Category: Uncategorized

  • Agaciro k'isoko rya Gisenyi kiyongereyeho miliyari 4 Frw – #rwanda #RwOT

    Iri soko ryabaye kimomo mu Rwanda kubera gutinda kuzura, kuko imirimo yo kuryubaka yamaze imyaka 13 bitewe n'ikibazo cyo kubura amikoro.

    Ubwo hamurikwaga ibyagezweho muri manda ya 2021-2026 y'Inama Njyanama y'Akarere ku wa 10 Nzeri 2026, abayobozi bagaragaje ko uyu mushinga wagoranye cyane bitewe n'uko watinze kurangira.

    Meya w'Akarere ka Rubavu, Mulindwa Prosper, yasobanuye ko abacuruzi bari bararambiwe, batagifite icyizere ko rizuzura, Inama Njyanama ifata umwanzuro w'uko akarere gashoramo miliyari 1,1 Frw kugira ngo umushinga uzuke.

    Ati 'Akarere kashyizemo 1.100.000.000 Frw kugira ngo umushinga uzuke kandi ukomeze kuko byari bigeze aho abacuruzi bacitse intege, baranabivuyemo. Twashyizeho umugenagaciro, asanga ryaramaze kugeza muri miliyari 10 Frw kandi akomeza no kuzamuka.'

    Perezida w'Inama Njyanama y'Akarere ka Rubavu, Dr. Kabano Habimana Ignace, yavuze ko kugira ngo bafate icyemezo cyo gushora amafaranga muri uyu mushinga bitari byoroshye kuko abantu batabyumvaga.

    Ati 'Kugira ngo Inama Njyanama ifate iki cyemezo si ibintu byari byoroshye kuko ntabwo abantu babyumvaga. Twagerageje kunganirana n'abikorera kugira ngo bafate umwenda, baryubake, biranga ariko turashimira ko iki gikora gisoje neza.'

    Iri soko ni inyubako igeretse kane. Riri ku buso bwa metero kare 5750, rikagira imiryango 270. Muri Nzeri 2025 ni bwo ryatangiye gucururizwamo.

    Agaciro k’iri soko karenzeho miliyari 4 Frw kuva ryafungurwa mu mwaka ushize


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/agaciro-k-isoko-rya-gisenyi-kiyongereyeho-miliyari-4-frw

  • Perezida Kagame yakiriwe na Perezida w' Ubufaransa Macron muri Élysées Palace #rwanda #RwOT

    Perezida w'u Rwanda, Paul Kagame, yakiriwe na Perezida w'u Bufaransa, Emmanuel Macron, i Paris kuri uyu wa Gatanu tariki 11 Nzeri 2026, mu gihe Perezida Kagame ari mu Bufaransa.

    Uru ruzinduko rubaye nyuma y'Inama Mpuzamahanga ku Isanzure yabereye i Paris ku wa 9 n'uwa 10 Nzeri 2026, muri Grand Palais. Iyo nama yahuje ibihugu n'imiryango mpuzamahanga 90, harimo abagera kuri 60 bahagarariwe ku rwego rw'abakuru b'ibihugu na za Guverinoma cyangwa ba Minisitiri.

    U Rwanda rwitabiriye iyi nama kandi ruri mu bihugu byashyize umukono ku Itangazo rigamije gukoresha isanzure mu buryo burambye, ryemeza ko isanzure rikwiye gukoreshwa mu mahoro, mu mutekano, mu buryo butekanye kandi burambye ku nyungu z'ikiremwamuntu.

    Kagame na Macron bongera guhura

    Guhura kwa Perezida Kagame na Emmanuel Macron bibaye mu gihe umubano hagati y'u Rwanda n'u Bufaransa umaze imyaka wongera gusubirana imbaraga.

    Mu 2026, Macron yasuye u Rwanda, aho yagiranye ibiganiro na Perezida Kagame ndetse anitabira ibikorwa bijyanye no kwibuka Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994. Ku wa 2 Kamena 2026, Macron na Kagame bari kumwe mu muhango wo gutaha urwibutso rwubatswe i Paris mu rwego rwo kunamira abazize Jenoside yakorewe Abatutsi.

    Kwakirwa kwa Kagame i Paris kuri uyu wa 11 Nzeri bije kandi nyuma y'iminsi ibiri yari amaze mu biganiro byibanze ku isanzure, aho u Bufaransa bwashimangiye ko hakenewe ubufatanye mpuzamahanga mu guteza imbere ubushakashatsi, ikoranabuhanga n'ubukungu bushingiye ku isanzure.

    U Rwanda na rwo ruri mu bihugu bikomeje gushora imbaraga mu gukoresha ikoranabuhanga ry'isanzure mu iterambere, harimo gukusanya amakuru afasha mu buhinzi, itumanaho, gukurikirana ibiza n'izindi serivisi zifitiye abaturage akamaro.

     

    Source : https://flash.rw/2026/09/11/perezida-kagame-yakiriwe-na-perezida-w-ubufaransa-macron-muri-elysees-palace/

  • Impinduka zitezwe umutoza w’Amavubi azakora ku mukino wa Liberia n’uwa Cape Verde #rwanda #RwOT

    Harabura ibyumweru bibiri gusa u Rwanda rugatangira urugendo rwo gushaka itike y’Igikombe cya Afurika cya 2027 aho ruzahera kuri Liberia na Cape Verde.

    U Rwanda ruri mu itsinda K kumwe na Liberia, Mali na Cape Verde.

    Ruzatangira uru rugendo rukina na Liberia tariki ya 25 Nzeri 2026 hano i Kigali ndetse na tariki ya 29 Nzeri 2026 rukine na Cape Verde iwayo.

    Umutoza Stephen Constantine, nyuma yo kwiga kuri aya makipe bazakina, amakuru ISIMBI yamenye ni uko yahisemo kuzakora impinduka mu mikinire ye.

    ISIMBI yamenye ko ku mukino wa Liberia, Stephen Constantine azakoresha gakondo, sisiteme ya 4-4-2 bitewe n’imikinire y’iki gihugu n’abakinnyi gifite.

    Gusa kuri Cape Verde bizahinduka, ngo kuko ifite abakinnyi bakomeye kandi izaba ikinira imbere y’abafana bayo, ishaka gutsinda cyane, ikaba n’igihugu gikina umukino wihuta, azahindura akine sisiteme ya 3-5-2.

    Amakuru anavuga ko ari yo azakoresha no ku mukino Amavubi azakina na Mali.

    Amavubi azakora impinduka mu buryo asanzwe akina

    Source : http://isimbi.rw/impinduka-zitezwe-umutoza-w-amavubi-azakora-ku-mukino-wa-liberia-n-uwa-cape.html

  • Umunsi Bruce Melodie agurisha ihene y’iwabo rwihishwa ikamutanga mu rugo #rwanda #RwOT

    Umuhanzi Itahiwacu Bruce wamamaye nka Bruce Melodie, yahishuye ko yigeze kugurisha ihene y’iwabo kugira ngo ajye gukora indirimbo ariko bikarangira bayigaruje.

    Ibi yabigarutseho ubwo yari yitabiriye igitaramo cy’iseka rusange (Gen-Z Comedy) cyabaye ejo hashize ku wa Kane tariki ya 10 Nzeri 2026.

    Uyu muhanzi watarimiye abitabiriye iki gitaramo, yari n’umutumirwa w’umunsi.

    Bruce Melodie yagarutse ku rugendo rwe yinjira mu muziki aho rutari rworoshye aho kimwe mu bintu adashobora kwibagirwa ari uburyo yagurishije ihene y’iwabo batabizi kugira ngo ajye gukora indirimbo.

    Ati “Muri Kompasiyo (Compassion) baduhaye ihene. Ihene yaraje maze mu rugo bajya kuyiragiza, iranabyara. Icyo gihe nashakaga kuba umuhanzi ariko nta bushobozi bwari buhari. Rero imaze kubyara, mfata imwe mu zo yabyaye nigira inama yo kuyigurisha mu ibanga, ngo mbone amafaranga yo kujya muri studio.'

    Yakomeje avuga ko yatashye avuye gukora indirimbo asanga ihene yagarujwe n’umucuruzi wayiguze yatawe muri yombi.

    Ati “Nageze mu rugo mvuye muri studio, mpasanga ya hene. Uwayiguze we yari yafunzwe. Umwe mu bavandimwe banjye arambwira ati Noneho barakwica.”

    Bruce Melodie uvuga ko yanyuze mu bigoye, yahamije ko yigeze gutekereza gushinga urusengero anagura ikibanza ariko aza gukomwa mu nkokora no kuba igihe yiteguraga kubaka, hasohotse amabwiriza avuga ko ushaka gushinga urusengero agomba kuba yarabyize.

    Bruce Melodie yavuze uko yagurishije ihene y’iwabo ngo ajye gukora indirimbo

    Source : http://isimbi.rw/umunsi-bruce-melodie-agurisha-ihene-y-iwabo-rwihishwa-ikamutanga-mu-rugo.html

  • Abana b'abagize uruhare muri Jenoside bongeye kwibutsa imigambi yapfubye y'ababyeyi babo #rwanda #RwOT

    Hari amakuru avuga ko umutwe wa All For Rwanda, ugizwe n'abakomoka ku bagize uruhare muri Jenoside yakorewe Abatutsi ndetse n'abandi bahuje imyumvire yo kuyihakana cyangwa kuyipfobya, uri gutegura igikorwa cyo kwibuka isenywa ry'inkambi z'impunzi zari muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo mu myaka yakurikiye Jenoside yakorewe Abatutsi.

    Izo nkambi zari zarahindutse ibirindiro by'abahoze mu ngabo za FAR n'abari muri Interahamwe, bamwe muri bo bakaba barateguraga kongera gutera u Rwanda no gukomeza umugambi wo kurimbura Abatutsi nyuma yo kugerageza ibitero byo kwica abarokotse.

    Nyuma ya Jenoside, hari impunzi nyinshi zari zaragiye muri Kongo ariko byagaragaye ko bamwe mu bagize uruhare muri Jenoside yakorewe Abatutsi bakoresheje izo mpunzi nk'uburyo bwo kwihisha no gushaka abayoboke, ndetse bakazikoreramo imyitozo ya gisirikare.

    Ni muri urwo rwego, mu 1996, inkambi zarasenywe, bituma bamwe mu mpunzi batahuka mu Rwanda bari baragizwe ingwate. Abatari baragize uruhare muri Jenoside bagarutse mu gihugu maze batangira ubuzima bushya, mu gihe bamwe mu bari baragize uruhare muri Jenoside n'abari bagifite umugambi wo gukomeza urugomo bagumye muri Kongo binjira insira y'ishyamba.

    Abo bahunze ni bamwe mu bagize uruhare mu ishingwa ry'umutwe wa FDLR, umutwe urangwa n'ingengabitekerezo ya Jenoside no kurimbura umututsi aho ari hose ku isi.

    Igikorwa All For Rwanda bivugwa ko iri gutegura cyo kwibuka isenywa ry'izo nkambi cyateje impaka, cyane cyane ku birebana n'ubutumwa kigamije gutanga.

    Abayobozi n'abakurikirana ibikorwa by'imitwe ikomoka ku barwanyije ubutegetsi bw'u Rwanda bavuga ko ibikorwa nk'ibi biba bigamije kugoreka amateka no guhakana jenoside yakorewe Abatutsi bihishe nyuma y'ibikorwa nkibi.

    Kuvuga ko izi nkambi zasenywe hagamijwe gusa kwirukana impunzi, bityo ugasiga inyuma uruhare rw'abari barahinduriye izo nkambi ibirindiro bya gisirikare, bishobora gutuma amateka y'icyo gihe atangwa mu buryo butuzuye kandi nibyo All For Rwanda bashaka.

    Mu bashinze All For Rwanda harimo Placide Kayumba wanashinze Jambo asbl ihuza abana b'interahamwe bafite umugambi wo guhakana jenoside yakorewe Abatutsi. Placide Kayumba kandi ni umuhungu wa Dominique Ntawukuriryayo wari superefe wa Gisagara akaba yarakatiwe imyaka 25 n'urukiko rw'Arusha

    Undi mu bashinze All For Rwanda ni Robert Mugabowindekwe nawe wayoboye Jambo asbl. Uyu ni umuhungu wa Lt Col Éphrem Rwabalinda wabaye Umujyanama w'Umugaba Mukuru w'Ingabo za Habyarimana. Ubwo zari zisumbirijwe, Lt Col BEM Rwabalinda yoherejwe i Paris hagati ya tariki 9-13 Gicurasi 1994, guhura n'abayobora igisirikari cy'u Bufaransa.

    Undi mu bashinze All For Rwanda ni Faustin Murego, wigeze kuba umuhuzabikorwa wa FDLR i Liege mu Bubiligi akaba yari n'umujyanama wa Ignace Murwanashyaka igihe yari Umukuru wa FDLR.

    Yaba All For Rwanda, yaba Jambo asbl bose bahuriye mu mugambi umwe wo guhakana no gupfopya Jenoside yakorewe Abatutsi binyuze mu gutagatifuza ababyeyi babo

    Source : https://rushyashya.net/abana-babagize-uruhare-muri-jenoside-bongeye-kwibutsa-imigambi-yapfubye-yababyeyi-babo/

  • Hon. Havugimana Emmanuel yatwibukije Inkomoko ya Masudi na Giraso yiturwa indi Ikinani cyamugereyemo #rwanda #RwOT

    Kayibanda Gregoire ni mwene Rwamanywa Leonidas na Nyirambeba Caroline. Yavukiye i Tare muri Paruwasi Musambira, mu Karere k'ubu ka Kamonyi, mu Ntara y'Amajyepfo, tariki 1 Gicurasi 1924. Bavuga ko nta gisekuru afite mu Rwanda. Se Leonidas Rwamanywa yavukiye mu Rwanda ahagana 1895, ariko sekuru yari umunyekongo wahungiye mu Rwanda ahagana muwa 1862, igihe igitero cy'ingabo z'ababiligi ziyobowe na Colonel Dhanis, zari zije kurwanya Abatetera bari bivumbagatanyije ku bakoloni b'ababiligi. Abatetera ni ubwoko bw'abanyekongo bo muri Province ya Sankuru, ari nabwo intwari ya Congo Patrice Emery Lumumba akomokamo.

    Rwamanywa na Nyirambeba babyaranye abana cumi na batatu, ariko batanu bonyine nibo bakuze, abandi bapfaga bakiri impinja! Amashuri abanza yayize aho iwabo i Tare muri Paruwasi Musambira, kuva 1932 kugeza 1934. Nyuma ayakomereza i Kabgayi kuva 1934 kugeza 1937. Yahise yinjira muri Seminari Ntoya St Leon y'i Kabgayi, ayirangiza muri 1943, akomereza muri Seminari Nkuru ya Nyakibanda, kugeza tariki 15 Ugushyingo 1948, ubwo yafataga icyemezo cyo kuvamo, ajya kwigisha. Yamaze iwabo amezi abiri arwaye, hanyuma yorohewe tariki 20 Mutarama 1949, Kayibanda atangira akazi k'ubwarimu muri Institut Leon Classe, ishuri ry'imyuga ryabaga ku Kicukiro, aho yigishaga igifransa, Amateka, Ubumenyi bw'Isi n'Iyobokamana. Iryo shuri niryo ryaje guhinduka Ecole Technique Officielle (ETO) Kicukiro muri 1952.

    Yashakanye na Mukagatare Verediyana (1926- 13/10/1974), tariki 25 Gicurasi 1950, babyarana abana icumi. Umwe mu bakobwa be witwa Marie Assumpta Kayibanda yarongowe na Faustin Twagiramungu (1945-2023). Umuhungu mukuru wa Kayibanda witwaga Pio Kayibanda, yitabye Imana tariki 5/8/2020 i Bruxelles mu Bubiligi, ku myaka 69, azize indwara y'umutima. Umukobwa muto wa Kayibanda witwa Sylvia, yari ku ibere igihe bakorera Kayibanda kudeta, tariki 5/7/1973.

    Kayibanda i Kabgayi

    Kuva ageze i Kabgayi muri 1953, Kayibanda yakoze imirimo inyuranye cyane cyane mu burezi, aho yayoboye ikinyamakuru cy'ishyirahamwe ry'abarimu cyitwaga Turerere Imana. Yayoboye Umuryango wa Legion de Marie, ayobora ibinyamakuru L'Ami na Kinyamateka, akora ingendo nyinshi mu Bubiligi ayo yafashe amahugurwa anyuranye. Muri icyo gihe nibwo yagiye muri politiki ku buryo bweruye, afatanya na bagenzi be bashinga ishyaka rya Parmehutu, rikuraho ingoma ya cyami tariki 28/1/1961 mu cyiswe Coup d'Etat de Gitarama. Prezida wa mbere aba Dominique Mbonyumutwa kugeza tariki 26/10/1961, ubwo yasimburwaga na Kayibanda, wagumye ku butegetsi kugera tariki 5/7/1973 ubwo General Major Habyarimana Juvenal na bagenzi be, les Camarades du 5 Juillet, bamukoreraga kudeta. Cyakora mbere y'iyo kudeta, Itegeko Nshinga ryo kuwa 24 Ugushyingo 1962, mu ngingo yaryo ya 56, ryavugaga ko Prezida wa Repubulika atemerewe kurenza manda eshatu z'imyaka ine ryaravuguruwe, kugira ngo Gregoire Kayibanda azabashe kwiyamamaza mu matora yari ateganyijwe mu Nzeri 1973.

    Manda eshatu z'imyaka ine yari azirangije, kuko yari yaratowe ubwa mbere muri 1961. Bahise bahindura n'ingingo yabuzaga umukandida urengeje imyaka 60 y'amavuko kwiyamamaza ku mwanya wa Prezida wa Repubulika. Ibi rero bivuga ko hari abari batishimiye iryo vugururwa ry'Itegeko Nshinga batashakaga ko Kayibanda akomeza kuyobora u Rwanda.

    Urupfu rwa Perezida Kayibanda

    Kayibanda amaze guhirikwa ku butegetsi yafungiwe muri ISAR Rwerere, hariya hejuru y'Urugezi rwa Basebya ba Nyirantwari, ubu ni mu Karere ka Burera. Yafunganywe n'umugore we Mukagatare Verediyana n'umwana wabo w'umukobwa witwa Sylvia wari ku ibere. Nyuma y'amezi atatu, Mukagatare bamwemereye gusubira mu rugo rwabo i Gitarama n'umwana yonsaga. Tariki 26/6/1974, Kayibanda urukiko rwa gisirikari rwamukatiye igihano cy'urupfu we n'abandi banyapolitiki barindwi. Iteka rya Prezida no.141/04 ryo kuwa 19/7/1974 rwamuhanishije igifungo cya burundu. Tariki 11/9/1974 Kayibanda yagiye gufungirwa iwe mu rugo i Kavumu hafi ya Kabgayi. Nyuma y'ukwezi kumwe, umugore we Verediyana Mukagatare yitaba Imana, tariki 13/10/1973. Kayibanda asigarana n'umuhungu we Pio wari ufite imyaka 22.

    Muri 1975, Lieutenant Mutabaruka wakomokaga i Byumba ni we wari ushinzwe gucunga imfungwa Kayibanda Gregoire, kuko ari we wari uyoboye Camp Gitarama. Elie Sagatwa yaje kumusaba kwica Kayibanda, ariko Mutabaruka bimutera ubwoba, agisha inama Seminega Fulgence, umunyabyumba w'iwabo wari Prezida w'Urukiko rw'Ikirenga ku ngoma ya Kayibanda. Seminega yamugiriye inama yo kuzasaba Sagatwa kubishyira mu nyandiko.

    Aho kubyandika, Sagatwa yahise afata icyemezo cyo kwimura Lieutenant Mutabaruka, amusimbuza Lieutenant Papias Munyandekwe. Mutabaruka yahanishijwe kuguma ku ipeti rya Lieutenant imyaka umunani. Nyuma yo gusimbura Lieutenant Mutabaruka, ni bwo Kayibanda yishwe

    Umwanditsi Padri Hildebrand Karangwa, akomeza agira ati : ” Iri yicwa ryemezwa n'umwanditsi Bonaventure Mureme Kubwimana, mu buhamya bwatanzwe na kaporali wiswe Giti wakomokaga i Byumba, akaba yari mu basirikari barindaga imfungwa Kayibanda umunsi yitaba Imana. Mureme avuga ko Kayibanda yishwe na Sagatwa afatanyije n'abasirikari barindaga urugo rw'i Kavumu barimo na kaporali Giti, ari nawe watanze ubu buhamya kubuvuga bimugoye.

    Kayibanda yishwe tariki 15/12/1976 mu masaha y'agasusuruko. Abo basirikari barimo Sagatwa bishe Kayibanda bamunyukanyuka mu mbavu bakoresheje za botine. Mureme avuga ko mu masaha y'ikigoroba cy'uwa 15/12/1976, ifatwa ry'abo basirikari ryari ikinamico. Urupfu rwa Kayibanda rwahise ruba ibanga. Pierre Celestin Kabanda wari prefet wa Gikongoro muri 1976, yanditse ko urwo rupfu yarubwiwe na Padri Stanislas Dejamblinne wari padri mukuru wa paruwasi Cyanika, nawe ari ibanga yongorewe na Mgr Andre Perraudin.

    Bukeye, ku itariki 16/12/1976, Kayibanda yashyinguwe iwe i Kavumu misa isomwa n'abepiskopi bose bo mu Rwanda. Muri iyo misa hari na komanda Elie Sagatwa, muramu wa Prezida Habyarimana, akaba n'umunyamabanga we wihariye, hari na Capitaine Kanyandekwe wayoboraga abasirikari i Gitarama. Hari n'abandi basirikari baje kubahiriza icyo gikorwa. Nyuma iryo tsinda ry'abishe Kayibanda ryakorewe igisa no gusezererwa mu gisirikari, bahabwa umushahara w'imyaka ibiri, ubundi babacira mu makomini bavukamo, kandi babuzwa kuyarenga ” (Karangwa, pp.257-258)

    1. Karangwa, H., 2021, PARMEHUTU (1959-1973). Imwe mu nkomoko za Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994. Kabgayi na Kayibanda, 2e edition, Kigali, ISBN: 979-10-93440-44-6

     

    Source : https://rushyashya.net/hon-havugimana-emmanuel-yatwibukije-inkomoko-ya-masudi-na-giraso-yiturwa-indi-ikinani-cyamugereyemo/

  • Inkomoko y'ibura ry'amashanyarazi rya hato na hato mu gihugu – #rwanda #RwOT

    Byagarutsweho mu biganiro ubuyobozi bwa REG bwagiranye na Komisiyo y'Iterambere ry'Ubukungu n'Imari muri SENA, ku wa 10 Nzeri 2026.

    Senateri Mureshyankwano Marie Rose yagaragaje ko mu bice byose by'igihugu aho basuye abaturage bagaragaje ko bugarijwe n'ikibazo cy'ibura ry'amashanyarazi rya hato na hato ku buryo bamwe bibata mu bihombo kubera ibyangiritse.

    Ati 'Ikibazo cy'ibura ry'amashanyarazi rya hato na hato twarakibonye aho twagiye dusura hose…ikibazo cy'ibura ry'amashanyarazi rya hato na hato kiragaruka benshi bakagaragaza ingorane bibateza, ababa bafite ibiribwa bikangirika, hari ingaruka nyinshi, ibyo kwa muganga, inkingo n'ibindi bagaragaza.'

    Umuyobozi Mukuru wa REG, Maximilien Byilingiro yemeje koko ko ikibazo cy'ibura ry'amashanyarazi kibaho ariko gituruka ku bikorwa byo kwagura imiyoboro bitewe n'abakeneye amashanyarazi biyongereye.

    Ati 'Ni byo muri uko kwagura imiyoboro cyangwa se kuvugurura imiyoboro ishaje hari igihe biba ngombwa kuko tutabikora umuriro urimo, hari igihe biba ngombwa ko icyo gice tugikuraho kugira ngo dushobore gukora imirimo ariko twaje kugira icyo twita 'reconfiguration' niba dukuyeho abaturage b'agace runaka, ese hari ubundi buryo dufite ku ruhande babonamo amashanyarazi avuye ku yindi miyoboro ishamikiye kuri uwo nguwo mu gihe turi gukorera imirimo aho?'

    Yavuze ko ubu buryo bwakoreshejwe i Gahanga, Nzove, aho sitasiyo nto z'amashanyarazi zazamuriwe ubushobozi ku buryo nk'abafatira amashanyarazi kuri sitasiye ya Gikondo niba ivuyeho bakoreshe uvuye i Gahanga cyangwa mu Nzove.

    Ati 'Rero mu kwagura izo sitasiyo nto ni ibyo kudufasha ngo tugabanye abagirwaho ingaruka mu gihe twaba turi gukora kuri iyo miyoboro.'

    Yavuze ko bari gushyira imbaraga mu kumenyesha abantu ahagiye gukorerwa imirimo yo kwagura no gusana, ndetse bizanakomeza kuko abakeneye amashanyarazi bagenda biyongerea.

    Ati 'Hari n'ibindi twagiye duhura na byo by'abashobora kwangiza ibikorwaremezo nk'abajura ariko byo ntabwo ari ibintu binini cyane ndetse twagize amahirwe ko dukorana n'inzego z'ibanze, ibikorwaremezo byacu iyo bigeze iwabo babifata nk'aho ari ibikorwaremezo by'ako karere bakadufasha no kubirinda…ariko muri rusange icyo cyo kubura umuriro ni izo gahunda twagifatiye.'

    Abasenateri bagaraga ko ari ngombwa kumenyesha abaturage igihe amashanyarazi ateganyijwe kubura kugira ngo bitegure hatagira n'ibyangirika.

    Byilingiro yavuze ko igihe bateganya gukupa amashanyarazi ari bo babiteguye babanza kumenyesha abantu.

    Ati 'Mu kumenyesha abaturage igihe umuriro uribuveho, iyo turibubikore ari ugusana cyangwa guhindura umuyoboro turabikora [turabamenyesha] ariko tubikora ku gihe nyacyo, tubaha igihe gihagije cyo kwitegura? Sinibaza ko ari byo 100%. Ni ukongeramo icyo gihe.'

    'Ariko noneho n'inganda nini, hari inganda nini zagiye zigira ibibazo muri ibi bihe, rimwe na rimwe tuzi muri iri zuba dusanga kutabegera twaba turi gukora amakosa kuko hari igihe bajyaga batubwira ngo n'iyo mwaduha isaha twahagarika bimwe na bimwe byakwangirika biramutse bitewe no kubura umuriro. Icyo rero twasanze ari isomo ryiza ryo kumenyekanisha amakuru, twabishyizemo imbaraga, ku buryo ibyo tuzi turabibamenyesha mbere y'igihe ariko haracyari ibyo gukosora ku ibura ry'umuriro.'

    Ku kibazo cy'amashanyarazi adafite imbaraga yavuze ko biterwa n'uburyo abakwirakwije amashanyarazi mu bihe bya kera bayerekezaga ahari ibikorwa by'ubucukuzi bw'amabuye y'agaciro, ahandi ajya mu baturage ugasanga hari umuyoboro muremure utuma amashanyarazi acika intege ariko hose hari gahunda yo kuvugurura iyo miyoboro kugira ngo akore urugendo rugufi.

    REG itunganya amashanyarazi angana na 472,9 MW mu gihe intego yashyizweho muri Gahunda ya Kabiri y'Igihugu yo Kwihutisha Iterambere (NST2) ari ukugera kuri 615 MW.

    Amashanyarazi aturuka ku ngufu zisubira ni 56% mu gihe intego ari ukugera kuri 60% mu mwaka wa 2029.

    Ku bijyanye no kubona amashanyarazi, Byilingiro yavuze ko igipimo cyo ku rwego rw'igihugu cyageze kuri 88,3%, aho 63% by'abaturage bayabona binyuze ku muyoboro mugari, naho 25% bagakoresha akomoka ku mirasire y'izuba.

    REG yasobanuye ko kwagura no kuvugurura imiyoboro y’amashanyarazi ari byo bituma hari ibice bimwe biyabura


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/inkomoko-y-ibura-ry-amashanyarazi-rya-hato-na-hato-mu-gihugu

  • U Rwanda rwinjiye mu mikoranire na Kaminuza ya São Paulo – #rwanda #RwOT

    Ku wa 8 Nzeri 2026, Ambasaderi w'u Rwanda muri Brésil, Lawrence Manzi, yashyize umukono ku masezerano y'iyi mikoranire ahagarariye Minisiteri y'Uburezi (MINEDUC), hamwe na Prof. Dr. Carlos Gilberto Carlotti Junior, ushinzwe ubufatanye mpuzamahanga muri Kaminuza ya São Paulo (USP).

    Aya masezerano agamije gushyiraho uburyo bw'imikoranire hagati ya Kaminuza ya São Paulo n'ibigo by'amashuri makuru byo mu Rwanda.

    Mu bikubiye muri aya masezerano harimo guhanahana abanyeshuri, abarimu, abashakashatsi ndetse n'abakozi bashinzwe ibikorwa bya tekiniki n'ubuyobozi; gutegura imishinga ihuriweho y'ubushakashatsi; gutegura ibikorwa bya siyansi n'umuco ndetse no guhererekanya amakuru y'uburezi, ibitabo n'imishinga ya kaminuza.

    Aya masezerano aje akomeza umubano usanzwe uri kwaguka hagati y'u Rwanda na Brésil mu rwego rw'uburezi. Mu Ugushyingo 2025, ibihugu byombi byashyize umukono ku masezerano y'ubufatanye mu burezi, nyuma muri Gicurasi 2026 hakurikiraho andi masezerano 35 y'ubwumvikane yashyizweho umukono hagati ya za kaminuza zo mu Rwanda n'izo muri Brésil.

    Muri Kanama 2026, itsinda rya mbere ry'abanyeshuri b'Abanyarwanda biga muri gahunda za Master's na PhD ryageze muri Brésil, aho ryatangiye amasomo muri kaminuza eshatu zo muri icyo gihugu.

    Iyi yabaye intambwe ikomeye mu gushyira mu bikorwa amasezerano y'ubufatanye yashyizweho umukono hagati y'ibihugu byombi.

    Ubu bufatanye bujyanye n'ingamba z'u Rwanda zo kubaka ubukungu bushingiye ku bumenyi, aho uburezi, ikoranabuhanga, guhanga udushya n'ubushakashatsi bihabwa umwanya ukomeye mu iterambere ry'igihugu.

    Kaminuza ya São Paulo, iri mu bigo by'amashuri makuru n'ubushakashatsi bikomeye muri Brésil, izatanga amahirwe ku banyeshuri, abashakashatsi n'ibigo byo mu Rwanda yo kwagura ubushobozi no guteza imbere imishinga y'ubushakashatsi ihuriweho.

    Uretse guteza imbere uburezi n'ubushakashatsi, aya masezerano azanagira uruhare mu gukomeza umubano w'ibihugu byombi binyuze mu guhuza inzego n'abaturage, guhererekanya ubumenyi no guteza imbere ubufatanye hagati y'ibihugu bikiri mu nzira y'amajyambere.

    Ambasaderi w'u Rwanda muri Brésil, Lawrence Manzi ni we washyize umukono kuri aya masezerano y’imikoranire

    Mu bikubiye muri aya masezerano harimo guhanahana abanyeshuri, abarimu, abashakashatsi ndetse n'abakozi


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/u-rwanda-rwinjiye-mu-mikoranire-na-kaminuza-ya-sao-paulo

  • Jérémie Blin yatanze kopi z'impapuro zimwemerera guhagararira EU mu Rwanda – #rwanda #RwOT

    Ku wa 10 Nzeri 2026, Minisitiri w'Ububanyi n'Amahanga n'Ubutwererane w'u Rwanda, Olivier Nduhungirehe, yakiriye kopi z'impapuro zemerera Jérémie Blin guhagararira EU mu Rwanda.

    Mu butumwa Minisiteri y'Ububanyi n'Amahanga n'Ubutwererane y'u Rwanda, yashyize ku rubuga rwa X, yavuze ko Minisitiri Nduhungirehe yashimiye Jérémie Blin watoranyijwe kuri izi nshingano, amwifuriza kuzisohoza neza ndetse amwizeza ubufatanye bwa Leta y'u Rwanda mu gihe azaba akora izi nshingano.

    Jérémie Blin asimbuye Belén Calvo Uyarra wari umaze igihe ahagarariye EU mu Rwanda, warangije manda ye.

    Ku wa 14 Nyakanga 2026, Belén Calvo Uyarra yasezeweho n'Umunyamabanga wa Leta muri Minisiteri y'Ububanyi n'Amahanga n'Ubutwererane, Usta Kaitesi mu muhango wo kumushimira uruhare yagize mu gukomeza umubano n'ubufatanye hagati y'u Rwanda n'Umuryango w'Ubumwe bw'u Burayi.

    Mu gihe yari ahagarariye EU mu Rwanda, Belén yagize uruhare mu bikorwa bigamije guteza imbere umubano w'impande zombi mu nzego zitandukanye zirimo iterambere rirambye, ubukungu, imiyoborere, uburezi n'izindi gahunda zigamije kuzamura imibereho y'abaturage.

    Jérémie Blin asanzwe afite uburambe mu mirimo ya dipolomasi, aho yabaye Ambasaderi w'u Bufaransa mu Burundi ndetse aba Chargé d'Affaires muri Ambasade y'u Bufaransa mu Rwanda.

    Nka Ambasaderi mushya wa EU mu Rwanda, Blin azahagararira uyu muryango mu gihe umubano hagati y'u Rwanda n'Umuryango w'Ubumwe bw'u Burayi ukomeje kwaguka mu nzego zitandukanye.

    Umuryango w'Ubumwe bw'u Burayi ni umwe mu bafatanyabikorwa bakomeye b'u Rwanda, aho ukorana na rwo mu nzego zirimo iterambere rirambye, ubukungu, imiyoborere, uburezi ndetse n'izindi gahunda zigamije guteza imbere imibereho y'abaturage.

    Olivier Nduhungirehe, yakiriye kopi z’impapuro zemerera Jérémie Blin guhagararira EU mu Rwanda


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/jeremie-blin-yatanze-kopi-z-impapuro-zimwemerera-guhagararira-eu-mu-rwanda

  • Dosiye z'abakekwaho gukopeza abanyeshuri mu bizamini bya Leta zagejejwe mu Bushinjacyaha – #rwanda #RwOT

    Ni amakuru IGIHE yahamirijwe n'Umuvugizi w'Urwego rw'Igihugu rw'Ubugenzacyaha, RIB, Dr. Murangira B. Thierry, wahamije ko dosiye z'aba bantu uko ari 81 zose zagejejwe mu Bushinjacyaha.

    Mu bakurikiranyweho ibi byaha harimo 21 bo mu Karere ka Kirehe, barindwi bo mu Ngoma, batatu bo mu Karere ka Kayonza, 15 bo mu Nyamasheke na 35 bo mu Rubavu.

    Ubwo bamwe mu bakekwaho ibi byaha berekanwaga, Umuvugizi wa RIB, Dr. Murangira B. Thierry, yahishuye amwe mu mayeri yakoreshejwe n'abafashije abanyeshuri gukopera ibizamini, ndetse n'imvugo zizimije bakoreshaga zoroshya uburemere bw'ibikorwa byabo bakabyita 'gufasha abana'.

    Ati 'Uburyo rero bakoze ibi byaha, bitangira babyita ngo 'ni ugufasha abana.' Bakihisha mu mutaka w'icyo bita ngo 'ni ugufasha abana', ariko muri make ni ugukopeza abana. Abandi bakabyita ngo 'ni ugutekinika', abandi bakabyita ngo 'ni ugukora umuti.''

    Abanyeshuri bahuzaga ibisubizo

    Bimwe mu byagaragaye mu iperereza ry'ibanze ni uko mu gihe cyo gukosora ibizamini bya Leta, wasangaga abanyeshuri bakoze ibizamini ku kigo runaka bahuje ibisubizo, haba mu mibare, amagambo bakoresheje ndetse n'uko ibisubizo bikurikirana.

    Rimwe na rimwe, wasangaga n'umunyeshuri wari wanditse igisubizo kitari cyo mbere y'uko atangira gukopezwa, nyuma yo kubwirwa igisubizo agasiba ibyo yari yanditse maze akandika nk'iby'abandi.

    Nko mu Karere ka Nyamasheke, havumbuwe ikigo cy'amashuri aho umwarimu wari ushinzwe kugenzura abanyeshuri bakora ibizamini, amaze guhabwa ibibazo mbere yo kubikwirakwiza mu banyeshuri, yahitaga abifotora akoresheje telefoni.

    Nyuma yabyohererezaga ushinzwe isomero, na we akifashisha imashini iri mu isomero, ndetse akifashisha ikoranabuhanga ry'ubwenge buhangano (AI) kugira ngo abone ibisubizo.

    Umuvugizi wa RIB, Dr. Murangira B. Thierry, yabisobanuye agira ati 'Agahita akoresha AI igahita izana ibisubizo, agahita 'a-printinga' impapuro zingana n'ibyumba, ubwo bateguye undi mukozi.'

    Abanyeshuri bifashishijwe mu iperereza

    Umuvugizi wa RIB yavuze ko mu iperereza ryakozwe kugira ngo abakekwaho ibi bikorwa bamenyekane kandi bafatwe, hanifashishijwe ubuhamya bw'abanyeshuri bakekwaho kuba barakoperezwa mu bizamini bya Leta bisoza amashuri abanza.

    Ati 'Noneho mu buhamya bw'abana bamwe bagiye babazwa, baratubwiraga bati 'Rwose muraturenganya! Na stress umuntu aba afite, baza bakakubwira igisubizo wowe ukanga kugishyiraho?'

    Kugira ngo uwo mugambi wo gukopeza abanyeshuri ugerweho, hamwe wari wacurwaga kuva ku rwego rw'Uturere, abayobozi b'ibigo by'amashuri na bo bagahitamo abarimu bizeye ko batazabavamo ngo bamenye ibanga ry'ibi bikorwa.

    Abarimu bahinduraga imyirondoro

    Mu mabwiriza y'Ikigo cy'Igihugu gishinzwe Ibizamini n'Ubugenzuzi bw'Amashuri, NESA, ntibyemewe ko umwarimu wigisha mu mwaka wa gatandatu w'amashuri abanza aba umwe mu bagenzura uko abanyeshuri bakora ibizamini.

    Gusa mu bigo byafatiwemo abarimu bishoye muri ibi bikorwa, hagaragaye abarimu bigisha muri uwo mwaka bahinduye imyirondoro yabo, bakavuga ko bigisha mu yindi myaka, nko mu wa kane cyangwa mu wa gatanu.

    Ibyo byatumaga ku rutonde rw'abagenzuzi rwoherezwa muri NESA hagaragaraho imyirondoro itari yo.

    Minisiteri y'Uburezi iherutse gutangaza ko abanyeshuri 7.188 bakoze ibizamini bisoza amashuri abanza bagaragayeho gukopera, ndetse ko bagomba gusubiramo ibizamini bya Leta.

    Bimwe mu byaha bakurikiranweho

    Abafashwe bakekwaho gufasha aba banyeshuri gukopera bakurikiranweho ibyaha bine, birimo gukoresha ububasha umuntu ahabwa n'itegeko mu nyungu ze bwite, iki cyaha kikaba kiri mu byiciro by'ibyaha bya ruswa.

    Ucyekwaho kugikora aramutse agihamijwe n'inkiko, ahanishwa ingingo ya 15 y'Itegeko ryerekeye kurwanya ruswa, igihano kikaba igifungo kiri hagati y'imyaka irindwi n'icumi, hakiyongeraho ihazabu y'amafaranga ari hagati ya miliyoni eshanu na miliyoni 10 Frw.

    Hari kandi icyaha cyo gukoresha inyandiko mpimbano, gihanwa n'ingingo ya 276 y'Itegeko riteganya ibyaha n'ibihano muri rusange. Ugihamijwe ahanishwa igifungo kiri hagati y'imyaka itanu n'irindwi, hakiyongeraho ihazabu y'amafaranga ari hagati ya miliyoni eshatu na miliyoni eshanu Frw, cyangwa kimwe gusa muri ibyo bihano.

    Harimo kandi icyaha cyo kumena ibanga ry'akazi, giteganywa n'ingingo ya 150 y'Itegeko riteganya ibyaha n'ibihano muri rusange. Ugihamijwe n'inkiko ahanishwa igifungo kiri hagati y'umwaka umwe n'imyaka ibiri.

    Ikindi cyaha ni icyo kurema umutwe w'abagizi ba nabi cyangwa kuwujyamo, gihanishwa igifungo kitari munsi y'imyaka irindwi ariko kitarenze imyaka 10.

    RIB yatangaje ko umugambi w'Uturere twagaragayemo gukopeza abanyeshuri mu bizamini bya Leta wari ugamije kugira ngo tuzabe utwa mbere mu mihigo ku gutsindisha ku manota yo hejuru.

    Icyakora, RIB yavuze ko bigayitse ko Akarere kagaragara nk'agatsindisha abanyeshuri ku manota meza, nyamara abo banyeshuri batibitseho ubumenyi.

    Nubwo dosiye z'abantu 81 bakekwaho gukopeza abanyeshuri mu bizamini bya Leta zagejejwe mu Bushinjacyaha, RIB iracyakomeje iperereza no mu tundi turere


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/dosiye-z-abakekwaho-gukopeza-abanyeshuri-mu-bizamini-bya-leta-zagejejwe-mu