Author: webrwanda

  • Akanyamuneza mu baturage b'i Nyamasheke nyuma y'izamuka ry'igiciro cya kawa – #rwanda #RwOT

    Igiciro cya kawa y'igitumbwe cyashyizweho na Leta y'u Rwanda binyuze mu Kigo cy'Igihugu gishinzwe guteza imbere iyoherezwa mu mahanga ry'ibikomoka ku buhinzi n'ubworozi (NAEB) ni 600 Frw ku kilo.

    Ni amafaranga yagiye yiyongera kuva mu myaka itatu ishize, aho yavuye kuri 410 Frw mu 2023 akaba 480 Frw mu 2024.

    Ni izamuka ritangiye kugaragara nyuma y'aho Leta ikuyeho gahunda ya 'zoning', yategekaga inganda kugura kawa yeze mu gace ruherereyemo, urubirenzeho rugafatirwa ibihano.

    Ikurwaho rya 'Zoning' ryatumye umuhinzi yemererwa kugurisha umusaruro ku ruganda rwemeye kumugurira ku mafaranga yisumbuyeho, bituma inganda zizamura amafaranga ava kuri 600 Frw agera kuri 900 Frw, rimwe na rimwe hakaba n'izigeza kuri 950 Frw mu gihe kawa ari nziza kurusha izindi.

    Nsabimana Bernard ufite hegitari 800 mu Mudugudu wa Nyabageni Akagari ka Ninzi Umurenge wa Kagano, avuga ko ari ubwa mbere igiciro cya kawa y'igitumbwe kigeze kuri 900 Frw.

    Ati 'Ni ubwa mbere, byaradushimishije. Umuntu yagiye akemura utubazo yari afite birimo n'ibirarane by'amafaranga y'ishuri n'amadeni.'

    Uyu muhinzi ufite ibiti bya kawa hafi y'uruganda rwa Shara Coffee Washing Station, avuga ko amaze kugurisha ibilo 250, ndetse akaba anateganya ko hazaboneka ibindi 250.

    Ati 'Ubusanzwe sinajyaga ndenza ibihumbi 200 Frw ku mwero wa kawa, ariko ubu ndateganya gukuramo ibihumbi 500 Frw.'

    Ntigurirwa Aphrodice ufite ibiti 3000, asaruraho hagati ya toni 3 na toni 4, avuga ko mu mezi abiri ashize ikilo cya kawa cyari 600 Frw ariko ko ubu kigeze kuri 900 Frw, akaba yishimira iki giciro kuko intera irimo ari nini, gusa agahamya ko nta kidasanzwe ugererayije n'agaciro k'ibindi bihingwa buri ku masoko.

    Nyiraneza Claudine ufite ibiti 1117 yabwiye IGIHE ko amaze gusarura kabiri muri iki gihembwe. Ku nshuro ya mbere yasaruye ibilo 104 abigurisha kuri 750 Frw ku kilo, ubwa kabiri asarura ibilo 236 abigurisha kuri 900 Frw ku kilo, ubu akaba akurikijeho kwita kuri kawa ye.

    Ati 'Byaradushimishije kuba igiciro cyarazamutse, biri kudufasha gukemura ibibazo by'amadeni no kwiteza imbere mu buryo burambye. Ndi kwirinda kuyarya yose kuko kugira ngo kawa iguhe umusaruro mwinshi kandi mwiza bigusaba kuyitaho ukabagara, ugasasira, ugatera ifumbire'.

    Akarere ka Nyamasheke ni ko ka mbere mu Rwanda mu kugira ibiti byinshi bya kawa kuko gafite ibirenga miliyoni 13. Aka karere kandi kari mu turere dufite kawa yihariye uburyohe n'impumuro idasanzwe bikomoka ku kuba kegereye ikiyaga cya Kivu ahari ubutaka bukomoka ku birunga.

    Ku mwero wa kawa itanga akazi no ku batari abahinzi bayo

    Ntigurirwa Aphrodice ateganya kwifashisha amafaranga ari gukura mu ikawa mu kuyitaho ikaba nziza kurushaho

    Nsabimana w’i Nyamasheke yishimira izamuka ry’igiciro cya kawa ryamufashije kurangiza ikirarane cy’amafaranga y’ishuri yari abereyemo ikigo umwana we yigaho


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/akanyamuneza-mu-baturage-b-i-nyamasheke-nyuma-y-izamuka-ry-igiciro-cya-kawa

  • Abarenga 93% bishimira serivisi bahabwa kwa muganga – #rwanda #RwOT

    Ubu bushakashatsi bwashyizwe hanze ku wa 02 Mata 2025, bugaragaza ko abaturage 93.8% bishimiye serivisi yo kubonana na muganga, 92.0% bishimira serivisi itangirwa ahakirirwa indembe, 88.2% bishimira serivisi z'imiti, naho 87.2% bishimira serivisi zo muri laboratwari.

    Ubu bushakashatsi bugaragaza ko serivisi zo kwa muganga zikigaragaramo ibibazo ari izijyanye no kwishyura, aho 73.3% ari bo bishimira izo serivisi bonyine.

    Abaturage kandi bagaragaza kutishimira ibijyanye n'uburenganzira bwabo nk'abarwayi, aho 74.3% ari bo bagaragaza ko uburenganzira bwabo nk'abarwayi bwubahirizwa.

    Mu bijyanye n'aho bategerereza, abaturage bo mu Majyaruguru, Amajyepfo ndetse no mu Burengerazuba ni bo bagaragaza kwishimira serivisi bahabwa ugereranyije no mu zindi ntara, mu mijyi ndetse no mu bitaro bikomeye.

    Ni mu gihe iyo bigeze kuri serivisi yo kwishyura haba mu Mujyi wa Kigali, mu Burengerazuba, mu Majyaruguru, ku barwayi bataha ndetse n'ababa mu bitaro, bagaragaza ko batishimira uburyo iyi serivisi itangwamo.

    Ibitaro bikuru bishimirwa uko byitwara mu kwita ku barembye icyakora abavurwa bataha bakagaragaza ikibazo ko batishimira serivisi bahabwa. Umujyi wa Kigali unengwa ku gutanga serivisi z'imiti.

    Ni ubushakashatsi bwakorewe mu turere twose tw'igihugu uko ari 30, mu bitaro bigera kuri 30. Bwari bugamije kureba uko uburenganzira bw'umurwayi bwubahirizwa ndetse n'uburyo abarwayi babona serivisi bahabwa kwa muganga.

    Abakoze ubu bushakashatsi basabaga ko ahakigaragara serivisi mbi hakwiye gufatwa ingamba.

    Bagize bati 'Turasaba ibitaro n'amavuriro gufata ingamba zigamije koroshya uburyo bwo kwishyura, kugabanya umwanya wo gutegereza, guhugura abakozi, kuringaniza serivisi zitangwa mu byaro no mu mijyi, no gushyiraho politiki zishyira umurwayi imbere.'

    Abaturage bishimira serivisi bahabwa kwa muganga ariko bagaragaza ko hakeneye kunozwa serivisi zo kwishyura


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/abarenga-93-by-abaturage-bishimira-serivisi-bahabwa-kwa-muganga

  • Gasabo: Polisi yasubije Nishimwe ibicuruzwa bya miliyoni 20 Frw yari yibwe – #rwanda #RwOT

    Igikorwa cyo kumushyikiriza ibyo bicuruzwa byagarujwe cyabereye kuri Sitasiyo ya Polisi ya Gatsata kuri uyu wa 03 Mata 2025.

    Nishimwe asanzwe akorera ubucuruzi bw'imyambaro yiganjemo ikorerwa mu Rwanda mu Gatsata mu Mujyi wa Kigali.

    Yatewe n'abajura ku wa 30 Werurwe 2025 aho bafunguye iduka rye bacurishije izindi mfunguzo batwara bimwe mu bitenge yacuruzaga n'indi myenda.

    Ntibyarangiriye aho kuko ku wa 01 Mata 2025 baragarutse noneho burira inzu bakuraho ibati barinjira basahura ibicuruzwa hafi ya byose yacuruzaga, bakuraho camera zicunga umutekano baranazitwara ndetse batwara na mudasobwa yakoreshaga mu bucuruzi.

    Amaze kwibwa bwa mbere yabimenyesheje inzego z'ibanze gusa ntiyabimenyesha inzego z'umutekano ariko ku nshuro ya kabiri noneho abimenyesha Polisi n'Urwego rw'Ubugenzacyaha, izo nzego zihita zitangira kubikurikirana

    Ati 'Ku nshuro ya kabiri nahise mbwira Polisi na RIB barantabara ndabashimira mbikuye ku mutima. Baraje bareba uko byagenze byagiye kugera ku munsi ukurikiyeho bampamagara bambwira ko abajura bamwe bafashwe n'ibyo bari bibye.'

    Nishimwe avuga ibicuruzwa yasubijwe biramuha imbaraga zo kwegura umutwe akongera gucuruza, agasaba abacuruzi bagenzi be kujya bamenyesha inzego z'umutekano mu gihe bibwe kuko zikora akazi kazo kinyamwuga.

    Umuvugizi wa Polisi mu Mujyi wa Kigali, ACP Gahonzire Wellars, yavuze ko abamaze gufatirwa muri ubwo bujura ari bane barimo n'umugore kandi ko gushakisha abandi bigikomeje.

    Ati 'Niba umucuruzi cyangwa undi muntu yibwe akwiye kutumenyesha hakiri kare agatanga ikirego tukabikurikirana. Hari igihe umuntu yibirwa mu karere kamwe tugafatira ibyo bamwibye mu kandi karere ari ho abajura babigejeje.'

    Yakomeje avuga ko 'iyo wicecekeye hari n'igihe tubifata ntitumenye nyirabyo kuko ni kenshi tujya tubifata ariko tukabura ba nyira byo. Turasaba abantu kujya baduha amakuru ko bibwe.'

    ACP Gahonzire yongeyeho ko umutekano w'ibanze umuntu awicungira cyane ku bacuruzi aho nk'ababa bacuruza ibintu by'agaciro kenshi bakwiye kujya bashaka uburinzi bwisumbuyeho.

    Imyenda yagarujwe na Polisi yiganjemo ibitenge

    Abagera kuri bane bakurikiranyweho kwiba Nishimwe Liliane bacumbikiwe kuri Sitasiyo ya Polisi ya Gatsata

    Nishimwe Liliane yashimye inzego z’umutekano zamufashije kongera kubona bimwe mu byo yari yaribwe


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/gasabo-polisi-yasubije-nishimwe-ibicuruzwa-bya-miliyoni-20-frw-yari-yibwe

  • FARDC Ifatanyije na Wazalendo n’ingabo z’ububirigi bisubije umujyi wa walikale #RwoT #Rwanda

    Muri uyu mugoroba, ku mbuga nkoranyambaga hagaragaye amashusho yerekana ingabo za FARDC hamwe na wazalendo ziri mu mujyi wa Walikale centre wari umaze igihe gito ugenzurwa n’ingabo za AFC/M23.

    Amakuru aturuka ku ruhande rwa M23/AFC Yo avuga ko barekuye uwo mujyi kubushake kugirango bahe amahirwe ibiganiro by’amahoro bigiye kubera muri Qatar Doha.
    Hari n’amakuru kandi akomeje ko vugwa ko ingabo z’ubu birigi zigera kuri 400 zaba zafashije ingabo za congo kwigarurira uwo mujyi ahanini bakoresheje Drones z’intambara mu kurasa kuri M23

    Author : Jean Dubois WaMushubi

  • Bamwe babyita amarozi cyangwa amadayimoni: Mineduc igiye gushyiraho amashuri afasha abafite Autism – #rwanda #RwOT

    Ibi byagarutsweho mu nama y'Igihugu yiga ku kibazo cy'abana bafite ikibazo cya Autism ku wa 2 Mata 2025, hagamijwe guteza imbere uburezi budaheza, inahuzwa n'umunsi mpuzamahanga wo kumenyekanisha autism mu Isi.

    Umuyobozi w'Ishami rishinzwe Politiki y'Uburezi muri MINEDUC, Dr. Baguma Rose, yavuze ko igihugu kiri gukora ibishoboka ngo abana bafite autism babone uburezi bitabagoye.

    Yavuze ko ku bufatanye n'abafatanyabikorwa batandukanye abana bafite autism bice by'icyaro hazashakwa abarimu bahuguriwe kubitaho hakanongerwa amashuri aborohereza kwiga.

    Ati 'Turi guteganya ko mu 2030 muri buri Ntara hazaba hari ishuri ryagenewe kwita ku bana bafite ubumuga cyane abafite ubwa Autism ndetse dufite n'umubare w'abarimu bafite ubumenyi buhagije bwo kubitaho.'

    Dr. Baguma yavuze ko n'ubwo Autism idakira, abana bayifite bafite ubushobozi bwo kwiga bagakora imwe mu mirimo ijyanye n'ibyo bize kuko na bo bagira impano nk'abandi.

    Umubyeyi w'i Karongi, w'umwana ufite autisme yakebuye abayitiranya n'uburozi

    Herve Debarego wo mu murenge wa Rubengera afite umwana w'imyaka itandatu uvuga iyo abishatse, atari uko uwo mwana atazi amagambo ahubwo kuko gusa yumva adashaka kuvuga.

    Uyu mubyeyi avuga ko umwana we akunda gusoma cyane, ndetse ko n'iyo umuhaye icupa ririmo icyo kunywa abanza gusoma ibyanditseho mbere yo kunywa ikirimo.

    Ati 'Ntabwo turamenya impano ye, ariko dukomeza kumuba hafi kugira ngo tuzamufashe kwimenya no gutahura impano afite hakiri kare.'

    Debarego ntahakana ko uburozi bubaho, ariko asaba ababyeyi ko igihe babonye umwana ufite imyitwarire itandukanye n'iy'abandi bangana ikintu bakwiye gutekereza mbere y'ibindi ari ukumujyana kwa muganga.

    Ati 'Mu myumvire yanjye no mu byo nabashije kuganira n'abantu batandukanye, autisme ntabwo ari uburozi, ahubwo ni uburyo kamere irema abantu bakaza batandukanye nk'uko twese tudafite impano zimeze kimwe.

    Igenekereza rikorwa rigaragara ko mu Rwanda hari abantu ibihumbi 50 bafite autisme barimo abana ibihumbi 19. Ibi bishyira u Rwanda ku mwanya wa 77 ku Isi mu bihugu bifite abantu benshi bafite autisme.

    'Autisme' ni ihinduka ridindiza imikurire n'imikorere y'ubwonko n'imyakura bya muntu bikamuviramo ubumuga bwo mu mutwe, ku buryo uyifite bimugiraho ingaruka zirimo kugira imyitwarire idasanzwe ndetse agakora ibinyuranye n'iby'abandi kuko aba atumva impamvu yabyo.

    Uyifite akenshi arangwa n'ibirimo kurobanura cyane ibyo arya, kugorwa no kugenzura amarangamutima ye, kunanirwa kumenya uko yitwara mu bandi akaba yanaceceka nk'aho atari kumva, n'ibindi.

    Umuyobozi mukuru wa Autisme Rwanda, Rosine Duquesne Kamagaju avuga ko mu bihugu byakangukiye gusuzumisha abana autisme hakiri kare, usanga abana babiri muri 68 bafite autisme mu gihe mu bihugu bitarashyira imbaraga mu kuyisuzuma igaragara ku mwana 1 mu bana 100.

    Ati 'Ababyeyi bafite uwo mwana baba bakwiye kugana abaganga kugira ngo basumishe autisme.'

    Umuganga uvura indwara z'abana, wita ku bibazo bijyanye n'imikurire n'imyitwarire yabo, Dr. Jean Paul Rukabyarwema, yavuze ko abantu bakwiye kwakira kubana n'abana bafite ikibazo cya Autism kuko ni indwara idakira kandi utabona n'uko uyirinda kuko ikiyitera kitazwi neza.

    Ati ' Ni ikibazo umwana avukana ariko ntabwo gihita kigaragara ahubwo bigenda bigaragara uko igihe kigenda gishira ni bwo utangira kubona ko umwana ari kwitwara mu buryo butandukanye gusa ntabwo bibuza ko abayifite bagira impano nk'abandi kuko hari nibyo bakora abatayifite batabasha gukora rero bisaba ngo umwiteho umwereke urukundo mube incuti.'

    Umwana ufite ikibazo cya Autism yacurangiye abari bitabiriye ibirori

    Ababyeyi bafite abana bavukanye Autism basabye Abanyarwanda kutabaheza

    Dr. Rose Baguma uhagarariye ishami ry’uburezi muri MINEDUC yavuze ko bari gushyiraho ingamba zorohereza abafite ikibazo cya Autism mu mashuri

    Umuyobozi w’Umuryango Autsime Rwanda asaba ko hakongerwa imbaraga mu gusuzuma abafite ibimenyetso bya autsime


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/bamwe-babyita-amarozi-cyangwa-amadayimoni-mineduc-igiye-gushyiraho-amashuri

  • Rubavu: Imirimo yo kubaka Isoko rya Gisenyi igeze kuri 82% – #rwanda #RwOT

    Imyaka irenga 13 irihiritse hatangijwe imirimo yo kubaka Isoko rya Gisenyi rizaba rigeretse inshuro enye, aho buri gice kizaba gifite ubuso bungana na metero kare 2.500 hatabariwemo igesenge n'igorofa ryo hasi.

    Umwe mu bakurikirana imirimo yo kubaka iri soko, Dukuze Richard, avuga ko imirimo iri hafi kugera ku musozo.

    Ati 'Twatangiye gukora imirimo ya nyuma y'amasuku, inzugi n'amadirishya birimo imbere n'inyuma biri kwihutishwa. Turahita dukurikizaho gushyiramo amakaro. Twavuga ko imirimo igeze ku kigero cya 82%.'

    Dukuze akomeza avuga ko bahaye akazi abakozi 96 basiga amarangi, abafundi 37 bari kurangiza imirimo ya nyuma, abakozi 10 barimo gukora ibijyanye n'amazi n'abakozi batanu bari gukora amashanyarazi.

    Avuga kandi ko iri soko rya Gisenyi niryuzura, rizaba rifite agaciro ka miliyari 6 Frw, kandi ko ibibazo by'amikoro byari byaratumye ridindira byakemutse.

    Umuyobozi wungirije wa Sosiyete y'Abikorera mu Karere ka Rubavu (Rubavu Investment Company), yahawe inshingano zo kurangiza iyi nyubako, Habarurema Antoine, avuga ko imirimo yo kuryubaka igeze heza.

    Ati 'Aho imirimo igeze ni aho kwishimira, ryarakosowe inkingi zirakomezwa kandi byararangiye. Ubu riri mu mirimo ya nyuma, kandi mu masezerano twagiranye na rwiyemezamirimo tugomba kuritaha bitarenze tariki 04 Nyakanga 2025. Turashishikariza abifuza kuza kurikoreramo ko vuba aha turabatangariza uko batangira gufata ibibanza byo gukoreramo.'

    Umuyobozi w'Akarere ka Rubavu wungirije ushinzwe Iterambere ry'Ubukungu, Nzabonimpa Deogratias, mu kiganiro yagiranye na IGIHE, yasabye abacuruzi gufatamo ibibanza.

    Ati 'Abikorera nimuze mutangire mufate imyanya yo gukoreramo kuko ryuzuye, imirimo ya nyuma ni yo iri gukorwa. Abagifite inzu z'ubucuruzi zitajyanye n'igishushanyo mbonera nimutangire mukore inyigo, muze tubahe ibyangombwa byo kubaka inzu zijyanye n'igihe.'

    Isoko rya Gisenyi rifite ubushobozi bwo kwakira abantu 1000 baricururizamo kandi buri umwe yisanzuye.

    Ni isoko rizuzura ritwaye miliyari 6 frw kuko hiyongereyeho amafaranga yo gukomeza inkingi no gutunganya igisenge cyabyazwa umusaruro. Ubundi ryari ryarateganyirijwe ingengo y'imari ya miliyari 4 Frw.

    Inzugi n’amadirishya by’imbere mu isoko byamaze gushyirwamo

    Mu bubiko huzuyemo ibikoresho byifashishwa mu gukora imirimo ya nyuma ku nyubako

    Imirimo yo kubaka isoko rya kijyambere rya Gisenyi igeze kuri 82%

    Imirimo ya nyuma yo kubaka Isoko rya Gisenyi yahaye benshi imirimo

    Imirimo ya nyuma yo gusukura isoko irarimbanije

    Amadirishya n’imiryango byamaze gushyirwamo

    Ibikoresho bitandukanye biri mu bubiko ku bwinshi


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/rubavu-isoko-rya-gisenyi-rimaze-imyaka-13-ritaruzura-rigeze-kuri-82

  • Impapuro zose za Gacaca zamaze gushyirwa mu ikoranabuhanga – #rwanda #RwOT

    Yashimangiye ko kuri ubu ikiri gukorwa ari ugushyira dosiye ya buri muntu mu buryo bw'ikoranabuhanga, aho bigeze ku kigero cya 40% kandi ko mu mwaka umwe bizaba byarangiye.

    Ati 'Impapuro zose, imanza n'inyandiko n'amajwi byose byifashishijwe byamaze gushyirwa mu ikoranabuhanga ku buryo ubu nta gishobora kwangirika, impapuro zirahari. Inyandiko ziri mu buryo bw'ikoranabuhanga, ikiri gukorwa nacyo twizeye ko mu mwaka umwe kizaba kirangiye ubu tugeze kuri 40% ni ugushyira mu ikoranabuhanga dosiye ya buri muntu.'

    Yongeyeho ati 'Niba ushaka dosiye y'umuntu runaka, wo mu Karere ka Kirehe, umurenge uyu n'uyu, akagari n'umudugudu runaka waciriwe urubanza n'urukiko uru n'uru. Ukajyamo ibyo byose ukabibona mu buryo bw'ikoranabuhanga aho waba uri hose, utiriwe uza hano kubishaka kuri MINUBUMWE.'

    Yagaragaje ko bizafasha inzego z'ubutabera cyane ko zifashisha ayo makuru mu ngeri zitandukanye.

    Ati 'Ibyo bizadufasha ko inzego z'ubutabera, nka RIB, Ubushinjacyaha n'inkiko kuko bizifashisha cyane izo nyandiko mu kazi kabo.'

    Yavuze ko ako kazi kakabaye kararangiye ariko habayeho gukomwa mu nkokora n'icyorezo cya Covid-19, yemeza ko mu gihe cy'umwaka umwe bizaba byarangiye.

    Ubusanzwe izi nyandiko zinyura mu byiciro byinshi ngo zibikwe mu buryo bw'ikoranabuhanga, birimo kubanza kuzitandukanya ku buryo iza buri karere zijya ukwazo, umurenge bikaba uko, zigahabwa ibimenyetso bizitandukanya; ziranagororwa zigafotorwa.

    Uretse impapuro, hari n'amakaye manini yandikwagamo gahunda n'ibindi bikorwa by'Inyangamugayo zaburanishaga imanza za Gacaca, nayo agomba kubikwa.

    Ayo makayi abarirwa mu bihumbi 52. Hari kandi 'Cassettes' 8000 zafatiweho amashusho mu gihe cy'Inkiko Gacaca zigomba kubikwa neza.

    Aya makuru abitswe mu buryo bw'ikoranabuhanga ngo ashobora kumara nibura imyaka 500.

    Nk'abashaka gusubirishamo imanza z'imitungo bisaba ko begera iyi minisiteri ikabaha kopi y'izo bifuza.

    Inkiko Gacaca zaciye imanza zigera kuri milioni ebyiri mu gihe cy'imyaka 10 zamazeho, zikoresha ingengo y'imari igera kuri milioni 52 z'amadolari ya Amerika.

    Minisitiri w'Ubumwe bw'Abanyarwanda n'Inshingano Mboneragihugu, Dr. Bizimana Jean Damascène, yatangaje ko impapuro zose z'imanza za Gacaca n'ibindi byifashishijwe byamaze gushyirwa mu buryo bw'ikoranabuhanga


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/impapuro-zose-za-gacaca-zamaze-gushyirwa-mu-ikoranabuhanga

  • Gasabo: Inkongi y'umuriro yahitanye nyiri Ibizza Resort n'abana be babiri – #rwanda #RwOT

    Byabereye mu Murenge wa Gisozi mu Kagari ka Ruhango mu Mudugudu wa Murambi mu rukerera rwo ku wa 03 Mata 2025. Iyi nzu bikekwa ko yatwitswe na Sebatware Emmanuel wari nyir'urugo.

    Ababibonye bigitangira babwiye IGIHE ko inzu yahiye, ariko ubutabazi bwagera ku bana babiri bari bayirimo bagasanga bashizemo umwuka.

    Nzabonimpa Eric wari umurinzi muri uru rugo yavuze ko yagerageje gutabara abandi bantu bari bari imbere mu nzu.

    Yagize ati 'Nka Saa Kumi za mu gitondo nagiye kumva numva ikintu kiraturitse. Nahise nshaka uburyo bwo kwica inzugi kuko hose hari hafunze noneho ngezemo imbere nsanga umuriro watangiye kwaka uhereye mu cyumba cy'umukoresha wanjye.'

    Nzabonimpa yavuze ko inzugi zose zijya mu byumba Sebatware yari yazifunze nta n'imfunguzo zazo zihari kandi yazanye lisansi mu nzu.

    Uyu muzamu yahamije ko mbere y'uko inzu ishya, Sebatware yari yasabye abana kurarana na we bidasanzwe bibaho, ndetse asaba abahabaga bose kuryama kare kandi bakuyeho telefoni, ubundi we asigara mu ruganiriro areba televiziyo.

    Nkundimana Yvonne wabaga muri urwo rugo, akaba yari yararanye n'umwana muto wabashije kurokoka, na we yavuze bagerageje gutabara abandi bana bikaba iby'ubusa.

    Yagize ati 'Uyu mwana ni we bucura bwa hano. Nyir'urugo yari yasabye ko bose bararana na we ariko mubwira ko we yaza kumurushya arandeka turararana. Umuriro utangira kwaka umuzamu yaje yica inzugi atugeraho ariko tugeze ku cyumba cya nyir'urugo cyari cyarayemo abana, dusanga bahiye bagerageza gusohoka.'

    Ngiruwonsanga Alex wari uturanye n'urwo rugo we yavuze ko yari azindutse mu masaha ya Saa Kumi n'Igice agiye kohereza umugore we kwivuza, yumva abantu bavuza induru batabaza, bavuga ko abana bahiriye mu nzu ahita atabara ariko ahageze asanga abana bamaze gushya.

    Ubwo iyo nzu yashyaga, nyina w'abo bana bivugwa ko yari yaraye i Musanze muri gahunda z'akazi kuko yahageze mu masaha ya mu gitondo.

    Umuvugizi wa Polisi mu Mujyi wa Kigali, CIP Gahonzire Wellars ati 'Hahiriyemo abana babiri bari baryamye mu cyumba cy'ababyeyi ndetse nyuma na se twasanze yahiriye mu bwogero. Harokotse undi mwana umwe w'imyaka itatu wari wararanye na nyina wabo n'umukozi wo mu rugo.'

    CIP Gahonzire kandi yihanganishije uwo muryango ku byago wagize ndetse avuga ko hagikomeje iperereza ngo hamenyekane icyaba cyateye iyi nkongi.

    Abana bahiriye muri iyo nzu ni Mugisha Blaise wari ufite imyaka 12 y'amavuko na mushiki we witwa Unejeje Blessing wari ufite imyaka itandatu.

    Iyo nzu yakongotse nta bwishingizi yari ifite ndetse haracyabarurwa agaciro k'ibyangirikiyemo.

    Sebatware Emmanuel yari asanzwe akora ibijyanye no kuyobora filime ndetse yari nyiri hoteli yitwa Ibizza Resort ikorera mu Karere ka Musanze.

    Iyi nzu yahiye ni iyo mu Murenge wa Gisozi mu Kagari ka Ruhango mu Mudugudu wa Murambi

    Imodoka ya polisi ishinzwe kuzimya inkongi yatabaye ariko isanga abana na se bahiriyemo

    Bivugwa ko Sebatware ari we witwikiye inzu


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/gasabo-inkongi-y-umuriro-yahitanye-nyiri-ibizza-resort-n-abana-be-babiri

  • Hazaba ikiganiro kimwe mu Cyumweru cy'Icyunamo – Minisitiri Dr. Bizimana – #rwanda #RwOT

    Yabigarutseho mu kiganiro n'abanyamakuru cyabaye kuri uyu wa 3 Mata 2025, kigaruka ku myiteguro y'igikorwa cyo kwibuka ku nshuro ya 31 Jenoside yakorewe Abatutsi n'ibikorwa biteganyijwe.

    Yagize ati 'Mu Cyumweru cy'Icyunamo nta bindi bikorwa bidasanzwe, hajyaga habaho ibiganiro byinshi, hafi buri munsi, ariko ubu urebye twashyizemo ikiganiro kimwe gusa kizaba ku wa 7 Mata 2025 mu gitondo. Icyo ni ikiganiro cyuzuye, ubutumwa burimo burahagije ku buryo abaturage nibagikurikira bazavanamo isomo ry'ubumenyi.'

    Yashishikarije abaturage bose kwitabira icyo kiganiro mu midugudu yabo kandi bakakigiramo uruhare mu buryo bwo gutanga ibitekerezo ndetse bakanegera abarokotse Jenoside yakorewe Abatutsi bakabakomeza kandi bigakorwa neza.

    Yagaragaje ko mu gihe cy'Icyumweru cy'Icyunamo kandi ibikorwa by'imyidagaduro bigomba guhagarara ndetse yihaniza abantu bakunze gufungura utubari mu gitondo cyo ku wa 7 Mata 2025.

    Ati 'Twagiye tubona rimwe na rimwe ibibazo by'abantu bafungura utubari mu gitondo cyo ku wa 7 Mata. Utubari ntabwo twemewe mu gitondo ku itariki 7 Mata kuzageza igihe igikorwa kizaba kiri kubera ku rwibutso rwa Jenoside rwa Kigali ku Gisozi kizaba kirangiye. Nyuma ya Saa Sita abantu bashobora gukora imirimo yabo yose.'

    Yakomeje agaragaza ko ibikorwa byo kwishimisha bikorwa mu buryo bwa rusange bihagarikwa birimo nk'imikino, ubukwe, n'ibindi muri icyo gihe cy'iminsi irindwi.

    Yavuze ko imyitozo ngororamubiri yo yemewe gukorwa ku muntu ku giti cye.

    Yagaragaje kandi ko mu Cyumweru cy'Icyunamo harimo ibikorwa byo kuzashyingura imibiri yagiye iboneka, ariko bigakorwa ku matariki basanzwe bibukaho aho abantu biciwe kugeza ku wa 3 Nyakanga.

    MINUBUMWE yibukije kandi ko imvugo n'ibikorwa biganisha ku cyaha cya Jenoside n'ingengabitekerezo yayo bihanirwa.

    Ati 'Bibujijwe igihe cyose kuko biri mu itegeko ariko by'umwihariko mu gihe cyo Kwibuka usanga hari igihe bizamuka, bagomba kubyirinda bakumva ko kubaka ubumwe bw'Abanyarwanda ari cyo cyerekezo, ni yo mahitamo y'u Rwanda.”

    Imibare y'Urwego rw'Ubugenzacyaha, RIB igaragaza ko kuva mu 2019 kugeza mu 2024 abantu 3.179 bakurikiranyweho ibyaha by'ingengabitekerezo ya Jenoside. RIB ihamya ko muri Mata ari bwo ibyaha byiyongera ugereranyije n'andi mezi, kuko amadosiye 941 angana na 41,6% yose yakuriranywe muri uko kwezi.

    Abagaragayeho ibi byaha biganje mu rubyiruko cyane kuko abafite imyaka 14-16 bagize 16,4% mu gihe abafite imyaka 31-40 ari 26,6%. Abafite imyaka 41-50 bangana na 22% na ho abafite imyaka 51-60 bagera kuri 17,6%; abafite imyaka 60 kuzamura bo bagize 17,4%.

    Minisitiri Bizimana ati 'Abafite ipfobya rya Jenoside yakorewe Abatutsi, abakora n'ibindi bikorwa by'ingengabitekerezo ya Jenoside bose bazakurikiranwa n'inzego zibishinzwe. Icyiza rero ni ukubireka.'

    Mu bikorwa byo kwibuka kandi MINUBUMWE yibukije ababitegura ko mu gihe cyo gukoresha ibyapa bimanikwa ahantu biranga igikorwa cyo kwibuka [banner] bagomba kwibanda ku zitangiza ibidukikije kandi zigafatwa neza ku buryo nyuma y'Icyumweru cy'Icyunamo zimanurwa aho zari zaramanitswe.

    Yongeye kwibutsa kandi ko ibikorwa byo kwibuka bitagomba kurenza amasaha atatu aho bishoboka.

    Minisitiri w'Ubumwe bw'Abanyarwanda n'Inshingano Mboneragihugu, Dr. Bizimana Jean Damascène, yagaragaje ko mu cyumweru cy’icyunamo hazatangwa ikiganiro kimwe gusa


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/hazaba-ikiganiro-kimwe-mu-cyumweru-cy-icyunamo-minisitiri-dr-bizimana

  • Abagore bakora ubucuruzi buto n'ubuciriritse basabwe gutinyuka no kwigirira icyizere mu byo bakora – #rwanda #RwOT

    Ibi byagurutsweho mu gikorwa cyahuje abagore bakora ubucuruzi, abashoramari, n'abafatanyabikorwa batandukanye, baganira ku buryo bwo kwagura ibikorwa byabo, bagaragaza imbogamizi zihari ndetse n'amahirwe bafite bagomba kubyaza umusaruro.

    Ni igikorwa gitegurwa mu rwego rwo guteza imbere uburinganire no kuzamura abagore mu by'ubukungu, binyuze mu kwagura ubucuruzi bwabo, gufasha abagore kugera kuri serivisi z'imari mu buryo bworoshye, kubafasha guteza imbere imiyoborere no kubongerera ubumenyi n'ibindi.

    Bifasha abagore kongera amahirwe mu bucuruzi, kubona ubumenyi mu micungire y'imari, no guhura n'abafatanyabikorwa babafasha mu kwagura ibyo bakora, bikanatanga urubuga rwo kumurika ubucuruzi bwabo n'udushya baba bafite.

    Umuyobozi uhagarariye Umuryango Mpuzamahanga w'Abanya-Canada utari uwa Leta (CECI) mu Rwanda, Olive Zimulinda yavuze ko impamvu y'aya mahugurwa ari ukugira ngo bakomeze kureba ko umugore yakomeza kugira uruhare rufatika mu iterambere ry'igihugu.

    Yagize ati 'Igihugu cyacu by'umwihariko hari aho kigeze mu bijyanye no gufasha umugore n'umukobwa kugira ngo abashe gutera imbere mu bukungu, agire uruhare mu mibereho myiza y'umuryango we n'iterambere ry'igihugu muri rusange.'

    Yavuze ko hari ingorane zihari mu kwihangira imirimo zirimo kugira ubumenyi buke, kutabona igishoro byoroshye, kugorwa no kubona inguzanyo kubera kubura ingwate n'ubusumbane cyane cyane nko mu rugo iyo umugabo atabyumva, hari abagize umuryango batumva ko umugore afite uruhare mu iterambere ryawo binyuze muri bwa bucuruzi bwe.

    Gusa n'ubwo hari imbogamibizi zigaragazwa ariko abasaba kwitinyuka bagashyira umuhate mu kwiga uko bikorwa, bakigirira icyizere, bashake amakuru bamenye kugirana ubufatanye n'abandi bagore bafite aho bageze kugira ngo na bo babigireho.

    Umukozi muri Banki ya Kigali, mu ishami rifasha abakora ubucuruzi buto n'ubuciriritse by'umwihariko ku bagore bikorera, Gacinya Michelle yavuze ko gufasha abagore atari ibintu byoroshye, babishyiramo imbaraga mu kumenya imbogamizi bahura na zo bakabafasha kuzikemura.

    Ati 'Twasanze abatugana umubare munini ari abagabo, ariko wajya hanze mu bacuruzi akabonamo abagore benshi ariko badakoresha serivisi za banki, twibaza impamvu yabyo, nibwo twabegereye turabumva, dusanga abenshi ntibasobanukiwe neza iby'imari, twarabahuguye, tunabashyiriraho uburyo bwo gusaba inguzanyo nta ngwate ku mucuruzi umaze umwaka akora.'

    Umuyobozi wa kampani ikora ibikorwa byo gusukura inyubako no gutunganya ubusitani (ZLD), Brenda Marebe yavuze ko imbogamizi bahura nazo ari ukutabona igishobora gihagije no kutagirirwa icyizere ku isoko ariko aya mahugurwa yayungukiyemo byinshi bigeye kumufasha.

    Yavuze ko kuba bahujwe gutya bibafasha gutinyurana, kuko iyo umugore umwe wageze ku iterambere abaganirije akababwira urugendo yanyuzemo bibafasha kugarura icyizere bakumva ko na bo bazagera ku iterambere bifuza mu gihe batinyutse bagakora cyane, bakanigirira icyizere.

    Umuyobozi wungirije wa UoK ushinzwe imiyoborere n'abakozi, Prof. Ogechi Adeola yavuze ko iyo wigishije cyangwa uhuguye umugore uba ufashashije umuryango, igihugu n'Isi yose, kuko umubyeyi iyo afashwe neza ahindura byinshi.

    Yagize ati 'Iyo abagore baganira, barahugurana, bagashyigikirana kandi bose bakunguka. Iyo batejwe imbere n'umuryango mugari ubigiriramo inyungu, rero tugomba kubafasha gukuraho imbogamizi zibabuza kugera ku bushobozi bwisumbuyeho mu muryango nyarwanda.'

    Yabibukije ko kugira ngo bagera ku nzozi zabo bagomba gukora cyane, bagakoresha imbaraga zikubye kabiri ku zo abagabo bakoresha, kandi ko ubufatanye buzatuma bagera kuri byinshi bifuza.

    Aba bagore kandi basabwe kugira ubafatanye bwa hafi n'abagabo babo mu kabaka sosiyete ihamye bagamije kwimakaza uburinganire kuko ari yo soko y'iterambere rirambye.

    Umuyobozi wungirije wa UoK ushinzwe imiyoborere n'abakozi, Prof. Ogechi Adeola yavuze ko iyo wigishije cyangwa uhuguye umugore uba ufashashije umuryango, igihugu n'Isi yose

    Ubwo ibikorwa by’abagore bakora ubucuruzi byasurwaga

    Ni igikorwa cyitabiriwe n’abagore benshi bakora ubucuruzi

    Olive Zimulinda na Michelle Gacinya bari mu batanze inama zo kwagura ibikorwa

    Mukankurunziza Lucie ucuruza ibikorerwa mu Rwanda, mu isoko rya Kimironko avuga ko guhura nk’abagore b’abacuruzi bibafasha kumenyekanisha ibyo bakora

    Brenda Marebe afite kampani ikora amasuku no gutugunganya ubusitani

    Impuguke zitandukanye mu by’ubucuruzi basangije abakizamuka ubunararibonye n’inama z’uko bakwitwara ngo nabo bazatera imbere

    Bagize umwanya wo kujya mu matsinda kungurana ibitekerezo

    Abayobozi n’abakozi ba UoK na CECI bari bahari

    Abayobozi bo mu nzego zitandukanye ziganjemo iz’abagore baganiriye ku iterambere ry’ubukungu

    Abacuruzi b’abagore berekanye ibyo bakora

    Amafoto: Nzayisingiza Fidele


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/abagore-bakora-ubucuruzi-buto-n-ubuciriritse-basabwe-gutinyuka-no-kwigirira