Category: Uncategorized

  • Perezida Kagame yavuze ko igihugu kimwe cyagerageje guhagarikira Visa Minisitiri Bizimana. #rwanda #RwOT

    Kagame yavuze ko igihugu kimwe cyagerageje guhagarikira Visa Minisitiri Bizimana

    Kuwa Mbere, tariki ya 7 Mata, Perezida Paul Kagame yatangaje ko abahagarariye igihugu kimwe kitatangajwe izina bagerageje gutera ubwoba Minisitiri w'Ubumwe bw'Abanyarwanda n'Ubwiyunge, Jean-Damascène Bizimana, bamubwira ko ashobora guhagarikirwa visa kubera amagambo yavuze agaragaza uruhare rw'ibihugu nka Bubiligi mu mateka y'ivangura ry'amoko mu Rwanda no mu byabaye intandaro ya Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994.

    Ibi Perezida Kagame yabivugiye mu muhango wo kwibuka ku nshuro ya 31 Jenoside yakorewe Abatutsi, yibasiye abasaga miliyoni mu mezi atatu gusa. Uyu muhango wabereye ku Rwibutso rwa Jenoside rwa Kigali, aho hatwitswe Urumuri rw'Icyizere mu rwego rwo kuzirikana abazize Jenoside.

    Perezida Kagame yavugaga nyuma y'uko Minisitiri Bizimana agaragaje amateka y'ivangura ryashingiwe ku mategeko ya gikoroni yashyizweho na Bubiligi, yatumye Abanyarwanda bacikamo ibice bikomeye byaje kugera kuri Jenoside. Bizimana asanzwe amenyereweho kugaragaza uburyo icyo gihugu cyakomeje guca inyuma u Rwanda mu rugendo rwacyo rwo kwiyubaka no kongera kwigira.

    Ministiri Dr. Jean Damascène BIZIMANA

    Ati:
    'Ni ubutwari budafite ubwenge… Bagiye kuri Bizimana, ndetse n'ubutumwa bundi banyujije muri Minisiteri y'Ububanyi n'Amahanga, bavuga bati 'uyu muntu uri kuvuga ibi…' kandi ntabwo bavugaga ko ibyo avuga atari ukuri; ahubwo baramuhimiraga gusa kuko yabyemeye akabivuga, n'ubwo ari ukuri.'
    'Bamubujije, bavuga ko ashobora kutazabona visa yo kujya mu bihugu bimwe… umuntu wo muri ambasade ahagarika Minisitiri wacu.'

    Yakomeje agira ati:
    'Bizimana yongeye kuvuga ku byo yavuze mbere, bigaruka kuri ba bantu nyine, maze bukeye bwaho abantu bo muri ambasade barongera baramugera amajanja.'

    Perezida Kagame yavuze ko Abanyarwanda bagomba guhora bahangana n''amateka mabi' ndetse n'''ahantu habi' aho bagomba kwisobanura buri gihe kubera ko bahisemo inzira yabo yo kwiyubaka nyuma ya Jenoside.

    Yamaganye imyitwarire irimo agasuzuguro agaragaza na bamwe mu badipolomate bo mu bihugu by'Iburengerazuba.
    Ati:
    'Nta n'icyo nabishinja, kuko kuva na kera bafite ayo mateka, abo muri ambasade babona ko baruta Minisitiri.'

    Yongeraho ati:
    'Uwo mudipolomate ntiyigeze abwira Bizimana ati 'ibyo wavuze si ukuri, cyangwa ni ibinyoma bihabanye n'ibimenyetso dufite.' Oya. Yaramubwiye gusa ati 'Nibyo cyangwa ibinyoma, ntibyakagombye kuvugwa.''

    'Aho ni ho hantu habi turi kubamo ubu. Ariko tugomba guhangana n'ibi bihe, kandi tuzabikora, nta gushidikanya.'

    Perezida Kagame yasoje yibutsa ko u Rwanda rwamaze kunyura mu bihe bibi kurusha ibindi byose, bityo nta kindi kibi cyarurusha ibyo rwanyuzemo kizongera kubaho.
    Ati:
    'Ibihe bibi cyane twarabinyuzemo. Nta kindi kibi kirenze ibyo cyazongera kubaho. Abanyarwanda ntibagomba kugira ubwoba bwo guharanira ubuzima bwabo no kurengera igihugu cyabo.'

    Source : https://kasukumedia.com/perezida-kagame-yavuze-ko-igihugu-kimwe-cyagerageje-guhagarikira-visa-minisitiri-bizimana/

  • Nangaa yashinje Tshisekedi kuyobora RDC nabi, amusaba kuva ku butegetsi #rwanda #RwOT

    Umuyobozi w'Ihuriro AFC/M23 rirwanya ubutegetsi bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), Corneille Nangaa, yashinje Perezida Félix Tshisekedi kuyobora nabi igihugu no guteza abaturage imibabaro, anasaba ko yegura kuko atakiri umuyobozi ukwiye.

    Ibi Nangaa yabivuze ku wa 7 Mata 2025, ubwo yafunguraga Ikigega cy'Ubwizigame cy'Abanye-Congo (CADECO) mu Mujyi wa Goma, mu Ntara ya Kivu y'Amajyaruguru. Yagize ati: 'Ibiza bikomeje kwibasira RDC ni ikimenyetso cy'ubuyobozi bubi budaha agaciro ibikorwa remezo n'imiturire y'abaturage. Ibi ni ibintu bishyira ubuzima bw'abaturage mu kaga buri gihe.'

    Ibi yabivuze nyuma y'uko Umujyi wa Kinshasa uhuye n'umwuzure ukomeye kuva ku ya 5 kugeza ku ya 6 Mata 2025, wishe abantu 33, abandi 46 barakomereka naho inzu zirenga 200 zirarengerwa.

    Minisitiri w'Umutekano w'Imbere, Jacquemain Shabani, yatangaje ko uyu mwuzure wasize benshi mu bukene bukabije ndetse n'abarokotse basigaye badafite aho kuba.

    Nangaa yavuze ko izi ngaruka zituruka ku myitwarire idahwitse y'ubutegetsi bwa Perezida Tshisekedi, kuko butigeze bwita ku miyoborere myiza, ibikorwa remezo, n'imibereho myiza y'abaturage. Yagize ati: 'Iyi ni ishusho ya RDC iyoborwa n'ubutegetsi bw'iterabwoba kandi buvangura. Ibi bigomba guhagarara! Tshilombo agomba kugenda!'

    Uyu munyapolitiki yakomeje agaragaza ko ubuyobozi buriho bukoresha uburyo bwo guhana abaturage aho kubitaho. Yatanze urugero ku bikorwa byabaye nyuma y'uko abarwanyi ba AFC/M23 bafata Umujyi wa Goma ku wa 27 Mutarama 2025 n'uwa Bukavu ku wa 16 Gashyantare 2025.

    Yavuze ko Leta ya RDC yahise ifunga amabanki yose yakoreraga muri iyo mijyi, bikaba byaragize ingaruka mbi ku baturage basanzwe, binababuza kubona serivisi z'imari.

    Yasabye abaturage b'Abanye-Congo gukangukira impinduka, bagaharanira ubuyobozi bwita ku mibereho yabo, bugamije iterambere rirambye n'umutekano urambye.

    Nangaa yavuze ko AFC/M23 yiteguye gutanga igisubizo gishingiye ku mahoro, ubutabera n'ubwiyunge, aho abaturage bose bagira uburenganzira bungana.

    Yasoje avuga ko igihe cyo kwihanganira ubuyobozi bwa Tshisekedi cyarenze, asaba abatuye RDC guhagurukira icyarimwe bagasaba impinduka, kuko igihugu gikomeje gusubira inyuma buri munsi.

    Uyu munyapolitiki yakomeje agaragaza ko ubuyobozi buriho bukoresha uburyo bwo guhana abaturage aho kubitaho.

    Source : https://kasukumedia.com/nangaa-yashinje-tshisekedi-kuyobora-rdc-nabi-amusaba-kuva-ku-butegetsi/

  • Muri Mata buri mwaka, habaho ijanisha rinini ry'ibyaha by'ingengabitekerezo ya Jenoside – RIB irihanangiriza Abanyarwanda #rwanda #RwOT

    Umuvugizi w'Urwego rw'Igihugu rw'Ubugenzacyaha (RIB), Dr. Murangira B. Thierry, yagaragaje impungenge ku bwiyongere bw'ibyaha by'ingengabitekerezo ya Jenoside n'ibifitanye isano na yo bikunze gukorwa cyane mu kwezi kwa Mata, aho byibura 40% byabyo bikorwa muri uku kwezi kw'icyunamo.

    Yasabye Abanyarwanda bose kubigira ibyabo, kwirinda amakosa nk'ayo no kugira uruhare mu gukumira icyaha mbere y'uko kiba.

    Dr. Murangira yabitangaje mu kiganiro Inkuru mu Makuru cya RBA, aho yagaragaje uko imyaka yagiye ihita hagaragaye icyiyongere cy'ibyaha bifitanye isano n'ingengabitekerezo ya Jenoside mu mezi atandukanye, ariko cyane cyane mu kwezi kwa Mata.

    Yavuze ko kuva mu mwaka wa 2019 kugeza mu 2024, mu mezi ya Mata hagaragaye ibyaha 946 bifitanye isano n'ingengabitekerezo ya Jenoside, bingana na 39.1% by'ibyaha byose bifitanye isano na Jenoside byakurikiranywe muri iyo myaka itandatu. Iki ni cyo gihe kiza ku isonga mu gutahurwamo ibyaha by'ubwoko nk'ubu.

    Yagize ati: 'Ibi ni ibihe byihariye by'icyunamo twibukaho Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994. Kuba muri iki gihe hari abantu bagikora ibikorwa by'ingengabitekerezo ya Jenoside birababaje kandi bigaragaza ko hakiri urugendo mu kubaka ubumwe n'ubwiyunge nyabwo. Turasaba Abanyarwanda bose kwitwararika, bakirinda amagambo n'imyitwarire iganisha kuri ubwo bwoko bw'icyaha.'

    Dr. Murangira yakomeje asobanura uko ibyaha byagiye bigaragara mu yandi mezi, aho muri Mutarama habaye ibyaha 152 (6.3%), muri Gashyantare 93 (3.9%), muri Werurwe 168 (6.9%), muri Gicurasi 242 (10%), muri Kamena 124 (5.7%) na Nyakanga 110 (4.5%).

    Yongeyeho ko hari n'abandi bantu bacyitiranya ubwisanzure mu gutanga ibitekerezo n'uburenganzira bwo kubiba urwango n'amacakubiri ashingiye ku mateka ya Jenoside, ibintu avuga ko bigomba kurwanywa byimazeyo.

    'Ntituzahwema gukurikirana umuntu wese ukora icyaha cy'ingengabitekerezo ya Jenoside. Ibi ni ibyaha bihanwa n'amategeko y'u Rwanda kandi nta na rimwe bigomba gufatwa nk'ibisanzwe. Iyo umuntu azwiho cyangwa afashwe akora bene ibi bikorwa, afatwa kandi akagezwa imbere y'ubutabera.'

    RIB irasaba Abanyarwanda bose cyane cyane urubyiruko gukomeza kugira uruhare mu kurwanya ingengabitekerezo ya Jenoside, binyuze mu gusigasira amateka, kubaha abazize Jenoside no kwimakaza ubumwe n'ubwiyunge.

    Yasabye kandi abakoresha imbuga nkoranyambaga kwitwararika amagambo n'amafoto bashyiraho, kuko na ho hagiye hagaragara ibikorwa byo gupfobya no guhakana Jenoside.

    Ibi byose bije mu gihe u Rwanda rugiye kwinjira mu minsi 100 y'icyunamo, aho Abanyarwanda n'inshuti z'u Rwanda bibuka ku nshuro ya 31 Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, igasiga abagera kuri miliyoni bazize urwango n'amacakubiri yari yaratewe n'ingengabitekerezo mbi.

    Dr. Murangira yakomeje asobanura uko ibyaha byagiye bigaragara mu yandi mezi, aho muri Mutarama habaye ibyaha 152 (6.3%), muri Gashyantare 93 (3.9%), muri Werurwe 168 (6.9%), muri Gicurasi 242 (10%), muri Kamena 124 (5.7%) na Nyakanga 110 (4.5%).

    Source : https://kasukumedia.com/muri-mata-buri-mwaka-habaho-ijanisha-rinini-ryibyaha-byingengabitekerezo-ya-jenoside-rib-irihanangiriza-abanyarwanda/

  • Perezida Kagame yitabiriye Urugendo rwo Kwibuka, acana urumuri rw'icyizere – #rwanda #RwOT

    Uru rugendo rwasorejwe kuri BK Arena ahabereye Umugoroba wo Kwibuka, cyane ko yanifatanyije n'abawitabiriye, abacanira urumuri rw'icyizere.

    Uru rugendo rwatangiriye ku Biro by'Akarere ka Gasabo rwitabiriwe n'urubyiruko mu ngeri zitandukanye, abahanzi, abakoresha imbuga nkoranyambaga, abanyamakuru, abakinnyi b'umupira w'amaguru, abakinnyi ba filimi, abayobozi batandukanye n'abandi.

    Uru urugendo umwaka ushize rwagombaga kuba ariko ruza gusubikwa kubera imvura mu gihe imyaka ine yari yabanje rutakozwe kubera icyorezo cya Covid-19 cyari cyugarije Isi.

    Tariki ya 7 Mata ni Umunsi Mpuzamahanga Ngarukamwaka Isi yose yibukaho Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994.

    Ibarura ryakozwe na Minisiteri y'Ubutegetsi bw'Igihugu mu 2000 rikamara imyaka ibiri (2000-2002), ryagaraje ko Abatutsi 1.074.017 bishwe mu gihe cy'iminsi ijana kuva ku itariki ya 7 Mata kugera muri Nyakanga 1994. Iyo raporo yatangajwe mu 2004 igaragaza aho abishwe bari batuye, imyaka bari bafite, amazina yabo ndetse bamwe muri bo bizwi neza uburyo bishwemo.

    Perezida Kagame ari kumwe n’urubyiruko rwitabiriye uru rugendo

    Urubyiruko rwari rwitabiriye uyu mugoroba wari umaze imyaka itanu rutaba

    Uru rugendo rwitabiriwe n’abantu benshi

    Abiganjemo urubyiruko bari bitabiriye urugendo rwo kwibuka

    Abitabiriye Urugendo rwo Kwibuka bakoresheje umuhanda uva ku Karere ka Gasabo, ugana kuri BK Arena

    Perezida Kagame yaganiraga na Minisitiri Dr. Bizimana Jean Damascene

    Umugoroba wo kwibuka witabiriwe n’abantu batandukanye

    Ubwo Perezida Kagame yacanaga urumuri rw’icyizere muri BK Arena

    Perezida Kagame yacaniye urumuri rw’icyizere abitabiriye umugoroba wo kwibuka

    Amafoto: Herve Kwizera


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/perezida-kagame-yitabiriye-urugendo-rwo-kwibuka-rwari-rumaze-imyaka-itanu

  • IBUKA yasabye ko RDC, u Burundi n'u Bubiligi bijyanwa mu nkiko – #rwanda #RwOT

    Yabigarutsemo ubwo Abanyarwanda n'inshuti z'u Rwanda bari bateraniye muri BK Arena ahabereye Umugoroba wo Kwibuka ku nshuro ya 31 Jenoside yakorewe Abatutsi.

    Dr. Gakwenzire yavuze ko muri ibi bihe hakiri ibibazo by'ingengabitekerezo ya Jenoside ituruka ku basize bakoze Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 bari muri FDLR, bagamije kurimbura Abanye-Congo bavuga Ikinyarwanda no gukomeza umugambi wabo batarangije wo kurimbura Abatutsi mu Rwanda.

    Yavuze ko Umuryango IBUKA ushimira umurongo u Rwanda rwafashe muri iki kibazo n'uburyo rwashyizeho ingamba zitandukanye zo kurinda umutekano w'Abanyarwanda.

    Dr. Gakwenzire yavuze ko ibihugu bishyigikiye FDLR bikwiriye kujyanwa mu nkiko.

    Ati 'Birimo Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, u Burundi, n'u Bubiligi. Umuryango IBUKA ukabona ko ibyo bihugu bikwiriye kuregwa mu nkiko mpuzamahanga kuko iyi myitwarire idakwiriye kwihanganirwa.'

    Mu mpera za 2024 hagaragaye abantu batatiye urugendo rw'ubumwe n'ubudaheranwa bica abari barokotse Jenoside yakorewe Abatutsi, asaba ko uzahamwa n'icyo cyaha agomba kubihanirwa uko bikwiriye bikabera isomo n'abandi.

    Dr. Gakwenzire yavuze ko nubwo u Rwanda rwakoze uko bishoboka mu kwita ku barokotse Jenoside yakorewe Abatutsi, ariko bagihura n'ibindi bibazo cyane cyane iby'imiturire.

    Muri miliyari zirenga 1522 Frw zo guteza imbere imibereho myiza y'abaturage zagenwe mu ngengo y'imari ya 2024/2025, izigera kuri miliyari zirenga 4,8 Frw zagenewe imirimo yo kubakira abatishoboye barokotse Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, no kubaka/kwangura inzibutso za Jenoside.

    Muri izo miliyari 4,8 Frw, izirenga 3,8 Frw ni zo zagenewe umushinga wo kubakira abatishoboye barokotse Jenoside yakorewe Abatutsi mu mwaka wa 1994.

    Ikigo cy'Igihugu gishinzwe Ubuzima (RBC) kigaragaza ko abantu bagira ihungabana mu cyumweru cyo kwibuka abishwe muri Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, bavuye ku barenga 4000 mu 2011, bagera kuri 2000.

    Dr Gakwenzire yagaragaje ko muri ibi bihe hakigaragara indwara zo mu mutwe zikomereye Abarokotse Jenoside n'ababakomokaho, ashimira ingamba zashyizweho mu kuzirwanya ariko agasaba ko zakongerwa imbaraga.

    Perezida wa IBUKA, Dr. Gakwenzire Philbert yasabye ko u Bubiligi, u Burundi na RDC byajyanwa mu nkiko ku bwo gushyigikira ingengabitekerezo ya Jenoside mu Karere

    Perezida w'Umuryango uharanira inyungu z'Abarokotse Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, IBUKA, Dr. Gakwenzire Philbert, yashimiye Guverinoma y’u Rwanda ku bwo kwita ku barokotse Jenoside

    Umugoroba wo kwibuka ku nshuro ya 31 Jenoside yakorewe Abatutsi wabereye muri BK Arena, witabiriye n’Abanyarwanda n’inshuti z’u Rwanda zitandukanye

    Umugoroba wo kwibuka ku nshuro ya 31 Jenoside yakorewe Abatutsi wabereye muri BK Arena

    Umwanditsi w'Ibitabo Murangwayire Liliane ni umwe mu barokotse Jenoside yakorewe Abatutsi nyuma y'uko atemewe kuri Kiliziya ya Ntarama yo mu Karere ka Bugesera


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/ibuka-yasabye-ko-rdc-u-burundi-n-u-bubiligi-bigomba-kujyanwa-mu-nkiko

  • Kwicwa ntiyapfa, kurokokera mu rufunzo n'ubuzima bushaririye bwo mu Butaliyani; Ubuhamya bwa Murangwayire – #rwanda #RwOT

    Ubwo Jenoside yakorewe Abatutsi yabaga, abicanyi ntibatinye no kugera mu nzu z'Imana,za kiliziya, insengero n'imisigiti, byanyoye amaraso y'Abatutsi bishwe urw'agashinyaguro.

    Urugero rwa hafi ni zimwe muri kiliziya cyangwa insengero kuri ubu zahindutse inzibutso harimo na Kiliziya Gatolika ya Ntarama mu Karere ka Bugesera.

    Aha ni hamwe mu hantu hiciwe Abatutsi benshi kandi bakicwa mu buryo budasanzwe kuko abicanyi bakoresheje ubugome ndengakamere burimo no kwica abana b'impinja babakubise ku gikuta cy'inzu.

    Murangwayire Liliane ni umwe mu barokotse igitero simusiga cyahitanye abantu, cyagabwe kuri iyo kiliziya mu 1994 nubwo cyamusize yabaye igisenzegeri kikanahitana abo mu muryango we.

    Uretse kurokora kuri iyo kiliziya ni umwe mu bazi neza uko Jenoside mu Karere ka Bugesera yakozwemo kuko urugendo rwe rwo kurokoka rwamunyujije muri byinshi, no mu duce dutandukanye.

    Nubwo Jenoside yabaye afite imyaka 12, Murangwayire yarokokeye mu rufunzo rwo mu gishanga cyo mu Bugesera, kandi naho hiciwe Abatutsi batagira ingano ariko Imana ikinga akaboko kuri we.

    Mu Kiganiro cyihariye na IGIHE, yasobanuye uko yarokotse, urugendo yanyuzemo n'uko yongeye kwiyubaka nyuma ya Jenoside yakorewe Abatutsi.

    Yagaragaje ko nyuma y'ihanurwa ry'indege ya Perezida Habyarimana Juvenal, umugambi wo kwica Abatutsi wahise utangira gushyirwa mu bikorwa.

    Ibitero byatangiye kujya guhiga Abatutsi ndetse ku wa 8 Mata 1994, abicanyi binjiye mu rugo rw'iwabo aho bishemo abana babiri kuri uwo munsi abandi bakwira imishwaro.

    Ati 'Ntaho kwihisha twari dufite kuko twicwaga n'abaturanyi, abantu duturanye, abiganye na bakuru banjye kandi bari babazi, abo twasangiye, abo twataramanye, bari abantu babaga batuzi neza.'

    Ku itariki ya 9 bahungiye mu ishyamba rya Kayumba riri muri ako karere ariko bakomeza kugenda bihishahisha aho baje kwerekeza ku musozi wa Karambi wariho urusengero rwa ADEPR.

    Urwo rusengero barumazemo iminsi ibiri, ku munsi wa Gatatu haza kugabwa igitero cyahitanye abantu ariko bo babasha kurokoka, bajya kwihisha mu gishanga cyitwa Nyirarukobwa.

    Icyo gishaka bakivuyemo berekeza muri Kiliziya ya Ntarama ari naho yaburiye benshi mu bo mu muryango we kuko ari ho biciye abavandimwe be n'ababyeyi be.

    Ku wa 15 Mata 1994 ni umwe mu minsi Murangwayire atazibagirwa kuko yarokotse urupfu ariko abo mu muryango we bakicwa areba.

    Ati 'Tariki 15 ni bwo kiliziya bayiteye, biciramo abantu mu buryo bw'agashinyaguro. Buriya ahantu henshi hagiye hicirwa Abatutsi ariko buri gace kagira umwihariko, agace ka hariya kazwiho ko hafatwaga abana bagakubita ku gikuta. Hari n'uko bafataga abantu bari mutuzu two hanze… bakabashyiramo matelas bakabatwikiramo. Bicishije intwaro zose zishoboka uhereye ku dufuni, amapiki, ubuhiri, imihoro, udusuka duto mbese intwaro zose zishoboka.'

    Yavuze ko abicaga bari bahagarikiwe n'ingabo z'igihugu, zarebereraga interahamwe zicishaga intwaro gakondo, bishimangira ko wari umugambi wateguwe.

    Ati 'Abari bashinzwe kurinda umutekano w'abaturage nibo bari bahagarikiye ubwicanyi. Ni ibintu bibabaje. Bishe abantu mu buryo bw'agashinyaguro kuko nanjye niho natemewe. Hari ubwo mvuga ngo baranyishe kuko buriya uwantemye na we azi ko yanyishe. Badutemaga nk'imitumba ni ko navuga.'

    Yongeyeho ati 'Nagezweho, uwicaga aranyica ariko ku bw'amahirwe sinapfuye ni yo mpamvu ndi ahangaha. Bishe abantu nabi icyo gihe kuko harimo ibihumbi birenga bitanu.'

    Nyuma yo gusigwa yatemwe ariko ntapfe, yaje kweguka ava mu mirambo ahantu hari amashuri y'aho bita ku cyugaro, ariko bakomeza kugabwaho ibitero.

    Nubwo yanyuze mu bikomeye mu gihe cya Jenoside yakorewe Abatutsi, Murangwayire Liliane, yamaze kwiyubaka ndetse anezezwa no kwandika inkuru y’ubuhamya bwe

    Ubuzima bwo mu rufunzo bwari ibindi…

    Ku wa 19 Mata 1994, Murangwayire yavuye aho bari bihishe kuko bari bamaze kubagabaho igitero cyahitanye benshi, bahungira mu rufunzo.

    Ati 'Cyari igishanga cy'igifunzo cyarimo amazi winjiramo, kuko hari n'abajyagamo bakarigita, bakaburiramo noneho njyewe nari mfite ibikomere. Nagezemo nyuma y'iminsi ine bantemye. Iyo Interahamwe zazaga zatemeraga hamwe n'urufunzo. Hari abantu benshi biciwe muri urwo rufunzo benshi.'

    Yakomeje ati 'Nahabonye ikintu gikomeye kigaragaza uko Leta yateguye Jenoside, kuko bajyaga bataha ku mugoroba bakohereza kajugujugu ngo ize kugenzura abantu basigaye muri icyo gifunzo. Ushobora kwibaza ukuntu Leta ishora ubushobozi mu kwica abaturage bayo, njya mbyibuka nkumva ni ibintu bibabaje cyane.'

    Muri urwo rufunzo uwagiraga amahirwe umunsi ukira akiri muzima, yasohokaga muri rwa rufunzo, bwacya akongera akarusubiramo.

    Murangwayire yerekana ko hari umunsi yari agiye kwicirwa muri urwo rufunzo ariko Imana igakinga akaboko.

    Ati 'Hari umunsi babonye ninjira nyeganyeza ibifunzo, mu gihe ngiye kuvuza induru imbere yanjye hari abahungu bamfashe umunwa banyinjiza mu mazi, kuko batekerezaga ko nshobora kubatanga. Utekereze icyo gifunzo kicirwagamo abantu buri munsi bari kuboreramo, ibaze uko ayo mazi yari amaze. Icyo gihe twakijijwe n'umugore wari ufite akana wagize ngo ni we babonye, avamo ageze i musozi bamwica twumva.

    Yongeyeho ati 'Ntabwo njya ntekereza uburyo bwakoreshejwe, nk'ubu iyo mbyibutse njya nibaza uko ushobora kumara iminota ingahe mu mazi. Ariko kubera ubwoba ubundi wabaga wapfuye. Kuko banantema ntabwo nabyumvise. Iyo wumvaga ngo baje kukwica, umutima wahitaga ugenda ariko ibiba byose wabaga ubibona.'

    Murangwayire yagaragaje ko mu gihe cya Jenoside yakorewe Abatutsi hari bamwe mu babyeyi batwaraga abana babo bato, bakabatoza kwica ibishobora kuba ari nayo ntandaro y'ingengabitekerezo ya Jenoside yakorewe Abatutsi igaragara mu bakiri bato uyu munsi.

    Ati 'Icyo gihe njyewe narababonye. Abana b'imyaka icyenda, icumi, 12. Abo bana ntibigeze bahanwa kuko bari abana, barimo barakura ubu ni abagabo barakuze bafite n'abana. Ubu uwo mwana yabyaye ari guhabwa iki? Njya mbona ari nayo mpamvu tubona ingengabitekerezo ya jenoside mu bana bato. Ibyo ni ibitekerezo byanjye kuko uriya mwana yarakuze, akurana bya bintu yabonye.'

    Ubuzima bwo mu Butaliyani bwari ingorabahizi

    Nyuma yo kurokorwa n'Inkotanyi, Murangwayire Liliane wari umaze iminsi igera kuri 30 mu rufunzo yisanze mu bana bari barakomeretse kandi bari bakeneye ubuvuzi.

    Inkotanyi zafashe abana bari bafite ibikomere kandi badafite kirengera zibahuriza hamwe mu Karere ka Bugesera mu cyahoze ari ikigo cy'umugabo w'umutaliyani witaga ku mpfubyi mbere ya Jenoside.

    Ubwo bari muri icyo kigo, haje umugore w'umutaliyani witwa Maria Pia Fanfani, wajyanye abana bari bafite ibikomere bikomeye, abajyana mu Butaliyani bahabwa ubuvuzi.

    Ati 'Baradutwaye batujyana mu Butaliyani, badushyira mu bitaro turavurwa, nyuma y'igihe gito tuza gutungurwa no gutwarwa n'umupadiri wa muzungukazi tutakimubona. Hagati yabo bombi byabaye bibi ubanza harimo inyungu z'umwe muri bo zatumye baturwanira.'

    Nyuma yo kujya mu maboko y'uwo mupadiri bahise bakurwa aho bari i Roma, bajyanwa mu Majyaruguru y'u Butaliyani aho babaye mu buzima bubi cyane bwatumye benshi bifuza kugaruka mu Rwanda.

    Ibyo byatumye abari bakuru bahita basaba gusubizwa mu Rwanda mu Ugushyingo 1994 bitewe n'uko bafatwaga nabi.

    Ati 'Reba umuntu wageze i Burayi agasaba kugaruka mu Rwanda, urumva ko twari mu buzima butameze neza. Nawe ibaze umwana wavuye mu rufunzo, yageze i Burayi ariko arashaka gutaha hahantu atazi ko hari n'umuntu we wasigaye.'

    Nubwo yagarutse nyuma y'imyaka ibiri, Murangwayire agaragza ko byari ibintu bitari byoroshye kuko byasabye na leta gushyiramo imbaraga.

    Yagaragaje ko mu bo bajyanye, harimo abana bato, bahawe amazina yo mu Butaliyani ku buryo n'ubu bakiriyo kuko badashobora kumenya inkomoko yabo.

    Muri Kanama 1996, Murangwayire yongeye kugera mu Rwanda, aho yarerewe mu muryango wo kwa benewabo ndetse hari na barumuna be babiri bari barabashije kurokoka.

    Yabashije kwiga amashuri yisumbuye ndetse na Kaminuza kandi kuri ubu ni umubyeyi w'abana bane b'abahungu.

    Murangwayire yahisemo kwandika igitabo kigaruka ku mateka ye, mu rwego rwo gutanga ubutumwa ku banyamahanga bakamenya amateka y'u Rwanda, guhangana n'abapfobya Jenoside yakorewe Abatutsi ndetse no gufasha abatazi amateka y'u Rwanda.

    Ati 'Iyo igitabo cyanditse ntaho kijya. Tugiriwe umugisha abantu bakandika ari benshi. Nkurikije abantu barokotse uko bangana, n'ubuhamya butangwa buri gihe, ntabwo ari kenshi tubona ibitabo banditse. Ntabwo byoroshye ariko abantu nibagerageze batinyuke kuko birashoboka. Nanjye narabishoboye kuko numvuga'

    Murangwayire yemeza ko abatazi amateka ya Jenoside, barimo abo yabaye batari mu Rwanda, abari bato mu gihe yabaga n'abavutse nyuma yayo bakwiye kuyamenya kuko byabafasha kumenya aho igihugu cyavuye kandi bakagira uruhare mu kurwanya abashaka kongera kugisubiza mu bihe bibi.

    Igitabo cye yacyise 'Surviving the Unthinkable: A Story of Hope and Resilience' yakimuritse ku mugaragaro kuri uyu wa 21 Werurwe 2025, gishobora kuboneka mu masomero atandukanye muri Kigali kandi ateganya kugishyira kuri Amazon ku buryo abari hanze y'u Rwanda babasha kukibona bitabagoye.

    Nubwo yanyuze mu bikomeye mu gihe cya Jenoside yakorewe Abatutsi, Murangwayire Liliane, yamaze kwiyubaka ndetse anezezwa no kwandika inkuru y’ubuhamya bwe


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/kwicwa-ntiyapfa-kurokokera-mu-rufunzo-n-ubuzima-bushaririye-bwo-mu-butaliyani

  • Igisubizo cya Perezida Kagame ku wamubajije u… – #rwanda #RwOT

    Umukuru w'Igihugu yabigarutseho kuri uyu wa Mbere tariki 7 Mata 2025, atangiza ibikorwa byo Kwibuka ku nshuro ya 31 Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, mu muhango wabereye ku Rwibutso rwa Jenoside ruherereye ku Gisozi. 

    Perezida Kagame yatangiye ijambo ashima buri wese wifatanyije n'Abayarwanda Kwibuka muri iki gihe.

    Ati 'Ndagira ngo mbanze nshimire mwese abari hano mwaje kwifatanya n'Igihugu n'Abanyarwanda cyane cyane mwebwe abaturuka hanze mu bindi bihugu cyangwa ababihagarariye hano mu Gihugu cyacu. Ndabashimira.'

    Yagarutse ku nkuru y'inshuti ye, yigeze kumubaza uko ahuza amateka y'ibihe by'umwijima u Rwanda rwanyuzemo n'ibihe by’ubusharire rurimo muri iki gihe.

    Ati 'Umunsi umwe inshuti yanjye yambajije ati: 'Ariko wowe, nk'umuntu, ubaho ute? Ufite umutwaro w'amateka mabi n'ibihe bikaze — ubihuza ute? Ariko uko nabyumvise, ntiyabazaga njye gusa, yabazaga u Rwanda. Yambajije ati 'U Rwanda rubaho gute, rufite amateka mabi cyane n'ubu bukana budasiba?” 

    Umukuru w'Igihugu yavuze ko yabwiye inshuti ye ko kuva na cyera, Abanyarwanda bari biteguye guhangana n'ibyo byose. Ati 'Icyo namubwiye ni uko kuva kera tutigeze twibwira ko ayo mateka mabi n'ibihe bikaze ari ibintu bibiri bitandukanye. Ni nk'abavandimwe, kandi tugomba kubyakira tubifata hamwe.'

    Arakomeza ati 'Tugomba guhangana n'ibihe bikaze twumva neza ko bifitanye isano n'amateka mabi yacu. Ntabwo bishobora gutandukanywa. Bityo rero, dufite amahitamo: cyangwa tukazahazwa n'ibyo byombi tukazisibanganya, cyangwa tukazamuka tukarwana.'

    Perezida Paul Kagame kandi yijeje Abanyarwanda ko ntawe uzongera kubica, kandi ko n’abazabigerageza, Abanyarwanda bagomba guhaguruka bakarwanira kubaho.

    Yavuze ko igihangayikishije ‘si abo bashaka kutwica cyangwa se kudutesha agaciro ahubwo ikibazo ni uko twebwe abanyafurika twabyemera’.

    Ati 'Ntabwo nasaba umuntu kugira ngo mbeho, nta muntu nasabiriza. Tuzarwana nintsindwa, ntsindwe ariko hari amahirwe, hari amahirwe y'uko iyo uhagurutse ukirwanaho, uzabaho kandi twabayeho ubuzima umuntu uwo ari we wese akwiriye.”

    Perezida Kagame yabwiye Abanyarwanda ko ntawe bakeshaho kubaho, bityo bakwiye kurwanirira uburenganzira bwabo.

    Ati 'Banyarwanda, ntimugomba kwishyingikiriza ku wundi muntu mu mibereho yanyu. Mugire ubutwari bwo guhangana n'ibihe n'icyo gihe uko biri, ntimukomeretse abandi, ariko muhore murwana ku byanyu. Ntimwemerere umuntu uwo ari we wese kubabwira uko mukwiye kubaho, kuko igihe mwemeye ibyo, ni cyo gihe cyo gutakaza ubuzima bwanyu.'

    Umukuru w'Igihugu yanakomoje ku Burasirazuba bwa Congo, aho ubutegetsi bw’icyo gihugu bwavuze ko bushaka gukuraho Guverinoma y’u Rwanda, agaruka ku mvugo z’urwango, kwirukana bamwe mu bahakomoka bazizwa ubwoko bwabo, ndetse bamwe bakicwa, bamwe ugasanga baje mu Rwanda, abandi bakajyanwa n’ibihugu by’amahanga.

    Ati 'Imvugo z'urwango, kwica abaturage bazira abo bari bo, kubakura mu ngo zabo, aha dufite ibihumbi by'abaturage baba mu nkambi, bameneshejwe mu byabo muri Congo […] Mbere na mbere babakira babizi ko ari impunzi z'Abanye-Congo, ntabwo babafata nk'Abanyarwanda. Ibisigaye bikaba ikibazo cyanjye.'

    Ibi bishingira ku byavuzwe na Minisitiri w’Ubumwe bw’Abanyarwanda n’Inshingano Mboneragihugu, Dr.Bizimana Jean Damascene wagaragaje ko kuva mu myaka 109 u Bubiligi bwakomeje gusenya u Rwanda.

    Umukuru w'Igihugu, yanavuze ko mu myaka 31 ishize Abanyarwanda bakuye amasomo mu byo banyuzemo, bityo ikitarabishe mu myaka 31 cyarabakomeje, kandi kibategurira guhangana n'ibindi bihe biri imbere.

    Ati 'Muduha ubusa, mukaza mukadukubitira ibintu byose. Iyo ni Isi iri hagati y'amateka y'umwijima w'ahahise ndetse n'ubusharire. Ariko ikitaratwishe ngo kiturangize mu myaka 31 ishize, cyaradukomeje, cyaraduteguye ku bintu bizaza igihe icyo ari cyo cyose, aba bantu bashaka kandi bifuza. Ndashaka kubizeza ko tutazapfa tutari kurwana.'

    Perezida Kagame yavuze ko yabwiye Inshuti ye ko Abanyarwanda kuva na kera bari biteguye kuzanyura mu bishoboka byose 

    Perezida Kagame yumvikanishije ko ikitarishe Abanyarwanda mu myaka 31 ishize, cyabahaye imbaraga zo gukomera 

    Perezida Kagame yabwiye Abanyarwanda ko ntawe ukwiye kubahitiramo uko bazabaho, kandi bakwiye guhagaruka bakarwanira uburenganzira bwabo

    Source : https://inyarwanda.com/inkuru/154386/igisubizo-cya-perezida-kagame-ku-wamubajije-uko-ahuza-ibihe-byumwijima-u-rwanda-rwanyuzemo-154386.html

  • #Kwibuka31: Nta gihugu kimaze imyaka 109 gise… – #rwanda #RwOT

    Tariki 7 Mata, buri mwaka, ni Umunsi Mpuzamahanga wo kwibuka abazize Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda, kuzirikana ubugome yakoranywe ndetse n'ingaruka zayo ku Banyarwanda n'Isi muri rusange.

    Ni umwanzuro Inteko Rusange ya Loni, yafashe mu 2003, aho guhera muri uwo mwaka, Isi yose yifatanya n'Abanyarwanda mu kwibuka no guha icyubahiro abarenga miliyoni bazize Jenoside yakorewe Abatutsi.

    Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 mu Rwanda, yakoranywe ubukana budasanzwe kuko mu mezi atatu gusa yamaze, Abatutsi barenga miliyoni bari bamaze kwicwa. 

    Ni yo mpamvu ibikorwa byo kwibuka bimara iminsi 100 nk'ikimenyetso cy'igihe Jenoside yakorewe Abatutsi yamaze ikorwa ikaza guhagarikwa n'Ingabo za FPR Inkotanyi.

    Nk'uko bikubiye mu mwanzuro w'Umuryango w'Abibumbye, uyu munsi uretse kuba ari uwo kuzirikana no guha icyubahiro Abatutsi barenga miliyoni bishwe muri Jenoside yabakorewe, ni n'umwanya wo gutekereza ku ngaruka za Jenoside yakorewe Abatutsi no gufata ingamba zo kurwanya ingengabitekerezo yayo kugira ngo itazongera kubaho ukundi.

    Minisitiri w'Ubumwe bw'Abanyarwanda n'Inshingano Mboneragihugu, Dr Bizimana Jean Damascène, yatanze ikiganiro cyagaragaje uko Jenoside yakorewe Abatutsi yaturutse ku bukoloni bwimitse irondabwoko ryatumye Jenoside itekerezwa, igakorwa amahanga abireba.

    Yerekanye ko u Rwanda rumaze imyaka 109 rusenywe n'u Bubiligi ndetse n'ubu bugikomeza kurugendaho. Ati 'Nta gihugu kimaze imyaka 109 gisenya ikindi nk'uko u Bubiligi bumaze igihe bubikorera u Rwanda kuva bwarukoroniza.'

    Yatangaje ko ibi byatangiye mu 1916, ubwo u Bubiligi, u Budage n’u Bwongereza, bumvikanaga kugabanya imbibi z’u Rwanda rwari rwaraguwe n’Abami batandukanye bayoboye u Rwanda. 

    Avuga ko nyuma yaho hakurikiyeho amategeko akakaye arimo iryashyizeho ibihano by’ikiboko, iryambuye u Rwanda ubusugire bwarwo ndetse n’iryemeje ko u Rwanda ruzajyengwa n’amategeko ya Congo na yo yashyirwagaho n’u Bubiligi. Ati: “Aya mategeko yateye u Rwanda akarengane, anacamo ibice Abanyarwanda.”

    Mu 1924 na 1946, u Bubiligi bwagiranye amasezerano n’Umuryango w’Abibumbye yateganyaga kugeza u Rwanda ku ngingo 3 zirimo ubwisanzure bwa politki, ubukungu, imibereho myiza n’iterambere ry’uburezi, kwigenera ibikwiriye Abanyarwanda bakayobora igihugu cyabo ubwabo, no kubahiriza uburenganzira bwa muntu nta vangura rishingiye ku bwoko, igitsina cyangwa idini.

    Ibi byose ntibyakozwe ahubwo u Bubiligi bwahisemo kwinjiza irondabwoko mu Banyarwanda, nk’iryari iwabo. Hatangijwe impinduramatwara ryayobowe n’Ababiligi hagati y’i 1926 na 1932.  Umwami Musinga yarabirwanyije ariko bamucira Congo tariki 12 Ugushyingo mu 1931, bimika umwana we Rudahigwa, nyuma y’iminsi ine.

    Kugira ngo ashobore kuyobora, Rudahigwa yahisemo kutarwanya abazungu arabatizwa mu 1943, anegurira u Rwanda Kristu Umwami mu 1946. Nyuma na we baje kumwica aratanga tariki 25 Nyakanga 1959.

    Dr Bizimana yakomeje agira ati: “Nta kindi gihugu cya Afurika Abakoloni biciye Abami babiri, umubyeyi n’umwana we ku maherere.” 

    Yavuze nyuma, u Bubiligi bwakurikijeho gushyira ku butegetsi ishyaka rya PARMEHUTU ryubakiye ku irondabwoko, ritangaza manifesto enye zikurikirana zose zigishaga ko igihugu ari icy’Abahutu, kwica Abatutsi bigirwa gahunda ya Leta yubakiye kuri iyo politiki.

    Nyuma Abatutsi bimuriwe mu bindi bice, bagirirayo ubuzima bubi, basaba gusubizwa iwabo ariko Ababiligi barabyanga.

    Tariki 2 Gashyantare mu 1994, u Bubilgi bwirukanye Umwamikazi Rosalie Gicanda wivurizagayo, arataha, yicwa tariki 20 Mata 1994. Ababiligi kandi banatereranye Abatutsi bari babahungiyeho muri ETO Kicukiro tariki 11 Mata 1994. 

    Minisitiri Dr Bizimana akomoza ku byemezo byafashwe ntibishirwe mu bikorwa, yagize ati: “Biratangaje rero kuba hari ibihugu muri 2025 bibeshywa n’u Bubiligi bikihutira guhana u Rwanda byirengagije ibi byemezo byose, n’ubufatanyacyaha bwa Congo na FDLR. 

    Ibyo bihugu bivuga iyubahirizwa ry’amategeko mpuzamahanga bikayarebera ku ruhande rumwe rwa Congo ntibite ku busugire bw’u Rwanda bwatewe kenshi na FDLR. Ntibite ku karengane k’impunzi z’abanye-Congo b’Abatutsi zirukanwe na FDLR zimaze imyaka 31 mu buhungiro. 

    Congo yita izo mpunzi udukingirizo. Ni kimwe n’uko hagati mu 1990-1994, Leta ya Habyarimana n’abambari bayo bitaga FPR ‘inyangarwanda z’abagande.”

    Yakomeje avuga ko kuva muri Nyakanga 1994 kugeza magingo aya, u Bubiligi  ari cyo gihugu cy’i Burayi gikorerwamo ipfobya rya Jenoside yakorewe Abatutsi no kugoreka amateka yayo, nta nkurikizi. Ni mu gihe kandi ntawe ushobora guhakana Jenoside yakorewe Abayahudi ngo bimugwe aahoro kandi Jenoside ari zimwe mu rwego rw’amategeko, ku buryo n’ibyaha byo kuzipfobya byagombye gufatwa kimwe.

    Ati: “Ubungubu, inyandiko zifashishwa n’amahanga mu guharabika u Rwanda, zitegurwa n’abiyita impuguke z’Ababiligi, zibeshya ko zizi u Rwanda kandi ni zo zagize uruhare mu kwangiza amateka y’u Rwanda.”

    Yashimiye Perezida Kagame Abanyarwanda bakesha ubuyobozi bwiza bwubaka ubumwe, aragira ati: “Ijoro ribara uwariraye! Tuzi urwobo mwakuyemo u Rwanda Isi yarutereranye. Tuzi n’aheza murugejeje. 

    Dufitanye namwe igihango tudashobora gutatira. Ntituzemera abasenya ubumwe bwacu, n’abimika ingengabitekerezo yasubiza u Rwanda mu icuraburindi. Uburenganzira bwacu bwo kubaho twihitiyemo ibidukwiriye ni ntavogerwa, ababikerensa ntibaduheho, babyumve batureke.” 

    Uyu muhango wo gutangiza ibikorwa byo kwibuka ku nshuro ya 31 abazize Jenoside yakorewe Abatutsi, witabiriwe n’abayobozi mu nzego zitandukanye z'Igihugu, abahagarariye ibihugu n'imiryango mpuzamahanga ikorera mu Rwanda, inshuti z'u Rwanda, abahagarariye imiryango y'abazize Jenoside yakorewe Abatutsi n'abandi.

    Urwibutso rwa Jenoside rwa Kigali rwatangirijweho ibikorwa byo #Kwibuka1 ruruhukiyemo imibiri y'Abatutsi basaga ibihumbi 250 biciwe mu bice bitandukanye by'Umujyi wa Kigali mu gihe cya Jenoside yakorewe Abatutsi. 

    Uru rwibutso ruherereye mu Murenge wa Gisozi, Akarere ka Gasabo mu Mujyi wa Kigali. Ni rumwe mu nzibutso enye zashyizwe mu murage w’Isi wa UNESCO.


    Minisitiri w'Ubumwe bw'Abanyarwanda n'Inshingano Mboneragihugu, Dr Bizimana Jean Damascène yerekanye ko u Rwanda rumaze imyaka 109 rusenywe n'u Bubiligi ndetse n'ubu bugikomeza kurugendaho


    Source : https://inyarwanda.com/inkuru/154382/kwibuka31-nta-gihugu-kimaze-imyaka-109-gisenya-ikindi-nkuko-u-bubiligi-bubikorera-u-rwanda-154382.html

  • #Kwibuka31: Urwibutso kuri Rugamba Sipiriyani… – #rwanda #RwOT

    Rugamba Cyprien wishwe mu gihe cya Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, yasize ibihangano byabaye imvano yo gukomera ku buhanzi bw'iki gihe, bamwe baninjira mu muziki mu rwego rwo kumuhesha icyubahiro no kusa ikivi cye. 

    Abamuzi bamusobanura nk'intore, umusizi, umukinnyi w'ikinamico, umwanditsi w'ibitabo, umutoza w'Intore, umuririmbyi w'ubutumwa budasaza n'umunyabuntu. 

    Yatashye Yeruzalemu nshya! Rugamba yishwe mu gitondo cyo ku wa 07 Mata 1994 ari kumwe n'umugore n'abana batandatu. Harokotse abana be bane bakotanira gusigasira umurage we yasigiye Abanyarwanda.

    Ababanye na Rugamba bahuriza ku kuvuga ko yari umuntu mugari urangwa n'urukundo, uca bugufi, wita ku batishoboye, saa kumi n'ebyiri z'umugoroba ikaba isaha yo kwita ku muryango we cyane cyane umugore wakundaga 'ibijumba'.

    Yasize urwibutso rudasibangana mu mitima ya benshi hashingiwe ku bihangano byinshi yashyize hanze mu bihe bitandukanye bamwe batabasha kumva neza ibyo yaririmbaga cyane ko byuzuye ikinyarwanda cyumutse.

    Rugamba Olivier, imfura ya Rugamba Sipiriyani yigeze kubwira InyaRwanda ko bitoroshye kumenya umubare nyakuri w'indirimbo za Rugamba Sipiriyani ashingiye ku kuba yarishwe hari indirimbo yari yamaze kwandika, izindi yazifatiye amajwi ariko ngo ntizigeze zisohoka kugeza n'ubu.

    Ati 'Yishwe nawe atunguwe. Hari ku itariki 07 Mata ahagana saa tatu za mu gitondo. Yaratunguwe, hari izo yari yamaze gutegura zanditse Nk'iyo wumvise zimwe mu ndirimbo abaririmbyi baririmbaga ntizirasohoka ariko turateganya kuzisohora nitumara kwandika ibitero byose.'

    Avuga ko zimwe mu ndirimbo zizwi za Rugamba Sipiriyani zigera kuri 300. Indirimbo zitigeze zisohoka zimwe bazihaye Korali Rugamba ndetse ngo mu minsi ishize baniyambaje Korali Christus Regnat iririmba indirimbo yitwa 'Igipimo cy'urukundo'.

    Amateka avunaguye ya Rugamba Sipiriyani

    Rugamba Sipiriyani yavukiye mu yahoze ari Komine Karama, ubu ni mu Karere ka Nyamagabe, avuka mu mwaka w'1935. Yize amashuri ye mu Rwanda, mu Burundi ndetse no mu Bubiligi, aho yakuye impamyabumenyi y'ikirenga mu by'amateka.

    Yize amashuri abanza muri Paruwasi ya Cyanika, ayisumbuye ayiga muri Seminari nto ya Kabgayi, akomereza muri Seminari Nkuru ya Nyakibanda.

    Yaje kujya muri Kaminuza ya Bujumbura aharangiriza icyiciro cya mbere cy'amashuri makuru, nyuma abona kujya mu Bubiligi muri Kaminuza ya Luve aho yaje gukura impamyabumenyi y'ikirenga mu by'amateka.

    Rugamba yashakanye na Mukansanga Daphrose (wavutse mu 1944), bashakana mu mwaka w'1965. Uyu mugore wa Rugamba Sipiriyani ubusanzwe yari umwarimukazi mu mashuri abanza, avuka mu gace kamwe na Rugamba Sipiriyani bose babarizwaga muri Paruwasi ya Cyanika.

    Uyu muhanzi kandi yanashinze itorero Amasimbi n'Amakombe riririmba indirimbo zisingiza Nyagasani ndetse zinigisha ku buzima busanzwe, kugeza n'ubu rikaba rigihimba indirimbo zifashishwa ahantu hanyuranye.

    Yakoze imirimo itandukanye muri Leta, ariko mu myaka ye ya nyuma yaje gukurwa mu kazi igihe kitageze, kubera ko atihanganiraga akarengane ako ariko kose, akabyamagana abicishije mu nganzo ye.

    Yaranzwe no gushishikariza Umunyarwanda kuba inyangamugayo no kugira indangagaciro nyazo zikwiriye u Rwanda. Ibi bigaragarira mu ndirimbo zirenga 400 yagiye ahimba zirimo 'Ntumpeho', 'Inda nini', 'Jya umenya gusaza utanduranyije cyane', 'Agaca' n'izindi nyinshi.

    Yapfuye azize Jenoside yakorewe abatutsi muri Mata 1994, akaba we na Mukansanga, umugore we, bari barabyaranye abana 10, muri Jenoside yakorewe abatutsi, bapfanye n'abana babo 6, ubu hasigaye abana bane. Ubu Rugamba yibukwa nk'umuntu wateje imbere ubuvanganzo nyarwanda ndetse akanafasha abakiri bato kumenya uko ururimi rwubakwa.

    Si ibyo gusa, kuko Kiliziya Gatolika n'abandi bakristu yabasigiye ibihangano by' indirimbo zisingiza Imana zirimo ubuhanga buhanitse. Indirimbo ze n'uyu munsi ntabwo zifatwa nk'indirimbo nziza gusa, ahubwo ubutumwa buzikubiyemo bufatwa nk'impanuro za none, ejo n'ahazaza ku bakuru n'abato.

      

    Rugamba yapfuye azize Jenoside yakorewe Abatutsi muri Mata 1994, akaba we na Mukansanga Daphrose, umugore we, bari barabyaranye abana 10, muri jenoside bapfanye n'abana babo batandatu, ubu hasigaye abana bane

       

    Rugamba Cyprien yishwe kuwa 7 Mata 1994, ariko abo mu muryango we bamwibuka by'umwihariko kuwa 15 Kanama 

    KANDA HANO WUMVE ZIMWE MU NDIRIMBO ZA RUGAMBA SIPIRIYANI

    “>

    Source : https://inyarwanda.com/inkuru/154380/kwibuka31-urwibutso-kuri-rugamba-sipiriyani-umuhanzi-wishwe-ku-ikubitiro-muri-jenoside-yak-154380.html

  • #Kwibuka31: Perezida Kagame na Madamu Jeannet… – #rwanda #RwOT

    Ni igikorwa cyabaye kuri uyu wa Mbere tariki 7 Mata 2025, cyabereye ku Rwibutso rwa Jenoside rwa Kigali aharuhukiye imibiri irenga ibihumbi 250 y'abazize Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994. 

    Urumuri rw'icyizere rwacanwe ruzamara iminsi 100. Ni ikimenyetso cy’ubutwari mu kwiyubaka kw’Abanyarwanda 'tuva mu mwijima tugana aheza’. Insanganyamatsiko yo #Kwibuka31 muri uyu mwaka igira iti 'Twibuke twiyubaka.''

    Ku rwego rw'Igihugu, Icyumweru cy'Icyunamo cyatangirijwe ku Rwibutso rwa Jenoside rwa Kigali ku Gisozi, ariko ibikorwa byanabereye mu Midugudu yo hirya no hino mu Gihugu aho abaturage bari mu gikorwa cyo Kwibuka ku nshuro ya 31 Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994. 

    Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda yaturutse ku mugambi wateguwe na Leta y'u Rwanda hagati ya 1990 na 1994 yari iyobowe n'intagondwa z'Abahutu zitifuzaga amahoro kubera ingengabitekerezo y'irondabwoko, urwango, ivangura n'amacakubiri bari barimitse nk'umurongo wa politiki w'imitegekere y'igihugu.

    Perezida Paul Kagame na Madamu Jeannette Kagame bacanye urumuri rw'icyizere mu gutangiza ibikorwa byo #Kwibuka31  

      

    Perezida Kagame na Madamu Jeannette Kagame bunamiye inzirakarengane za Jenoside yakorewe Abatutsi, banashyira indabo ku mva ziruhukiyemo  

    Gutangiza ibikorwa byo Kwibuka ku nshuro ya 31 Jenoside yakorewe Abatutsi, byabereye ku Rwibutso rwa Jenoside rwa Kigali, ruri ku Gisozi kuri uyu wa Mbere, tariki 7 Mata 2025 













    Source : https://inyarwanda.com/inkuru/154381/kwibuka31-perezida-kagame-na-madamu-jeannette-kagame-bacanye-urumuri-rwicyizere-amafoto-154381.html