Category: Uncategorized

  • Kigali: Wa mujura ucyekwaho gutera icyuma umukobwa mu ijosi no mu nda yafashwe #rwanda #RwOT

    Ku mugoroba wo ku munsi w'ejo tariki ya 12 Mata 2023, nibwo inzego z'umutekano zataye muri yombi umusore witwa Rushigajiki Emmanuel ukomoka mu Karere ka Gisagara mu Murenge wa Gikonko mu Ntara y'Amajyepfo ucyekwaho icyaha cyo cy'ubujura akanakomeretsa umukobwa witwa Aloysie Mukeshimana w'imyaka 23 amuteye icyuma mu ijosi no mu nda.

    Umuvugizi wa Polisi y'u Rwanda, CP John Bosco Kabera, yatangarije ikinyamakuru Kigali Today ducyesha iyi nkuru ko uyu musore Rushigajiki yatawe muri yombi n'inzego z'umutekano ku bufatanye n'abaturage batanze amakuru ko ari we wakoze icyaha cy'ubujura akinjira mu rugo rwa Ayabagabo Christophe na Mpiriwe Monica, agasiga anakomerekeje umukobwa witwa Aloysie Mukeshimana w'imyaka 23.

    'Abaturage batanze amakuru ko ari we wabikoze kuko bari babonye imyenda yambaye ndetse n'uwo mukobwa yateye icyuma yari yamubonye isura, habaho guhana amakuru, arashakishwa arafatwa'.

    Rushigajiki akimara gufatwa, yiyemereye ko ari we winjiye mu rugo rwa Ayabagabo Christophe na Mpiriwe Monica, agiye kuhiba aza kubonwa n'umukobwa wabo amutera icyuma, arimo ashakisha uburyo bwo gusohoka akagenda.

    CP Kabera avuga ko uyu musore ubu afungiye kuri Sitasiyo ya RIB Kanombe kugira ngo ashyikizwe inzego z'ubutabera.

    Ku makuru y'uko uyu musore Rushigajiki yavuye iwabo yarahakoze ibyaha byo kugonga umuntu n'igare agapfa agahita atorokera muri Kigali, CP Kabera avuga ko bagiye kubikurikirana bakabikoraho iperereza basanga ari byo na byo akabihanirwa.
    CP Kabera atanga ubutumwa ku bantu bakora ubujura ko ntaho kwihisha bafite mu gihugu cy'u Rwanda kuko inzego z'umutekano ziri maso kandi zikora amasaha yose.

    Ati 'Abajura n'abandi bose bafite umugambi wo gukora ubugizi bwa nabi bigabiza ibya rubanda ntaho kwihisha bafite kuko inzego z'umutekano zikora amasaha yose. Icyo nababwira ni ukubireka kuko uzabyishoramo azakurikiranwa n'amategeko'.

    Source : https://umuryango.rw/amakuru/mu-rwanda/umutekano/article/kigali-wa-mujura-ucyekwaho-gutera-icyuma-umukobwa-mu-ijosi-no-mu-nda-yafashwe

  • Minisitiri Bizimana yagaragaje uko imbwirwaruhame za Perezida Kayibanda zaciyemo ibice Abanyarwanda #rwanda #RwOT

    Kuri uyu wa Kane, Abanyapolitiki batandukanye n'abandi baturage bitabiriye umuhango wo gusoza icyumweru cy'icyunamo, bunamiye inzirakarengane zishyinguye mu rwibutso rwa Rebero, banashyira indabo ku mva zishyinguyemo imibiri isaga ibihumbi 14 muri uru rwibutso.

    Muri uwo muhango,Minisitiri w'Ubumwe bw'Abanyarwanda n'Inshingano Mboneragihugu,Dr Bizimana Jean Damascene,yagaragaje ko abanyepolitike babi aribo babaye ntandaro mu gukwirakwiza urwango n'ivangura mu banyarwanda byagejeje kuri Jenoside yakorewe Abatutsi muri Mata 1994.

    Minisitiri Bizimana yagaragaje amagambo yuzuye urwango n'ivangura y'abanyepolitike barimo Perezida Kayibanda,wayoboye Repubulika ya mbere y' u Rwanda.

    Perezida Kayibanda Gregoire, yatangaga imbwirwaruhame nyinshi yibanda mu gutuka no guharabika Abatutsi kugeza ubwo ababwiye ko bazicwa bagashiraho mu cyo yise 'Imperuka ku bwoko bw'Abatutsi'.

    Minisitiri Bizimana yagize ati “Mu mbwirwaruhame Perezida Kayibanda yagezaga ku baturage,ni gake yarangizaga adatutse Abatutsi ku mugaragaro.

    Ku isabukuru ya mbere y'Ubwigenge,tariki ya 01 z'ukwa karindwi 1963,Kayibanda yasoje ijambo rye muri aya magambo:'Ndarangiza mbwira igice cy'abana b'u Rwanda bitwa Abatutsi ko 'Ubutegetsi bw'abatutsi,ubwa karinga,ubwiru,icyami,byarashize burundu.

    Nimuhumuke mubyumve,mubyemere,mwoye gukomeza agatsiko k'uburyarya,ubwibeshye n'ubwirasi bidafite aho bishingiye.Ubwoko gatutsi ntibwanditsemo ubutegetsi no gutungwa n'imitsi y'abandi.”

    Minisitiri Bizimana yakomeje avuga ko mu mbwirwaruhame yagejeje ku bari bitabiriye isabukuru ya gatatu ya demokarasi tariki 28 Mutarama 1964,Perezida Kayibanda yavuze ko abana b'abatutsi baramutse bashoboye kwigarurira Kigali baba bateje amahano akomeye yatuma bicwa mu ba mbere.

    Ati “Bana b'abatutsi tugerageze twibaze nubwo bidashoboka,muramutse mushoboye kwigaruria Kigali akaga mwaba muteye kababaho by'umwihariko kuko mwakicwa mu ba mbere.Siniriwe mbishimangira murabyiyiziye ubwanyu nubwo mwirirwa mukora nk'abiyahuzi.

    Mubyibwire ubwanyu izaba imperuka yanyu ndetse yihuse y'ubwoko bw'abatutsi.Iyo mperuka yaba iyihuse cyangwa iy'uruyengeyenge yagombye gutera bamwe muri mwe mugifite umutima gutekereza'.

    Yerekanye ko iyo politiki yakomejwe na MRND na CDR kugeza ubwo bateguye Jenoside bakanayishyira mu bikorwa, ndetse bica n'abanyapolitiki batari bashyigikiye uwo mugambi.

    Minisitiri Bizimana yasabye abantu kwamaganira kure abanyepolitike bakigendera muri uwo murongo wo gucamo abantu ibice bakamamaza ivangura cyane cyane bifashishije ikoranabuhanga.

    Minisitiri Bizimana yashimye abanyapolitiki baharaniye iyubahirizwa ry'uburenganzira bwa buri Munyarwanda asaba buri wese kubakuraho isomo ryo 'kubaka u Rwanda rwa twese.'

    Yibukije abanyapolitiki b'uyu munsi ko politiki itandukanya Abanyarwanda itagifite umwanya mu gihugu cyacu.

    Perezida wa Sena nawe yasabye urubyiruko kwamagana ivangura aho riva rikagera ku mbuga nkoranyambaga n'ahandi.

    Source : https://umuryango.rw/amakuru/mu-rwanda/politiki/article/minisitiri-bizimana-yagaragaje-uko-imbwirwaruhame-za-perezida-kayibanda

  • RDC: Byitezwe ko Tshisekedi aregera Perezida w'u Busuwisi wamusuye u Rwanda #rwanda #RwOT

    Kuri uyu wa 12 Mata 2023, Perezida w'u Busuwisi, Alain Berset yageze muri Repubulika ya demukarasi ya Congo, yakirwa na Minisitiri w'Intebe w'iki gihugu cyo mu karere k'ibiyaga bigari, Michel Sama Lukonde.

    Perezida Berset yajyanye muri RDC imfashanyo igihugu cye gishaka guha Abanyekongo bahunze imirwano y'ingabo z'iki gihugu n'umutwe witwaje intwaro wa M23 by'umwihariko.

    Uyu Mukuru w'igihugu yageze i Kinshasa mu gihe Perezida wa RDC, Félix Tshisekedi, yari mu ruzinduko muri Angola, ariko ibiro bye bivuga ko kuri uyu wa 13 Mata 2023 barahura, baganire kuri iki kibazo.

    Ibiro bya Perezida wa RDC bivuga ko ikibazo cyo guhunga kw'aba Banyekongo u Busuwisi bugiye guha imfashanyo cyatewe n'ubushotoranyi bw'u Rwanda, aho byashimangiye ibirego iyi Leta imaze igihe itanga by'uko rufasha umutwe wa M23 mu buryo bw'ibikoresho no kuyiha ingabo ziyifasha.

    U Rwanda rwo, rusanzwe rutera utwatsi ibirego bya Leta ya RDC, rugasobanura ko nta ho ruhurira n'abarwanyi ba M23 kuko ari Abanyekongo, kandi ko kubaho k'uyu mutwe witwaje intwaro ari ingaruka z'imiyoborere mibi yaranze iki gihugu cy'abaturanyi.

    Source : https://umuryango.rw/amakuru/mu-mahanga/politiki/article/rdc-byitezwe-ko-tshisekedi-aregera-perezida-w-u-busuwisi-wamusuye-u-rwanda

  • Ubuhamya bubabaje bwa Karangwa wa FERWAFA ufite ibikomere byo kudashyingura abe #rwanda #RwOT

    Mu Kiganiro kihariye yagiranye na Isimbi Tv dukesha iyi nkuru Karangwa yavuze k'urugendo rw'ubuzima bwe kuva Jenoside yakorewe Abatutsi yaba ndetse n'igikomere ahorana umunsi k'umunsi.

    Karangwa Yavutse tariki ya 8 Werurwe 1993, avukira mu Murenge wa Kamembe mu Karere ka Rusizi icyo gihe hitwaga Cyangugu. Akaba ari umuhererezi mu muryango w'abana 3 bose b'abahungu.

    Karangwa avuga ko ubwo Jenoside yabaga yari afite umwaka umwe gusa ariko atigeze agira amahirwe yo kumenya umubyeyi we ari we Se kuko yishwe ku munsi wa mbere Jenoside igitangira tariki ya 7 Mata 1994 icyakora we n'abavandimwe be na nyina ubabyara bagira amahirwe yo kurokoka.

    Ati 'Jenoside yabaye mfite ababyeyi bombi ariko papa we ntabwo yabashije kurokoka kuko yishwe tariki ya 7 Mata umunsi wa mbere wa Jenoside hari mu gitondo cya kare ni ko bambwiye, abana bandi tuvukana bo turiho hamwe na mama, ariko hari n'abandi bana bo mu muryango bavukana na papa babaga mu rugo bishwe kuri iyo tariki.'

    'Papa yitwaga Karangwa Theoneste yari umucuruzi i Cyangugu, umucuruzi umaze kugira aho agera ndetse no mu mateka bambwiye ko ari inshuro nke yakundaga kuba ari mu rugo ndetse n'umunsi Jenoside yatangiriye, tariki 7 Mata ubanza ahari ari nk'umunsi yari yiyongeje wo kuruhuka ariko yari afite urugendo, ariko ni bya bindi iyo biri bube biba biri bube.'

    Se wari waragiye afungwa ashinjwa kuba icyitso cy'inkotanyi, yari ku rutonde rw'abagomba gupfa bwa mbere. Yabonye amahirwe y'abantu bashakaga kumwambutsa bamunyuza muri Kivu ajya muri DR Congo ariko yanga gusiga umuryango.

    Mu gitondo cya 7 Mata, iwabo haje umuturanyi amushaka ngo bategure uburyo bamucikisha we n'umuryango we, gusa byari akagambane kwari ukugira ngo bamubone byoroshye, yagiye kumureba ari bwo umuryango we na wo wahise utoroka ujya mu baturanyi.

    Ati 'hari umugabo w'umuturanyi wari uhari wamubwiye ngo ngwino tuvugane turebe uko twabasha kugucikisha wowe n'umuryango wa we, ariko si ko byari bimeze ahubwo byari akagambane kugira ngo bamubone kuko ni ho interahamwe zari ziteraniye.'

    'Akigerayo azi ko agiye kuvugana n'inshuti, n'umuntu ushobora kumufasha kugira ngo atoroke ahubwo noneho birangira bamugaruye mu rugo iwe, ariko navuga ngo ku bw'amahirwe asanga twe twamaze kugenda.'

    Kuri iyo tariki ya 7 Mata ni nabwo babyara na barumuna ba se bishwe, bari mu nzira bagiye ku iduka kuzana ibiribwa kuko se yari abohereje ababwira ko ibibaye batamenya igihe bizarangirira bityo ko bajya kuzana ibyo kurya byinshi.

    Nyina yamubwiye ko abaturanyi ari bo bagerageje kubahisha, baba muri parafo, nyuma y'iminsi mike ni bwo haje umugabo witwa Jerome akaba n'umubyeyi we muri batisimu yari n'inshuti ya se yaje kubashaka abakura i Gihundwe abajyana iwe ahitwa ku Cyapa arabahisha.

    Bahamaze amezi agera muri 2, interahamwe hari n'igihe zamenyaga ko ari ho bihishe ariko akagerageza kubaha amafaranga, babaye aho kugeza Jenoside irangiye.

    Karangwa avuga ko nyuma ya Jenoside ubuzima butari buboroheye gusa umubyeyi wabo bari basigaranye akagerageza kubarera mu mitungo Se yari yarabasigiye nubwo ibyinshi byari byaranyazwe.

    Akomeza avuga ko kwiga mu ishuri abandi bana bavuga inkuru za ba Papa wabo byamugoye cyane ndetse bikanatuma akunda kubaza ibibazo byinshi nyina kandi mu byukuri icyo gihe kubisobanukirwa byari kumugora.

    Aha kandi avuga ko ubwo yageraga mu mashuri yisumbuye akajya mu muryango wa AERG aribwo yatangiye kwakira ibyabaye ndetse no kurushaho gusobanukirwa byinshi ibibazo yabazaga Mama we bitangira kugabanyuka.

    Karangwa avuga ko kugeza ubu yamaze kwakira ibyabaye gusa ariko ahorana igikomere cyo kuba atazi aho Se ashyinguye kuko byari kumufasha kumva ko yamubonye no kubaho atuje azi aho umubiri we uri.

    Ati 'reka mvuge ko bimwe mu byo umbajije ntarabasha kubyakira. Kimwe mu bikomeye n'ubu njye binkomerera ntarakira, ni byo yarapfuye yishwe muri Jenoside, yazize ko ari umututsi amateka ntangiye kuyamenya, ariko se nibura umubiri we uri he ngo tuwushyingure?'

    Kugeza ubu Karangwa n'umugabo wubatse ndetse afite n'umwana umwe w'umuhungu avuga ko ari ibintu yishimira cyane kuba afite umwana umwita Papa kuko kuri we ahita yibona ahamagara Se.

    Akomeza avuga ko nubwo ari ibyo kwishimira hari igihe bimutera agahinda nkiyo umwana areba ifoto ya Sekuru akabaza Se aho ari kandi mubyukuri nawe atamuzi kandi atazi n'ahantu ari.

    Ati 'tariki ya 7 Mata twibuka papa, hari ifoto mu rugo arabibona, arabizi ko ari sekuru ariko ahita yibuka ko atigeze amubona akambaza ngo sogokuru mpora mvuga aba he? Yakumva turi kumwibuka yarapfuye umwana akakubaza ikibazo ukumva ni bya bindi nyine ngo amarira y'umugabo atemba ajya mu nda ntubimwereke ariko ukabura ikintu umusubiza, ukumva hari ahantu agutonetse, urumva umuntu akubaza ni sekuru kandi na we arimo kumubaza ntumuzi kandi ugomba kumwereka ko ubizi.'

    Source : https://umuryango.rw/ubuzima-115/article/ubuhamya-bubabaje-bwa-karangwa-wa-ferwafa-ufite-ibikomere-byo-kudashyingura-abe

  • Ibikorwa byabo ntibizibagirana!!! Abihaye Imana banze gutererana intama baragijwe muri Jenoside yakorewe Abatutsi #rwanda #RwOT

    Mu gihe cya Jenoside yakorewe Abatutsi, benshi bahisemo guhungira mu nsengero cyane cyane muri za Kiliziya no mu bigo by'abihayimana, bizeye ko baharokokera kuko bumvaga ko nta kizira gishobora kwinjira ahera. Muri make batekerezaga ko nta bwicanyi bwahahinguka.

    Ubuhamya n'ibimenyetso bifatika bishimangira ko icyizere Abatutsi bari bafitiye insengero cyaraje amasinde kuko harokokeye mbarwa, Kiliziya zuzura imirambo n'imivu y'amaraso.

    Bamwe mu banyamadini n'amatorero nk'abapadiri, ababikira, ba Pasiteri n'abandi bahungiweho n'intama zabo, bazibereye ibirura ziricwa.

    Hari abahamijwe n'inkiko icyaha cya Jenoside, yaba Urukiko Mpuzamahanga Mpanabyaha rwashyiriweho u Rwanda (TPIR), inkiko zo mu bindi bihugu nk'u Bubiligi n'Inkiko Gacaca.

    Muri iyi nkuru ntabwo tugaruka ku byakozwe n'ababikira b'i Sovu, abapadiri nka Athanase Seromba na bagenzi be, ahubwo turitsa ku babaye abashumba beza bagaragaje ubutwari aho rukomeye bakanga gutererana intama baragijwe ubwo amagara yarasumbirijwe abandi basama ayabo.

    Aba tugiye kugarukaho, ni abo igihugu cyazirikanye ubutwari bagize mu gihe cya Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, kikabashyira mu cyiciro cy'abarinzi b'igihango.

    Musenyeri Hakizimana Célestin

    Musenyeri Hakizimana Célestin yagize uruhare mu kurokora Abatutsi 2000 bari bahungiye muri Kiliziya ya Saint Paul i Kigali.

    Musenyeri Hakizimana yavukiye mu Murenge wa Jali mu Karere ka Gasabo ku wa 14 Kanama 1963. Yahawe ubupadiri ku wa 21 Nyakanga 1991, agirwa Padiri wungirije muri Paruwasi ya Rutongo, nyuma y'umwaka umwe yashinzwe amashuri Gatolika muri Arikidiyosezi ya Kigali aho yari anashinzwe Ikigo cya Mutagatifu Pawulo cyari kirimo impunzi muri Jenoside kugeza mu 1996.

    Musenyeri Hakizimana Célestin, yarwanye urugamba rwo gukiza Abatutsi bari bahungiye muri St Paul. Ku wa 13 Mata 1994 haje imodoka yo guhungisha ababikira n'abapadiri bajya Kabgayi we ntiyasiga abamuhungiyeho.

    Yarengeye abamuhungiyeho barenga 2000 kandi nta yindi ntwaro yifashishije uretse umutima w'ubumuntu, ubwitange no gutanga amafaranga ku nterahamwe n'ikanzu y'umupadiri.

    Yakomeje gushakira abamuhungiyeho amazi, ibiribwa n'imiti kugeza Inkotanyi zije kubarokora mu ijoro ryo ku wa 16/06/1994.

    Umuvandimwe we yaje kumubikira ko bapfushije umubyeyi wabo ntiyajya gushyingura kuko atashakaga gusiga Abatutsi bamuhungiyeho.

    Musenyeri Hakizimana yakomeje guteza imbere ibikorwa by'isanamitima no kunga Abanyarwanda muri Diyoseze Gatolika ya Gikongoro.

    Abamutangira ubuhamya bamwita 'Umushumba mwiza utararumangije izaje zimugana, kandi akababazwa n'ibyarimo bibakorerwa'.

    Yakomeje ibikorwa byo kwibuka Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 yifatanyije n'abarokokeye kuri St Paul. Yahawe Impeta y'Ishimwe yo kurwanya Jenoside ku wa 4/7/2006.

    Avuga ko icyamufashije kurwana ku bari bamuhungiyeho kandi atarahigwaga icyo gihe, ari ugukomera ku isezerano ryo kuba Padiri n'inshingano ze zo kwita kuri buri wese atavanguye.

    Avuga ko icyamubashishije kwitanga kandi azi ko yahasiga ubuzima ari uko ngo n'ubusanzwe iwabo bari inyangamugayo kandi badashyigikiye ivangura.

    Agira ati, 'Muri Jenoside nabaga nambaye ikanzu yanjye y'Ubupadiri, byatumaga mbasha kwigaragaza nkaganira n'Interahamwe nkaziha amafaranga n'ibyo kurya kugira ngo zigende, amasengesho, gukorera hamwe n'Abapadiri twabanaga ndetse n'abari baraduhungiyeho ni kimwe mu byambashishije kugira abo ndokora'.

    'Uburere na bwo bwaramfashije kuko nakuze mbona iwacu batagira ivangura iryo ari ryo ryose, ndibuka ko mu 1973 Abatutsi bahungiye iwacu barabakira mu gihe babatwikiraga amazu abandi bicwa, nakuze ntazi icyitwa ivanguramoko.'

    Mukabyagaju Marie Grace yarokokeye muri Saint Paul. Avuga ko Musenyeri Hakizimana yaranzwe no kubitangira adatinya no kuba yakwicwa kuko Interahamwe zahoraga zimushakisha kandi akitanga ngo arebe ko zagenda.

    Padiri Niyomugabo Joseph


    Padiri Niyomugabo yavutse mu 1941 mu yahoze ari Komini Muko, Perefegitura ya Gikongoro. Yize seminari ntoya i Kabgayi kuva 1956, Seminari nkuru ayiga Orval, mu Bubiligi, yiga Filozofiya akomereza i Roma, aho yize Tewolojiya.

    Yahawe Ubusaserdoti kuwa 28 Nyakanga 1968, Orval mu Bubiligi. Yakomereje amashuri mu Bufaransa, Strasbourg aho yakuye impamyabushobozi y'ikirenga mu ndimi.

    Mu gihe cya Jenoside, Padiri Niyomugabo Joseph yari Padiri Mukuru wa Paruwasi ya Cyanika. Yanze gusiga impunzi z'Abatutsi zari zamuhungiyeho n'ubwo na we yahigwaga. Ubwo bashakaga kumuhungishiriza kuri Diyoseze ya Gikongoro yarabyanze, agumana n'abamuhungiyeho, akomeza kubarwanaho abashakira ibibatunga kugeza ubwo bamwicanye na bo.

    Soeur Kamuzima Marciana

    Mama Kamuzima Marciana yavutse mu 1936 mu Karere ka Nyamasheke, yihaye Imana mu muryango w'Abapenitente ba Mutagatifu François d'Assise. Ubu ari mu kiruhuko cy'izabukuru aba mu kigo cy'ababikira ba penitente ba St François d'Assise i Shangi.

    Mama Kamuzima Marcienne yagaragaje ubutwari mu gihe cya Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994 kandi na we yarahigwaga. Nyamara yanze gusiga abantu bari bamuhungiyeho mu kigo yari ayoboye cy'ababikira b'Abapenitente cya Shangi n'abari bahungiye kuri Paruwasi Gatolika ya Shangi; akabashakira ibyo kurya n'imiti yo kubavura.

    Yarenze imfubyi nyinshi atarobanuye agamije kuzifasha mu myigire, azigisha umuco wo kubabarira no kwimakaza amahoro. Icyo kigo yari akuriye harokokeye abantu basaga 130 kandi ntibigeze bicwa n'inzara cyangwa inyota.

    Kamuzima yagize kandi uruhare mu kuvura inkomere nyuma y'igitero cy'interahamwe yitwa Yusouf Munyakazi cyasize inkomere nyinshi i Shangi.

    Avuga ko hari Interahamwe zajyaga gushaka abantu bahahungiye, agakoresha amayeri yo kubahisha.

    Ati 'Nuko nyine hano hari hafunze ariko ibitero byanyuraga inyuma tukabyumva, hari abagabo babiri bajyanye bari baje bakurikiranye tutashoboraga guhisha kuko bari bababonye. Hari abari bahishe mu bisenge, mu kigega cy'amazi, bihishaga hirya no hino. Nimugoroba nibwo twabashyiraga ibyo kurya.'

    Ngiruwonsanga Théoneste warokokeye muri St François d'Assise Shangi avuga ko Soeur Kamuzima yakoze ibintu byinshi byiza kuko yagumanye na bo, akanga kubasiga bonyine.

    Ati 'Muri biriya bihe abantu bakizaga amagara yabo, igihe cyarageze hanzurwa ko abihayimana bahava bakagenda tugasigara twenyine. We yanze kugenda ndetse na bagenzi bari kumwe baragumana kugira ngo bakomeze kuturwanaho.'

    Gahongayire Honorine avuga ko yahahungiye bakamwakira bakamwambika impuzankano z'abanyeshuri kugira ngo Interahamwe zitamwica.

    Yagize ati 'Nari ntuye hano hafi ndaza, ababikira baramfungurira barambwira ngo nimpite nambara umwenda w'ishuri; bambwiye ko umuntu wese uzaza kudushaka tuzavuga ko turi abanyehuri bo muri zone y'intambara. Byari uburyo bwo kugira ngo tubashe kubaho. Ntabwo wabona icyo umuha, yadufashe nk'abana be, ni igikorwa cy'ubutwari, iyo haza kubaho abantu bameze nkawe abantu benshi bari kurokoka.'

    Soeur Kamuzima yasabye abantu kureka inabi bakimakaza ubumuntu buturutse ku Mana kuko nabo imbaraga zayo arizo zabahaye kumva ko badakwiriye kurebera abantu bapfa bareba.

    Abarokokeye muri St François d'Assise Shangi bemeza ko Soeur Kamuzima na bagenzi be ari intwari zikwiriye gushimirwa kuko babarokoye mu gihe kigoye.

    Muri Gicurasi 2019, nibwo Soeur Kamuzima Marciana yashyikirijwe ishimwe yagenewe n'Umuryango Unity Club Intwararumuri n'inka y'Ingororano nk'Umurinzi w'Igihango ku rwego rw'Igihugu.

    Padiri Eros Barile

    Padiri Eros Barile yavukiye mu Butaliyani, ku itariki ya 23/12/1955. Yabaye Padiri mu muryango w'Abarogationiste mu mwaka wa 1981.Yaje mu Rwanda, muri 1987 ajya muri Paruwasi ya Mugombwa. Muri 1992-1994 yagiye kuyobora ikigo cy'imfubyi cya Nyanza.

    Mu gihe cya Jenoside Padiri Eros Borile yifashishije ikigo cy'imfubyi yayoboraga, ahisha abahigwaga. Yarokoye abantu barenga 800 biganjemo abana bahahungishirizwaga n'ababyeyi babo. Na we ubwe yakoresheje abana batahigwaga agerageza gushakisha abana barokotse akajya abatoragura akabazana mu kigo cye.

    Yanze gusiga aba bana no mu gihe yari arwaye arembye. Igihugu cye kimusaba gutaha kugeza ubwo bemeye kohereza usigara yita ku bana yari ashinzwe.

    Bamwe mu bana Padiri Eros Borile yarokoye ubu bakaba bamaze kuba abantu bakuru, bavuga ko bagiye bahungira ku bihayimana benshi ariko ntibabahe ubuhungiro.

    Padiri Urbanik Stanislas

    Padiri Stanislas Urbaniak wo mu muryango w'abaparotini,n'Umunya-Pologne wamaze igihe kinini akora umurimo wa gisaserdoti mu Rwanda muri paruwasi zirimo Masaka na Kinazi nyuma aza kugirwa Padiri Mukuru wa paruwasi ya Ruhango.

    Muri 1994 ubwo Jenoside yabaga, ni ho yari akiri Padiri (Paruwasi Ruhango), ubu akaba ari mu gihugu cya Pologne.

    Mu gihe cya Jenoside yakorewe Abatutsi, Padiri Stanislas Urbanik yagize uruhare mu kurokora abantu bagera kuri 500 bamuhungiyeho aho yakoreraga ubutumwa muri paruwasi ya Ruhango. Yanze kubasiga ngo atahe iwabo ubwo abandi banyamahanga bakuragamo akabo karenge.

    Nyuma ya Jenoside yakorewe Abatutsi, yashyizeho gahunda yo gufasha abantu gukira ibikomere no kwiyunga.

    Tariki ya 4 Ugushyingo muri 2015, Padiri Stanislas Urbaniak ni umwe mu barinzi b'igihango bashimiwe na Perezida Paul Kagame kubera ibikorwa by'indashyikirwa bakoze ubwo batabaraga ubuzima bw'abahigwaga muri Jenoside yakorewe Abatutsi.

    Yabaye mu Ruhango guhera mu 1990 kugera mu 1996 ari padiri mukuru wa Paruwasi ya Ruhango.

    Aganira na IGIHE,Padri Stanislas yavuze ko umunsi mubi bahuye nawo ari tariki 13 Gicurasi, ubwo Interahamwe zagotaga zishaka kwica Abatutsi bahungiye kuri Paruwasi ya Ruhango.

    Ati 'Uwo munsi narasohotse mpura n'umufotozi ampa ibihumbi 20 yo kugurira ibyo kurya abo bantu bose, icyo gihe yari amafaranga menshi cyane. Akihava, haje amakamyo yuzuye Interahamwe maze imwe intunga imbunda ya Kalachnikov mu gatuza irambwira iti 'Padi waduhaye abo bantu uhishe' musubiza ko ntashobora kubamuha kuko ari abavandimwe banjye bakaba n'abavandimwe b'izo Nterahamwe.'

    Uwo munsi ngo batabawe n'umwe mu basirikare wahageze, akabuza Interahamwe kwica Abatutsi kuri iyo Paruwasi.

    Byongeye kuba bibi tariki 31 Gicurasi kuko hafashwe umugambi wo gusenya Kiliziya Abatutsi bari bihishemo bakabiciramo. Interahamwe n'abasirikare bari bamenye ko Inkotanyi zinjiye mu Ruhango, bashaka gusiga barimbuye Abatutsi ngo Inkotanyi zisange bashize.

    Ati 'Icyo gihe mu nkengero za Kiliziya na Paruwasi hari hakambitse Abahutu basaga ibihumbi 60 bavuye mu bice bitandukanye by'igihugu.

    Kubera imirwano bose bahungiye ku Gikongoro hasigara amatungo yabo gusa […] Nyuma haje abasirikare batatu batubwira ko ari Inkotanyi zije kuturindira umutekano banatwemerera ko twakomeza ibikorwa byo gufasha, banadusaba kubwira abantu bafite intwaro kuzijugunya kugira ngo Inkotanyi zitabitiranya n'Interahamwe.'

    Icyo gihe ingabo z'Inkotanyi zaje zizanye ibiribwa birimo ibirayi, umuceri, peterori n'ibindi byinshi.

    Ati 'Ndabyibuka umuyobozi wabo witwaga Muganga Jackson yaradufashije cyane. Muri rusange Inkotanyi zansigiye urwibutso rwiza cyane.'

    Inkotanyi zahise zibasaba guhungira i Nyamata mu Bugesera kugira ngo barusheho kwitabwaho neza kugeza muri Nyakanga ubwo igihugu cyabohorwaga.

    Padiri Stanislas Urbaniak yasabye abanyarwanda gukomeza gukundana, kubahana no kubabarirana 'kuko twese turi abana b'Imana.'

    Yavuze ko kandi ashimishwa no kuba yarinjiye mu muryango w'Abarinzi b'igihango kuko awufata nk'umuryango w'ubumwe bw'Abanyarwanda.

    Padiri Mario Marie Falconi

    Padiri Mario Farconi, uwihaye Imana wo mu ba Padiri ba Barnabitte, bagendera ku matwara ya Mutagatifu Paul Intumwa, ashimirwa n'abatari bacye yahaye uburezi mu ishuri Lycee St Alexandre Sauli de Muhura, muri Paruwasi ya Muhura, mu Karere ka Gatsibo, akanarokora Abatutsi basaga 3000 mu gihe cya Jenoside yakorewe Abatutsi.

    Yavutse tariki ya 21 Nyakanga 1944, iBergamo mu Butariyani. Mu 1970, yaje gukora umurimo w'Imana mu gihugu cya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, yamazeyo imyaka 28,abona kwerekeza mu Rwanda.

    Yagezemu Rwanda mu 1990, ahita yerekeza kuri Paruwasi ya Muhura, mu Karere ka Gatsibo,mu Burasirazuba bw'uRwanda.

    Ubwo muri Mata 1994 ,Igihugu cyari mu bihe bya Jenoside yakorewe Abatutsi, Padiri Mario yemeye kwishyira mu byago, asabwa ko yasubira mu gihugu cye cy'amavuko kugira ngo arokore ubuzima bwe, ariko avuga ko atasiga Intama yaragijwe, maze abasha kurokora abasaga 3000 bari bahungiye muri Paruwasi yari abereye umuyobozi.

    Mu kiganiro cyihariye yigeze guha UMUSEKE muri 2014 Padiri Sinabajije yavuze ko uyu mukozi w'Imana, yakomeje kurangwa no guca bugufi ndetse no kwitangira abandi mu bihe bitandukanye.

    Yagize ati 'Padiro Mario ikintu azwiho cyane yaba ari ahantu yabaye muri Congo, yaba abaturage bo muri Muhura naha muri Lycee ni umutima wo gufasha urubyiruko n'abantu batifashije muri rusange. Ariko azwiho kuba mu gihe cya Jenoside yakorewe Abatutsi, hano kuri Paruwasi hari hahungiye Abatutsi benshi, Ambasade y'Ubutariyani yashakaga abantu b'Abatariyani kugira ngo ibacyure,we yarabahakaniye, arabwira ati ntabwo nasiga abakirisitu banjye bari mu kaga.'

    Yakomeje ati 'Padiri yakomeje kubana nabo ,arabarinda haba mu buryo bw'imibereho,abandi akajya ajya kubafata mu santarari aho bari bugarijwe n'abashakaga kubagirira nabi.'

    Uyu musaza na nyuma ya Jenoside yakomeje kugira uruhare mu isanamitima no kunga Abanyarwanda aho yagiraga inama abantu zituma biyunga.

    Yaje kugirwa umurinzi w'igihango ku rwego rw'Igihugu, nyuma yo kugaragaza umutima w'ineza n'ubumuntu arokora Abatutsi bahigwaga bukware.

    Muri 2021,bamwe mu barokotse Jenoside bo mu karere ka Gatsibo mu murenge wa Remera basabye ko Padiri Mario Falconi yagirwa intwari y'igihugu bitewe n'ibikorwa by'indashyikirwa yakoze mu bihe bya Jenoside na nyuma yaho.

    Aba babiheraga ko abandi bapadiri n'ababikira babaga i Muhura babatereranye bakabasiga mu maboko y'Interahamwe bakurira indege bakajya Burayi ariko Padiri Mario we akanga gusiga abari bahungiye kuri Paruwasi Muhura.

    Umwe mu babarokowe n'uyu mupadiri yagize ati ” Interahamwe zazaga kutwica Mario akaza akajya muri twe akabwira abagabo bari bafite ingufu ati nimukusanye amabuye mushake n'ibiti mwitegure ariko ntihaze kugira umugizi wa nabi utwinjirana ,byakomeje gutyo kugeza Inkotanyi zihageze ziradutabara'.

    Padiri Munyaneza Jean Bosco

    Padiri Bosco Munyaneza wari padiri mukuru wa Paruwasi ya Mukarange mu karere ka Kayonza mu gihe cya Jenoside, ni umwe mu bapadiri bagize ubutwari bwo gushaka kurokora Abatutsi bari bamuhungiyeho, kugeza ubwo ahitamo gupfana na bo aho kugira ngo yitandukanye na bo.

    Uyu mupadiri ngo ntiyari mu bahigwaga muri Jenoside ariko ngo yakiriye abantu bose bari bamuhungiyeho nk'intama ze nk'uko yakundaga kubivuga. Mu minsi nk'itatu cyangwa ine yamaranye n'Abatutsi bari bamuhungiyeho, Padiri Munyaneza ngo yagerageje kubahumuriza, kubarema umutima no kubasengera.

    Padiri Munyaneza yavutse mu 1956. Yabaye Padiri mu 1983, mu 1994 yari Padiri Mukuru wa Paruwasi ya Mukarange.

    Padiri Munyaneza yanze gusiga abari bamuhungiyeho mu gihe cya Jenoside yakorewe Abatutsi bagera ku bihumbi icumi (10 000). Interahamwe zimusabye ko yakwitandukanya na bo, arabyanga avuga ko adashobora kwitandukanya n'intama yaragijwe n'Imana; ko atagomba kuzivamo ahubwo agomba kuzirinda kugeza igihe azinjirije amahoro mu ijuru.

    Interahamwe zahise zimwicana na bo. Zabanje kumurasa ziramukomeretsa aranangira zihita zimwica zikurikizaho Abatutsi bari bamuhungiyeho.

    Abarokokeye i Mukarange, bahamya ubutwari bwa Padiri Munyaneza kuko ubwo interahamwe zari zije kwica abamuhungiyeho yafunze igipangu ubundi agihagarara imbere abwira Interahamwe n'abasirikare ko batari bwice abantu bamuhungiyeho ngo 'nimushaka kubica mumpereho'.

    Padiri Munyaneza yari yahakanye ko nta muntu wahungiye kuri Kiliziya uri buhapfire ndetse abwira abatutsi bari bahahungiye ko nibinaba ngombwa bari bupfane.

    Ati 'Yanze kwitandukanya n'abantu bamuhungiyeho.'

    Uretse uyu mupadiri hanavugwa n'undi witwa Joseph Gatare nawe wiciwe muri Paruwasi ya Mukarange.

    Padiri Kayisabe Vedaste warokokeye i Mukarange by'umwihariko akaba ari n'umwe mu babanye bya hafi na Padiri Munyaneza avuga ko padiri Munyaneza yaranzwe n'urukundo no kwitangira abantu ku buryo bukomeye. Avuga ko tariki 10/04/1994 padiri Munyaneza yiriwe atanga isakaramentu rya batisimu ku bari bamuhungiyeho nibura kugira ngo nihagira n'ababura ubuzima babe bahawe iryo sakaramentu.

    Kayisabe agira ati 'Kubera ubwinshi bw'abantu padiri Munyaneza yagombaga kubatiza byagezeho arananirwa akajya afata amazi y'umugisha akohereza muri icyo kivunge cy'abantu avuga ngo abantu bose batabatije ndababatije mu izina ry'Imana Data na Mwana na Roho Mutagatifu'.

    Uyu mupadiri ngo uburyo yemeye guhara ubuzima bwe yanga gutererana abari bamuhungiyeho ngo bigaragaza ko yari yaramenye ijambo ry'Imana, akarizirikana kandi akanaryigisha abandi.

    Padiri Munyaneza Jean Bosco yiciwe mu rugo rw'abapadiri ku wa 12 Mata 1994 hagati ya saa yine na saa tanu z'amanywa. Abakirisitu bamuzi bavuga ko yarangwaga n'impuhwe no kwiyoroshya.

    Pasiteri Renzaho Sostène

    Pasiteri Renzaho yavutse mu 1960 mu Karere ka Gatsibo, Umurenge wa Muhura, Akagari ka Mamfu mu mudugudu wa Kaziga. Yashakanye na Mukakalisa Clotilde mu 1993. Yicanywe n'umugore we atwite inda ya mbere muri Jenoside.

    Pasiteri Renzaho yari umushumba mu itorero ry'Angilikani Paruwasi Ruhanga. Yanze kuvangura abakrisitu b'abahutu n'abatutsi mu rusengero ngo babone uko bica abahigwaga nk'uko interahamwe zabimusabaga mu gihe cya Jenoside. Hanyuma interahamwe zimwica urubozo,n'umuryango we wose.

    Mbere yo guterwa n'igitero cy'interahamwe, Musenyeri yari yamwoherereje imodoka inshuro ebyiri ngo ahunge n'umuryango we ariko arabyanga avuga ko atasiga intama yaragijwe n'Imana.

    Padiri Marius Dion Gille

    Padiri Marius Dion Gille, ni umupadiri wo mu muryango w'abadominikani, ukorera ubutumwa muri Paruwasi ya Kacyiru, Chapelle ya Mutagatifu Dominiko.

    Yahishe abantu mu gihe cya Jenoside yakorewe Abatutsi akabagaburira, akanabavuza. Yahoraga ahanganye n'Interahamwe zashakaga kwinjira mu kigo akazemeza ko nta bantu bahari, ubundi akaziha amafaranga zikagenda.

    Ubwo ingabo za RPA zafataga Kacyiru, zasanzeyo abantu basaga 30. Ku itariki ya 11/04/1994, ni bwo ingabo za RPA zabakuye mu kigo zibajyana mu bitaro by'Umwami Faysal. Nyuma yakomeje gufasha abakene n'imfubyi, abagoboka mu byo kurya n'imyambaro.

    IVOMO:RWANDAISE.COM

    Source : https://umuryango.rw/amakuru/mu-rwanda/ubuzima/article/ibikorwa-byabo-ntibizibagirana-abihaye-imana-banze-gutererana-intama-baragijwe

  • Perezida Kagame ategerejwe mu bihugu bya Bénin na Guinée-Conakry #rwanda #RwOT

    Uzaba ari umwanya mwiza wo kugirana ibiganiro n'abategetsi nka Patrice Talon na Colonel Mamadi Doumbouya bayoboye ibyo bihugu.

    Umukuru w'Igihugu agiye gusura Bénin, mu gihe umubano ushingiye kuri dipolomasi umaze igihe ugenda uba mwiza hagati ya Kigali na Cotonou.

    Ibihugu byombi byatangiye kugenderana muri 2017, ubwo Perezida Patrice Talon wa Bénin yagiriraga uruzinduko rw'akazi hano mu Rwanda.

    Ni uruzinduko mu mwaka ushize wa 2022 rwakurikiwe n'ibiganiro byahuje ba Perezida Paul Kagame na Talon, ubwo bahuriraga i New York aho bombi bari bitabiriye inama yahuzaga Leta Zunze Ubumwe za Amerika n'umugabane wa Afurika.

    Mu gukomeza gushimangira umubano n'u Rwanda, muri Nyakanga umwaka ushize kandi Brigadier General Fructueux Candide Ahodegnon GBAGUIDI usanzwe ari Umugaba Mukuru w'Ingabo za Bénin yagiriye uruzinduko rw'akazi i Kigali, rukurikirwa n'urwo muri Nzeri rw'Umuyobozi Mukuru wa Polisi ya Bénin, Soumaila Allabi Yaya.

    Source : https://umuryango.rw/amakuru/mu-rwanda/politiki/article/perezida-kagame-ategerejwe-mu-bihugu-bya-benin-na-guinee-conakry

  • Kwibuka 29#Uko Leta yiyise iy'Abatabazi yatumye ubwicanyi bufata indi ntera i Gitarama #rwanda #RwOT

    Abarokokeye Jenoside yakorewe Abatutsi mu bice by'Amajyepfo bavuga ko kuva Guverinoma y'Abatabazi yahahungira tariki ya 11 Mata 1994, yahise itegura umugambi wo kwica Abatutsi muri ibi bice byari byaranze kwijandika muri jenosie yarimo gukorerwa Abatutsi.

    Nyuma y'urupfu rw'uwari Perezida w'u Rwanda Habyarimana Juvenali tariki ya 6 Mata 1994, hashize iminsi 3 gusa maze maze hahita hashyirwaho Guverinoma yiyise iy'Abatabazi tariki ya 9 Mata.

    Theodore Sindikubwabo icyo gihe niwe wahise abaperezida wa Repubulika naho Yohani Kambanda aba Minisitiri w'Intebe. Aba bose kandi bakomokaga mu Majyepfo.

    Ukwimurira imirimo yabo mu cyahoze ari Perefegitura ya Gitarama cyari ikindi kimenyetso cyo gutsindwa kwabo ariko ngo Amajyepfo yari agushije ishyano.

    Saa tanu zishyira saa sita z'manywa nibwo abaturage bagiye kubona babona imodoka zuzuye abasirikare berekeza i Murambi mu kigo cya RIAM

    Bamwe mu barokokeye muri aka gace bavuga ko mu matariki yakurikiye iya 11 na 12 Mata iyi guverinoma ikigera i Gitarama, hahise hashingwa bariyeri zitandukanye mu cyahoze ari komine Nyamabuye ndetse hanakorwa inama n'abari bahagarariye amakomini.

    Zari inama zo kwica Abatutsi mu bice by'Amajyepfo.

    Byabaye ngombwa ko Inkotanyi zirukana iyi Guverinoma ihungira ku Gisenyi birangira yambutse ijya mu cyahoze ari Zaire ari cyo Repubulika Iharanira Demukarasi ya Congo uyu munsi.

    Ibitekerezo bibi by'ivanguramoko ndetse n'iby'irondakarere by'abari bagize Iyi Guverinoma y'Abatabazi ndetse n'abandi bababanjirije, byatumye mu gihe cya Jenoside yakorewe Abatutsi hicwa Abatutsi benshi cyane mu cyahoze ari Perefegitura ya Gitarama, Butare ndetse na Gikongoro.

    Source : https://umuryango.rw/amakuru/mu-rwanda/article/kwibuka-29-uko-leta-yiyise-iy-abatabazi-yatumye-ubwicanyi-bufata-indi-ntera-i

  • Impuruza ku bwicanyi bukomeje kurenzwa ingohe muri RDC – #rwanda #RwOT

    Ni ibaruwa ndende yanditswe na Adama Dieng na Prof Gareth Evans, bagaruka ku mwuka mubi urimo mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo.

    Uyu Dieng yabaye Umujyanama wihariye w'Umuryango w'Abibumbye ndese ari mu bashinze umuryango Alliance Panafricaine pour la Transparence et l'État de droit anabereye umuyobozi, mu gihe Prof Gareth Evans yabaye Minisitiri muri Australia ndese yayoboye umuryango International Crisis Group.

    Muri iyo baruwa bavuga ko mu gihe muri Mata Isi yose iba izirakana ku mahano ya Jenoside yagwiriye Isi haba mu Rwanda, Srebrenica, Cambodge, Arménie n'ahandi; ari umwanya mwiza wo gushyira ahabona ibirimo kubera muri RDC, usanga bidahabwa agaciro bikwiye

    Bati “Mu gihe turi mu kwezi kwahariwe kurwanya no gukumira Jenoside, ni ngombwa ko twigira ku byahise kandi tugafata ingamba zifatika zo gukumira impamvu zose zishobora gusembura ubugizi bwa nabi bwisabira imbaga kugira ngo urandure ihohoterwa n'umuco wo kudahana.”

    Bavuga ko mu myaka hafi 30, muri RDC hakomeje kuba ubugizi bwa nabi bukorerwa abaturage, by'umwihariko abo mu burasirazuba bw'igihugu mu bice bihana imbibi n'u Rwanda, Uganda, u Burundi na Tanzania.

    Bavuga ko muri ibyo bice, Ingabo za Congo, iz'abanyamahanga n'imitwe yitwaje intwaro bakoze ibyaha bitandukanye umuntu yagereranya n'ibyaha by'intambara cyangwa ibyaha byibasiye inyokomuntu.

    Bati “Umuco wo kudahana ibyo byaha, ruswa yabaye karande, imiyoborere mibi n'imvugo zihembera urwango n'izihamagarira ubugizi bwa nabi byakomeje kugira uruhare mu byaha bikorerwa abasivili, ukwiyongera kw'ibibazo bishingiye ku bwoko n'ibibazo bya politiki, n'umubare munini w'abaturage bavanwa mu byabo.”

    Bavuga ko uruzinduko Akanama k'Umuryango w'Abibumbye gashinzwe umutekano gaheruka kugirira muri RDC na raporo z'Umunyamabanga Mukuru w'Umuryango w'Abibumbye, Antonio Guterres, ku bwicanyi buteye inkeke burimo kuba, byashyize umucyo ku kibazo gihari, ariko hakenewe gukora byinshi bijyanye n'uburemere bw'ikibazo.

    Ni ibibazo kandi birushaho kwiyongera, byibasira igice kimwe cy'abaturage.

    Ibihe bidasanzwe nibyakemuye ikibazo

    Kuva muri Gicurasi 2021, Perezida Félix Tshisekedi yashyizeho ibihe bidasanzwe mu duce tumwe, Intara za Ituri na Kivu y'Amajyaruguru zihabwa abayobozi bashya, abasirikare n'abapolisi basimbura abasivili.

    Aho gukemura ikibazo, iyi nyandiko igaragaza ko ubugizi bwa nabi bwiyongereye, n'ibitero by'imitwe yitwaje intwaro bifata indi ntera nk'ibya CODECO (Coopérative pour le développement du Congo (CODECO) n'Umutwe wa ADF (Allied Democraic Forces).

    Bakomeza bati “Kuva mu Ukwakira 2022, abantu barenga 1300 bishwe muri Ituri na Kivu y'Amajyaruguru honyine. Mu gihe cy'ibihe bidasanzwe, umuco wo kwihanganirana warakendereye, abayobozi ba Kivu y'Amajyaruguru na Ituri bagakoresha imbaraga zabo mu gucecekesha amajwi y'ababarwanya.”

    Abayobozi b'igisirikare n'igipolisi ngo bakomeje gukoresha imbaraga z'umurengera mu gutatanya abaturage, no guhonyora uburenganzira bwo kwishyira hamwe mu mahoro.

    Ku rundi ruhande, miliyoni z'abaturage nazo ngo zihura n'akaga kubera intambara ya M23 n'Ingabo za Leta, mu gihe uyu mutwe wakomeje kwigarurira uduce twinshi, nubwo ubu urimo kudushyikiriza Ingabo za EAC.

    Byatumye Ingabo za Leta zihanga amaso imitwe yiwaje intwaro muri uiyi ntambara.

    Ibaruwa ikomeza iti “Muri icyo gihe, kugira ngo ibashe guhangana n'ibitero bya M23, Ingabo za Congo (FARDC) zitabaje imitwe yitwaje intwaro yagize uruhare mu bindi bikorwa bibi, nka FDLR. Iyi FDLR ni umutwe ahanini ugizwe n'Abahutu b'Abanyarwanda, aho abayobozi bawo bagize uruhare muri Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, mu Rwanda.”

    Ni umutwe kandi ngo mu bihe bitandukanye wishe abantu muri RDC, ufata abagore ku ngufu, n'ubundi bugizi bwa nabi bwakorewe abasivili mu Ntara za Kivu y'Amajyepfo na Kivu y'Amajyaruguru.

    Bavuga ko kuva iyo ntambara yatangira, ubuyobozi bwa RDC bwashinje u Rwanda gufasha M23, binazamura imvugo z'urwango, ivangura n'ubugizi bwa nabi byibasira Abatutsi, abavuga Ikinyarwanda n'abandi bakekwaho ko ari Abanyarwanda cyangwa bafite inkomoko mu Rwanda.

    Ni abantu kenshi bibasirwa bitwa 'abanyamahanga', cyangwa se ko bashaka kwigarurira RDC.

    Ibyo ngo byatumye mu bice bimwe birimo abasivili b'Abatutsi bakomeza gutotezwa bashinjwa ko bari inyuma ya M23, bakomeje guhunga.

    Mu bihe bitandukanye, hakomeje kugaragazwa bamwe mu bavuga Ikinyarwanda bagirirwa nabi, bamwe bakicirwa mu ruhame.

    Izi mpuguke zivuga ko nk'uko byagaragaye na mbere, kuvangura igice kimwe cy'abaturage ukabafata nk'aho bateje ikibazo cyangwa batareshya n'abandi, aribyo byagejeje ku mahano ya Jenoside yaba iyakorewe Abayahudi cyangwa iyakorewe Abatutsi mu Rwanda.

    Ni ibintu nko mu Rwanda byahembewe n'imvugo zakwirakwizwaga na radiyo RTLM, ku buryo itangazamakuru ryakoreshejwe cyane mu kubiba urwango, Abatutsi bakabita inyenzi n'andi mazina.

    Bavuga ko kubura imirwano kwa M23 kutateje ikibazo ku buzima bw'abantu gusa, ahubwo byanahungabanyije umubano wa RDC n'u Rwanda.

    Basaba ko u Rwanda na RDC byagirana imishyikirano, kuko umwuka mubi ushyira mu kaga amahoro mu gihugu no mu karere.

    Bakomeza bati 'Ni ngombwa by'umwihariko kuri Guverinoma ya RDC, gufata ingamba zo kurinda abaturage bose na vangura, no gukurikirana abagira uruhare mu bugizi bwa nabi aho buva kukagera.'

    Basabye ko Inteko Ishinga Amategeko ya RDC itora itegeko rirwanya ivangura iryo ari ryo ryose, ndetse igafatira ibihano abantu bose bagira uruhare mu gukwirakwiza imvugo z'urwango n'izihembera amacakubiri.

    Harimo kandi guhagurukira ibikorwa byose by'imitwe yitwaje intwaro, by'umwihariko muri ibi bihe igihugu cyegereje amatora.

    Dieng yabaye Umujyanama wihariye w'Umuryango ndese ari mu bashinze umuryango Alliance panafricaine pour la transparence et l'État de droit anabereye umuyobozi

    Prof Gareth Evans avuga ko ubwicanyi burimo kubera muri RDC budahangwa amaso uko bikwiye


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/impuruza-ku-bwicanyi-bukomeje-kurenzwa-ingohe-muri-rdc

  • Perezida wa Sena Dr Kalinda yagaragaje impungenge ku bihugu bidakurikirana abakekwaho Jenoside – #rwanda #RwOT

    Ni ubutumwa yatanze kuri uyu wa Kane tariki 13 Mata 2023, mu muhango wo gusoza icyumweru cy'icyunamo wabereye ku rwibutso rwa Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, rwa Rebero, umunsi wahuriranye no kwibuka Abanyapolitike bishwe bazira ko barwanyije umugambi wa leta y'Abicanyi wo kurimbura Abatutsi.

    Dr Kalinda yavuze ko kwibuka abanyapolitiki banze amacakubiri, ivangura no kurwanya ingengabitekerezo ya jenoside, ari ukuzirikana urugero rwiza rwo kwitandukanya n'ikibi kuko Jenoside itari gushoboka iyo itaza gutegurwa n'abanyapolitiki, cyane ko ari nabo bayihagarikiye igakorwa.

    Yashimye ibihugu bigerageza gukora inshingano bifite mu rwego rw'amategeko mpuzamahanga bigeza mu butabera abakekwaho uruhare muri Jenoside yakorewe Abatutsi, asaba ko n'abatarabikora bakwikubita agashyi.

    Ati 'Turifuza ko ibihugu byose ndetse n'ubutabera mpuzamahanga bushyira imbaraga muri iki gikorwa kuko uko imyaka igenda ishira, ni nako abakekwaho Jenoside basaza batabajijwe ibyo bakoze'.

    Dr Kalinda yagaye ibihugu bikomeje gukingira ikibaba abakurikiranyweho uruhare muri Jenoside yakorewe Abatutsi.

    Ati “Ibi bigaragaza ko amahanga atarumva uruhare akwiye kugira mu kurwanya Jenoside n'ingengabitekerezo yayo”.

    Mu 2021, Ubushinjacyaha bwagaragaje ko ku muri Afurika, igihugu cyoherejwemo impapuro nyinshi zisaba ko abakekwaho uruhare muri Jenoside yakorewe Abatutsi bafatwa ni Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, yoherejwemo izigera kuri 408. Muri Uganda hoherejweyo 277 mu gihe ibihugu bimaze koherezwamo nke ari Ghana na Benin, rumwe kuri rumwe.

    Nubwo bimeze bityo ariko usanga ibi bihugu byo muri Afurika bitaratera intambwe ngo biburanishe abakurikiranyweho icyaha cya Jenoside yakorewe Abatutsi nubwo harimo bike byagiye byohereza mbarwa.

    Muri rusange hari impapuro zisaba gufata abantu bakoze Jenoside zirenga 1000 zoherejwe mu bihugu by'amahanga bitandukanye harimo n'ibya Afurika.

    Kugeza ubu ku mugabane w'u Burayi igihugu kirimo impapuro nyinshi ni u Bufaransa bwohererejwe 47, igihugu cyanihaye intego nibura ko buri mwaka hazajya haburanishwa abakoze Jenoside babiri, u Bubiligi bwoherejwemo impapuro 40, u Buholandi 26, Canada 14 n'ahandi.

    Muri rusange aboherejwe mu Rwanda baturutse mu mahanga ni 26, uheruka ni Jean Paul Micomyiza uzwi nka Mico, woherejwe na Suède kugira ngo akurikiranwe n'ubutabera bw'u Rwanda ku byaha bya Jenoside akekwaho gusa hari n'abandi baburaniye mu bihugu bitandukanye.

    Dr Kalinda yagaragaje ko ibikorwa by'ihakana n'ipfobya rya Jenoside yakorewe abatutsi bikigaragara mu gihugu ndetse no mu karere, bigizwemo uruhare runini n'Umutwe wa FDLR, by'umwihariko abifashisha imbuga nkoranyambaga bihimbye amazina.

    Ati “Buri wese arasabwa kurwanya abo bose batifuriza u Rwanda amahoro. Ndasaba urubyiruko kubigiramo uruhare kuko ari bo bagize igice kinini cy'abanyarwanda kandi ni narwo rukoresha cyane imbuga nkoranyambaga. Abato n'abakuze tugomba gushyira hamwe tukarwanya ingengabitekerezo ya jenoside”.

    Umuvugizi w'Ihuriro ry'Igihugu Nyunguranabitekerezo ry'Imitwe ya Politiki, Depite Elisabeth Mukamana, yavuze ko Abanyapolitiki bibukwa uyu munsi bishwe bazira ubutwari bwo kwanga ikibi, kurwanya igitugu no guharanira imiyoborere iha agaciro abanyarwanda bose nta vangura.

    Yanenze ubutegetsi bubi bwateguye bukanashyira mu bikorwa jenoside, kuko bwananiwe gushishoza ngo burenge politiki y'umukoloni, y'amacakubiri n'ivangura.

    Aya akaba ari amwe mu makuba u Rwanda rwagize, yo kugira abayobozi babi n'abanyapolitiki nk'abo.

    Ati “Twe abanyapolitiki bariho muri iki gihe n'abazaza dufite inshingano yo gukomeza gutoza abayoboke n'abanyarwanda muri rusange, kubana neza mu mahoro, gukomeza kubumbatira ubumwe bw'abanyarwanda mu byo dukora byose”.

    Yasabye Abanyapolitiki gushyira imbere ubumwe bw'igihugu kuko ari bwo shingiro rya byose, ashishikariza urubyiruko gukomeza gukunda igihugu kurwanya abaharabika u Rwanda n'abayobozi barwo bakoresheje imbuga nkoranyambaga kuko baba bashaka gusubiza inyuma u Rwanda n'ibyo rwiyemeje.

    Minisitiri w'Ubumwe bw'abanyarwanda n'inshingano mboneragihugu, Dr Bizimana Jean Damascène, yerekanye ko Jenoside yakorewe abatutsi yatewe na politiki mbi yamaze imyaka irenga 30 mu gihugu, n'abanyapolitiki bayiyobotse.

    Dr Bizimana yatanze ingero z'uburyo abanyapolitiki babi bashyize imbere ivangurabwoko n'amacakubiri bikageza kuri Jenoside, yamagana abiyita abanyapolitiki bagamije kubiba amacakubiri, gutanya abanyarwanda.

    Ati “Umunyapolitiki wese ushaka kubitugaruramo tugomba kumurwanya…hari abashaka kubikora bifashishije imbuga nkoranyambaga, bagashaka ko abaturage bivumbagatanya, abo nta mwanya bagifite mu Rwanda rwa nyuma ya Jenoside.”

    Yakomeje avuga ko iyo haza kubaho abanyapolitiki beza benshi nk'abibukwa none, hatari kwicwa abatutsi barenga miliyoni mu mezi atatu gusa.

    Ati “Abanyapolitiki dufatane urunana mu gushimangira kubaka u Rwanda rwa none”.

    Mu buhamya bw'umurinzi w'igihango Aloys Uwemeyimana, uvuka mu Murenge wa Nzahaha, Akarere ka Rusizi mu ntara y'Uburengerazuba, yavuze uburyo yagizweho ingaruka na politiki mbi ubwo yatsindiraga kwiga mu mashuri yisumbuye, ariko umwanya we ugahabwa umwana w'umwarimu.

    Akarengane yakorewe ni ko katumye ajya mu miryango ya Croix-Rouge n'abasaveri. Indangagaciro yakuye muri iyi miryango zamufashije kurokora abantu basaga 120 abahungishirije muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC).

    Urwibutso rwa Rebero ruruhukiyemo imibiri y'abarenga ibihumbi 14 barimo Abatutsi biciwe muri Kigali mu minsi ya mbere ubwo Jenoside yatangiraga ndetse na bamwe mu banyepolitiki bamaganye umugambi wa Jenoside bakanga akarengane.

    Abanyapolitiki bashyinguye mu rwibutso rwa Rebero ni Landouard Ndasingwa (PL), Charles Kayiranga (PL), Jean de la Croix Rutaremara (PL), Augustin Rwayitare (PL), Aloys Niyoyita (PL), Venantie Kabageni (PL), Andre Kameya (PL), Frederic Nzamurambaho (Yari Perezida wa PSD na Minisitiri w'Ubuhinzi), Felicien Ngango (PSD), Jean Baptiste Mushimiyimana (PSD), Faustin Rucogoza (MDR) na Joseph Kavaruganda wari Perezida w'Urukiko rw'Ikirenga.

    Perezida wa Sena Dr Kalinda yunamira inzirakarengane zishyinguye mu rwibutso rwa Rebero

    Minisitiri Dr Bizimana yunamira abazize Jenoside bashyinguye mu rwibutso rwa Rebero

    Perezida w’Urukiko rw’Ikirenga Dr Faustin Ntezilyayo yunamiye inzirakarengane zishyinguye mu rwibutso rwa Rebero

    Umugaba Mukuru w’Ingabo z’u Rwanda, Gen Jean Bosco Kazura yahaye icyubahiro abashyinguwe mu rwibutso rwa Rebero

    Minisitiri w’umutekano Alfred Gasana yunamiye abazize Jenoside yakorewe Abatutsi bashyinguwe ku Rebero

    Minisitiri w’Intebe Dr Ngirente Edouard yashyize indabo ahashyinguye abazize Jenoside yakorewe Abatutsi

    Perezida wa Sena Dr Kalinda yasabye ibihugu bikigenda biguruntege mu guhana abakekwaho Jenoside kwisubiraho

    Umurinzi w’igihango Uwemeyimana Aloys yarokoye abarenga 120 muri Jenoside yakorewe Abatutsi

    Depite Elisabeth Mukamana yasabye abanyarwanda gukomeza kunga ubumwe

    Minisitiri Bizimana yagaragaje ko politiki mbi ari yo yabyaye Jenoside yakorewe Abatutsi

    Amafoto: Igirubuntu Darcy}


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/perezida-wa-sena-dr-kalinda-yagaragaje-impungenge-ku-bihugu-bidakurikirana

  • Uburyo Tshisekedi na leta ye bimitse ikinyoma mu miyoborere ya RDC (Video) – #rwanda #RwOT

    Tshisekedi ubwo yiyamamazaga, yasezeranyije abaturage ba Congo ko azaharanira ko iki gihugu cya kabiri mu bunini muri Afurika kizazamura ubukungu bwacyo ku buryo kizahinduka u Budage bwa Afurika.

    Magingo aya, byabaye nka ya mabati, iterambere ryagumye mu byifuzo ku buryo n'ibikorwa remezo by'ibanze bitaraboneka mu gihe manda y'Umukuru w'Igihugu iri kugana ku musozo.

    Nyuma y'iminsi mike atangiye kuyobora, yasezeranyije abaturage ko agiye gukemura ikibazo cy'umutekano muke. Mu ngamba zihuse yashyize mu bikorwa, harimo gushyiraho ibihe bidasanzwe mu Burasirazuba bw'igihugu.

    Ni gahunda yajyanye no gukuraho ubuyobozi bwa gisivile bugasimbuzwa ubwa gisirikare. Aho kugira ngo amahoro aboneke, ibintu byarushije kudogera, imitwe yitwaje intwaro ivuka ubutitsa kandi imwe iterwa inkunga na leta.

    Mu gushaka kujya kure y'ukuri, Tshisekedi na leta ye, bahise bashaka ikinya bagomba gutera abaturage, babumvisha ko ibibazo byose igihugu gifite bituruka ku Rwanda, ko arirwo ruri inyuma ya M23 n'ibindi nk'ibyo.

    Ni mu gihe M23 na mbere y'uko yubura imirwano, ibintu byari agatogo mu gihugu.

    Umusesenguzi Tite Gatabazi, yakoze isesengura ryimbitse agaragaza uburyo Tshisekedi na leta ye biyemeje kwimika ikinyoma.


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/uburyo-tshisekedi-na-leta-ye-bimitse-ikinyoma-mu-miyoborere-ya-rdc-video