitanye amakimbirane n'abana be babiri aho umwuzukuru we wari wahiriwe, ari we akekwaho uruhare mu rupfu rwe ariko turacyamomeje iperereza ngo tumenye ukuri'.
CIP Gahonzire Wellars yasabye abaturage muri rusange kwirinda kwishora mu makimbirane yageza ku rupfu, ahubwo ko mu gihe bibaye ngombwa bakwitabaza ubuyobozi bukabafasha.
Ibiro by’Umurenge wa Kigali aho iri sanganya ryabereye
Ni ibikubiye mu itangazo ryasohowe na Polisi y'u Rwanda ku wa 05 Ugushyingo 2024, aho ryagaragaje ko abafashwe bakomoka mu turere dutatu turimo Muhanga yihariye umubare munini w'abafashwe bagera kuri 25, Kamonyi hafashwemo 17 ndetse na Ruhango hafashwe 9.
Ubuyobozi bwa Polisi bwakomeje buvuga ko ibi byagezweho ku bufatanye n'abaturage batanze amakuru, aho yashimiye ababigizemo uruhare bose, ikomeza kandi no gusaba abantu gurushaho gutangira amakuru ku gihe, inihanangiriza abakigerageza kwishora mu bikorwa bitubahirije amategeko.
Itangazo rya Polisi risohotse mu gihe hari hamaze iminsi humvikana abantu baguye mu birombe, bacukura mu buryo butemewe n'amategeko, aho byibura mu kwezi kwa Cumi konyine gushije hapfuye abagera ku icyenda, barimo 2 muri Gisagara, 5 muri Muhanga , 1 muri Ruhango, n'undi 1 muri Kamonyi.
Kugeza ubu, abatawe muri yombi bafungiye kuri sitasiyo za Polisi zitandatukanye bitewe n'aho bafatiwe.
Muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika kuri uyu wa gatatu tariki 06 Ugushyingo ibisubizo by'amatora biregereje kugira tubone ubasha gutorerwa ku mwanya w'umukuru w'Igihugu hagati ya Kamala Harris wo mu ishyaka ry'Abademukarate na Donald Trump wo mu ishyaka ry'Abarepubulikani.
Magingo aya amajwi yaba bombi bahanganiye umwanya wo kuba perezida kuruhande rwa Kamala Harris; amajwi yabari inyuma ye ni miliyoni 62,734,401 ubwo akaba ari 47.4%, naho Donald Trump abari kuruhande rwe ni miliyoni 67,807,054 ubwo akaba ari 51.2%.
Agashya muri aya matora: Donald Trump aramutse atowe yaba aciye agahigo ko gusubira ku butegetsi nyuma yo kubuvaho atsinzwe mu matora yo mu Kuboza 2020.
Kamala Harris we aramutse atowe, yaba aciye agahigo ko kuba umugore wa mbere utorewe kuyobora igihugu kuva cyakwitwa Leta Zunze Ubumwe za Amerika mu 1789 ku bwa George Washington.
Abakandida muri rusange: Abakandida biyamamariza kuyobora US ntabwo ari Kamala Harris na Donald Trump bonyine, ariko ni bo b'ingenzi cyane nk'ibisanzwe kubera ko baturuka mu mashyaka abiri y'ingenzi mu mateka y'igihugu: Abademukarate n'Abarepubulican.
Abandi bakandida barimo kwigeragereza amahirwe barimo Chase Oliver umukandida wa Libertarian Party, umutegarugori Jill Stein wa Green Party waniyamamaje muri 2012 ndetse no 2016 ariko ntabashe kurenga umutaru.
Harimo n'abandi babiri bigenga ari bo Cornel West na Robert F. Kennedy Jr wakuyemo ake karenge ariko atinze, kuko izina rye rikigaragara ku rutonde rw'abakandida muri Leta zimwe na zimwe.
Minisitiri w'intebe wa Isiraheli, Benjamin Netanyahu, yirukanye minisitiri w'ingabo, Yoav Gallant, mu itangazo ritunguranye ryaje mu gihe iki gihugu cyari mu intambara ku mpande nyinshi mu karere .
Ku ijoro ryo ku ya 5 Ugushyingo kuwa kabiri nibwo iki cyemezo cyateje imyigaragambyo mu gihugu hose, harimo n'igitero cyakozwe i Tel Aviv rwagati.
Netanyahu na Gallant bagiye batongana kenshi kubera intambara ya Isiraheli na Gaza. Ariko Netanyahu yari yirinze kwirukana minisitiri we mbere yo gutera intambwe kuko Isi hose yibanze ku matora ya perezida wa Amerika.
Netanyahu yavuze ko 'icyuho gikomeye ari cyo kutizerana'. Mu masaha make hatangajwe, ibihumbi n'abigaragambyaga bateraniye i Tel Aviv rwagati, bafunga umuhanda munini w'umujyi ndetse n'imodoka zagaragaye mu muhanda zari zangiritse kubera amasasu menshi.
Hagaragaye imbaga y'abantu benshi bafite amabendera ya Isiraheli abandi bavuza amafirimbi n'ingoma, bateranira hafi yibiro bya Benjamin Netanyahu.
Abantu ibihumbi byinshi berekanye hanze y'urugo rwa Netanyahu i Yeruzalemu. Abigaragambyaga bateraniye hamwe bahagarika imihanda mu tundi turere twinshi two mu gihugu, kandi televiziyo zo muri Isiraheli zerekanaga amashusho y'abapolisi batongana n'abigaragambyaga.
Ni ikiraro cyatashywe kuri uyu wa Kabiri tariki ya 5 Ugushyingo 2024, aho cyatashywe n'umuyobozi w'aka Karere Gasana Stephen n'izindi nzego z'umutekano. Iki kiraro gihuza utugari twa Nyakagarama na Ngoma two mu mirenge ya Tabagwe na Rukomo, cyuzuye gitwaye miliyoni 190 Frw.
Umwe mu banyeshuri bagorwaga no kwambuka bajya ku ishuri, yavuze ko bajyaga bambuka bari koga ku buryo byatumaga bamwe bava mu ishuri, abandi inkweto n'amakaye bigatakara.
Ati ' Ubu dufite amahirwe ko tuzajya tunyura ku kiraro cyiza tunagere ku ishuri kare, bizatuma tuniga neza dutsinde.'
Undi muturage yagize ati ' Twajyaga kubyara tukazenguruka tunyuze Bushara mu Murenge wa Karama, tukishyura 2000 Frw kugira ngo tugere za Rukomo ariko ubu turishimira ko igiciro kigiye kugabanuka.'
Umuyobozi w'Akarere ka Nyagatare Gasana Stephen, yavuze ko iki kiraro kigiye koroshya imigenderanire y'abaturage bo mu mirenge ya Tabagwe na Rukomo.
Meya Gasana yasabye abaturage gufata neza iki kiraro, bakagikoresha mu bikorwa bibateza imbere kandi buri wese akagerageza kukibungabunga.
Muri miliyoni 190 Frw zakoreshejwe mu kubaka iki kiraro, Akarere ka Nyagatare katanzemo miliyoni 68 Frw mu gihe izindi miliyoni 122 Frw zatanzwe n'umufatanyabikorwa uri kubafasha mu kubaka ibiraro bitandukanye.
Kuri ubu mu Karere ka Nyagatare hamaze kubakwa ibiraro icumi birimo bine byo mu kirere mu gihe hari ibindi biraro bibiri bikiri kubakwa.
Umuyobozi w'Akarere ka Nyagatare, Gasana Stephen, yasabye abaturage kukibungabunga
Akanyamuneza ni kose ku baturage nyuma yo kubakirwa ikiraro cyo mu kirere
Ikiraro cyo mu kirere cyatashywe cyuzuye gitwaye miliyoni 190 Frw