Ni igikorwa cyatangijwe ku mugaragaro kuri uyu wa Gatatu tariki ya 2 Kamena 2021, kikaba kireba abatuye mu mirenge itandatu ikora ku mupaka wa Uganda ariyo Matimba, Musheri, Karama, Tabagwe, Kiyombe na Rwempasha.
Yibukije abaturage ko amafaranga bahembwa bakwiriye kuyabyaza umusaruro ari nako bateza imbere igihugu, bizigamira.
Minisitiri w'Ubutegetsi bw'Igihugu, Gatabazi Jean Marie Vianney, yasabye abaturage baturiye imipaka kwirinda gusubira mu gucuruza ibiyobyabwenge ngo kuko nta keza kabyo. . Ati ' Akazi muri gukora ntabwo kazahoraho kazashira, mukwiriye kugafata nk'igishoro, mukizigamira kandi mukayabyaza umusaruro mwiteza imbere.'
Biyemeje kureka ibiyobyabwenge
Abaturiye umupaka biyemeje gusezera ku gucuruza ibiyobyabwenge bajya gukura mu gihugu cya Uganda kubera imishinga Leta yabegereje iri kubaha amafaranga.
Niyitegeka uri mu rubyiruko rumaze kujyanwa Iwawa ruzira gucuruza ibiyobyabwenge , yavuze ko kuri ubu yasezeye ibi bikorwa bibi ngo kuko nta kizima abikuramo uretse gufungwa.
Yagize ati ' Ubu ibiyobyabwenge naretse kubicuruza kuko nta kizima nakuyemo. Aka kazi bampaye mu muhanda mpembwa 2000 Frw buri munsi kandi bakayampa buri wa Gatanu, urumva ko ari amafaranga menshi, ngiye kujya nyifashisha nzigame make andi nyakoreshe mu gukemura ibibazo byanjye.'
Nyiramana Jacqueline utuye mu Kagari ka Rweru mu Murenge wa Rwempasha wahawe akazi muri uyu mushinga na we yavuze ko ahemberwa ku gihe nyuma yo gufungurwa azira gucuruza ibiyobyabwenge.
Biteganyijwe ko iyi mishinga izakorerwa mu turere twa Nyagatare, Gicumbi, Burera na Musanze nka tumwe mu turere duhana imbibe n'igihugu cya Uganda abaturage bakunze kujyamo bagiye kuzana ibiyobyabwenge.
Abayobozi batandukanye bifatanyije n’abaturage ba Rwempasha mu muganda wo gutangiza iyi mishinga
Abaturage 2450 bo mu mirenge itandatu yo mu Karere ka Nyagatare nibo babonye akazi ku ikubitiro
Ntamuhanga Cassien wahoze ari Umunyamakuru mu Rwanda akaza gukatirwa gufungwa imyaka 25 mu rubanza yaregwaga hamwe na Kizito Mihigo waje kurekurwa ku bw’imbabazi za Perezida wa Repubulika ariko akaza gufatwa ashaka gutoroka igihugu agafungwa akaza no kugwa muri Kasho.
Ibinyamakuru byandikira muri Mozambique bivuga ko Ntamuhanga wabuze tariki 23 z’ukwezi gushize kwa Gicurasi, yafatiwe mu kirwa kitwa Inhaca ubwo yafatwaga n’abapolisi barindwi ba Repubulika ya Mozambique.
Ibi binyamakuru bivuga ko uyu munsi ari bwo Ntamuhanga Cassien yoherezwa mu Rwanda.
Radio Mpuzamahanga y’Abafaransa (RFI) ivuga ko Prof. Adriano Nuvunga uyobora ikigo gishinzwe Demokarasi n’Amajyambere (CDD/ Centre pour la démocratie et le développement) muri Mozambique yamaganye ibyo kohereza Ntamuhanga mu Rwanda.
Prof. Adriano Nuvunga utangaza ko Ntamuhanga yamaze gushyikirizwa ambasade y’u Rwanda muri kiriya gihugu, avuga ko yafashwe mu buryo bunyuranyije n’amategeko.
Avuga ko Guverinoma ya Mozambique igomba kuburizamo ibyo kuba Ntamuhanga yakoherezwa mu Rwanda ngo kuko batizeye uburyo azafatwamo nagera mu Rwanda.
Yagiz ati 'Turahamagarira abayobozi ba Mozambique kutorohereza iri yoherezwa kuko rinyuranyije n’amategeko.'
Ntamuhanga Cassien wari ugiye kumara imyaka ine yaratorotse Gereza ya Mpanga yari afungiyemo kuko yatorotse mu kwezi k’Ukwakira 2017.
Nyuma yaje kumvikana kuri bimwe mu binyamakuru mpuzamahanga bigira bimwe mu biganiro byo mu Kirundi no mu Kinyarwanda ko yamaze ari hanze ndetse ko yidegembya.
Urupfu rw’uyu mugabo rwamenyekanye mu gitondo cyo kuri uyu wa Gatatu tariki 02 Kamena 2021 ubwo umugabo yamanukaga mu igorofa ya gatanu yo kuri iriya nyubako.
Bamwe bavugaga ko yiyahuye kuko yasanze umugore we ari gusambana n’undi mugabo mu gikorwa cyaberaga muri iriya nyubako bikamutera umujinya agahita yiyahura asimbutse. Na none kandi hari abavuze ko atiyahuye ahubwo ko yaba yishwe n’abagizi ba nabi.
Nyuma Urwero rw’igihugu rw’Ubugenzacyaha RIB rwaje gutangaza ko uwapfiriye kuri iriya nyubako ari Umunyamategeko Me Bukuru Ntwali wari usanzwe yunganira abantu mu mategeko.
Umuvugizi wa RIB, Dr Murangira B. Thierry yavuze ko iperereza ryahise ritangira kugira ngo hamenyekane icyateye ruriya rupfu, agasaba abantu kwima amatwi ibihuha bivugwa.
Yagize ati 'Abantu bari gukekeranya bashobora no kuyobya iperereza bagategereza icyo inzego zibishinzwe ziza gutangaza.'
Mwemere Ngirinshuti, umukinnyi wakiniye mu makipe atandukanye hano mu Rwanda yavuze byinshi biba mu mupira w'amaguru hano mu Rwanda yitsa cyane ku marozi yagiye avugwa mu bakinnyi bo mu Rwanda. Ni mu kiganiro Urukiko rw'imikino kibera kuri Radio 10 yari yatumiwemo nk'umutumirwa.
Mwemere Ngirinshuti yavuze ko mu gihe habaga hari umukinnyi ukina ku mwanya runaka usa n'uwundi maze akumva amakuru ko yagiye mu bapfumu wasangaga nawe agiyeyo kandi bikaba ku bakinnyi benshi. Ngo rimwe na rimwe usanga n'amafaranga umukinnyi ahembwa ashiriye mu bapfumu no mu kugura amarozi kugirango umukinnyi runaka atajya hejuru y'undi.
Umunyarwanda yabivuze ukuri ko iby'abapfu biribwa n'abapfumu, nubwo usanga hari bamwe mu bakinnyi bishora mu bapfumu baziko ariho bazabonera amakiriro kugirango bakemure ibibazo bitandukanye bagenda bahura nabyo, usanga hari abo bidakemuka ahubwo nutwo babonye tukagenda dushirira mu bapfumu.
Mwemere ahishuye ibi nyuma yuko hashize igihe kinini havugwa amarozi mu bakinnyi b'umupira w'amaguru hano mu Rwanda. Ibi byagiye bivugwa nyuma y'imikino itandukanye yagiye ihuza amakipe hano mu Rwanda aho zimwe bavugaga ko zikoresha amarozi kugirango zibashe gutsinda imikino itandukanye ndetse izindi zikavugwaho gukoresha amarozi kugirango zidatsindwa.
Mwemere Ngirinshuti yavuze ku marozi aba mu bakinnyi mu Rwanda
Oluwatosin Ajibade wanditse izina mu muziki wa Nigeria na Afurika nka Mr Eazi yahishuye ko yamaze gufungura sosiyete y'ubucuruzi mu Rwanda, anatangaza ko ateganya no kuhagura inzu.
Mr Eazi yatangaje itangizwa rya sosiyete ye abinyujije ku rukuta rwe rwa Twitter.
Yavuze ko yatangije Empawa Rwanda ndetse anahishura ko ateganya no kugura inzu mu Rwagasabo.
Nkuko bigaragara ku cyangombwa yahawe n'Urwego rw'Igihugu rw'Iterambere, RDB, Mr Eazi yafunguye sosiyete y'ubucuruzi yitwa Empawa Rwanda Ltd ku wa 31 Gicurasi 2021.
Empawa Rwanda Ltd izaba ari ishami rya Empawa Africa, sosiyete uyu muhanzi yafunguye mu 2018.
Empawa Africa ubusanzwe igamije kuvumbura impano nshya z'abahanzi, ikabafasha gukora ibihangano byabo, kubishyira ku isoko no kubimenyekanisha kuri televiziyo, radiyo n'ubundi buryo bwose bwifashishwa.
Binyuze muri iyi sosiyete, uyu muhanzi ategura amarushanwa yo kugaragaza abarusha abandi mu bayitabiriye kugira impano zidasanzwe mu muziki.
Abatsinze bahabwa ubufasha bwo gukorerwa indirimbo n'amashusho yazo, bityo bagafashwa kuzamamaza no kuzishyira ku isoko kugira ngo babone uko batangira urugendo rwabo mu muziki.
Mr Eazi yatangaje ko yafunguye sosiyete ye mu Rwanda nyuma y'iminsi mike avuye gusura kimwe mu Birwa biherereye mu Kiyaga cya Kivu, aho naho ateganya gushora imari mu kubaka amacumbi agezweho.
Mu gihe usetse, byinshi birahinduka mu mikorere isanzwe y'umubiri, yaba mu maguru, amaboko ndetse n'imikaya itandukanye. Imikaya irenga 15 yo mu isura yifashishwa muri iki gikorwa. Akamironko gafunze igice, kwinjiza umwuka bya vuba na vuba nibyo bizatuma mu gihe useka uzumva hari ijwi ugira ridasanzwe uba wagira ngo uri guhera umwuka. Iyo ukomeje guseka cyane imiyoboro y'amarira irifungura, uko mu kanwa hagenda hifunga hifungura bituma utinjiza umwuka uhagije, bityo isura igahindura ibara, ndetse ikiyegeranya cyane.
Guseka bikoresha imikaya myinshi irenga 15
Muri iki gikorwa imikaya irenga 15 iba iri ku kazi Iki gikorwa twavuga ko gitangaje, ni kimwe mu mvamutima zandura, kuko iyo ubonye umuntu aseka nawe uraseka kandi utazi neza impamvu uri guseka. Yaba roho ndetse n'umubiri byose muri iki gikorwa biba biri kumwe kandi bihanahana amakuru.
Nkuko sport ari ingenzi ku buzima niko guseka ari ingenzi ku mutima. Niba udashobora gukora sport bitewe n'uburwayi cg ibindi bibazo, kwisekera bizagufasha kwirinda indwara z'umutima.
Bituma umutima utera neza amaraso akagera mu bice bitandukanye ndetse ugakoresha n'ingufu nyinshi (calories) ku isaha, nk'izo wakoresha mu gihe waba uri gukora sport yo kugenda n'amaguru.
2.Bigabanya urugero rw'imisemburo itera stress
Guseka bigarura byihuse imikorere myiza y'umubiri, kuko bituma hasohorwa imisemburo ya endorphins. Iyi misemburo itera kwishima, ituma wumva ugize akanyamuneza ndetse ukumva utuje neza kandi uruhutse, bityo ntiwumve n'ububabare. Ibi kandi ushobora kubibona binyuze mu kumva umuziki.
Mu gihe urugero rw'imisemburo ya stress rwagabanutse, bigabanya kumva udatuje ndetse n'ibindi bibazo stress itera, harimo no kugabanuka k'ubudahangarwa. Bigabanya umuvuduko ukabije w'amaraso
Ubushakashatsi bwakozwe bwagaragaje ko abantu baseka cyane mu buzima bwabo aribo bagira ibyago bike byo kwibasirwa n'indwara z'umuvuduko ukabije w'amaraso. Kwisekera bigabanya ibyago byo kwibasirwa n'indwara ya stroke no guhagarara k'umutima.
3.Byongera ubushobozi bwo guhanga udushya
Guseka bigira akamaro keza gatandukanye mu mubiri; kugabanuka kw'imisemburo itera stress, kwiyongera kw'imisemburo ya endorphine n'umwuka uhagije uba ugera ku bwonko byose bifatanyiriza hamwe mu kongera ubushobozi bwo guhanga udushya. Mu gihe ubwonko bukora neza ku rwego rwo hejuru, ubushobozi bwo gutekereza buriyongera kuko buba bukoresha igice kinini kurusha ubusanzwe.
Kuba wambaye ubusa bisobanura ko ushobora kuba wumva utarinzwe mu mibereho yawe. Bishobora ariko na none kuba ikimenyetso cyo kwisanzura ku bantu bose ndetse no kwigirira ikizere. Birumvikana ko bishobora kugira igisobanuro cyiza cyangwa kibi kuko bishobora no kwerekanako uri biri hanze ntabanga ugira. Nanone kandi bisobanura ko nta gukiranuka ugira ko ufite ibintu byinshi bigutandukanya n'Imana.
8. Kurota warohamye.
Cyane cyane umuntu arota atyo iyo afite ibibazo bizamugora kubyikuramo. Icyo gihe rero uba ufite ubwoba bw'uko ushobora kunanirwa n'ako kazi kagutegereje. Nanone bisobanura kuzabiranywa n'ibigeragezo ukarengerwa n'isayo agahinda gasaze. Kurotera umuntu ari mu mazi yatobamye asa nabi nabyo bivuga ko hari ibyaha ari kwivurugutamo.
9. Kurota ukuka amenyo yose.
Ubundi amenyo ni ikimenyetso cy'ubuhangange n'inyota yo gushaka gutunga. Gukuka amenyo mu ndoto ni ubwoba bwo gutinya kuva ku buyobozi bw'ikintu runaka wari ukomeyemo.
10. Kurota ushyikirizwa ubutumwa.
Gushyikirizwa ubutumwa utiteguye bishobora kugushimisha ,kugutenguha cyangwa kugukomeretsa. Urugero rwa hafi ni urwo gutekereza ibisubizo by'ibizamini bishobora kandi gusobanura ko hari umuntu uhora wifuza kubona udaherutse.
11. Kurota wabonye amafaranga.
Kurota amafaranga bisobanura ko urota amafaranga aba afite ubukire mu mutima we aba ashaka kuzashyira ahagaragara. Izo nzozi kandi zigaragaza uko ateye ,ibyo akunda n'ubushake bwo kubishyira ahagaragara kugira ngo amenywe.
Kurota uri ku igare bishobora gusobanura urupfu kurota uri mu modoka cyangwa kuri moto bigasobanura kwihuta mu iterambere cyangwa se bigasobanura urugendo rw'ivugabutumwa byose biterwa n'ibyabanje ndetse n'ibyakuriye muri izo nzozi.
Hirya no hino hagenda hagaragara uburwayi bw'amayobera,ndetse n'abaganga ntibasobanukirwe impamvu yabwo,ndetse rimwe na rimwe bakaba bagusaba kujya gutegererereza mu rugo icyo Imana izakora kuko baba batagifite ubushobozi bwo kugira icyo bagufasha.muri iyi nkuru turagaruka kuri Mukunzi Abraham na Mukuru we Bizimana Jean Claude bafite uburwayi bwababereye amayobera,aho barimo gushishuka umubiri wabo mu buryo buteye ubwoba.Aba batuye mu Karere ka Gisagara.
Aba bavandimwe iyo witegereje imibiri yabo usanga imeze nkibiti ,ndetse ishishuka bidasanzwe ,cyane cyane uyu musore muto witwa Abraham.Baganira na Afrimax Tv bavuze ko ubu burwayi babuvukanye.Gusa bavuga ko Mama wabo akiriho yari yaragerageje kubavuza ariko arinda yitaba Imana batarakira nubwo ubushobozi bwari bwaramushiranye.Bizimana ari we mukuru mu muryango wabo avuga ko yubatse anafite abana bane,gusa akavuga ko byamugoye kurera barumuna be, batanu kandi nawe nta bushobozi afite. Avuga ko mu muryango wabo babiri ari bo bafite ubu burwayi, aho avuga ko iyo izuba rivuye cyane umubiri we usaduka cyane ndetse hakazamo imisebe.
Bavuga ko ubukene bafite butuma batabasha kwivuza ,ndetse ko icyifuzo cyabo ari uko baterwa inkunga bakabasha kwivuza.Batanze numero uwifuza kubafasha yanyuzaho inkunga:+250783213655.
Mu gihugu cya Zimbabwe umusore yatabawe agiye gushiramo umwuka nyuma yo kumara iminsi 33 atarya, asenga Imana cyane kugira ngo imuhe imodoka ihenze yo mu bwoko bwa Lamborghini.
Nkuko Ikinyamakuru Mbare Times dukesha iyi nkuru cyabitangaje, Bwana Mark Muradzira usengera mu itorero ryitwa Risen Saints riherereye ahitwa a Bindura, muri Zimbabwe,yari amaze iminsi yarihishe mu misozi kugira ngo hatagira umuhatiriza kurya.
Uyu musore ngo yari yiyemeje kumara iminsi 40 n'amajoro 40 atarya kugira ngo asenge Imana imuhe imodoka ya Lamborghini yifuzaga.
Nyuma y'uko Inshuti za Muradzira zimaze iminsi zitamubona mu gace zatangiye kumushakisha ziza kumubona hashize iminsi 33 ari mu misozi aho yari yaragiye mu masengesho.
Indwara ziva ku byo kurya byanduye ziri kugenda ziyongera kurenza mu myaka yashize nubwo kuri ubu ariho iterambere ryiyongereye n'isuku ikaba ari nyinshi mu ngo kurenza mbere.
Nyamara kandi koherezwa kw'ibyokurya mu bindi bihugu, gupakira ibiribwa bihiye bikaribwa nyuma cyangwa bikazaribwa nyuma y'igihe runaka (nka za sauce tomate, sardines, inyama zo mu makopo, â¦) ni byo biri kongera indwara zituruka ku biribwa
Izi ndwara zikaba zituruka kuri mikorobe zinyuranye zaba bagiteri virusi n'imiyege izindi zigaturuka ku ndiririzi ndetse hakaba n'izituruka ku burozi bunyuranye bwaba ubukomoka ku miti iterwa ibihingwa cyangwa ubukomoka ku byo kurya byarengeje igihe kimwe n'ibyabitswe nabi
Izi ndwara akenshi ziva ku kurya ibirimo mikorobi zinyuranye
1. Bacillus cereus
Iyi ni mikorobi yo mu bwoko bwa bagiteri. Uwanduye iyi mikorobi agaragaza ibimenyetso amaze amasaha hagati ya 10 na 16 ariye ibyo kurya irimo.
Ibimenyetso: Kuribwa mu nda, impiswi y'amazi, isesemi no kuruka. Ibi bimenyetso bikaba bimara hagati y'amasaha 24 na 48, bikijyana.
Iyi bagiteri isangwa mu nyama, kimwe n'amasosi yabitswe igihe kinini
2. Campylobacter jejuni
Iyi nayo ni bagiteri, uyanduye akaba agaragaza ibimenyetso amaze hagati y'iminsi 2 na 5 ariye ibyokurya byandujwe na yo.
Ibimenyetso:Â impiswi, kuribwa mu nda, umuriro, kuruka; iyi mpiswi rimwe na rimwe izamo amaraso. Ibi bimenyetso bikaba bimara hagati y'iminsi 2 na 10.
Iyi mikorobi ikunze kuboneka mu nyama z'inkoko mbisi cyangwa zidahiye neza, amazi yanduye kimwe n'amata adatetse
3. Clostridium botulinum
Iyi ni mikorobi itera indwara izwi nka botulism. Ikaba igaragaza ibimenyetso hagati y'amasaha 12 na 72 nyuma yo kurya ibyo kurya byandujwe nayo
Ibimenyetso: kuruka, guhitwa, kureba ibicyezicyezi, kureba ukabona ibintu birimo bibiri, kunanirwa kumira no gucika intege mu mikaya. Ishobora gutera kandi kunanirwa guhumeka n'urupfu rukaba rwaziramo. Ibi bimenyetso nta gihe wavuga bimara kuko iyo indwara itavuwe biratinda
Ibyo kurya tuyisangamo ni ibyokurya byo mu makopo byabitswe nabi, cyane cyane ibyakorewe mu rugo n'ahandi hose hadafite uburyo bwiza bwo kubika ibiryo, ibirayi bitetse ifiriti, ubuki, n'amafi atabitswe neza
4. E.coli O157:H7
Iyi mikorobi itandukanye na E.coli isanzwe nubwo ziri mu muryango umwe. Uwayanduye agaragaza ibimenyetso nyuma y'iminsi hagati ya 1 na 8 yanduye.
Ibimenyetso: impiswi ikabije kandi irimo amaraso, kuribwa mu nda no kuruka. Rimwe na rimwe haza umuriro, ikaba ikunze kwibasira abana bari munsi y'imyaka 4. Iyi ndwara ikaba ishobora gutera ikibazo cy'imikorere mibi y'impyiko. Ibi bimenyetso bikaba bimara iminsi hagati ya 5 na 10.
Ibyo kurya bibonekamo iyi mikorobi ni inyama zitetse nabi (cyane cyane hamburger), amata adatetse, imboga n'imbuto bibisi kandi bidasukuye (nk'amashu ndetse n'imboga za dodo) kimwe n'amazi yanduye
5. Hepatite A
Iyi ni mikorobi yo mu bwoko bwa virusi. Ikaba itera indwara yo kwangirika k'umutima. Ibimenyetso byayo bigaragara muri rusange nyuma y'iminsi hagati ya 15 na 50.
Ibimenyetso: guhitwa, inkari zijimye, ibimenyetso nk'iby'ibicurane (umutwe no guhinda umuriro), isesemi no kuruka no kuribwa mu nda. Ibi bimenyetso bikaba bimara hagati y'ibyumweru 2 n'amezi 3
Iyi virusi iboneka mu byo kurya bibisi, amazi yanduye, ibyokurya bidahiye cyangwa bitashyuhijwe iyo byagiye mu gikoresho cyanduye, kimwe n'amafi yo mu mazi yanduye.
Ibyo kurya bidasukuye niyo soko y'izi ndwara
Uko izi ndwara zivurwa
Nkuko twabibonye ibimenyetso bigira igihe biza bikanahagarara. Abantu benshi rero baba bibeshya ko ubwo indwara yakize nyamara si byo kuko nubwo umubiri uba wakoresheje ubwirinzi bwawo, nyamara n'imiti iba ikenewe.