Category: Uncategorized

  • Nyuma y’umwaka urenga Sekamana Maxime yagarutse muri Rayon Sports baramubyinisha(AMAFOTO) #rwanda #RwOT

    Nyuma y’umwaka urenga atari mu kazi bitewe no kutishyurwa amafaranga iyi kipe yamusigayemo imugura ava muri APR FC muri 2019, Sekamana yagarutse muri Rayon Sports atangira imyitozo yitegura shampiyona izatangira mu kwezi gutaha.

    Sekamana Maxime yaherukaga muri Rayon Sports muri Werurwe 2020 ubwo shampiyona umwaka w’imikino 2019-2020 yasubikwaga kubera Coronavirus, ubwo imikino yasubukurwaga mu Kwakira 2020 ntiyigeze aza mu bandi.

    Uyu mukinnyi akaba yageze mu Nzove aho ikipe irimo ikorera umwiherero n’imyitozo yitegura shampiyona izatangira ku wa 1 Gicurasi.

    Uyu musore wari wavuze ko atazagaruka atumvikanye n’ubuyobozi, ntabwo yigeze atangaza icyo bumvikanye, ni mu gihe amakuru ISIMBI ifite ari uko abakinnyi babwiwe ko bazajya gutangira shampiyona abo ikipe ifitiye amafaranga barayabonye.

    Mu kiganiro aheruka kugirana n’ikinyamakuru ISIMBI.RW muri Gashyantare 2021, Maxime yavuze ko shampiyona nisubukura ari bwo azamenya niba azagaruka muri Rayon Sports cyangwa bazatandukana.

    Ati'Ntabwo ikibazo kirakemuka. Kugeza ubu ntabwo ndavugana n’ubuyobozi. Nsigaje umwaka umwe w’amasezerano, ngomba kuvugana nabo nkamenya niba bazandekura cyangwa niba bazakemura ikibazo nkaba nayikinira.'

    Yakomeje avuga ko iki kibazo ari cyo cyatumye atajya mu mwiherero n’ubwo yari yifitye n’ibindi bibazo bwite.

    Ati'Niyo mpamvu rwose ntagiye mu mwiherero, gusa byahuriranye n’ubundi nifitiye n’utundi tubazo twanjye ku ruhande.'

    Sekamana Maxime arishyuza Rayon Sports amafaranga y’u Rwanda angana na miliyoni 4 zasigaye ubwo yagurwaga muri mpeshyi ya 2019.

    Tariki ya 28 Kanama 2020 Sekamana Maxime yasinyanye amasezerano na Munyakazi Sadate wari perezida w’iyi kipe, yemeza ko yakiriye miliyoni 3 ku mwenda iyi kipe yari imufitiye n’aho miliyoni 1 isigaye akazayibona bitarenze tariki ya 31 Mutarama 2021.

    Maxime nyuma yo gusinya aya masezerano yasanze sheki yahawe itazigamiye ahita atesha agaciro amasezerano bagiranye, byatumye atitabira umwiherero w’iyi kipe witegura shampiyona ya 2020-2021, watangiye ku wa 1 Ugushyingo 2020.

    Uyu mukinnyi yanze kujya mu bandi kugeza shampiyona itangiye tariki ya 4 Ukuboza 2020 nabwo ntabwo yigeze ayikina.

    Sekamana Maxime yinjiye muri Rayon Sports umwaka ushize wa 2019, ayisinyira amasezerano y’imyaka 2 ubu mu mwaka we wa nyuma.

    Bagenzi be bamwakiriye aranababyinira

    Nyuma y’igihe kinini yatangiye imyitozo

    Maxime yatangiye gukora imyitozo

    Afite inyota yo gufasha ikipe ye muri shampiyona

    Source : http://isimbi.rw/siporo/nyuma-y-umwaka-urenga-sekamana-maxime-yagarutse-muri-rayon-sports-baramubyinisha-amafoto

  • U Rwanda na Singapore byasinyanye amasezerano azateza imbere ikoreshwa ry'ikoranabuhanga mu bucamanza – #rwanda #RwOT

    Umuhango wo gusinya aya masezerano wabaye kuri uyu wa 19 Mata hifashishijwe ikoranabuhanga, aho abayobozi b'Inkiko z'Ikirenga mu bihugu byombi bayashyizeho umukono badahuye imbonankubone.

    Perezida w'Urukiko rw'Ikirenga rw'u Rwanda, Dr Ntezilyayo Faustin, yavuze ko aya masezerano agabanyijemo ibyiciro birimo n'ikijyanye n'ubufatanye mu miburanishirize y'imanza.

    Ati 'Harimo imikoranire igamije gutuma inzego z'ubucamanza mu Rwanda, ziba umusingi w'iterambere. Hari intambwe Singapore imaze gutera mu gutuma ubucamanza butanga umusanzu ugaragara ku iterambere ry'igihugu. Harimo n'ubufatanye mu miburanishirize y'imanza no gukurikirana ibirego hakoreshejwe ikoranabuhanga.'

    Dr Ntezilyayo yavuze ko hagiye gutezwa imbere uburyo bwo gukoresha ubuhuza (Mediation) mu gukemura amakimbirane, cyane cyane mu bucuruzi bwambukiranya imipaka.

    Ati 'Tuzibanda ku buhuza n'ubundi buryo bw'ubukemurampaka hatabayeho kugana inkiko. Tuzagirana ubufatanye mu bijyanye n'amahugurwa, yaba abereye mu gihugu cyangwa abaye hifashishijwe ikoranabuhanga, ndetse dutafanye guteza imbere imicungire n'ikurikiranwa ry'ibirego n'amakuru aba abitswe mu buryo bw'ikoranabunga.'

    Aya maserano yitezweho guteza imbere ubucamanza mu Rwanda, yasinywe mu gihe Urukiko rw'Ikirenga rw'u Rwanda rwari rusanganywe imikoranire n'urwa Singapore, biturutse ku kuba ibi bihugu byombi bihurira mu Muryango w'Ibihugu bikoresha ururimi rw'Icyongereza, Commonwealth.

    Perezida w'Urukiko rw'Ikirenga muri Singapore, Sundaresh Menon, yavuze ko aya masezerano azateza imbere imitangire y'ubutabera muri ibi bihe Isi yose ihanganye n'icyorezo Covid-19

    Ati 'Aya masezerano yitezweho kurushaho kuzamura umubano hagati y'ubucamanza bw'u Rwanda n'ubwa Singapore. Ibi birerekana umuhate dufite mu guteza imbere urwego rw'ubucamanza mu bihugu byombi, duteza imbere kandi tujyanisha imikorere yacu n'icyorezo Covid-19 cyugarije Isi.'

    Ambasaderi w'u Rwanda muri Singapore, Uwihanganye Jean de Dieu, yavuze ko kuba u Rwanda rugiranye na Singapore amasezerano mu bijyanye n'ubucamanza, akiyongera ku yandi ibihugu byombi bifitanye mu zindi nzego nk'ubucuruzi, ari ingirakamaro ku bashoramari bo mu Rwanda n'abo muri Singapore.

    Ibi Uwihanganye abishingira ku kuba aya masezerano azateza imbere imikoreshereze y'ikoranabuhanga mu nkiko, bityo amakimbirane ashobora kuvuka mu bucuruzi bwambukiranya imipaka akazajya akemurwa bitagoranye.

    Amasezerano yasinywe n'impande zombi yitezweho guteza imbere imicungire y'ibirego mu buryo bw'ikoranabuhanga, ubuhuza mu nkiko no hanze yazo, imiburanishirize y'ibirego bito no kongerera ubushobozi urwego rw'ubucamanza biciye mu mahugurwa ahabwa abakarera muri uru rwego.

    Perezida w'Urukiko rw'Ikirenga rw'u Rwanda, Dr Ntezilyayo Faustin na mugenzi we wa Singapore bashyize umukono kuri aya masezerano hifashishijwe ikoranabuhanga

    Umuhango w’isinywa ry’aya masezerano witabiriwe n’abantu bake mu rwego rwo kwirinda COVID-19

    Perezida w'Urukiko rw'Ikirenga rw'u Rwanda, Dr Ntezilyayo Faustin yavuze ko aya masezerano azateza imbere byinshi mu bucamanza bw’u Rwanda birimo n’ikoreshwa ry’ikoranabuhanga


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/u-rwanda-na-singapore-byasinyanye-amasezerano-azateza-imbere-ikoreshwa-ry

  • Uwarokotse Jenoside Yakorewe Abatutsi, Beatrice Uwera yageneye ubutumwa abashinyaguzi bapfobya Jenoside bigira abayirokotse by'Umwihariko abagize Jambo Asbl #rwanda #RwOT

    Uwera Beatrice udakunze kwihanganira abahakana n'abapfobya Jenoside yakorewe Abatutsi by'umwihariko abiyita ko bayirokotse ahubwo ari abana b'abayikoze nka Gatebuke Claude na Denise Zaneza mwene Sebatware Marcel wasize yoretse imbaga y'abatutsi muri CIMERWA ndetse n'abandi babana muri Jambo ASBL.

    Beatrice yatangiye abagaya ababwira ko kwiyitirira gucika ku icumu atari ibintu ahubwo ari ugushinyagurira abarokotse nuko abaha Ubutumwa butomoye bugira buti 'Uwabaha kuvukira mu bwoba, mukavuka aho mutagira ba sekuru, ba sewabo na ba Nyirarume, babaza ababyeyi babo impamvu batagira imiryango bakaburirwa igisubizo nabo!' 'Uwabaha gukurira mu rujijo nka bamwe muri twe, ba nyina bajyaga kwandikisha ku ishuri mu wa mbere bati ise ninde? Nyina w'umwana ati yarapfuye izina rikandikwa ariko umwana w'imyaka 7 agaherako asobanukirwa ko ise yapfuye nta kindi gisobanuro, kandi ubwo yarishwe'

    'Uwabaha kwiga uri umuhanga warangiza Primaire ntiwemererwe kwiga ayisumbuye, ugasibira inshuro eshatu ntacyo bitanga, bikarangira ubaye umuhinzi cg umunywi w'urwagwa ugategereza igihe bazagutemera'

    'Uwabaha gukurira mu bwoba, ababyeyi bawe bahora barwana no kutagaragara ngo badahohoterwa kubera uko bareshya😭 yajya mu kabari nk'abandi agakubitwa, yajya mu nama y'abaturage agatangwaho ingero mbi, akicwa no kwigunga' 'Uwabaha guhigwa ugashyirwa ku rutonde rw'abagome rw'abagome, imbarutso yakoma bakaguhiga, bakagutema, bakagutemera abana, bakagutemera abavandimwe n'abo ukunda'

    'Uwabaha kumara imyaka 27 utazi ibyobo abawe bajugunywemo, wagira Imana umugororwa akakwerurira ko nyoko cyangwa nyogokuru bamutaye mu musarane babanje kumucamo ibice' 'Uwabaha kurwara Ihungabana ridakira kubera guhora mu gihirahiro cyo kwibaza aho abawe batawe n'icyo bazize udafitiye igisubizo maze bagahora muri confusion ya jenoside, wabona umwana ukikanga kuko asa nuwawe, wabona umugabo ukamwikangamo so cyangwa musaza wawe'

    'Uwabaha guhora ubara imyaka wibaza abana bawe batemaguwe uko bari kuba bangana iyo baza kubaho. Uwabaha kuba INCIKE ugasaza utagira umwana n'umwe kandi warabyaye abana benshi ufite n'abuzukuru, ukabura aho wavutse ukabura aho washatse ugasigara uhagaze mu cyeragati'

    'Muri ubwo butumwa yashyize ku rubuga rwa Facebook yashoje agira ati 'ndetse uwabaha no KUZIMA mugasogongera bya nyabyo kuri uwo mubabaro n'agahinda. Inkuru yabo ikajya ibarwa n'ababamenye iminsi yazaba myinshi bakibagirana' Ubundi Umunyarwanda wa nyawe ntiyakifuje ko ikibi kigera kuri mugenzi we ariko ibyo abajenosideri bikora bitandukanye n'icyerekezo cyiza cy'Imibereho myiza'

    Bea Uwera agirana ibiganiro na Rushyashya yagize ati 'Simbifurije guhura n'akaga twahuye nako, ariko kucyifuza nabyo ubwabyo umuntu yagatekereje inyungu zibiherekeje zitari ugutagatifuza ba se b'inkoramaraso bafite ibiganza bijejeta amaraso y'abatutsi bamennye, Ubundi Umuntu arivukira ariko umwambari w'umujenosideri ushaka kugenda nkawe ntiyakabaye mu bantu.

    The post Uwarokotse Jenoside Yakorewe Abatutsi, Beatrice Uwera yageneye ubutumwa abashinyaguzi bapfobya Jenoside bigira abayirokotse by'Umwihariko abagize Jambo Asbl appeared first on RUSHYASHYA.

    Source : https://rushyashya.net/uwarokotse-jenoside-yakorewe-abatutsi-beatrice-uwera-yageneye-ubutumwa-abashinyaguzi-bapfobya-jenoside-bigira-abayirokotse-byumwihariko-abagize-jambo-asbl/

  • Rubavu: Ukutavuga rumwe ku mpanuka yaguyemo umushoferi –

    Iyi nkuru yamenyekanye mu gitondo cyo kuri uyu wa 19 Mata nyuma yo gusanga umurambo w’uyu mugabo aho ibi byabereye mu Mudugudu wa Hanika, Akagari ka Terimbere, Umurenge wa Nyundo.

    Iyi mpanuka yamenyekanye ubwo abaturage babonaga imodoka yarenze umuhanda ugana kuri cathĂ©drale ya Nyundo, bayegereye basanga umurambo w’umushoferi munsi imodoka imutsikamiye.

    Nyiri iyi modoko witwa Habarurema Antoine yavuze ko yatunguwe n’urupfu rw’umukozi we kuko ku Cyumweru yari yiriwe akora.

    Ati “Ejo yajyanye ifarini i Kayove mu Karere ka Rutsiro avuyeyo ajyana imbaho i Nyamyumba, ni uko atashye aha lifuti umugore baraza bageze ku Nyundo kigingi avamo. Twatunguwe no kumva ngo yakoze impanuka ahubwo bamwe barimo gucyeka ko yaba yishwe dutegereje icyo Urwego rw’Igihugu rw’Ubugenzacyaha, RIB, rwemeza.”

    Umunyamabanga Nshingwabikorwa w’agateganyo w’Umurenge wa Nyundo, Nangamabwire LĂ©onidas, yavuze ko batakwemeza neza icyaba cyishe uyu mugabo mu gihe hatarakorwa iperereza.

    Ati “Natwe ni uku twabibonye ubu itsinda rya RIB rishinzwe kugenzura ahabereye ibyaha by’ubwicanyi bavuye i Karongi ni nabo dutegerejeho kumenya amakuru y’ukuri ajyanye n’uru rupfu.”

    Nubwo bamwe mu baturage badahwema kugaragaza ko uyu mugabo ashobora kuba yishwe bitewe n’uko batumva uburyo umuntu ashobora kugongwa n’imodoka yari atwaye, abaturanyi ba nyakwigendera bemeza ko nta kibazo yajyaga agirana n’abandi ku buryo byamuviramo kwicwa.

    Imodoka yataye umuhanda itsikamira shoferi biteza ururjijo uko yaba yamugonze kandi ariwe wari uyitwaye

    RIB yahise ihagera ijyana umurambo ngo iwukorere isuzuma

  • U Rwanda na Singapore byasinyanye amasezerano azateza imbere ikoreshwa ry’ikoranabuhanga mu bucamanza –

    Umuhango wo gusinya aya masezerano wabaye kuri uyu wa 19 Mata hifashishijwe ikoranabuhanga, aho abayobozi b’Inkiko z’Ikirenga mu bihugu byombi bayashyizeho umukono badahuye imbonankubone.

    Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga rw’u Rwanda, Dr Ntezilyayo Faustin, yavuze ko aya masezerano agabanyijemo ibyiciro birimo n’ikijyanye n’ubufatanye mu miburanishirize y’imanza.

    Ati “Harimo imikoranire igamije gutuma inzego z’ubucamanza mu Rwanda, ziba umusingi w’iterambere. Hari intambwe Singapore imaze gutera mu gutuma ubucamanza butanga umusanzu ugaragara ku iterambere ry’igihugu. Harimo n’ubufatanye mu miburanishirize y’imanza no gukurikirana ibirego hakoreshejwe ikoranabuhanga.”

    Dr Ntezilyayo yavuze ko hagiye gutezwa imbere uburyo bwo gukoresha ubuhuza (Mediation) mu gukemura amakimbirane, cyane cyane mu bucuruzi bwambukiranya imipaka.

    Ati “Tuzibanda ku buhuza n’ubundi buryo bw’ubukemurampaka hatabayeho kugana inkiko. Tuzagirana ubufatanye mu bijyanye n’amahugurwa, yaba abereye mu gihugu cyangwa abaye hifashishijwe ikoranabuhanga, ndetse dutafanye guteza imbere imicungire n’ikurikiranwa ry’ibirego n’amakuru aba abitswe mu buryo bw’ikoranabunga.”

    Aya maserano yitezweho guteza imbere ubucamanza mu Rwanda, yasinywe mu gihe Urukiko rw’Ikirenga rw’u Rwanda rwari rusanganywe imikoranire n’urwa Singapore, biturutse ku kuba ibi bihugu byombi bihurira mu Muryango w’Ibihugu bikoresha ururimi rw’Icyongereza, Commonwealth.

    Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga muri Singapore, Sundaresh Menon, yavuze ko aya masezerano azateza imbere imitangire y’ubutabera muri ibi bihe Isi yose ihanganye n’icyorezo Covid-19

    Ati “Aya masezerano yitezweho kurushaho kuzamura umubano hagati y’ubucamanza bw’u Rwanda n’ubwa Singapore. Ibi birerekana umuhate dufite mu guteza imbere urwego rw’ubucamanza mu bihugu byombi, duteza imbere kandi tujyanisha imikorere yacu n’icyorezo Covid-19 cyugarije Isi.”

    Ambasaderi w’u Rwanda muri Singapore, Uwihanganye Jean de Dieu, yavuze ko kuba u Rwanda rugiranye na Singapore amasezerano mu bijyanye n’ubucamanza, akiyongera ku yandi ibihugu byombi bifitanye mu zindi nzego nk’ubucuruzi, ari ingirakamaro ku bashoramari bo mu Rwanda n’abo muri Singapore.

    Ibi Uwihanganye abishingira ku kuba aya masezerano azateza imbere imikoreshereze y’ikoranabuhanga mu nkiko, bityo amakimbirane ashobora kuvuka mu bucuruzi bwambukiranya imipaka akazajya akemurwa bitagoranye.

    Amasezerano yasinywe n’impande zombi yitezweho guteza imbere imicungire y’ibirego mu buryo bw’ikoranabuhanga, ubuhuza mu nkiko no hanze yazo, imiburanishirize y’ibirego bito no kongerera ubushobozi urwego rw’ubucamanza biciye mu mahugurwa ahabwa abakarera muri uru rwego.

    Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga rw’u Rwanda, Dr Ntezilyayo Faustin na mugenzi we wa Singapore bashyize umukono kuri aya masezerano hifashishijwe ikoranabuhanga

    Umuhango w’isinywa ry’aya masezerano witabiriwe n’abantu bake mu rwego rwo kwirinda COVID-19

    Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga rw’u Rwanda, Dr Ntezilyayo Faustin yavuze ko aya masezerano azateza imbere byinshi mu bucamanza bw’u Rwanda birimo n’ikoreshwa ry’ikoranabuhanga

  • Amakipe ari muri European super league agiye gufatirwa ibihano bikomeye na UEFA,intambara y'amagambo nayo irakomeje #rwanda #RwOT

    Nyuma yuko amakipe 12 akomeye ku mugabane w'i burayi agiye gutangiza irushanwa rya European super league, bivuze ko yigumuye kuri UEFA. Ishyirahamwe ry'umupira w'amaguru ku mugabane w' i iburayi (UEFA) naryo rigiye gufatira ayo makipe ibihano bikomeye.

    Nkuko byatangajwe na perezida wa UEFA, Aleksander Ceferin, yavuze ko abakinnyi bazitabira iri rushanwa (European super league) batazemererwa kwitabira igikombe cy'isi ndetse n'ibindi bikombe byose bitegurwa na FIFA ndetse na UEFA, bivuze ko batazemererwa gukinira ibihugu byabo.

    Aleksander Ceferin yagize ati 'tugiye kugerageza gushyiraho ibihano bikomeye kuri aya makipe (European super league) vuba byihuse, agomba gukumirwa mu marushanwa yose, n'abakinnyi bazabyitabira bazahanwa'.

    Yakomeje agira ati 'zitwa amakipe akomeye, gusa amakipe akomeye y'uyu munsi ntago yahoze akomeye. juventus yahoze muri Serie B, Manchester united nayo mbere ya Sir Alex Ferguson ntago yari izwi'

    'tugiye gushyiraho ibihano, birumvikana bizajyana n'amategeko'

    Perezida wa UEFA kandi yanenze Andrea Agneli weguye ku mirimo ye muri UEFA avuga ko atarabona umuntu ubeshya cyane nkawe.

    perezida wa UEFA Aleksander Ceferin

    Ni mu gihe kandi amakipe atandukanye akomeje kubyibazaho, dore ko nk'amakipe yo mu butaliyani, uyu munsi yagombaga gukora inama ivuga kuri European super league, gusa n'inama itari bwitabirwe na JUVENTUS, AC MILAN na INTER MILAN z'iri muri makipe agize European super league.

    Amakipe yo muri Esipanye nayo akaba ari gutegura inama izaba yiga kuri Real madrid, Barcelona na Athletico Madrid ziri mu zashinze ri iri rushanwa rishya(EUROPEAN SUPER LEAGUE).

    Aba sportif batandukanye kandi (abakinnyi, abatoza, abafana ndetse n'abaperezida b'amakipe) bagaragaje ko badashyigikiye EUROPEAN SUPER LEAGUE, barimo Jorge Nuno Pinto da Costa( perezida wa FC PORTO ), Mesut Ozil (umukinnyi wa Fenerbahce), Andre Herrera (ukinira PSG), Sir Alex Ferguson (wahoze ari umutoza wa Man united).

    Kugeza kuri ubu amakipe yavuze ko azitabira Eupean super league harimo: Manchester United, Manchester City, Liverpool, Chelsea, Real Madrid, Juventus, Tottenham Hospur, Arsenal, AC Milan, Barcelona, Atletico Madrid, ndetse na Inter Milan.

    Abayobozi ba Eupean super league : FLORENTINO PEREZ (Chairman), Andrea Agneli (vice chairman), Joel Glazer (vice chairman), buri kipe izitabira iri rushanwa izahabwa miliyari 3 n'igice z'ama Euro.

    Amakipe 12 niyo amaze kwemeza ko azitabira EUROPEAN SUPER LEAGUE

    The post Amakipe ari muri European super league agiye gufatirwa ibihano bikomeye na UEFA,intambara y'amagambo nayo irakomeje appeared first on .

    Source : https://kigalinews24.com/2021/04/19/amakipe-ari-muri-european-super-league-agiye-gufatirwa-ibihano-bikomeye-na-uefaintambara-yamagambo-nayo-irakomeje/

  • Dore magambo umukobwa wese yifuza kumva avuye mu kanwa k'umusore akunda! #rwanda #RwOT

    Amagambo meza ashimisha abakobwa akabatera akamwenyu iyo avuzwe n'abasore:

    1.'Ni wowe wenyine nkunda“: Iri jambo rinyura abakobwa cyane ko ijambo ndagukunda ryacitse amazi ariko iyo ari ndagukunda wowe wenyine birabanyura bakumva ko utari kumubangikanya n'abandi.

    2.”Nguha agaciro”: Ikintu cy'ibanze mu rukundo ni ukubahana no guhana agaciro. Rero iyo ubwiye umukobwa ko umuha agaciro biramushimisha kuko aba amenye uko umufata.

    3.''Ntabanga hagati yacu”:
    Iyo abakundana batangiye kugira ibyo bahishanya niho havamo gutangira gushwana. Ariko iyo ubwiye umukobwa ko nta banga rigomba kuba hagati yanyu bimuha icyizere ko mwabwirana byose mukisanzuranaho.

    4.”Nta rundi rukundo mfite mu buzima rutari wowe”
    : Iri jambo ni ryiza kuribwira umukobwa ukunda kuko bimufasha kumva neza ko ariwe gusa ufite ukunda.

    5.”Nkunda ababyeyi bawe”:
    Ni gacye cyane uzasanga umusore akunda ababyeyi b'umukobwa bakundana. Biba byiza iyo ukunda ababyeyi be ndetse ukabimubwira akabimenya dore ko abakobwa bashimishwa n'umubano mwiza hagati y'ababyeyi babo n'umusore bakundana.

    6.''Uri Mwiza”: Kubwira umukobwa ko ari mwiza biramushimisha gusa biba akarusho iyo bivuye mu kanwa k'umusore yihebeye.

    7.”Ibyishimo byawe ni ingenzi kuri njye”:
    Niba koko wifuza ko umukobwa mukunda agira ibyishimo bimumenyeshe unamubwire ko ari cyo ushyize imbere kuko bituma umukobwa yishima cyane.

    8.''Nturi umukunzi wanjye gusa ahubwo uri inshuti yanjye magara”: Ni byiza iyo mukundana kandi munafite ubushuti bukomeye. Bwira umukobwa ukunda ko ari n'inshuti yawe magara yumve ko afite akamaro mu buzima bwawe.

    9.''Unyitaho nkanyurwa”: Burya n'ubwo abakobwa bashimishwa n'uko abasore babitaho ariko nabo birabashimisha kumenya ko abasore bakundana banyurwa n'uko babitaho kuko bazi ko abasore benshi ibyo batabyitaho.

    10.”Ni wowe mbona gusa”:
    Birazwi ko abasore akenshi batereta umukobwa urenze umwe rero iyo umukobwa yumvise umusore bakundana amubwiye ko ariwe gusa abona bimunyura ku mutima kuko amenya ko utamuca inyuma.

    11.”Simbona ubuzima tutari kumwe”:
    Aya magambo atuma umukobwa yumva ko umukunda kandi wifuza kumara ubuzima bwawe bwose muri kumwe.

    Niba uri umusore wifuza ko umukobwa mukunda arushaho kwishima no kugukunda gerageza ujye umubwira amwe muri aya magambo buri munsi.

    Source : http://umuryango.rw/ubuzima-115/udushya/article/dore-magambo-umukobwa-wese-yifuza-kumva-avuye-mu-kanwa-k-umusore-akunda

  • Raporo y’u Rwanda ntivuguruza iy’u Bufaransa, ntituzayiheraho tugira abo dukurikirana- Minisitiri Dr Biruta –

    Yabigarutseho kuri uyu wa 19 Mata 2021 ubwo u Rwanda rwamurikaga ku mugaragaro raporo yabwo ku ruhare rw’u Bufaransa muri Jenoside yakorewe Abatutsi.

    Iyi raporo yakozwe n’Ikigo cy’Abanyamerika gitanga ubufasha mu by’Abanyamategeko, Levy Firestone Muse.

    Umunyamategeko Bob Muse uri mu bayikoze yasobanuriye Guverinoma y’u Rwanda ibiyikubiyemo mu Nama y’Abaminisitiri idasanzwe yateraniye muri Village Urugwiro.

    Iyi raporo ifite amapaji agera kuri 600 yiswe “A Foreseeable Genocide: The Role of the French Government in Connection with the Genocide against the Tutsi”, bishatse kuvuga “Jenoside yagaragariraga buri wese n’uruhare rwa Leta y’u Bufaransa muri Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda.’’

    Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga w’u Rwanda, Dr Vincent Biruta, yavuze ko iyi raporo yakozwe bisabwe na Guverinoma y’u Rwanda.

    Ati “Ni raporo ikurikira iyakozwe n’abiganjemo abashakashatsi mu by’amateka yakozwe n’Abafaransa babisabwe na Perezida Macron. Si raporo isubiza iya mbere, zakozwe mu buryo butandukanye no mu bihe bitandukanye. Igaragaza ko Leta y’u Bufaransa hari uruhare yagize kuba yaratumye Jenoside ishobora kuba kandi byaragaraga ko ishobora kuba.’’

    Muri raporo y’u Rwanda hifashishijwe abatangabuhamya barimo na Perezida Kagame ndetse n’abandi bakada ba FPR Inkotanyi.

    Mu byo raporo zihuriyeho harimo ko zombi zemera ko habayeho uruhare rw’u Bufaransa muri Jenoside yakorewe Abatutsi.

    Minisitiri Dr Biruta yakomeje avuga ati “Raporo ya Duclert igarukira mu 1994 ariko iy’u Rwanda inareba nyuma ya 1994 aho ikomoza ku bikorwa byari bigamije gusibanganya ibimenyetso by’uruhare rw’u Bufaransa muri Jenoside yakorewe Abatutsi.’’

    Yanavuze ko mu byo Raporo y’u Rwanda yagarutseho harimo amagambo yavuzwe na Mitterrand, avuga kuri Jenoside, ibyo u Rwanda rukeka ko “byatije umurindi abahakana Jenoside.’’

    Ati “Ikindi ni ibikorwa byabaye nyuma ya Jenoside birimo imanza z’abasirikare bakuru umunani barezwe na Jean Louis Burguiere. Byatumye u Rwanda rutakaza umwanya rukurikirana izo manza.’’

    Yasobanuye ko raporo y’u Rwanda itagamije kugira abo igeza mu butabera nubwo yakozwe n’abanyamategeko.

    Ati “Raporo yakozwe si ugushaka ibyaha byajyanwa mu nkiko ahubwo yerekana ibyabaye mu buryo bw’amateka. Ntabwo duteganya ko Leta y’u Rwanda izabiheraho ikagira abo ikurikirana.’’

    Iyi raporo ishingiye ku nyandiko zagaragaye n’ubuhamya bwatanzwe bitavuze ko mu gihe hari izindi nyandiko zaboneka zakorerwa icukumbura.

    Minisitiri Dr Biruta yagize ati “Raporo zasohotse ariko ntabwo tuvuga ngo gucukumbura amateka birangiriye muri iyi raporo. Mu gihe haboneka izindi nyandiko zakoreshwa. Ntabwo byafunzwe ku buryo nta kindi kizongera gukorwa kuri iki kibazo. Bigomba kumvikanisha ko ejo, n’izi raporo zasuzumwe hashobora kuza abandi bakagira ibindi babona.’’

    Yavuze ko ibibazo bitarangiye ku buryo ntawe uzongera kugira icyo abaza u Bufaransa ku ruhare rwabwo muri Jenoside yakorewe Abatutsi.

    Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga w’u Rwanda, Dr Vincent Biruta, yavuze ko raporo y’u Rwanda yagaragaje ko u Bufaransa bwagize uruhare muri Jenoside yakorewe Abatutsi

    Umunyamabanga Nshingwabikorwa wa Komisiyo y’Igihugu yo kurwanya Jenoside (CNLG), Dr Bizimana Jean DamascĂšne, yavuze ko ibyavuye muri raporo ari intambwe nziza mu kurwanya abahakana n’abapfobya Jenoside yakorewe Abatutsi

    Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga w’u Rwanda, Dr Vincent Biruta n’Umunyamabanga Nshingwabikorwa wa Komisiyo y’Igihugu yo kurwanya Jenoside (CNLG), Dr Bizimana Jean DamascĂšne, mu kiganiro n’itangazamakuru cyagarutse ku bikubiye muri raporo nshya y’u Rwanda yerekana uruhare rw’u Bufaransa muri Jenoside yakorewe Abatutsi

    Amafoto: Niyonzima MoĂŻse


  • Incamake ya Raporo y’u Rwanda ku ruhare rw’u Bufaransa muri Jenoside yakorewe Abatutsi –

    Mu 2017, Guverinoma y’u Rwanda yagiranye amasezerano na Sosiyete y’abanyamategeko (Levy, Firestone, Muse) ikorera i Washington DC yo kuyikorera ubushakashatsi ku ruhare rw’u Bufaransa muri Jenoside yakorewe Abatutsi.

    Mu gihe cy’imyaka ine, iyo Sosiyete yasesenguye ibimenyetso bitandukanye birimo raporo zakozwe na za Leta, iz’Imiryango Mpuzamahanga, iz’Imiryango itari iya Leta, iz’abashakashatsi, inyandiko zakozwe n’abari bahagarariye ibihugu byabo mu Rwanda n’iz’ibihugu bitandukanye, za filime zakozwe kuri Jenoside yakorewe Abatutsi, itangazamakuru n’inyandiko bwite z’abantu ku giti cyabo bari mu nzego z’imirimo ikomeye mu bihugu by’amahanga no mu Miryango Mpuzamahanga hagati ya 1990-1994 na nyuma y’iyo myaka.

    Abashakashatsi ba Cabinet Levy, Firestone, Muse bumvise abatangabuhamya barenga 250 mu Rwanda no mu mahanga. Ako kazi kavuyemo Raporo yatangajwe ku mugaragaro ku wa 19 Mata 2021. Iby’ingenzi bikubiye muri iyi raporo tubisanga mu ngingo zikurikira:

    1. Mbere ya 1990: U Bufaransa bwahaye inkunga Leta y’u Rwanda kandi ikora ubwicanyi ku buryo buzwi no guhohotera uburenganzira bwa muntu

    Mu Ukuboza 1962, u Bufaransa bwasinye amasezerano y’Ubufatanye na Leta y’u Rwanda mu nzego za gisivile na gisirikare. Nyuma y’umwaka umwe gusa, Leta y’u Rwanda yakoze ubwicanyi ku Batutsi mu Ukuboza 1963; Raporo za Loni zakozwe mu 1964, zagaragaje ko impunzi z’abanyarwanda zahunze ubwicanyi Abatutsi bakorerwaga mu Rwanda guhera mu 1959 zarengaga ibihumbi 300.000 mu Burundi, Uganda, Tanzania na Zaire.

    U Bufaransa bwakomeje ubutwererane bwabwo n’u Rwanda nta nkomyi kandi ubwicanyi bwakorwaga na Leta y’u Rwanda bwaranditswe mu itangazamakuru ry’amahanga no mu Miryango mpuzamahanga itari iya Leta, harimo no mu Bufaransa.

    Muri Nyakanga 1975, u Bufaransa n’u Rwanda bagiranye amasezerano yihariye y’inkunga ya gisirikare. Mu 1976, u Bufaransa bwohereje intwaro n’ibikoresho bitandukanye n’abasirikare bo guha imyitozo Ingabo z’u Rwanda na Jandarumori.

    Mu 1983, amasezerano yaravuguruwe hongerwamo ko Ingabo z’u Bufaransa zishobora kujya mu ntambara zigafatanya n’Ingabo z’u Rwanda. Ibyo byabaye mu gihe impunzi z’Abanyarwanda zotsaga igitutu Leta y’u Rwanda zisaba gutaha mu mahoro, ariko Leta y’u Rwanda ikabyanga kugeza ubwo mu 1982, Leta y’u Rwanda yirukanye benshi mu mpunzi zari zavuye muri Uganda naho zameneshejwe.

    Raporo igaragaza ko guhera muri iyo myaka aribwo impunzi zishyize hamwe ngo zirebe uko zizataha mu Rwanda kandi zikagira uruhare mu guca akarengane kari karimitswe n’u Rwanda. Raporo igaragaza ko urugamba rwo kubohora igihugu rwatangiye mu Ukwakira 1990 rwaje kuko ubundi buryo bwose bw’imishyikirano bwari bwarananiranye (Option Z).

    2. Mu Ukwakira 1990, abategetsi b’u Bufaransa bamenyeshejwe umugambi wa Jenoside n’abari bahagarariye u Bufaransa mu Rwanda, barabyirengagiza, bohereza ingabo mu Rwanda gufasha Leta ya Habyarimana

    Tariki 04 Ukwakira 1990, Perezida Mitterrand abisabwe na Habyarimana ku wa 02 Ukwakira 1990 yafashe icyemezo cyo kohereza mu Rwanda abasirikare 300 mu cyiswe Operation Noroit baza biyongera ku bari bahasanzwe batanga imyitozo muri Jandarumori no mu bigo bya gisirikare byari bikomeye birimo Batayo paracommando i Kanombe, Batayo y’indege za gisirikare nayo yabaga i Kanombe, Batayo y’Ubutasi yabaga muri Camp Kigali na Batayo yarindaga Umukuru w’Igihugu, ndetse n’abajyanama mu bya gisirikare bakoreraga muri Perezidansi ya Repuburika, muri Minisiteri y’Ingabo no mu buyobozi bukuru bw’ingabo (Etat major). Iyi mitwe y’Ingabo z’u Bufaransa niyo yafashije Ingabo z’u Rwanda gutsinda igice cya mbere cy’intambara mu mpera za Ukwakira 1990.

    Mu Ukwakira-Ukuboza 1990, yaba Ambasaderi w’u Bufaransa mu Rwanda, Georges Martres, yaba Colonel RenĂ© GaliniĂ©, wari Umukuru w’Ishami ry’Ubutwererane mu bya gisirikare hagati y’u Bufaransa n’u Rwanda, wakoreraga muri Ambasade y’u Bufaransa mu Rwanda, bohereje inyandiko nyinshi mu bayobozi b’u Bufaransa cyane cyane ku matariki ya 8, 13, 15, 19, 24 Ukwakira 1990, zerekana ko Leta y’u Rwanda iriho itegura umugambi wa Jenoside ku Batutsi, kandi ko hari n’ahantu hatandukanye muri Gisenyi, Ruhengeri no mu Mutara, Leta y’u Rwanda yishe Abatutsi mu gihe gito.

    Nko mu nyandiko yakozwe na Ambasaderi Martres ku wa 15 Ukwakira 1990, yavugaga ko Abatutsi bo mu Rwanda batinya ikorwa rya Jenoside ibategereje. Abategetsi b’u Bufaransa birengagije nkana ibikubiye muri izo nyandiko mpuruza.

    Kuwa 18 Ukwakira 1990, Umujyanama wa Perezida Mitterrand yamwandikiye inyandiko y’ibanga ko u Bufaransa bwishimiye kuba bwashyize mu bikorwa ibyo bwasabwe na Leta y’u Rwanda byo kuyiha ibikoresho bya gisirikare birimo ibisasu kabuhariwe (roquettes) birasa indege, bikaba byageze i Kigali muri icyo gitondo.

    Kuwa 24 Ukwakira 1990, Colonel GaliniĂ© yongeye kwandika indi nyandiko mpuruza isobanura ko Leta y’u Rwanda yiteguye kuba yakwica Abatutsi b’imbere mu gihugu babarirwa hagati y’ibihumbi magana atanu n’ibihumbi magana arindwi.

    Ku rundi ruhande, kuri iyo tariki, Ambasaderi Martres yagiriye inama Perezida Habyarimana ko mu itangazamakuru agomba kujya asobanura ko intambara yatangijwe na FPR ari iy’igihugu cya Uganda cyateye u Rwanda, amubwira ko iyo mvugo izorohereza u Bufaransa kubona aho bushingira bukomeza kumutera inkunga, butanenzwe n’amahanga.

    Bamwe mu bajyanama ba Perezida Mitterrand mu bya gisirikare, bamusabye kugabanya inkunga u Bufaransa buha Leta y’u Rwanda, ariko Mitterrand arabyanga avuga ko atifuza ko FPR ifata ubutegetsi ngo kuko igizwe n’agatsiko ka nyamuke b’Abatutsi b’abanyamahanga naho Guverinoma y’u Rwanda ikaba igizwe na ba nyamwinshi, kikaba ari ikimenyetso cya Demokarasi.

    3. Mu 1991-1992, u Bufaransa bwongereye inkunga ya gisirikare bwahaga Leta y’u Rwanda

    Ku wa 23 Mutarama 1991, ingabo za FPR zafashe Umujyi wa Ruhengeri. Guhera kuwa 24 Mutarama 1991, Leta y’u Rwanda yishe Abatutsi bari hagati ya 50 na 1000 b’Abagogwe muri Ruhengeri na Gisenyi. Ubwo bwicanyi ntacyo bwabwiye u Bufaransa.

    Guhera ku wa 02 Gashyantare 1991, u Bufaransa bwongereye umubare w’abasirikare mu Rwanda bwohereza itsinda ryiswe DAMI ryo gufasha Ingabo z’u Rwanda mu mirwano, gutanga inama za tekiniki ku bayobozi b’ingabo no kwigisha ingabo z’u Rwanda gukoresha intwaro za rutura zatanzwe n’u Bufaransa.

    Iri tsinda ry’abasirikare ryamaze mu Rwanda imyaka ibiri n’igice muri ako kazi. Colonel RenĂ© GaliniĂ© yakoze inyandiko y’impungenge ku wa 04 Mata 1991, asaba ko abasirikare b’u Bufaransa bo muri OpĂ©ration NoroĂźt bakwiye gusubira iwabo kandi n’abo muri DAMI ntibazarenze amezi ane mu Rwanda, ariko ntibyemerwa n’abamukuriye.

    Inyandiko ya GaliniĂ© yasobanuraga ko inkunga u Bufaransa bukomeje gutera u Rwanda ituma abategetsi bumva ko bashyigikiwe n’igihugu cy’igihangange bigatuma batsimbarara mu butagondwa bwabo.

    Mu mishyikirano ya Arusha hagati ya Guverinoma y’u Rwanda na FPR, u Bufaransa bwashyigikiye uruhande rwa Leta y’u Rwanda. Umwe mu bajyanama ba Perezida Mitterrand wagize uruhare muri ako kazi ni uwitwa Paul Dijoud.

    Mu ibaruwa yo muri Kanama 1991, Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga w’u Rwanda, Dr Casimir Bizimungu, yandikiye Perezida Habyarimana yamumenyesheje ko yabonanye na Paul Dijoud akamwizeza ko nta mpungenge Leta y’u Rwanda ikwiye kugira, ko u Bufaransa buyishyigikiye muri byose.

    Muri nzeri 1991, Paul Dijoud yabonanye n’intumwa za FPR zari zatumiwe i Paris ziyobowe na Paul Kagame, azihanangiriza ko nubwo ari abahanga mu mirwano, bakaba barota kuzagera i Kigali ku ngufu, ko bazasanga imiryango yabo iba mu Rwanda yararimbuwe.

    Werurwe 1992, Radio ya Leta y’u Rwanda yahamagariye iyicwa ry’abatutsi mu Bugesera. Ambasaderi w’u Bufaransa mu Rwanda yabimenyesheje abategetsi b’igihugu cye, nyamara u Bufaransa bubirengaho bwakira uwari Umuyobozi w’Ikigo cy’u Rwanda cy’Itangazamakuru, Ferdinand Nahimana, wari intagondwa izwi.

    Mu ruzinduko rwe, yemerewe inkunga n’Ikigo cy’u Bufaransa gishinzwe Itangazamakuru yo gukomeza gushyigikira itangazamakuru rya Leta y’u Rwanda hatitawe ku biganiro by’urwango byakwizwaga na ORINFOR.

    Paul Dijoud wari Umujyanama wa Perezida Mitterrand wanakurikiranaga imishyikirano y’amahoro ya Arusha yakomeje gusabira Leta y’u Rwanda inkunga ya politiki, dipolomasi na gisirikare.

    Tariki 01 Kanama 1992, hasinywe ihagarikwa ry’imirwano hagati y’Ingabo z’u Rwanda n’iza FPR. Ku ruhande rw’u Rwanda, CDR na MRND bakomeje ibikorwa by’urugomo ku Batutsi. U Bufaransa bwabirenzeho bwongera inkunga y’intwaro bwahaga Leta y’u Rwanda.

    Mu 1992, inkunga y’intambara u Bufaransa bwari bumaze guha u Rwanda ni miliyoni 2,7 z’amadolari ya Amerika z’ibikoresho bya gisirikare by’ubwoko bwose na miliyoni 1,5 z’amadolari ya Amerika y’intwaro.

    Ku wa 05 Kamena 1992, ingabo za FPR zagabye igitero mu Mujyi wa Byumba. U Bufaransa bwohereje inzobere z’abasirikare b’inyongera 150 bo gutera inkunga Ingabo z’u Rwanda mu mirwano. Muri Kanama 1992, Leta y’u Rwanda yishe Abatutsi ku Kibuye, u Bufaransa ntibwareka gufasha Leta yakoraga ubwo bwicanyi.

    4. Mu 1993: U Bufaransa bwirengagije gahunda ya Leta yo gutsemba Abatutsi yagaragajwe na raporo mpuzamahanga bwashyikirijwe

    Mutarama 1993, Komisiyo mpuzamahanga yahuje impuguke zitandukanye yakoze iperereza mu Rwanda isohora raporo muri Werurwe 1993 yahawe abayobozi ba Leta y’ u Bufaransa.

    Komisiyo yagaragaje ko Leta y’u Rwanda ikora ubwicanyi ku Batutsi bazizwa ubwoko bwabo, bikaba ari ikimenyetso cya Jenoside.

    Ambasaderi w’u Bufaransa mu Rwanda yashyikirije raporo abayobozi be asobanura ko iyo raporo ije yiyongera ku bindi bimenyetso byinshi byerekana ubwicanyi bukorwa na Leta ku Batutsi. Ambasaderi yerekanye ko Komisiyo ikimara kuva mu Rwanda Abatutsi bahise bicwa.

    Kuwa 08 Gashyantare 1993, ku nama zatanzwe na Jenerali Christian Quesnot na Bruno Delaye nk’abajyanama ba Perezida Mitterrand, u Bufaransa bwohereje abasilikare 121 biyongera ku bari basanzwe mu Rwanda kugira ngo barwanye ingabo za FPR zari zageze i Shyorongi mu marembo ya Kigali.

    Ku wa 12 Gashyantare 1993, u Bufaransa bwahaye u Rwanda imbunda kabuhariwe za Mitrailleuses 12,7mm n’amasasu ibihumbi ijana. Nyuma y’iminsi itanu, u Bufaransa bwatanze imbunda za Obus 105 mm n’ibisasu bya Roquettes 68 mm.

    Izi ntwaro zose zari zigamije gufasha ingabo z’u Rwanda guhangana na FPR yari hafi gufata Kigali. Nyamara u Bufaransa bwabeshyaga ko bushyigikiye imishyikirano y’amahoro. Ku wa 22 Gashyantare 1993, u Bufaransa bwongeye kohereza izindi ngabo z’inzobere mu mirwano zafashije ingabo z’u Rwanda ku rugamba. Icyo gikorwa kiswe OpĂ©ration ChimĂšre cyiyoborwa na Colonel Didier Tauzin.

    Mu mpeshyi za 1993, ingabo z’u Bufaransa zakajije imyitozo ya gisirikare zahaga ingabo z’u Rwanda. Hashingiwe ku byateganywaga n’amasezerano ya Arusha, kuw a 13 Ukuboza 1993, igice kinini cy’ingabo z’u Bufaransa cyasubiye iwabo ariko mu Rwanda hasigara abasirikare 25 b’abajyanama bakomeje guha inkunga Ingabo z’u Rwanda.

    Ni nabo bakomeje guha imyitozo Interahamwe zirimo n’izari zaragize uruhare mu kwica Abatutsi mu Bugesera muri Werurwe 1992. Kuwa 16 Werurwe 1993, umubare uzwi w’Ingabo z’u Bufaransa zari muri OpĂ©ration NoroĂźt igamije guha inkunga ingabo z’u Rwanda mu ntambara, zageraga kuri 688. Hakaba n’abandi Baransa 142 batangaga imyitozo mu bigo bya gisirikare by’u Rwanda bitandukanye.

    Muri Mutarama 1994, u Bufaransa bwahaye Leta y’u Rwanda izindi ntwaro bwirengagije icyemezo cya Loni cyabuzaga itangwa ry’intwaro. Indege izanye izo ntwaro zitanzwe n’ u Bufaransa izivanye mu ruganda rukora intwaro rwa Chateauroux yazigejeje i Kigali zigenewe Ingabo z’u Rwanda. MINUAR yarazifatiriye ku kibuga cy’indege cya Kanombe.

    5. Guhera 6 Mata – Kamena 1994: U Bufaransa bwakomeje kurwanya FPR yarwanaga ihagarika Jenoside

    Kuwa 6 Mata 1994, Indege ya Habyarimana ikimara kugwa, Perezida Mitterrand n’abajyanama be bahise batangaza ko indege yahanuwe na FPR nta kimenyetso na kimwe babifitiye.

    Ingabo z’u Bufaransa zari mu kigo cya gisiRikare cya Kanombe muri Batayo Parakomando yatozwaga n’Abafaransa zafatanyije na Major Ntabakuze Aloys wari umuyobozi wayo gutwara ibikoresho by’indege.

    Ingabo z’u Rwanda zatozwaga n’Abafaransa nizo zahise zitangiza Jenoside uhereye kuri Batayo y’abarindaga Perezida Habyarimana yayoborwaga na Major Protais Mpiranya, Batayo parakomando ya Major Ntabakuze na Batayo y’ubutasi yayoborwaga na Major Nzuwonemeye.

    Abajyanama b’Abafaransa mu bya gisirikare bari barasigaye mu Rwanda, batanga inama ku bayobozi b’Ingabo z’u Rwanda, barebereye ikorwa rya Jenoside yakorwaga n’Imitwe y’ingabo batozaga. Ntacyo bakoze ngo barengere abasivile b’Abatutsi bicirwaga mu maso yabo.

    Tariki 08 Mata 1994, Guverinoma y’Abatabazi yashyiriweho muri Ambasade y’u Bufaransa mu Rwanda. I Paris, Umujyanama wa Perezida Mitterrand mu bya gisirikare, Jenerali Christian Quesnot yishimiye ishyirwaho ry’iyo Guverinoma avuga ko igizwe n’amashyaka yose, nyamara abari bayigize bose bari intagondwa z’Abahutu zemeraga umugambi za Jenoside, zatoranyijwe kubera iyo mpamvu, bigizwemo uruhare na Ambasaderi w’ u Bufaransa mu Rwanda.

    Jenoside igitangira, u Bufaransa bwihutiye guhungisha abari ku isonga y’abateguye Jenoside bakanayishyira mu bikorwa buhereye ku mugore wa Perezida Habyarimana, Agata Kanziga.

    Nyamara Perezida Mitterrand yivugiye mu 1994 ko Kanziga afite shitani mu mutima. Kanziga aracyaba mu Bufaransa mu buryo bunyuranyije n’amategeko. Urukiko rukuru rwa Leta rwemeje ku buryo ndakuka ko Kanziga afite uruhare mu itegurwa n’ishyirwa mu bikorwa rya Jenoside, ko atagomba guhabwa ibyangombwa byo gutura mu Bufaransa. Ubu aracyaba mu Bufaransa nta nkomyi kandi ari ku rutonde rw’abasabwe n’ubutabera bw’u Rwanda.

    Ku wa 09 Mata 1994, u Bufaransa bwohereje mu Rwanda abasirikare mu cyiswe OpĂ©ration Amaryllis batereranye abakozi b’Abatutsi bakoreraga serivisi zitandukanye z’u Bufaransa barimo abakoreraga Ambassade y’u Bufaransa mu Rwanda, abakoraga mu mishanga y’u Bufaransa no mu zindi nzego. Perezida Mitterrand n’abayobozi bakuru b’u Bufaransa bari bahangayikishijwe no guha ubufasha bwose Leta yakoraga Jenoside.

    Hagati ya Mata na Kamena 1994, Perezida Mitterrand n’abajyanama be barimo Jenerali Huchon, Jenerali Quesnot na Bruno Delaye bakomeje guha ubufasha Leta y’u Rwanda, guharabika FPR yarwanaga ihagarika Jenoside, bayita ko ari agatsiko k’abarwanyi kabangamiye amahoro mu Rwanda no mu Karere k’Ibihugu by’Ibiyaga Bigari. Ubwo butumwa ni nabwo bwakwizwaga n’abari bahagarariye u Bufaransa muri Loni.

    6. Kamena 1994 – Kanama 1994: u Bufaransa bwifashishije Turquoise bugamije kubuza FPR kwigarurira ibice byose by’u Rwanda no gufasha ingabo za Leta kwisuganya

    U Bufaransa bumaze kubona ko Leta bwashyigikiye iri gutsindwa intambara, bwakoresheje Loni ngo ibwemerere kugaruka mu Rwanda mu cyiswe Opération Turquoise bavuga ko baje gutabara abicwaga.

    Nyamara si ko byagenze. Umwe mu bayobozi ba Turquoise, Colonel Didier Tauzin yatangaje mu ntangiriro za Nyakanga 1994 ko ubutumwa bwe ari ubwo kurwanya FPR nk’uko yari yarabikoze mu 1993 ayobora OpĂ©ration ChimĂšre.

    Ambasaderi Marlaud nawe yarabyemeje ku wa 01 Nyakanga 1994 yandika ko igikenewe ari uko Ingabo z’u Bufaransa zikumira FPR ntiyongere kugira ibice by’u Rwanda yigarurira. Ingabo z’u Bufaransa zatereranye abicwaga bari bakirwanaho cyane cyane mu Bisesero.

    Muri Zaire, Ingabo z’u Bufaransa zagiranye imishyikirano n’Ingabo z’u Rwanda zari zimaze gutsindwa no gukora Jenoside. Inyandiko z’ibanga z’u Bufaransa zigaragaza ko u Bufaransa bwasabye abayobozi ba Turquoise gufasha Ingabo z’u Rwanda zatsinzwe kwiyegeranya zikagaruka mu Rwanda kurwana na FPR no gusubira ku butegetsi.

    Impuguke z’Abanyamerika zakoze raporo y’u Rwanda zisobanura ko zasabye inshuro eshatu, ku wa 20 Ukuboza 2019, 10 Nyakanga 2020 na 27 Mutarama 2021 u Bufaransa kuziha ibisobanuro kuri icyo kibazo ariko u Bufaransa ntibwashubije.

    7. Nyuma ya Jenoside, Leta y’u Bufaransa yabangamiye Guverinoma y’u Rwanda, ikomeza gushyigikira abakoze Jenoside

    Jenoside yakorewe Abatutsi ikimara guhagarikwa na FPR, Perezida Mitterrand, abanyapolitiki n’abasirikare bakuru bahakanye ko nta Jenoside yakorewe Abatutsi yabayeho; abandi bakemeza ko habaye za jenoside ebyiri, ari nabyo bitekerezo byiganje muri iki gihe mu bapfobya n’abahakana Jenoside yakorewe Abatutsi, barimo n’abari ku butegetsi mu Bufaransa muri 1994.

    Mu 1998, u Bufaransa bwashyizeho itsinda ry’Abadepite bayobowe na Paul Quilùs kugira ngo bagaragaze uruhare rwa Leta y’u Bufaransa muri Jenoside yakorewe Abatutsi.

    Mu mikorere y’iryo tsinda no muri raporo ryakoze, harimo ubushake bwo kugaragaza ko Leta y’u Bufaransa nta ruhare ifite, bikaba byari urwiyerurutso.

    Leta y’u Bufaransa ntiyahaye agaciro gakwiye ikibazo cy’ubutabera. Abakoze Jenoside bagahungira mu Bufaransa ni benshi batarashyikirizwa ubutabera. Mu myaka 27 u Bufaransa bumaze guca imanza eshatu gusa.

    Muri 2006, Umucamanza Jean-Louis Bruguiùre yashyizeho impapuro mpuzamahanga zishaka gufata abayobozi bakuru b’u Rwanda umunani abashinja ihanurwa ry’indege ya Habyarimana. Izo mpapuro zari zishingiye ku rwango no ku binyoma.

    Umwanzuro wa Raporo ya Guverinoma y’u Rwanda

    Abategetsi bakuru ba Leta y’u Bufaransa, baba abo mu nzego za politiki, dipolomasi n’umutekano bari bazi neza guhera mu Ukwakira 1990, ko Guverinoma y’u Rwanda yateguraga umugambi wo gutsemba Abatutsi.

    U Bufaransa bwahisemo gukomeza gushyigikira Guverinoma y’u Rwanda n’Ingabo zayo. Muri mata 1994, abategetsi b’u Bufaransa ntibatunguwe n’ishyirwa mu bikorwa rya Jenoside yakorewe Abatutsi.

    Nta buhumyi bwabayeho kuri abo bategetsi cyangwa kutamenya gahunda ya Jenoside, ibyemezo byose babifashe bazi neza ko iyo Leta ari nyirabayazana w’umugambi wo gutsemba Abatutsi mu Rwanda.

    Aha ni hamwe mu hakomeye Raporo itandukaniye n’iyakozwe na Komisiyo y’u Bufaransa yayobowe na Profeseri Vincent Duclert yatangajwe ku wa 26 Werurwe 2021.

    Raporo ya Komisiyo Duclert yerekana ko u Bufaransa bufite uruhare runini kandi rudashidikanywaho muri Jenoside yakorewe Abatutsi, ariko ibyinshi bigashyirwa kuri Perezida Mitterrand, nyamara n’izindi nzego za politiki na gisirikare nazo zifitemo uruhare.

    Raporo y’u Rwanda inagaragaza ko uruhare rw’u Bufaransa mu gushyigikira abakoze Jenoside no kubangamira ubuyobozi bw’u Rwanda bwahagaritse Jenoside, bitarangiranye na 1994. Iki kibazo nacyo ntabwo Raporo ya Komisiyo Duclert yagisuzumye.

    Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda yakozwe n’abanyarwanda b’intagondwa z’Abahutu. Nta kimenyetso cyerekana ko Abafaransa bagize uruhare mu kwica Abatutsi muri Jenoside. Ariko, Leta y’u Bufaransa yatanze ubufasha mu buryo busesuye ibuha Leta y’u Rwanda yateguye ikanashyira mu bikorwa Jenoside yakorewe Abatutsi.

    U Bufaransa bwabikoze buzi neza umugambi wa Leta y’u Rwanda wo gukora Jenoside ku Batutsi. Leta y’u Bufaransa yabaye umufatanyabikorwa w’ingenzi (collaborateur indispensable) mu ishyirwaho ry’inzego zabaye ibikoresho bya Jenoside.

    Uruhare rwa Leta y’u Bufaransa muri Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda rurihariye. Nta kindi gihugu cyari gifite amakuru ahagije ku mugambi wa Jenoside nk’u Bufaransa.

    Nubwo u Bufaransa bwari bufite amakuru yose bwakomeje guha ubufasha intagondwa z’Abahutu zari ku butegetsi mu gihe zateguraga gutsemba miliyoni irenga y’Abatutsi.

    Abishwe muri Jenoside ntibari abarwanyi bari mu ntambara. Bari abasivile bishwe bazizwa ko ari Abatutsi cyangwa ko bari bafitanye isano n’Abatutsi cyangwa barwanyije gahunda yo kwica Abatutsi. U Bufaransa ntiburemera urwo ruhare no kubisabira imbabazi ku mugaragaro.

    Dr BIZIMANA Jean Damascùne, Umunyamabanga Nshingwabikorwa wa Komisiyo y’Igihugu Ishinzwe Kurwanya Jenoside (CNLG)


  • MTN Rwanda igiye kwandikwa ku Isoko ry’Imari n’Imigabane –

    Ku ikubitiro, MTN Rwanda izashyira ku Isoko imigabane, imigabane ingana na 20% by’agaciro kayo, mu gihe umugabane umwe uzaba ugura amafaranga 269 Frw.

    MTN Rwanda yanditswe ku Isoko ry’Imari n’Imigabane nyuma y‘iseswa ry’ikigo cya Crystal Telecom, cyari gifite imigabane ingana na 20% by’iya MTN Rwanda yose, ariko nacyo kikaba cyari cyarayigurishije ku bakiliya bacyo.

    Abari basanzwe bafite imigabane muri Crystal Telecom bazaguranirwa, bahabwe imigabane muri MTN Rwanda bishingiye ku iguranwa ry’umugabane umwe ku wundi, bivuze ko umunyamigabane wa Crystal Telecom azahabwa imigabane muri MTN Rwanda ingana n’iyo yari afite.

    Umuyobozi wa MTN Rwanda, Mitwa N’gambi, yavuze ko aya ari amahirwe ku bashoramari bifuza gushora imari muri MTN Rwanda.

    Yagize ati “Kwandikisha MTN Rwanda ku Isoko ry’Imari n’Imigabane bizabaho kuwa 4 Gicurasi 2021. Twiteguye no kwiyandikisha ku Isoko ry’Imari n’Imigabane kandi aya ni amahirwe ku bashoramari muri rusange bifuza kugira umutungo muri MTN Rwanda. Twishimiye kandi kwakira abahoze ari abanyamigabane ba Crystal Telecom kugira ngo babe abanyamigabane bacu”.

    Iza Ireme uyobora Crystal Telecom yavuze ko “Twishimiye kubona iri hererekanya-migabane rigerwaho. Bizafasha abanyamigabane bacu gukomeza gukura inyungu muri MTN Rwanda kandi mu buryo bwiza kuko bazaba ari abanyamigabane b’ibanze ba MTN Rwanda”.

    Umuyobozi w’Isoko ry’Imari n’Imigabane, Celestin Rwabukumba, yavuze ko kwakira MTN Rwanda kuri iri Soko ari inkuru nziza kuko bigaragaza ko rikomeje kwaguka.

    Yagize ati “Kuba MTN Rwanda ije ku Isoko ry’Imari n’imigabane ni ikintu twishimiye ku Isoko ryacu kuko bizatuma ryaguka. Kuba ikigo kinini nka MTN Rwanda cyanditswe ku Isoko ry’Imari n’Imigabane bizatuma irushaho kugaragaza imikorere yayo ku banyamigabane bayo, bityo irusheho kuganwa, ari nabyo bituma irushaho gukurura abashoramari”.

    Imigabane 80% isigaye muri MTN Rwanda iraguma mu maboko ya MTN Group, ndetse umuyobozi wayo, Ralph Mupita, yavuze ko aya ari amahirwe abanyarwanda babonye yo gushora imari yabo muri MTN Rwanda no kwiteza imbere.

    MTN Rwanda igikwiye kwiyandikisha ku Isoko ry’Imari n’Imigabane