Mu rwego rwo kwitegura imikino yo guhatanira igikombe cy'isi cya 2022, ikipe y'igihugu y'u Rwanda yateguye imikino ibiri ya gishuti aho yatumiye ikipe y'igihugu ya Central Africa, mu mukino wa mbere u Rwanda rwatsinze ibitego bibiri ku busa.
Ni umukino wabereye kuri Sitade Amahoro i Remera kuri uyu wa gatanu tariki ya 4 Kamena 2021, ni ibitego bibiri byatsinzwe na myugariro Rwatubyaye Abdoul ndetse na kapiteni Tuyisenge Jacques.
Mu ntangiro z'uyu mukino u Rwanda rwabonye penaliti, nyuma y'ikosa ryakorewe rutahizamu Byiringiro Lague umusifuzi wo muri Kenya ahita tanga penaliti yaje guterwa na Tuyisenge Jacques ariko ntiyayinjiza kuko yayiteye hejuru y'izamu.
Nyuma uyu mukino ubwo wakomezaga, Amavubi yaje gukorerwa ikosa, Imanishimwe Djabel ahana ikosa maze Rwatubyaye Abdoul abonera ikipe y'igihugu igitego cya mbere cyabonetse ku munota wa 29, icyo gitego kimwe akaba ari nacyo cyatandukanyije impande zombi bajya ku ruhuka u Rwanda ruyoboye ku gitego kimwe ku busa bwa Centre Africa.
Bavuye ku ruhuka, umutoza Mashami Vincent yakoze zimwe mu mpinduka zo guhindura bamwe mu bakinnyi harimo Nishimwe Blaise wa Rayon Sport yafashije Amavubi kubina igitego cya kabiri, ni nyuma yo gucenga abakinnyi b'inyuma b'ikipe ya Central Africa maze ahereza umupira Tuyisenge nawe wacenze umukinnyi w'inyuma aboneza umupira mu rucundura, bityo haboneka igitego cya kabiri ubwo hari ku munota wa 69.
Icyo gitego cya kabiri cy'u Rwanda ninacyo cyatandukanyije impande zombi muri uyu mukino ubanza dore ko hateganyijwe undi mukino wo kwishyura uteganyijwe ku itariki ya 7 Kamena 2021, ni umukino uzabera ku Sitade amahoro ku isaha ya saa cyenda.
Abakinnyi 11 babanjemo ku mpande zombi:
Â
Amavubi: Buhake Clément Twizere(GK), Iradukunda Eric Radu, Rutanga Eric, Ngwabije Bryan Clovis, Rwatubyaye Abdul, Niyonzima Olivier Seif, Manishimwe Djabel, Kwitonda Alain, Samuel Gueulette, Byiringiro Lague na Jacques Tuyisenge (C).
Centre Afrique: Samolah Elvis(GK), Yambere Cedric, Ndobe Sadoc, Mvondoze Georgino, Mboumbouni Dylan, Toropite Trezor, Kotton Ralph, Kondogbia Geoffrey (C), Zahibo Wilfried, Yangao Flory na Yapende Marc
Izi mbwa zavuye mu Buholandi zashyikirijwe u Rwanda ku mugaragaro ku mugoroba wo ku wa 4 Kamena 2021. Imbwa yo muri ubu bwoko iyo ibonye umuntu wanduye Covid-19 ishobora kuguma iruhande rwe cyangwa ikicara. Kuyitoza ibi bishobora kumara iminsi iri hagati y'irindwi n'icumi.
Umushinga wo gupima Covid-19 hakoreshejwe imbwa ugiye gutangira mu igeragezwa hakoreshwa izigera kuri eshanu zikazajya zikorera ku Kibuga Mpuzamahanga cy'Indege cya Kigali, i Kanombe.
Uwo mugore yavuze ko yahoze akora mu kabari, dufunzwe kubera icyorezo cya Covid-19 ahungira mu byo gucuruza amashashi.
Ahagana saa Tanu z'amanywa kuri uyu wa Gatatu, tariki ya 4 Kamena 2021, ni bwo aba bantu uko ari babiri bashinjwa kugurisha amashashi beretswe itangazamakuru nyuma yo gufatirwa mu cyuho.
Polisi ivuga ko aba bantu bafashwe ku bufatanye n'abaturage kuko aribo batanze amakuru y'uko bafite amashashi.
Umugore wafashwe arimo gucuruza amashashi yavuze ko yahisemo kuyacuruza kugira ngo abone amafaranga yo kwishyura inzu kubera ko ubusanzwe yakoraga mu kabari kandi utubari tukaba tumaze igihe dufunzwe kubera icyorezo cya Covid-19.
Ati 'Nari mvuye i Musanze nyazaniye uyu mugabo nari mbizi ko bitemewe gusa nabikoze kubera ko nta kundi kuntu nari mfite ko kubaho. Nari nsanzwe ncuruza akabari kubera ko bwafunzwe mbikora kugira ngo ndebe ko nabona amafaranga yo kwishyura inzu.'
Umugabo wafashwe usanzwe acuruza ibintu bipfunyikwamo, we avuga ko ayo yafatanywe afite agaciro k'ibihumbi 90 Frw. Ngo yari kuyungukamo ibihumbi 15 Frw.
Ati 'Uyu mubyeyi yaje mu isoko ari kuyagurisha nanjye arayampa ndayamugurira, ni uko yatangiye kubimpa gusa yari inshuro ya kabiri yari ayanzaniye.'
Yaboneyeho gusaba abandi bacuruzi kwirinda kugurisha amashashi kuko bitemewe cyane cyane ko inzego z'umutekano zahagurukiye iki kibazo.
Umuvugizi wungirije wa Polisi y'u Rwanda, CIP Africa Sendahangarwa Apollo, yavuze ko aya mashashi aturuka hanze ndetse abayazana bayanyuza mu nzira zitemewe, aboneraho gusaba abaturage kwirinda gucuruza ibitemewe n'amategeko kuko bihanirwa.
Ati 'Baraye bafashwe na polisi bafite amashashi atemewe yaciwe mu Rwanda. Yinjira mu gihugu bayacishije mu nzira zitemewe. Barayazana bakayacuruza mu Mujyi wa Kigali n'ahandi kandi impamvu yaciwe mu Rwanda ni ukubera ko agira uruhare mu kwangiza ibidukikije.'
Yakomeje avuga ko Abanyarwanda bakwiye kumva ko kuba amashashi yaraciwe hari ibindi bintu biyasimbura bihari bakirinda gukora ibitemewe cyane ko baba bazi ko ingaruka zizavamo zishobora guhitana ubuzima bw'abantu zikanasenya amazi zikanangiza ibikorwaremezo.
Ufatanywe amashashi atemewe ahanishwa ihazabu yo mu rwego rw'ubutegetsi ingana na 300.000 Frw kandi ayo mashashi akayamburwa.
Hashize imyaka isaga 15 u Rwanda ruciye ikoreshwa ry'amashashi kubera ko yangiza ibidukikije.
Abafashwe bacuruza amashashi bavuze ko bicuza impamvu binjiye mu bucuruzi butemewe
Izi mbwa zavuye mu Buholandi zashyikirijwe u Rwanda ku mugaragaro ku mugoroba wo ku wa 4 Kamena 2021. Imbwa yo muri ubu bwoko iyo ibonye umuntu wanduye Covid-19 ishobora kuguma iruhande rwe cyangwa ikicara. Kuyitoza ibi bishobora kumara iminsi iri hagati y’irindwi n’icumi.
Umushinga wo gupima Covid-19 hakoreshejwe imbwa ugiye gutangira mu igeragezwa hakoreshwa izigera kuri eshanu zikazajya zikorera ku Kibuga Mpuzamahanga cy’Indege cya Kigali, i Kanombe.
Uwo mugore yavuze ko yahoze akora mu kabari, dufunzwe kubera icyorezo cya Covid-19 ahungira mu byo gucuruza amashashi.
Ahagana saa Tanu z’amanywa kuri uyu wa Gatatu, tariki ya 4 Kamena 2021, ni bwo aba bantu uko ari babiri bashinjwa kugurisha amashashi beretswe itangazamakuru nyuma yo gufatirwa mu cyuho.
Polisi ivuga ko aba bantu bafashwe ku bufatanye n’abaturage kuko aribo batanze amakuru y’uko bafite amashashi.
Umugore wafashwe arimo gucuruza amashashi yavuze ko yahisemo kuyacuruza kugira ngo abone amafaranga yo kwishyura inzu kubera ko ubusanzwe yakoraga mu kabari kandi utubari tukaba tumaze igihe dufunzwe kubera icyorezo cya Covid-19.
Ati “Nari mvuye i Musanze nyazaniye uyu mugabo nari mbizi ko bitemewe gusa nabikoze kubera ko nta kundi kuntu nari mfite ko kubaho. Nari nsanzwe ncuruza akabari kubera ko bwafunzwe mbikora kugira ngo ndebe ko nabona amafaranga yo kwishyura inzu.”
Umugabo wafashwe usanzwe acuruza ibintu bipfunyikwamo, we avuga ko ayo yafatanywe afite agaciro k’ibihumbi 90 Frw. Ngo yari kuyungukamo ibihumbi 15 Frw.
Ati “Uyu mubyeyi yaje mu isoko ari kuyagurisha nanjye arayampa ndayamugurira, ni uko yatangiye kubimpa gusa yari inshuro ya kabiri yari ayanzaniye.”
Yaboneyeho gusaba abandi bacuruzi kwirinda kugurisha amashashi kuko bitemewe cyane cyane ko inzego z’umutekano zahagurukiye iki kibazo.
Umuvugizi wungirije wa Polisi y’u Rwanda, CIP Africa Sendahangarwa Apollo, yavuze ko aya mashashi aturuka hanze ndetse abayazana bayanyuza mu nzira zitemewe, aboneraho gusaba abaturage kwirinda gucuruza ibitemewe n’amategeko kuko bihanirwa.
Ati “Baraye bafashwe na polisi bafite amashashi atemewe yaciwe mu Rwanda. Yinjira mu gihugu bayacishije mu nzira zitemewe. Barayazana bakayacuruza mu Mujyi wa Kigali n’ahandi kandi impamvu yaciwe mu Rwanda ni ukubera ko agira uruhare mu kwangiza ibidukikije.”
Yakomeje avuga ko Abanyarwanda bakwiye kumva ko kuba amashashi yaraciwe hari ibindi bintu biyasimbura bihari bakirinda gukora ibitemewe cyane ko baba bazi ko ingaruka zizavamo zishobora guhitana ubuzima bw’abantu zikanasenya amazi zikanangiza ibikorwaremezo.
Ufatanywe amashashi atemewe ahanishwa ihazabu yo mu rwego rw’ubutegetsi ingana na 300.000 Frw kandi ayo mashashi akayamburwa.
Hashize imyaka isaga 15 u Rwanda ruciye ikoreshwa ry’amashashi kubera ko yangiza ibidukikije.
Abafashwe bacuruza amashashi bavuze ko bicuza impamvu binjiye mu bucuruzi butemewe
Abaturage bo mu mjjyi wa Muhanga barashima iyubakwa ry'imihanda itandukanye imaze gushyirwa muri uyu mujyi, ariko bagasaba ubuyobozi kwita ku byapa ndangahantu, ibi bigaragariza ibinyabiziga ibikwiye kunyura mu muhanda uyu n'uyu bitewe n'uburemere. Bitabaye ibyo ngo iyubatswe irakomeza gusenywa n'ibimodoka biremereye niba ntagikozwe.
Ibi babihera ku muhanda wubakishijwe amabuye uca mu Kivoka, Sitade na Fatima hakiyongeraho imihanda ya kaburimbo imaze kubakwa muri uyu mujyi, aho bemeza ko kuba iyi mihanda inyurwamo n'imodoka zose ntazibuzwa kuhanyura bituma isenyuka imburagihe rimwe na rimwe itaramurikirwa abayubakiwe ngo bayitahe.
Amazi nayo ntabwo yoroheye iyi mihanda.
Mugenga Leon atuye I fatima, avuga ko iyi mihanda kuba idakumira bimwe mu binyabiziga biremereye bituma isenyuka kuko iba yarubatswe bitarizweho ngo berekane imodoka zikwiye kuhanyura bijyanye n'imiterere y'umuhanda wubatswe.
Rurangwa Theodomile, we avuga ko iyi mihanda yubakwa ariko abayubatse bagakuramo ayabo bagaha na bamwe mu bayobozi za ruswa ku buryo bituma ikorwa nabi kubera abafashe indonke ku giti cyabo bagamijwe gupfunyikira abayituriye.
Yagize ati' Iyo urebye iyubakwa ry'iyi mihanda usanga yubakwa nabi bitewe nuko bamwe muri aba batsindira amasoko yo kuyikora baba batanze amafaranga twebwe twita ruswa ku buryo usanga bayikora nabi kubera ko ababa bagomba kuyigenzura baba bakuyemo ayabo bigatuma ikorwa nabi igasenyuka vuba kandi bayubaka tuziko izamara igihe kirekire'.
Byifashe gute ku mihanda ya Kaburimbo imaze kubakwa mu mujyi wa Muhanga?
Bamwe mubayituriye, bavuga ko ibateza ibibazo bitewe n'amazi ayibonekaho ndetse bakemeza ko uburyo bwo gutwara amazi butanoze, aho usanga yuzura akameneka mu muhanda.
Umwe muri aba ati 'Iyi mihanda yubatswe ni myiza irimbisha umujyi, ariko ntabwo bikwiye ko yaduteza ibibazo aho usanga uburyo bwo gutwara amazi budahwitse ndetse usanga amazi ameneka mu muhanda kubera amateme adashobora gufata amazi yose bityo akishakira inzira'.
Mukamusana Aurea, avuga ko iyi mihanda ya kaburimbo bayubaka nabi ugasanga inasenyuka imburagihe kandi ari imihanda igaragara ko yiganwe ubuhanga. Atanga urugero rw'imbere ya Sitade ya Muhanga.
Yagize ati' Tubona iyi mihanda yubakwa tukagirango yiganwe ubuhanga ariko usanga hari ibimenyetso byuko yubatswe nabi. Muzagende murebe ukuntu imbere ya sitade ya Muhanga hasenyutse bitewe nuko amateme ahari yubatswe cyera hubakwa sitade ugasanga yarashaje ndetse mu iyubakwa ry'uyu muhanda batarigeze babitekereza ko yaba yarashaje none yamaze gusenyuka, muzarebe neza yarasondetswe'.
Umuyobozi w'ibikorwaremezo, imyubakire n'ubutaka mu karere ka Muhanga, Onesphore Nzabonimpa avuga ko iyi mihanda koko ikwiye gushyirwaho ibyapa byafasha kuyirinda ibimodoka biremereye. Avuga ko hari imihanda yamaze kujya mu maboko y'akarere n'indi icyubakwa, ko yasabirwa gushyirwaho ibyapa n'abayubaka mbere yo kuyitanga.
Ati' Nibyo hari imihanda ikwiye gushyirwaho ibyapa byafasha mu kuyirinda imodoka ziremereye, gusa hari n'indi iri mu maboko y'akarere yamaze kubakwa ariko iyo tubona ko itaragera mu maboko y'akarere tuzayakira aruko hashyizweho ibyapa bibuza cyangwa biburira imodoka zirengeje uburemere kutahanyura kugirango zitayangiza'.
Hashize imyaka 3 mu mujyi wa Muhanga hubatswe imihanda imwe nimwe yanubatswe yongerewe kuyo Perezida Kagame yemereye aka karere nka; BK -Sitade ndetse n'uva ku karere ukagera kuri sitade yahoze yitirirwa uwabaye Perezida wa mbere wu Rwanda Mbonyumutwa Dominique, aho kugeza ubu yasenywe ika yarabaye itongo ndetse ikaba imaze hafi imyaka 8 itubakwamo n'abayihawe.
Iyo amazi yimwe inzira arayishakira.
Mu mihanda imaze kubakwa harimo imihanda ya kaburimbo mu Kibirigi, I Kabgayi no Ku gakiriro, Mu giperefe, Kuri sitade, i Murambi no mu Ruvumera, umuhanda w'Amabuye wa Fatima wangiritse. Imwe muri iyi ikaba itarigeze itahwa ngo abaturage bayituriye babimenye ko banagomba kuyibungabunga bafasha Leta bagahora bibwira ko ba rwiyemezamirimo bakiyifite mu maboko yabo.
Iyi mbeba yitwa Magawa, yamamaye ubwo yahabwaga umudari wa zahabu w'ubutwari. Igiye kujya mu kiruhuko cy'izabukuru mu kazi kayo ko gutegura ibisasu (mines) byatezwe mu butaka. Mbere yo kugenda, izabanza kwakira no kumenyereza ngenzi zayo zije gukora akazi.
Mu kazi imazemo imyaka itanu, iyi figi y'imbeba yatahuye ibisasu 71 n'ibindi bintu biturika birenga 12 mu gihe byose byari bitaraturika mu butaka bwo muri Cambodia.
Ariko Malen, umugore uyikoresha avuga ko iyi mbeba y'imyaka irindwi ifite inkomoko mu zo muri Africa, ubu 'iri gukora buhoro' kuko imaze gusaza, kandi ashaka 'kuyubahiriza'.
Bikekwa ko mu butaka bw'iki gihugu cyo muri Aziya y'epfo ishyira iburasirazuba hatabye 'mine' zigera kuri miliyoni esheshatu.
Iyi mbeba Magawa yatojwe na kompanyi yo mu Bubiligi ikorera muri Tanzania yitwa Apopo, yoroye imbeba ┠zizwi nka HeroRATs ┠ngo zijye zihunahuna zitahure ibisasu kuva mu myaka ya 1990. Izi 'nkuba zesa ku muheno' (imbeba) zihabwa impamyabushobozi nyuma y'amahugurwa y'umwaka.
Mu cyumweru gishize, Apopo yavuze ko itsinda rishya ry'amafigi yagenzuwe n'ikigo Cambodian Mine Action Centre (CMAC), agatsinda isuzuma ngo atangire akazi.
Malen, ukoresha Magawa avuga ko ashaka 'kubahiriza ibyifuzo byayo'.
Apopo ivuga ko Magawa izaguma muri aka kazi ibindi byumweru bicye kugira ngo 'yerekere' 'abakozi' bashya inabafashe kumenyera akazi.
Malen uyikoresha ati: 'Akazi ka Magawa ni ntagereranywa, kandi byanteye ishema gukorana nayo. Ni ntoya ariko yafashije gukiza ubuzima bw'abantu benshi ikura ubuzima bw'abantu mu kaga k'ibisasu vuba vuba kandi ikoresheje imari nkeya bishoboka'.
Mu kwezi kwa cyenda umwaka ushize nkuko BBC ibitangaza, Magawa yahawe umudari wa zahabu wa PDSA â” kubera 'umurimo wo gukiza abantu'. Niyo yabaye imbeba ya mbere ihawe uyu mudari mu myaka 77.
Tariki ya 1 Kamena 2021, Ingabire Victoire yatambukije inkuru mu kinyamakuru cyo mu Bwongereza The Guardian anenga igihugu yashakaga kuyobora avuga ko kitagendera ku mategeko y'ibihugu bigize Umuryango uhuriye ku rurimi rw'icyongereza Common wealth, ndetse akavuga ko iyo nama imaze gusubikwa kabiri itagomba kubera mu Rwanda.
Ingabire avuga ko u Rwanda rwinjira muri Commonwealth yari yizeye ko u Rwanda ari igihugu kigiye kugendera ku mategeko, nyamara Ingabire yabangamiye kuva mu minsi yambere urugendo rw'u Rwanda mu kwinjira muri uyu muryango muri 2009 afatanyije n'abandi banzi bose b'u Rwanda, Gusa Ingabire yiyibagiza uwo ariwe ariko reka tugaruke ku bimenyetso byamufunze.
Hari tariki ya 12 Ukuboza 2010, ubwo Polisi yo mu gihugu cy'u Buholandi yasakaga bikomeye inzu Ingabire Victoire yabanagamo n'umugabo we Lin Muyizere ndetse n'imodoka bari batunze. Ibi byabyaye ku busabe urwego rw'ubushinjacyaha bw'u Rwanda bwari bwagejeje ku nzego zo mu Buholandi, nuko abapolisi 12 basaka inzu yose yari iherereye Zevenhuizen, hafi n'umugi wa Rotterdam nuko bohereze amadosiye ndetse na mudasobwa mu Rwanda basanzeyo. Umugabo wa Ingabire, Â Lin Muyizere kuko yari azi ibyo bafashe yavugije induru ku ma Radiyo Mpuzamahanga kugirango batabyohereza mu Rwanda ariko biranga biba iby'ubusa. Polisi kandi yasatse n'inzu yundi muntu wari ukomeye muri FDU Inkingi yari iherereye mu mugi wa Bilthoven.
Inyandiko zashinje Ingabire kandi ntizavuye mu Buholandi gusa kuko hari n'izoherejwe n'ubushinjacyaha bwa Leta ya Kongo-Kinshasa.
Amadosiye yoherejwe mu Rwanda, yaje ashimangira ibyo ubushinjacyaha bwanshinjaga Ingabire, cyane cyane ko Ingabire yashinjwaga nabo bakoranaga muri FDLR harimo Col Nditurende na Lt Col Noel Habiyaremye na Maj Vital Uwumuremyi
Ibimenyetso byoherejwe na Polisi y'u Buholandi, birimo inyandiko mvugo y'inama, impapuro zigaragaza ko yoherereje amafranga FDLR turabibagezaho mu mashusho nkuko byakoreshejwe mu rubanza.
Inyandikomvugo y'inama ya FDU Inkingi ishyiraho umutwe w'ingabo yafatiwe mu rugo rwa Ingabire na Polisi y'u BuholandiInyandikomvugo y'inama yafatiwe mu nzu ya Ingabire mu BuholandiInyandiko zigaragaza amatike y'indege yabo muri FDLR bakoresheje bajya kureba Ingabire i Kinshasa nkuko zatanzwe n'ubushinjacyaha bwa Kongo-Kinshasa
Inyandikomvugo y'inama ishyiraho umubare w'ingabo ndetse umukono w'intokiukosora ukaba ari uwa Ingabire nkuko byerekanwa hasi n'ibaruwa yiyandikiye asaba imbabaziIbaruwa isaba imbabazi Ingabire yandikiye Perezida wa Repubulika, umukono uhuye neza nibyo Ingabire yakosoraga mu nyandiko zishyiraho umutwe w'IngaboInyandiko igaragaza umubare w'amafaranga Ingabire yohereje binyuze kuri Mujawayezu Speciose kuri Western Union akakirwa na Maj Vital Uwumuremyi. Speciose yemereye Polisi y'u Buholandi ko yari yatumwe na Ingabire ko uwo yohererezaga atari amuzi
Ingabire Victoire akomeje kwishongora ashaka kugaragaza ko ari umunyapolitiki w'amahoro, ariko nk'abandi banabose bafite ababyeyi bijanditse muri Jenoside, yumvikanye ahakana uruhare rwa nyina umubyara, Dusabe Therese wakatiwe burundu n'inkiko Gacaca kubera uruhare rwe mu kurimbura Abatutsi mu cyahoze ari Butamwa aho yari umuforomo.