Author: webrwanda

  • Kuva kuri Like wakoze kugeza ku butumwa bi… – #rwanda #RwOT

    Abantu benshi bakoresha amazina y'amahimbano ku mbuga nkoranyambaga, bigatuma batinyuka kuvuga no gukwirakwiza amagambo cyangwa ibitekerezo bitemewe, birimo no guhakana Jenoside yakorewe Abatutsi, kuyipfobya cyangwa gukwirakwiza urwango. 

    Amagambo n'amashusho abiba ingengabitekerezo ya Jenoside ashobora kugera ku bantu benshi mu gihe gito, cyane cyane binyuze kuri YouTube, Facebook, X (Twitter), WhatsApp n'izindi.

    Hari abantu cyangwa amatsinda yifuza guhindura amateka, bagakoresha imbuga nkoranyambaga bashaka kugaragaza Jenoside yakorewe Abatutsi nk'iyabaye hagati y'amoko abiri, cyangwa se bavuga ko itateguwe, nyamara bikaba bihabanye n'ukuri kwemejwe n'Isi yose.

    Bamwe mu bahakana Jenoside yakorewe Abatutsi, baba hanze y'u Rwanda, aho rimwe na rimwe baba bafite ubufasha cyangwa uburenganzira bwo kuvuga ibyo bashaka, ibi bikabaha umudendezo wo gukwirakwiza ingengabitekerezo ya Jenoside.

    Nubwo hari amategeko abihana, hari igihe bitinze cyangwa bikagorana gukurikirana abakoze ibyaha byo kuri internet, cyane iyo baba hanze y'igihugu.

    Gusa u Rwanda rwashyizeho amategeko ahana ingengabitekerezo ya Jenoside, ndetse n'inzego z'ubugenzacyaha zikomeje gukurikirana ababikora.

    Kuri uyu wa Mbere tariki 14 Mata 2025, Umuvugizi w'Urwego rw'Igihugu rw'Ubugenzacyaha, Dr Murangira B. Thierry yabwiye Televiziyo Rwanda ko mu Cyumweru cy’Icyunamo abantu 87 batawe muri yombi bakekwaho ibyaha by’ingengabitekerezo ya Jenoside yakorewe Abatutsi n’ibyaha bifitanye isano na yo.

    Yavuze ko mu Cyumweru cy'Icyunamo cyo kwibuka Jenoside yakorewe Abatutsi, hakiriwe dosiye 82 z'abakurikiranyweho ibyaha birimo ingengabitekerezo ya Jenoside, ivangura no gupfobya Jenoside yakorewe Abatutsi.

    Icyaha cyo guhohotera uwacitse ku icumu rya Jenoside yakorewe Abatutsi ni cyo kiri ku isonga kuko habonetsemo ibyaha 36, gupfobya Jenoside yakorewe Abatutsi ni ibyaha 16, ingengabitekerezo ya Jenoside habonetse ibyaha 11.

    Muri dosiye z'abakurikiranyweho ibyaha by'ingengabitekerezo ya Jenoside uko ari 82, icyo guhohotera uwacitse ku icumu rya Jenoside yakorewe Abatutsi ni cyo kiganje ku kigero cya 45, 6%, gupfobya Jenoside yakorewe Abatutsi ni 0, 3%; 

    Ingengabitekerezo ya Jenoside ni 13, 9%, guhakana Jenoside yakorewe Abatutsi ni 11, 9%, kuzimiza cyangwa gutesha agaciro ibimenyetso byerekeye Jenoside yakorewe Abatutsi ni 5, 1% no guha ishingiro Jenoside yakorewe Abatutsi ni 3.8%.


    Polisi iragenzura kugeza no kuri 'Like' wakanze ku butumwa bw'abandi

    Ukwezi kwa Kane (Mata) kwihariye hafi 40% y’ibyaha bikorwa by’ingengabitekerezo ya Jenoside n’ibyaha bifitanye isano nayo, ugereranyije n’andi mezi. 

    Mu myaka itandatu ishize (2019-2024), ukwezi kwa Kane niko gukorwamo ibyaha byinshi, hagarukiraho n’ukwezi kwa Gatanu.

    Isesengura rigaragaza ko biterwa ahanini no kuba ukwezi kwa Kane kuba ari igihe kiremereye kuri bamwe, ku buryo abifitemo ingengabitekerezo ya Jenoside babifata nk’igihe cyo gutoneka uwakorotse Jenoside yakorewe Abatutsi.

    Ni nabwo n’abantu bakoresha imbuga nkoranyambaga bahaguruka bakagaragaza ibibarimo, ndetse ntibigarukira ku banyarwanda gusa, kuko hari n’abo mu mahanga babonekaho amagambo yo kubiba ingengabitekerezo ya Jenoside.

    Umuvugizi wa Polisi y’u Rwanda, ACP Boniface Rutikanga aherutse kubwira Televiziyo Rwanda ko mu iperereza bakoze basanze bamwe mu bantu babarizwa mu Rwanda bijandika mu byaha by’ingengabitekerezo ya Jenoside boshywa n’abantu baba mu mahanga bakabizeza amafaranga.

    Ati “Mu iperereza twagiye dukora hamwe n’abandi, usanga abamwoshya kuvuga ubwo butumwa ni n’abantu bari hanze y’Igihugu […]”

    ACP Boniface yavuze ko mu rwego rwo kugenza ibyaha bijyanye n’ingengabitekerezo ya Jenoside n’ibifatanye isano, bagenzura kugeza no ku muntu wakanze ‘Like’ ku butumwa bwanditswe n’undi muntu.

    Yagize ati “Reka nibutse urubyiruko, ibitekerezo bipfobya, bihakana, bifite gukwirakwiza urwango, kariya ka ‘Like’, ‘Retweet’, ‘Post’ na ‘share’ bivuze ko wemeranyije mu by’ukuri kuri iki/icyo gitekerezo. Nabyo birahagije ko twagukurikirana. Ibi ngibi ubihagazeho? Urabishyigikiye? Ni cyo bivuze.”

    Akomeza agira ati “Niba se mvuze igitekerezo gipfobya Jenoside hanyuma ugakanda ‘Like’ bivuze iki? Bivuze ko tubyumva kimwe. Ndagira ngo mbabwire aho tugera, tugera n’aho. Ni ukuvuga y’uko iryo sesengura turarikora, tukareba wowe wihuje gute na biriya bitekerezo.”

    Yavuze ko iyo bazi umuntu baramuhamazaga cyangwa se bakamushakisha. Ati “Iyo tukuzi turaguhamagaza, cyangwa se tukagushakisha. Ugomba kutubwira izi mvugo twebwe tubona nk’ikibazo wowe uzishyigikiye ute? Mu ruhe rwego? 

    Bivuze ko nawe aba yagiye mu mujyo wo gukwirakwiza, gushyigikira, guhakana Jenoside, gupfobya Jenoside, cyangwa urwango ndetse no kubikwirakwiza. Ubwo bivuze ko uhagararanye n’uwo nguwo turiho dushakisha cyangwa tubona ko ari ikibazo.”

    ACP Boniface yavuze ko bagenzura ibitambuka ku mbuga nkoranyambaga zose, aboneraho gusaba buri wese kwirinda no kwitandukanya n’ababiba ingengabitekerezo ya Jenoside.

    Inkuru wasoma: MINUBUMWE yavugutiye umuti abapfobya Jenoside yakorewe Abatutsi bitwikiriye imbuga nkoranyambaga

    Hari icyizere ku guhangana abitwikira imbuga nkoranyambaga

    Mu kiganiro n'itangazamakuru, cyo ku wa 3 Mata 2025, Minisitiri w’Ubumwe bw’Abanyarwanda n’Inshingano Mboneragihugu, Jean-Damascène Bizimana, yavuze ko Guverinoma iri gukora uko ishoboye mu biganiro bigamije kuganira n’ibigo bifite mu nshingano imbuga nkoranyambaga kuko zinyuzwaho amagambo yo guhakana akanapfobya Jenoside yakorewe Abatutsi, kugira ngo ababikora bahanwe.

    Yavuze ko hari amategeko agenga itangazamakuru n’isakazamakuru, bityo ko rireba n’abakoresha imbuga nkoranyambaga ‘iyo baryishe barahanwa’. Ati “Ku bari mu Rwanda babikurikiranwaho.”

    Minisitiri Bizimana yavuze ko mu gushaka gukemura iki kibazo mu buryo bwa burundu, batangiye ibiganiro n’abafite mu nshingano izi mbuga nkoranyambaga, kugira ngo buri wese ukwiza urwango akumirwe.

    Ati: “Icyo turi gukora, ni ukuganira na banyiri imbuga ku rwego mpuzamahanga kugira ngo abanyuzaho ibiganiro byigisha urwango, banyuzaho ibiganiro bihakana Jenoside yakorewe Abatutsi, ibyo biganiro na byo bijye bishobora gukurikiranwa, na ba nyiri izo mbuga, kuko ziriya mbuga zose zigira amategeko n’amabwiriza bigenderaho.”

    Yavuze ariko ko hari imbogamizi, zituma ubusabe bwabo budahita bwubahirizwa, kuko abenshi mu bapfobya Jenoside yakorewe Abatutsi, bakoresha ururimi rw’Ikinyarwanda, bityo ba nyiri imbuga ntibumve neza icyo bo bashakaga kuvuga.

    Ati: “Ikibazo aho tugifite ni uko batugaragariza y’uko batumva Ikinyarwanda (Ba nyiri imbuga) ku buryo badashobora kumenya ibiganiro byanyuzeho, ibikubiye muri ibyo biganiro kugira ngo bumve ibibi byabo.”

    Yavuze ko iki cyuho cyo kuba abafite imbuga nkoranyambaga batumva neza Ikinyarwanda, bituma abantu bidedembya ku mbuga nkoranyambaga nka Youtube na Facebook, bakanyuzaho urwango.

    Ati: “Urwango banyuzaho ntabwo ba nyiri imbuga barumenya. Urumva rero natwe bidusaba ubushobozi. Guhindura mu kinyarwanda izo mvuga zose, ibiganiro batanga buri munsi, kuri izo shene zose, ntabwo ari ikintu cyoroshye.

    Ariko tuzakomeza kubikoraho kugirango ibiganiro byigishe urwango, hari ababigize inzira y’amaramuko, tuzakomeza gukomeza gukurikirana na banyiri izo mbuga kugirango bakurikiranywe.”

    Yavuze ariko ko ibi bitabuza abantu gutanga ibitekerezo, kuko ni ikintu na Guverinoma y’u Rwanda yemera, ariko kandi ibitekerezo byigisha urwango, bipfobya Jenoside yakorewe Abatutsi ‘biba byabaye icyaha’.

    Ati: “Icyo gihe rero ntabwo bigomba kwihanganirwa. Iyo nzira niyo igomba gukoreshwa.”

    Minisitiri Bizimana yashishikarije kandi Abanyarwanda kumenya gukoresha neza imbuga nkoranyambaga, bakirinda gutukana, ahubwo buri wese akagaragaza igitekerezo cye mu bwisanzure.

    Umuvugizi wa Polisi y’Igihugu, ACP Boniface Rutikanga, yatangaje ko mu kugenza ibyaha by'ingengabitekerezo ya Jenoside n'ibifatanye isano nayo, bakurikirana ubutumwa bwanditswe n'ibindi kugeza no ku muntu wakanze 'Likes' agaragaza ko yakunze ubwo butumwa cyangwa se yemeranya n'ibyanditswe

    Minisitiri w’Ubumwe bw’Abanyarwanda n’Inshingano Mboneragihugu, Jean-Damascène Bizimana, aherutse gutangaza ko Guverinoma iri gukora uko ishoboye mu biganiro bigamije kuganira n’ibigo bifite mu nshingano imbuga nkoranyambaga kuko zinyuzwaho amagambo yo guhakana akanapfobya Jenoside yakorewe Abatutsi, kugira ngo ababikora bahanwe

    KANDA HANO UREBE IKIGANIRO KIGARUKA KU BYAMAMARE BYATANZE UBUTUMWA MU #KWIBUKA31 NYUMA BAGASABA IMBABAZI


    Source : https://inyarwanda.com/inkuru/154625/kuva-kuri-like-wakoze-kugeza-ku-butumwa-biragenzurwa-ababiba-ingengabitekerezo-ya-jenoside-154625.html

  • Champions League: FC Barcelona na PSG zageze… – #rwanda #RwOT

    Mu mujjyi wa Brirmingham kuri Villa Park Ikipe ya Aston Villa yari yakiriye Paris Saint-Germain mu mukino wo kwishyura wa ¼ muri UEFA Champions League. Ni umukino Aston Villa yari imbere y'abakunzi bayo ishaka gutsinda kuko umukino wari wabanje PSG yari yatsinze Aston Villa ibitego 3-1.

    Umukino wo kwishyura watangiye Paris-Saint Germain iri gukinana imbaraga zivanze n'ubwenge budasanzwe maze ku munota wa 11 Ashraf Hakimi afungura amazamu nyuma yo kwisanga arebana n'umuzamu wa Aston Villa.

    Imbaraga za Paris Saint Germain zagumye kuzamuka uko umukino wigiraga imbere. Ku munota wa 28 Osmane Dembere yafashe icyemezo azamukana umupira maze awuzamuye mu rubuga rw'amahina usanga umunya Portugal Nuno Mendes nawe ukina yugarira aba atsinze igitego cya kabiri cya PSG.

    Aston Villa ikimara gutsindwa ibitego bibiri, abakinnyi bayo barimo Marcus Rashford bagumye kureba ko nabo bakoramo bakareka gusuzugurirwa mu rugo ariko PSG iguma guhagarara neza. 

    Ku munota wa 34 nyuma y'uko John McGin yari akinanye neza na Youri Tiermanns, Youri yateye umupira maze William Pacho wa PSG arawuyobya ujya mu izamu igitego cya Aston Villa kiraboneka.

    Ibitego 2 bya Paris Saint Germain kuri kimwe cya Aston Villa ni byo byasoje igice cya mbere maze PSG igira igiteranyo cy'ibitego bitanu kuri bibiri bya Aston Villa.

    Igice cya kabiri cyagarukanye imbaraga zo ku rwego rwo jehuru ku ruhande rwa Aston Villa maze ku munota wa 55 John McGin atsinda igitego cya kabiri cya Aston Villa. 

    Ku munota wa 58 Marcus Rashford yacenze abakinnyi bose ba PSG maze atanga umupira kwa Ezri Konsa aba abonye igitego cya gatatu cya Aston Villa maze ibintu bihindura isura kuri Villa Park.

    Aston Villa yakomeje guhiga igitego cya kane biranga. Umutoza Unai Emery yahisemo gukora impinduka maze Marcus Rashford aha umwanya Ollie Watkins naho Ross Bakery asimbura Youri Tiermans ariko kubona igitego cya kane biguma kugorana.

    Umukino warangiye ari ibitego bitatu bya Aston Villa kuri bibiri bya Paris Saint Germain, maze Paris Saint Germain igera muri kimwe cya kabiri ku giteranyo cy’igitego 5 kuri 4 bya Aston Villa.
     

    Hakimi yatangiye afungura amazamu ku ruhande rwa PSG

    Abakinnyi ba PSG bagowe n’umukino wa ASton Villa

    Rashford mu bakinnyi bafashije Aston Villa

    Ku rundi ruhande Brussia Dortmund yari yakiriye FC Barcelona mu mukino wo kwishyura. Ni umukino Brussia Dortmund yatangiranye imbaraga zo ku rwego rwo hejuru ishaka kureba ko yatsinda umukino kuko umukino ubanza yari yatsinzwe na FC Barcelona ibitego 4-0.

    Imbaraga za Brussia Dortmund zatumye ku munota wa 11 ibona igitego cyatsinzwe na Serhou Guirassay kuri Penaliti. Igitego cya Dortmund ni nacyo cyasoje igice cya mbere maze igiteranyo gisigara ari ibitego 4 bya FC Barcelona kuri 1 cya Brussia Dortmund.

    Igice cya kabiri cyagarutse Brussia Dortmund ikinana imbaraga zo ku rwego rwo hejuru maze Serhou Guirassay arongera ayibonera igitego cya kabiri ku munota wa 49. 

    Ibyo bikimara kuba, FC Barcelona yahise yiminjiramo agafu bidatsinze ku munota wa 54 Ramy Bensebain aba yitsinze igitego ubwo FC Barcelona iba ibonye igitego kimwe.

    Ku munota wa 76 Serhou Guirassay wari wagoye FC Barcelona yongeye gutsinda igitego cya gatatu maze abakunzi ba FC Barcelona bakomeza gutegereza ikiza kuva mu mukino cyane ko ibitego hamwe byari bimaze kuba 5 bya Barca kuri 3 bya Brussia Dortmund.

    Umukino warangiye ari ibitego 3 bya Dortmund kuri kimwe cya FC Barcelona maze Barcelona igera muri 1/2 ku giteranyo cy’ibitego 5-3.

    Serhou Guirassy yihereranye FC Barcelona ayitsinda ibitego bitatu

    FC Barcelona yakatishije itike ya 1/2 cy’irangiza muri Champions League

    Source : https://inyarwanda.com/inkuru/154640/champions-league-fc-barcelona-na-psg-zageze-muri-12-154640.html

  • Perezida Kagame yakiriye Umugaba Mukuru w'Ingabo za Ethiopia – #rwanda #RwOT

    Umukuru w'Igihugu yakiriye itsinda ryari riyobowe n'uyu Mugaba Mukuru w'Ingabo za Ethiopia ku mugoroba wo ku wa 15 Mata 2025, nk'uko Ibiro by'Umukuru w'Igihugu byabitangaje.

    Ni nyuma y'uko Perezida Kagame yakiriye ubutumwa bwa mugenzi we uyobora Sénégal, Bassirou Diomaye Faye, bwazanywe na Minisitiri ushinzwe kwishyira hamwe kwa Afurika n'Ububanyi n'Amahanga, Yassine Fall.

    Uruzinduko rwa Field Marshal Birhanu Jula rwatangiye ku wa 13 rukazageza ku wa 16 Mata 2025.

    Akiza yabanje guhura n'Umugaba Mukuru w'Ingabo z'u Rwanda, Gen Mubarakh Muganga, anaganira na Minisitiri w'Ingabo, Juvenal Marizamunda.

    Nyuma yasuye Urwibutso rwa Jenoside rwa Kigali ruri ku Gisozi yunamira inzirakarengane zihashyinguye, ndetse asobanurirwa amateka arambuye ya Jenoside yakorewe Abatutsi.

    Yanasuye Ingoro y'Amateka y'Urugamba rwo Guhagarika Jenoside iri mu Ngoro y'Inteko Ishinga Amategeko, asobanurirwa byinshi mu bikorwa by'Ingabo zari iza RPA zahagaritse Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994.

    Uruzinduko rwa Field Marshal Birhanu Jula ni amahirwe yo kurushaho gushimangira ubufatanye bumaze igihe kirekire hagati y'ingabo z'impande zombi no kuganira ku mahirwe mashya y'ubufatanye ashobora kubonekamo.

    Uyu muyobozi yasuye u Rwanda nyuma y'uko ku wa 13 Werurwe 2025, Umugaba Mukuru w'Ingabo z'u Rwanda Gen Mubarakh Muganga yari muri Ethiopie, mu ruzinduko rwasize hasinywe amasezerano y'ubufatanye mu bya gisirikare.

    Ni amasezerano yo kwagura imikoranire yasinywe mu ruzinduko Gen Muganga we n'itsinda yari ayoboye bari bari kugirira muri Ethiopia.

    Gen Muganga n'itsinda bari kumwe basuye icyicaro gikuru cy'Ingabo za Ethiopia ari na ho ayo maseserano yashyiriweho umukono.

    Umubano mu bya gisirikare w'u Rwanda na Ethiopia umaze imyaka irenga 20, aho bifatanya mu guhugura abasirikare. Kuri ubu ubwo bufatanye bwagukiye no muri Polisi z'ibihugu byombi.

    Uretse ubufatanye bw'ingabo na polisi kandi, u Rwanda na Ethiopia bafitanye umubano ushingiye ku butwererane mu nzego zirimo ubuhinzi, ubucuruzi, uburezi n'izindi.

    Mu myaka irindwi ishize kandi u Rwanda na Ethiopia byasinyanye amasezerano y'ubufatanye kuri serivisi z'ingendo zo mu kirere, bituma sosiyete z'ubwikorezi bwo mu kirere za RwandAir na Ethiopian Airlines bikorana nta nkomyi.

    Perezida Kagame yakiriye itsinda riyobowe n’Umugaba Mukuru w'Ingabo za Ethiopia, Field Marshal Birhanu Jula, riri mu ruzinduko rw’akazi mu Rwanda


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/perezida-kagame-yakiriye-umugaba-mukuru-w-ingabo-za-ethiopia

  • Twakoze amahano ariko twemeye guhinduka – Imbamutima z'abakoze Jenoside barangije igihano – #rwanda #RwOT

    Abiyemeje gufatanya n'abandi kubaka u Rwanda ni abateraniye mu itorero riri kubera mu kigo cya Hanika TSS giherereye mu Murenge wa Busasamana, Akarere ka Nyanza, mu ntego yo kwimakaza ubumwe, ubwiyunge n'ubudaheranwa.

    Bahujwe kandi mu buryo bwo kumenyeshwa uruhare rwabo mu kurandura burundu ingengabitekerezo ya Jenoside no mu iterambere ry'igihugu.

    Ni amahugurwa batangiye kuva ku wa 13 akazageza ku wa 16 Mata 2025, aho mu nyigisho bagenerwa zigaruka ku mateka, isenyuka ry'ubumwe bw'Abanyarwanda, mu bihe bya gikoloni na repubulika ya mbere n'iya kabiri, ndetse n'ingamba zafashwe mu kongera kubwubaka nyuma ya Jenoside yakorewe Abatutsi.

    Bamwe mu bitabiriye iri torero bavuze ko uko babona u Rwanda muri iki gihe bibanezeza. Bahize ko na bo bazakomeza gufata inshingano zo gusigasira ibyiza igihugu kigezeho no kugira uruhare mu kubyongera.

    Nyiraminani Valérie yabwiye IGIHE ati “Nari mfite impungenge z'ukuntu nzakirwa mu muryango ariko rwose banyakiriye neza, kandi iri torero riri kunyereka ko mfite agaciro mu muryango nyarwanda ndetse ko n'umusanzu wanjye mu iterambere ari ingirakamaro.”

    Mugenzi we Rusunika Edouard, ati “Twakoze amahano, ariko twemeye guhinduka. Iri torero riratwibutsa ko ubwiyunge bushoboka, kandi ko tugomba kubiba imbuto z'amahoro aho dutuye, tukarwanya ingebitekerezo ya Jenoside kugira ngo u Rwanda tuzaraga abana bacu ruzabe ari rwiza.'

    Umuyobozi w'Akarere ka Nyanza, Ntazinda Erasme, yasabye abitabiriye kwitandukanya n'amateka mabi, ahubwo bakagira uruhare mu rugendo rwo kubaka u Rwanda rwunze ubumwe.

    Yagize ati” Kugaruka mu muryango nyarwanda ni amahirwe, ariko ni n'inshingano. Umuntu wafunguwe arangije ibihano ku cyaha cya Jenoside agomba kuba icyitegererezo mu kurwanya ingengabitekerezo ya Jenoside, akaba umusemburo w'ubwiyunge aho atuye.'

    Yababwiye ko batumiwe ngo bafatanye kubaka u Rwanda rwiza ruzira amacakubiri, ruzira Jenoside aho umuntu aryama agasinzira azi ko ntawe umuhiga.

    Abitabiriye iri torero baratozwa imiyoborere myiza, ihungabana n'isanamitima, Ndi Umunyarwanda, ndetse n'uburyo bwo kubana neza n'abo bahemukiye no kwiteza imbere binyuze mu bufatanye n'umuryango nyarwanda wose.

    Abari mu Itorero ni abafunguwe guhera 2018, bose hamwe bakaba ari 159, barimo abagore icyenda, bose bari barahamijwe ibyaha bya Jenoside bakanabihanirwa.

    Abasoje ibihano bijyanye no kugira uruhare muri Jenoside biyemeje kubaka u Rwanda ruzira amacakubiri

    Abitabiriye iri torero bavuze ko bongeye kubona ko igihugu kikibakunda nubwo bagihemukiye bikabije

    Umuyobozi w’Akarere ka Nyanza, Ntazinda Erasme, yasabye abari mu itorero kwirinda gusobanya n’abandi basanze mu rugamba rwo kubaka igihugu


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/twakoze-amahano-ariko-twemeye-guhinduka-imbamutima-z-abakoze-jenoside-barangije

  • Abaturage batatu bo muri DR Congo bareze Leta ya Tshisekedi mu rukiko rwa EAC bashinja ibyaha by'intambara #rwanda #RwOT

    Abaturage batatu bo muri Repubulika ya Demokarasi ya Congo, aribo Masoso Bideri Antoinette ukomoka muri Kivu y'Amajyepfo, David Fati Karambi ukomoka muri Kivu y'Amajyaruguru, na Mandro Logoliga Paul wo mu ntara ya Ituri, bajyanye kurega Leta ya Perezida Félix Tshisekedi mu Rukiko rw'Umuryango wa Afurika y'Iburasirazuba (EACJ), bayishinja ibyaha by'intambara n'ibyibasiye inyokomuntu.

    Icyi kirego cyatanzwe ku wa 11 Mata 2025, cyunganirwa n'abanyamategeko bane. Abareganya bashinja ingabo za Congo kuba zaragabye ibitero bya drones mu bice bituwemo n'Abanyamulenge hagati ya tariki ya 19 na 25 Gashyantare 2025, bigahitana ubuzima bwa benshi, abandi barakomereka cyangwa barahunga.

    Mu kirego cyabo, bagaragaje ko ibyo bitero byagabwe ahitwa i Gakangala n'i Lundu, ndetse bakanashinja izo ngabo kugaba ikindi gitero cy'indege ya gisirikare yo mu bwoko bwa Sukhoi i Minembwe ku wa 10 Werurwe 2025, cyahitanye ubuzima bwa benshi ndetse kigasenya n'ikibuga cy'indege cyakoreshwaga n'abasivili.

    Aba baturage bavuga ko Leta ya Kinshasa yananiwe kurinda Abanyamulenge ibitero bya Wazalendo na FDLR, by'umwihariko icyagabwe ku wa 3 Werurwe 2025 muri Teritwari ya Fizi.

    Ikindi bashinja Leta ni igitero cyagabwe na CODECO ku wa 23 Gashyantare 2025 mu ntara ya Ituri, cyahitanye benshi mu bwoko bw'Abahema, Leta nayo ntigire icyo ikora ngo itabare.

    Bagaragaje kandi ko Leta ya Kinshasa yahagaritse serivisi za banki n'ubucuruzi mu ntara za Kivu y'Amajyepfo na Kivu y'Amajyaruguru mu rwego rwo guhohotera Abanye-Congo bo mu bwoko bw'Abatutsi, inabafunga ibashinja gukorana n'umutwe wa M23. Batanze urugero kuri Olive Kirohaa uherutse gufungwa.

    Aba baturage banenze imvugo z'urwango zikomeje kumvikana muri Congo, zibasira abavuga Ikinyarwanda n'Igiswahili, bavuga ko ibi bigaragaza umugambi wa jenoside wibasiye abatutsi n'abo bafatanyije, by'umwihariko Abanyamulenge n'Abahema. Bavuze ko aya magambo agenda akwirakwizwa n'abayobozi ba Leta ya Congo.

    Abaturage batatu bo muri DR Congo bareze Leta ya Tshisekedi mu rukiko rwa EAC bashinja ibyaha by'intambara

    Basabye Urukiko rwa EAC gutegeka Leta ya Kinshasa guhagarika ibi bitero, kurinda umutekano w'Abanyamulenge, Abatutsi n'Abahema, gusubukura ubucuruzi n'imikorere ya banki mu turere twibasiwe, ndetse no gutanga indishyi z'ibyangijwe cyangwa byatakaye.

    Umwanditsi w'Urukiko rwa EAC yamenyesheje Minisitiri w'Ubutabera akaba n'intumwa ya Leta ya Congo kwitaba urukiko yanditse mu gihe kitarenze iminsi 45 uhereye ku ya 11 Mata 2025, bitaba ibyo urubanza rukazaburanishwa Leta idahari.

    Source : https://kasukumedia.com/abaturage-batatu-bo-muri-dr-congo-bareze-leta-ya-tshisekedi-mu-rukiko-rwa-eac-bashinja-ibyaha-byintambara/

  • Inka zirenga 70 zapfiriye rimwe mu buryo butunguranye muri Mwenga #rwanda #RwOT

    Mu ijoro ryo ku wa Mbere rishyira kuri uyu wa Kabiri, tariki ya 14 Mata 2025, abaturage bo mu Ntara ya Kivu y'Amajyepfo, by'umwihariko muri Teritwari ya Mwenga, babyutse basanga Inka zabo zirenga 70 zapfiriye rimwe mu buryo budasobanutse.

    Izi nka zapfiriye mu duce twa Kilungutwe na Kilumba, muri Chefferie ya Lwindi. Nk'uko abahatuye babivuga, icyabishe ntikiramenyekana, ariko hari bakeka ko zishobora kuba zakubiswe n'inkuba nubwo bavuga ko nta mvura yaguye iryo joro, bigatuma bavuga ko iyo nkuba yaba yarazikubise bucece.

    Amashusho yakwirakwijwe ku mbuga nkoranyambaga agaragaza imirambo y'izi nka irambitse hasi, aho wabonaga ziryamye zegeranye cyane, ibintu bishimangira iby'inkuba nk'imwe mu mpamvu zishoboka.

    Ubutumwa bwatanzwe na bamwe mu baturage baturiye agace byabereyemo bugira buti:

    'Inka ziri hejuru ya 70 zapfuye. Ntituramenya icyazishe, ariko zishobora kuba ari inkuba. Zaguye Kilungutwe na Kilumba.'

    Aka gace gasanzwe gaturwa n'ubwoko bw'Ababembe, buzwiho kutagira umuco wo korora inka. Ibi byatumye benshi bakeka ko izo nka ari izanyazwe mu bihe byashize, bivugwa ko zanyazwe ku baturage b'Abanyamulenge mu bikorwa by'inyeshyamba.

    Raporo zitandukanye zagiye zigaragaza ko kuva mu 2017 kugeza mu 2020, imitwe yitwaje intwaro ya Mai-Mai ikomoka mu moko y'Ababembe, Abapfulero n'Abanyindu, banyaze inka z'Abanyamulenge zibarirwa mu bihumbi. Aho byagaragaraga cyane ni mu misozi ya Fizi, Uvira na Mwenga.

    Bivugwa ko inyinshi muri izo nka zanyagiwe mu bice bya Fizi na Mwenga, aho Abanyamulenge bari barajyaga gusuhurira mbere y'intambara ndetse no muri iyo myaka y'ihungabana.

    Izi nka zapfiriye mu duce twa Kilungutwe na Kilumba, muri Chefferie ya Lwindi. Nk'uko abahatuye babivuga, icyabishe ntikiramenyekana

    Source : https://kasukumedia.com/inka-zirenga-70-zapfiriye-rimwe-mu-buryo-butunguranye-muri-mwenga/

  • Umuriro wongeye kwaka hagati ya Mai-Mai y'Abapfulero n'iy'Ababembe muri Fizi #rwanda #RwOT

    Ahagana saa munani z'igicamunsi cyo kuri uyu wa Kabiri, tariki ya 15 Mata 2025, humvikanye urusaku rw'imbunda hagati y'inyeshyamba za Mai-Mai z'Abapfulero n'iz'Ababembe, mu ntara ya Kivu y'Amajyepfo, muri teritwari ya Fizi.

    Amakuru aturuka mu gace ka Manga gaherereye muri zone ya Ubwari, hafi y'umujyi wa Baraka, yemeza ko imirwano ikaze yabaye hagati y'izi mpande ebyiri zari zisubiranyemo, aho barasanye bitavugwa.

    Mai-Mai y'Ababembe iyobowe n'uwiyita General Hamuri Yakutumba, mu gihe iy'Abapfulero iyobowe na Colonel Ngomanzito.

    Abo ku ruhande rwa Gen. Hamuri Yakutumba ngo batakaje abarwanyi babiri abandi babiri barakomereka, mu gihe ku ruhande rwa Colonel Ngomanzito hataramenyekana igihombo.

    Hari andi makuru avuga ko impande zombi zarwanye bikomeye, ndetse ko hapfuye abarwanyi benshi bagera mu mirongo, abandi barakomereka ku bwinshi, bagereranywa mu magana.

    Iyi mirwano yateje umutekano muke, ituma abaturage benshi bava mu byabo bagahungira mu duce dutandukanye tw'umutekano muke, bamwe berekeza i Baraka, abandi bajya mu tundi duce twa Fizi tutabereyemo imirwano.

    Iri subiranamo rije rikurikira imirwano yabaye mu ntangiriro z'ukwezi kwa Werurwe 2025, aho abarwanyi ba Hamuri Yakutumba barwanye n'abo kwa General Ebuela Tresor Mutetezi, nawe wo mu bwoko bw'Ababembe. Iyo mirwano ni yo yahitanye General Tresor Mutetezi Ebuela, ikaba yarabereye hagati ya zone ya Fizi n'umujyi wa Baraka.

    Iri subiranamo rije rikurikira imirwano yabaye mu ntangiriro z'ukwezi kwa Werurwe 2025

    Source : https://kasukumedia.com/umuriro-wongeye-kwaka-hagati-ya-mai-mai-yabapfulero-niyababembe-muri-fizi/

  • Ingabo za SADC zigiye gutahuka zinyuze mu Rwanda #rwanda #RwOT

    Biravugwa ko imyanzuro yemeza ko ingabo za SADC zigomba guca mu Rwanda zigiye gutaha yafatiwe mu nama yabaye ku wa Gatanu w'icyumweru gishize, yahuje abagaba bakuru b'ingabo z'ibihugu bya Afurika y'Epfo, Tanzania na Malawi bifite ingabo muri Repubulika ya Demokarasi ya Congo (RDC).

    Izo ngabo ziri mu Burasirazuba bwa RDC mu butumwa buzwi nka SAMIDRC kuva mu Ukuboza 2023. Amakuru aturuka ahabereye inama avuga ko ziteganyijwe gutahukanwa zinyuze ku butaka bw'u Rwanda, aho guhita zicishwa ku kibuga cy'indege cya Goma nk'uko byari byemejwe mbere.

    Izi ngabo zifatanyaga n'iza Leta ya Kinshasa, imitwe yitwaje intwaro irimo uwa Wazalendo na FDLR, ndetse n'ingabo z'u Burundi, mu rugamba rwo kurwanya umutwe wa M23.

    Nyamara ubwo M23 yigaruriraga umujyi wa Goma, izo ngabo zabuze uko ziwuvamo kuko abarwanyi ba M23 bari barawukikije.

    Ku wa 13 Mata 2025, umutwe wa M23 binyuze mu itangazo rya AFC/M23, wasabye ko ingabo za SADC zitahukanwa vuba, uzishinja uruhare mu bitero ingabo za Leta ya Congo zagabye i Goma ku itariki ya 11 Mata 2025, nubwo ingabo za SADC zabyamaganaga.

    Ibi bibaye mu gihe hari hamaze kwemezwa ko izo ngabo zacyurwa zinyuze ku kibuga cy'indege cya Goma, nyuma yo kugisana.

    Ariko mu itangazo rya nyuma ryasohowe na SAMIDRC, rivuga ko gukoresha ikibuga cy'indege byadindiza gahunda yo kuzicyura, bityo hafatwa icyemezo ko zicishwa ku butaka bw'u Rwanda.

    Iryo tangazo ryongeraho ko umuryango wa SADC ugomba kugirana ibiganiro na Leta y'u Rwanda kugira ngo yemere ko izi ngabo zicishwa ku butaka bwayo.

    Ingabo za SADC zigiye gutahuka zinyuze mu Rwanda

    Source : https://kasukumedia.com/ingabo-za-sadc-zigiye-gutahuka-zinyuze-mu-rwanda/

  • Minisitiri Bizimana yakomoje ku bugome bwa Padiri Sagahutu biganye, warimbuye Abatutsi i Muganza – #rwanda #RwOT

    Yabigarutseho mu muhango wo Kwibuka ku nshuro ya 31 Jenoside i Kibeho, wabaye ku wa 14 Mata 2025.

    Minisitiri Dr. Bizimana, yavuze ko Padiri Sagahutu, baniganye i Runyombyi, yicishije Abatutsi benshi muri Paruwasi Gatolika ya Muganza afatanyije na Burugumesitiri Muhitira, ariko ubu akaba yibereye mu Bubuligi ari nako akigisha urwango.

    Ati 'Padiri Sagahutu ubu yibereye mu Bubiligi, ariko aracyatangaza ibitekerezo byica, aracyafite ingengabitekerezo ya Jenoside, nyamara aracyambaye umwambaro w'idini rya Kiliziya Gatolika.'

    Dr.Bizimana yanagaragaje abandi bapadiri benshi bakomoka muri Kibeho bagize uruhare muri Jenoside yakorewe Abatutsi haba i Kibeho n'ahandi barimo Padiri Emmanuel Uwayezu, wicishije abanyeshuri bo mu Rwunge rw'Amashuri rwa Marie Merci, akanahamagarira abandi bana kwica bagenzi babo.

    Yanavuzemo abafaratiri batangazaga inkuru z'urwango zinyuze mu kinyamakuru cyitwaga Urunana, cyandikirwaga mu Iseminari Nkuru ya Nyakibanda, muri za 1990, kiyobowe na Faratiri Kagabo Vincent, wavugaga ko Inkotanyi ari 'inyangarwanda', bigamije kuzangisha Abanyarwanda.

    Yanavuze ku bandi bapadiri beze imbuto mbi barimo Padiri Thaddée Rusingizandekwe wishe benshi muri Paruwasi ya Nyumba ituranye na Seminari Nkuru ya Nyakibanda, ndetse na Paruwasi Karama afatanyije na Padiri Anaclet Sebahinde bahimbaga Shikito.

    Kuri ubu, muri iyi Paruwasi ya Muganza, iherereye mu Murenge wa Muganza, mu Karere ka Nyaruguru, hari Urwibutso rw'inzirakarengane ruruhukiyemo imibiri igera ku 4900.

    Abiciwe i Muganza bagera kuri 4900 bishwe bigizwemo uruhare na Padiri Sagahutu Joseph ariko kuri ubu arakidegembya


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/minisitiri-bizimana-yakomoje-ku-bugome-bwa-padiri-sagahutu-biganye-warimbuye

  • Muligande yavuze uko yahataniye na Kagame kuyobora u Rwanda n'imyigaragambyo y'Abahutu Bizimungu yari yiteze – #rwanda #RwOT

    Iryo tora kugira ngo ribe, Perezida Kagame yari ahatanye na Dr Charles Muligande, aho Abadepite bamutoye ku majwi 81 mu gihe Muligande yagize amajwi atanu.

    Imyaka 25 irashize ibyo bibaye. Dr Charles Muligande yagarutse kuri ibyo bihe, uko byagenze kugira ngo yisange mu bahataniye kuyobora igihugu.

    Mu kiganiro The Long Form yagiranye na Sanny Ntayombya, yavuze ko icyo gihe hari mu nzibacyuho ikurikira ibihe bigoye bya Jenoside yakorewe Abatutsi.

    Itegeko Nshinga ryariho icyo gihe, ryavugaga ko mu gihe Perezida uriho azaba adashoboye gukomeza kuyobora igihugu, yaba yeguye, yitabye Imana cyangwa se bigaragaye ko atagifite ubushobozi, Umutwe wa Politiki aturukamo ugomba gutoranya abakandida babiri bavamo uyobora atowe n'Inteko.

    Ati 'Umutwe wa Politiki mbarizwamo, ari nawo uwahoze ari Perezida yabarizwagamo ari nawo Perezida uriho abarizwamo, FPR, watumije inama ya Biro Politiki yo gutoranya abakandida babiri, ni uko byagenze ntoranywa hamwe n'uwari Visi Perezida akaba na Chairman wa FPR nk'abakandida.'

    'Twagombaga gushyikirizwa Inteko igatora ugomba gusimbura Pasteur Bizimungu.'

    Muligande asobanura ko muri ayo matora yo muri FPR, yaje ari uwa kabiri akurikiye Kagame. Ngo ayo matora yabaye hashize igihe gito kigera nko ku Cyumweru Pasteur Bizimungu atowe.

    Kwegura kwa Bizimungu ntikwatunguranye

    Ukwegura kwa Bizimungu kwari gutunguranye ku ruhande rumwe ariko kubera ibibazo byari bimaze iminsi mu ishyaka, ntabwo bamwe batunguwe. Muligande yavuze ko ubwo hari hashize iminsi hari kuba ibiganiro bijyanye na Guverinoma, Bizimungu yarenze ku byo yari yagiriwemo inama.

    Yavuze ko bijya gutangira, muri Mutarama 2000, uwari Perezida w'Inteko Ishinga Amategeko, Joseph Sebarenzi, yeguye hanyuma hashize ukwezi, Minisitiri w'Intebe, Pierre Celestin Rwigema, aregura na Guverinoma ye ihita ivaho.

    Ati 'Twatangiye ibiganiro n'indi mitwe ya politiki kuko twari mu nzibacyuho kugira ngo dushyireho guverinoma nshya. Imbere muri FPR, Komite Nkuru yafashe icyemezo, ko abaminisitiri bose binjiye muri Guverinoma mu 1994, batazongera kuyisubiramo, ko bazashakirwa indi myanya.'

    Yavuze ko impamvu uwo mwanzuro wafashwe, wari ushingiye ku kuba barakoze mu bihe byari bigoye, nta nzego z'imiyoborere zihamye, uburyo bwo kugenzura imikorere butaboneye, ndetse bamwe bashobora kugwa mu ruswa.

    Ati 'Twari twatangiye gukora ubushakashatsi bwimbitse kugira ngo tumenye uburyo bakora inshingano zabo, kuko hari ibihuha byinshi bya ruswa hirya no hino. Rero dufata umwanzuro ko nka FPR, abaminisitiri bose binjiye muri Guverinoma mu 1994 batazasubira muri Guverinoma nshya.'

    'Ariko Perezida Bizimungu yashakaga umwe muri abo baminisitiri kugira ngo agume ku nshingano, byari bigoye kugira ngo FPR ibyemere. Icyo gihe Bizimungu yari Vice Chairman wa FPR, mu gihe Visi Perezida Paul Kagame yari Chairman.'

    Uwo muminisitiri Bizimungu yashakaga ko aguma muri Guverinoma yari Patrick Mazimhaka.

    Mazimhaka yabaye Minisitiri w'Urubyiruyko, Siporo n'Amakoperative muri Nyakanga 1994, nyuma mu 1996 agirwa Minisitiri wo gucyura Impunzi no gusana ibyangijwe n'Intambara. Nyuma y'aho yabaye Minisitiri muri Perezidansi.

    Impamvu Bizimungu yashakaga ko Mazimhaka aguma muri Guverinoma, ni ibintu benshi batariyumvisha. Ati 'Ahari ntabwo Bizimungu yumvaga ko ari Perezida, afite uburenganzira bwo kugena uko ibintu bigena.'

    Muligande yavuze ko Bizimungu yibagiwe ko FPR iri hejuru ya buri munyamuryango wese hatitawe ku nshingano afite. Ati 'Niba FPR yafashe umwanzuro, yagombaga kubahiriza umwanzuro wayo.'

    Yavuze ko yumvaga ko Perezida wa Repubulika ariwe muyobozi wa byose. Ati 'Ikiriho ni uko yibeshyaga, niba ari uko yabitekerezaga mu mutwe we, ntabwo ari uko byagombaga gukorwa, nta nubwo ari uko bikorwa muri FPR.'

    Guverinoma nshya yaje gushyirwaho, iyoborwa na Makuza Bernard, irarahira itangira imirimo, ariko ku munsi w'irahira, Bizimungu yavuze ijambo ryumvikanye nabi.

    Muri iryo jambo, Bizimungu yavugaga ko Inteko ariyo yananije Guverinoma yabanje, igatuma yegura.

    Muligande asobanura ko muri icyo gihe FPR yari ishishikajwe n'uko buri wese abazwa inshingano ze, uzikora nabi akabibazwa.

    Ati 'Yanenze ibikorwa by'Inteko byo kubaza inshingano, ijambo rye ryose ryari ukwibasira ibyari biri gukorwa bigamije kwimakaza imiyoborere myiza muri icyo gihugu.'

    Iryo jambo yarivuze ari ku wa Mbere, nyuma y'iminsi ibiri yandika ibaruwa yegura, aho Muligande yavuze ko bishoboka ko ashobora kuba yarumvise iryo jambo ritazamworohera cyane ko no muri FPR hari hatangiye urugendo rwo kwibaza impamvu yavuze ayo magambo.

    Ati 'Yari abizi ko Biro Politiki ifite ubushobozi bwo kumweguza, aho gutegereza ko yeguzwa, ahita yegura ku mwanya we. Kubera ubwo bwegure bwe, byasabye ko Inama ya Biro Politiki itoranya abantu babiri bagomba gutorwamo n'Inteko uyobora igihugu.'

    Bizimungu yaketse ko niyegura Abahutu bari bwigaragambye

    Muligande yavuze ko bishoboka ko mu mutwe wa Bizimungu yashoboraga kuba yaratekerezaga ko kuko ari Umuhutu, abo bahuje ubwoko bari bumujye inyuma.

    Ati 'Yumvaga ko Abahutu bose bari buhuguruke, bakajya mu myigaragambyo, bagasaba ko Perezida Bizimungu asubizwa ku buyobozi. Icyo gihe nari Umunyamabanga Mukuru wa FPR, nayoboraga inama y'ihuriro ry'imitwe ya politiki, nibuka bamwe mu bantu bo muri iyo mitwe ya politiki, mu nama yakurikiyeho, hari abo yabajije niba nta bantu bateganya kwigaragambya kubera iyegura rye.'

    'Ariko nta muntu wigaragambije, amaduka yose yakomeje gukora uwo munsi, n'umunsi ukurikiyeho, kuko bumvaga ko FPR nk'umutwe wa politiki umaze kugira ubunararibonye uzabasha kubona igisubizo.'

    'Yari umukandida watanzwe na FPR, ni FPR yamushyize ku butegetsi mu 1994 kandi FPR yari igihari, abaturage b'u Rwanda kubera ubunararibonye bwabaranze muri icyo gihe, batekereje ko nta kintu cyo gutuma bahangayika, ko FPR ibifite byose mu murongo.'

    Muligande yavuze ko icyiza ari uko Bizimungu yeguye yamaze kurahiza Guverinoma, kandi Itegeko ryariho icyo gihe rigena ko mu gihe Perezida wa Repubulika yeguye, Visi Perezida afata inshingano.

    Ati 'Nta cyuho cyari gihari, hari Guverinoma, Perezida yari ahari, Inteko Ishinga Amategeko, Urukiko rw'Ikirenga rwari ruhari, nta kintu cyari gutuma abantu bahangayika.'

    Muligande yavuze ku guhatana na Kagame

    Muligande yabajijwe niba mu by'ukuri yarashakaga gutsinda amatora, yasubije ko na mbere y'uko umunsi w'amatora ugera, abantu benshi babazaga uko ibintu bimeze, akabasubiza ko iyo aza kuba mu batora, yari gutora Kagame.

    Ati 'Mu by'ukuri yari umukandida mwiza kundusha, rero namamaje uwo twari duhatanye. Umutwe wa Politiki watekereje ko ugiye gutoranya abakandida babiri beza, ko nubwo haba impanuka nkatorwa, bari bizeye ko naba Perezida mwiza.'

    Muligande yavuze ko we na Kagame, bari abakandida ba FPR kandi ko nk'umutwe wa politiki, wari witeguye gushyigikira umwe muri bo uri butsinde. Ati 'Rero nyuma nakomeje gukora akazi nari nshinzwe.'

    'Ntabwo nicuza kuba ntaratowe, ahanini urebye aho u Rwanda rugeze mu myaka 25 ishize, nishimiye ko amatora yagenze uko yagenze, igihugu kigatera imbere uko kimeze ubu.'

    Muligande yavuze uko yahatanye na Kagame ku kuyobora u Rwanda n'imyigaragambyo y'Abahutu Bizimungu yari yiteze


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/muligande-yavuze-uko-yahataniye-na-kagame-kuyobora-u-rwanda-n-imyigaragambyo-y