Author: webrwanda

  • Inyito nshya y'umubyibuho yatumye umubare w'abawufite ugabanyukaho 50% – #rwanda #RwOT

    Mu bisanzwe iyo hapimwaga ko umuntu afite umubyibuho ukabije, harebwaga ku bilo n'uburebure umuntu afite ibizwi nka 'BMI'

    Iryo tsinda ry'abaganga ryagaragaje ko ibyo bidahagije kugira ngo hemezwe ko umuntu afite umubyibuho ukabije uteje ikibazo.

    Bavuze ko upima akwiriye kujya anita ku ngano y'ibinure umuntu afite ku nda n'ikibuno, bikajyana no kureba niba hari ibimenyetso bigaragaza ko hari ingingo z'umubiri zatangiye kugira ikibazo bitewe no kugira ibinure byinshi mu mubiri cyangwa kugira imbogamizi ku mikorere y'umubiri.

    Bagaragaje ko mu gihe hagaragaye ko uwo mubyibuho watangiye guteza ibibazo zimwe mu ngingo z'umubiri, bikwiye kwitwa 'clinical obesity', basanga nta byo, bikitwa 'preclinical obesity,' bivuze ko umuntu afite ibyago by'ubuzima ariko nta ndwara iraboneka.

    Iyi nyito nshya yemejwe n'ibigo byita ku buzima bigera kuri 75, icyakora abantu bayivugaho cyane, bamwe bavuga ko abari mu cyiciro cya 'preclinical' bashobora guhura n'ibibazo byo kudahabwa ubuvuzi bakeneye.

    Abahanga mu by'ubuvuzi bagaragaza ko abo batabonyweho ibibazo batewe n'umubyibuho bagomba gukurikiranwa nk'abafite ibyago byo kugira ingaruka ku buzima, mu gihe ababibonyweho batangira kwitabwaho ari na bo bavugwa ko bafite umubyibuho ukabije.

    Byakomotse ku bushakashatsi bwakorewe mu bihugu 56 biri mu nzira y'amajyambere harimo n'u Rwanda, bukamurikwa muri PLOS Global Public Health ku wa 24 Nyakanga 2025.

    Bwerekanye ko gukoresha inyito ya 'clinical obesity' bizagabanya umubare w'abafatwaga nk'abafite umubyibuho ukabije kugeza ku kigero cya 50%.

    Aba bashakashatsi bagaragaza ko ari ingenzi gusobanura byimbitse icyo umubyibuho ukabije ari cyo kugira ngo amakuru babonye ahuzwe n'ibibazo bishobora kugera ku muntu, aho kugendera ku ngano y'ibilo n'uburebure gusa.

    Bagaragaza ko izi nyito nshya zizafasha mu kugaragaza abantu bakeneye ubufasha kurusha abandi.

    Ni ubushakashatsi bwifashishije amakuru y'abarenga ibihumbi 142 bo muri Afurika, Aziya, Amerika, u Burayi n'ahandi.

    Hitawe ku kureba ibilo umuntu afite, uburebure, umuzenguruko w'inda, umuvuduko w'amaraso, isukari umuntu afite mu mubiri n'ibindi byinshi.

    Rodrigo M. Carrillo-Larco wo muri Emory University yo muri Leta ya Georgia wayoboye ubushakashatsi yavuze ko bahisemo gukora ubushakashatsi kuko abantu bari bakeneye kumva ibintu kimwe ku bijyanye n'icyitwa umubyibuho ukabije, uburyo bwo gutangira imiti n'ibindi.

    Mu byabonywe ni uko hagaragaye ko umubyibuho ukabije mu bagabo ku rwego rw'igihugu wari uri hagati ya 1% mu bihugu nk'u Rwanda, Timor-Leste, Malawi, Ethiopia, Eritrea, na Cambodia kugeza kuri 29% mu bihugu nka Samoa, Ibirwa bya Cook na Tokelau.

    Ni mu gihe ku bagore umubyibuho ukabije wari munsi ya 1% mu bihugu bya Vietnam, Timor-Leste, u Rwanda, Ethiopia, Eritrea, na Cambodia, kugeza kuri rugero rwa 28% mu bihugu birimo Samoa na Tuvalu.

    Mu bagabo byagaragaye ko abarenga 10% bo mu bihugu 41 birimo 18 bya Afurika bafite umubyibuho ukabije utuma ingingo z'umubiri zidakora (clinical obesity) mu gihe 10% by'abagore bo mu bihugu 30 birimo 14 bya Afurika na bo bafite bene uwo mubyibuho.

    Ahagaragaye impinduka zikomeye mu bijyanye n'umubyibuho ukabije hashingiwe ku nyito nshya, ni muri Malawi. Hashingiwe ku bipimo bya BMI wari kuri 0,7% mu gihe hashingiwe ku bipimo bishyam wageze 0,2% ibingana n'igabanyuka rya 67,7%.

    Mu bagore bafite umubyibuho ukabije uteje ikibazo, u Rwanda rwagaragaje impinduka Rwanda biva kuri 2,7% ushingiye ku bipimo bya BMI, bigera kuri 1,3% ushingiye ku nyito nshya ya 'clinical obesity' ibingana n'igabanyuka rya 52,4%.

    Inyito nshya y'umubyibuho yatumye umubare w’abawufite bagabanyukaho 50% mu Rwanda n’ahandi


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/inyito-nshya-y-umubyibuho-yatumye-umubare-w-abawufite-bagabanyukaho-50-mu

  • Igihugu cyazaba icy'iminyafu – Minisitiri Nsengimana ku guhanisha abanyeshuri inkoni – #rwanda #RwOT

    Ibi yabigarutseho ubwo yari mu nama nyunguranabitekerezo n'abarimu bo mu mashuri y'uburezi bw'ibanze yibanda ku myigire n'imyigishirize, kuri uyu wa 31 Nyakanga 2025.

    Minisitiri Nsengimana ubwo yagarukaga ku barimu bifashisha akanyafu mu gucyebura abanyeshuri, yavuze ko ubwo buryo atari cyo gisubizo gikwiye, yibutsa abafite iyo myumvire kongera kwitekerezaho.

    Ati 'Akanyafu ntabwo ari cyo gisubizo, ntabwo umwarimu agomba guhora ahondagura. Nonese twese tujye twitwaza akanyafu umuntu wese agenda akubita uwo ahuye na we utakoze ibyo yagombaga gukora? Igihugu kizaba icy'iminyafu.'

    Yakomeje avuga ko hakwiriye kurebwa uburyo bwo gukemura ibibazo bitanyuze mu gukoresha inkoni ndetse agaragaza ko buhari.

    Ati 'Ibyo gutekereza ko ibintu byose bigomba kunyuzwa mu tunyafu ntabwo bishoboka kuko ntabwo ari ibintu umuntu yakubakiraho.'

    Minisitiri Nsengimana kandi yanagarutse ku myitwarire y'abarimu muri iyi minsi, akebura abafite imyitwarire idahwitse, abasaba kuyihinduka kugira ngo baheshe agaciro umwuga w'ubwarimu wubahwa na buri wese.

    Yavuze ko iyo umwarimu yitwaye nk'umubyeyi cyangwa umurezi wa nyawe abyubahirwa, agaragaza ko n'Igihugu na cyo cyumvise akamaro ka mwarimu kigashyira n'imbaraga mu guteza imbere uwo mwuga.

    Ati 'Abarimu bari bakwiye gushyiramo akabo bagakora igituma uyu mwuga urushaho guhabwa agaciro. Mwarimu abantu bubahaga bagatinya ntabwo wasangaga ari uw'ifata nabi, uburyo yifata ni cyo cyatumaga uvuga ngo ni mwarimu.'

    Minisitiri Nsengiyumva yavuze kandi ko nubwo hari abarimu babyubahiriza, hari n'abandi batabikora ahubwo ugasanga ibyo bakora bisubiza inyuma umwuga, abasaba ubwabo kwiha agaciro no gukeburana hagati yabo.

    Mu Rwanda hari abarimu barenga 120.000. Muri abo, abigisha mu mashuri y'ubumenyi rusange bagera ku 107.741 naho 18.106 bigisha muri TVET.

    Muri rusange abigisha mu mashuri y'inshuke ni 9.252 harimo abagore 7.238 n'abagabo 2.014, mu mashuri abanza ni 64.110 aho abagore ari 37.111 abagabo ari 26.999 mu gihe mu mashuri yisumbuye bose hamwe ari 34.379 harimo abagore 12.924 mu gihe abagabo ari 21.455.

    Minisitiri Nsengimana yavuze ko guhanisha inkoni atari byo bikosora umwana


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/igihugu-cyazaba-icy-iminyafu-minisitiri-nsengimana-ku-guhanisha-abanyeshuri

  • Impamvu umwarimu akora igeragezwa ry'umwaka – #rwanda #RwOT

    Ni ibisobanuro yatanze ubwo MINEDUC yari mu biganiro bigaruka ku guteza imbere uburezi byabaye ku wa 31 Nyakanga 2025.

    Itegeko rivuga ko umukozi wa Leta wese utangiye akazi, ageragezwa mu gihe cy'amezi atandatu, aho umuyobozi we wo mu rwego rwa mbere asuzuma imikorere ye ku bijyanye n'ubushobozi, imyitwarire n'imyifatire mu kazi.

    Igihe umukozi atangiye igerageza agomba kumenyeshwa mu nyandiko n'umuyobozi ubifitiye ububasha, inshingano ze n'ibyo asabwa kubahiriza.

    Umukozi wa Leta uri mu igeragezwa agira uburenganzira bw'ibanze nk'ubw'umukozi wa Leta warangije neza igeragezwa.

    Uwarangije igeragezwa mu butegetsi bwa Leta mu gihe cy'amezi atandatu nibura, ntiyongera kugeragezwa iyo atangiye akandi kazi gasa n'ako yakoraga.

    Iyo igihe cy'igeragezwa kirangiye rikagaragaza ko umukozi wa Leta ashoboye akazi, ahita ahabwa akazi abimenyeshejwe mu nyandiko n'umuyobozi ubifitiye ububasha.

    Mu burezi ho ntabwo ari uko bimeze kuko umwarimu ageragezwa umwaka.

    Minisitiri Nsengimana yavuze ko mu byerekeye uburezi, umwaka w'amashuri ari wo ugenderwaho, ungana n'amezi icyenda yo kwiga.

    Ati 'Iyo utangiye umwaka wa mbere ni bwo uba ugeragezwa, ureba uko ibintu bigenda. Iyo unarangije uwo mwaka uragenzurwa hakarebwa uko ibintu byagenze, ufashwa agafasha. Umwaka w'ishuri ni rwo rugero rw'ifatizo. Ni yo mpamvu ibintu tubibara mu mwaka w'ishuri.'

    Kugeza ubu mu Rwanda habarizwa abarimu barenga ibihumbi 120 barimo abigisha ubumenyi rusange n'abigisha imyuga n'ubumenyingiro.

    Itegeko rivuga ko iyo igeragezwa rigaragaje ko uwageragejwe adashoboye akazi, ahita asezererwa nta mpaka n'umuyobozi ubifitiye ububasha.

    Icyakora, umuyobozi ubifitiye ububasha ashobora gusubirishamo igeragezwa mu gihe kitarenze amezi atatu bitewe n'impamvu zigaragara kandi zisobanutse.

    Minisitiri w’Uburezi, Joseph Nsengimana yagaragaje impamvu mwarimu akora imenyereza ry’umwaka mu gihe abakozi ba leta ari amezi atandatu


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/impamvu-mwarimu-akora-igeragezwa-ry-umwaka-mu-gihe-abandi-bakozi-ba-leta

  • Rwamagana: Abajura bishe abazamu babiri, biba amakaziye 350 n'amafaranga – #rwanda #RwOT

    Ubu bujura bwabaye mu ijoro ryo ku wa 30 Nyakanga 2025, mu Mudugudu wa Mareba mu Kagari ka Nyarukombe mu Murenge wa Muyumbu mu Karere ka Rwamagana.

    Aba bajura bateye ahantu habiri baranguza ibyo kunywa, umucuruzi umwe bamutwaye amakaziye 150 n'amafaranga ibihumbi 600 Frw, undi bamutwara amakaziye 200 ndetse banasiga bishe abazamu babiri baharindaga barimo umusaza w'imyaka 72 n'undi mugabo w'imyaka 42.

    Umunyamabanga Nshingwabikorwa w'Umurenge wa Muyumbu, Muhamya Aman, yabwiye IGIHE ko ububiko bw'inzoga bwibwe ari bubiri buturanye ndetse ko n'abazamu babiri baburindaga bishwe.

    Ati 'Twabimenye mugitondo ahagana Saa Kumi n'Ebyiri ko abazamu babiri barara kuri Depot y'inzoga babishe, twahageze rero koko dusanga abo bagabo babiri bombi babishe. Umwe afite igikomere ku mutwe, ku gutwi no mu musaya, bigaragara ko hari ikintu bamukubise, undi nta gikomere afite.''

    Gitifu Muhamya yavuze ko imirambo bayijyanye ku bitaro bya Rwamagana kugira ngo ikorerwe isuzuma mbere yo kuyishyingura. Uyu muyobozi yasabye abaturage kurushaho kugira amakenga ku muntu wese babona aho batuye kandi bakabona batamusobanukiwe neza.

    Yavuze ko kandi bagiye gukaza amarondo kugira ngo bakumire ibyaha nk'ibi byicirwamo abantu, asaba abaturage kujya batangira amakuru ku gihe.
    Umuvugizi wa Polisi mu Ntara y'Iburasirazuba, SP Twizeyimana Hamduni, yabwiye IGIHE ko ubu bujura koko bwabaye ndetse inzego z'umutekano zahise zitangiza iperereza kugira ngo abakoze ubwo bwicanyi bamenyekane kandi babiryozwe.

    Áti 'Mugitondo cyo kuri uyu munsi tariki ya 31 Nyakanga twahawe amakuru ko hari abantu babiri bishwe, Polisi yagiyeyo isanga koko abo bantu bishwe hanabaye n'ubujura. RIB yahageze itangira iperereza andi makuru aramenyekana nyuma y'iperereza.''

    Ubuyobozi bwihanganishije imiryango yabuze ababo, kuri ubu inzego z'umutekano zikaba ziri ahabereye ubu bwicanyi ari na ko hari gukorwa iperereza.

    Abajura biciye abazamu babiri i Rwamagana


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/rwamagana-abajura-bishe-abazamu-babiri-biba-amakaziye-350-n-amafaranga

  • Ntabwo wavuga ngo ngiye kwigisha Icyongereza kandi nawe ucumbagira-Minisitiri Nsengimana – #rwanda #RwOT

    Minsitiri w'Uburezi Nsengimana Joseph, yagaragaje ko bitumvikana kubona umwarimu yigisha icyongereza nyamara na we acumbagira muri urwo rurimi, ko ari yo mpamvu batangije amahugurwa ku barimu badafite ubwo bumenyi ndetse bahabwa imyaka itatu yo kuba barumenye.

    Yabigarutseho ubwo yari mu nama nyunguranabitekerezo n'abarimu bo mu mashuri y'uburezi bw'ibanze yibanda ku myigire n'imyigishirize. Ni inama yabaye ku wa 31 Nyakanga 2025.

    Mu 2008 ni bwo hafashwe icyemezo cyo guhindura ururimi rukoreshwa mu kwigisha, biva mu Gifaransa biba Icyongereza.

    Mu 2011, kwigisha mu Cyongereza byemejwe ko bizajya bihera mu mwaka wa Kane w'amashuri abanza, abo mu myaka itatu ya mbere bakigishwa mu Kinyarwanda, gusa byaje kongera guhinduka mu 2019, hasubizwaho gahunda yo kwigisha mu Cyongereza kuva mu mwaka wa mbere w'amashuri abanza.

    Kuva iyo gahunda yatangira hashyizweho gahunda zo guhugura abarimu mu rurimi rw'Icyongereza nk'imwe mu nzira zafasha gutanga uburezi bufite ireme.

    Minisitiri Nsengimana yasobanuye ko ari yo mpamvu bakomeje amahugurwa ku barimu basanzwe ariko ko ku bashya mu kazi hazajya hinjira abazi Icyongereza.

    Ati 'Ku barimu bashya tuzajya tureba ko bageze kuri urwo rugero mbere y'uko bahabwa akazi. Abarimu basanzwe bakora bazahabwa amahugurwa kugira ngo ubwo bumenyi bugere kuri urwo rugero. Twabahaye imyaka itatu kugira ngo bigerweho. Ubu turi mu mwaka wa mbere. Nta muntu ubu uzirukanwa kugeza igihe imyaka itatu ishize.'

    Yatangaje ko abarezi bagomba kwigisha mu rurimi bafitiye ubumenyi, kuko iyo umwarimu atabufite bidindiza ireme ry'uburezi, ugasanga abana ni bo babigwamo.

    Yavuze ko kuba u Rwanda rwarahisemo kwigisha mu Cyongereza bisaba ko abarimu n'abayobozi b'amashuri baba bafite ubushobozi bwo gukora muri urwo rurimi bigishirizamo.

    Ati 'Ntabwo wavuga ngo ugiye kwigisha Icyongereza kandi nawe ucumbagira muri urwo rurimi. Ahubwo ni ugushaha uburyo wongera ubumenyi muri urwo rurimi kugira ngo ushobore kurwigishamo. Bitabaye ibyo na bya bindi wigishije ntibabifata. ugasanga abana ari bo babiguyemo.'

    Minisitiri Nsengimana yavuze ko mu minsi ishize hakozwe igenzura mu ku bayobozi b'ibigo by'amashuri harebwa ku bintu bitandukanye birimo no kureba urugero bariho mu Cyongereza, agaragaza ko nyuma yabwo hari abazakomeza akazi n'abazagahindurirwa.

    Mu gukemura ikibazo cy'abatazi Icyongereza, MINEDUC yagaragaje ko ubu hari kurebwa uburyo abanyeshuri barangiza mu mashuri nderabarezi bazajya bahita bajya mu mirimo ariko hitawe ku bumenyi bafite no mu Cyongereza.

    Ati 'Mbere wararangizaga ugakora n'ikindi kizamini kugira ngo ushyirwe mu mu bwarimu. Icyo kizamini ntabwo cyakorwaga hashyizwemo Icyongereza kiri kuri rwa rwego rwifuzwa. Ni yo mpamvu ubu mu barimu bose dufite usanga hari abagifite ubushobozi buke mu Cyongereza.'

    Yavuze ko nubwo abarimu benshi bahari ubu batari ku rwego rwifuzwa mu bumenyi bw'Icyongereza, bitavuze ko bagomba guhita birukanwa, ahubwo hari kurebwa uburyo bakongererwa ubushobozi.
    Raporo yerekana ibikorwa byo kuzamura ireme ry'imyigire n'imyigishirize mu Rwanda, igaragaza ko abarimu 4% ari bo bafite ubumeyi buhagije mu Cyongereza rwifashishwa mu kwigisha.

    Minisitiri w'Uburezi Joseph Nsengiyumva yagaragaje ko kugira ngo abarimu bashya binjizwe mu kazi hazajya habanza kurebwa ubumenyi bafite


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/ntabwo-wavuga-ngo-ngiye-kwigisha-icyongereza-kandi-nawe-ucumbagira-minisitiri

  • Huye: Polisi yataye muri yombi abakekwaho Ubujura no gutegera abantu mu nzira #rwanda #RwOT

    Kuri uyu wa 30 Nyakanga 2025, Polisi y'u Rwanda ikorera mu Karere ka Huye ku bufatanye n'inzego z'ibanze hamwe n'Abaturage bo mu Murenge wa Gishamvu na Ngoma, bafashe abasore icyenda(9). Abafashwe, bakekwaho ibikorwa bihungabanya umutekano w'Abaturage, aribyo; Ubujura butobora mazu, Gutega abantu bagenda bakabambura ibyabo n'ibindi.

    Umuvugizi wa Polisi y'u Rwanda mu Ntara y'Amajyepfo, CIP Hassan Kamanzi yabwiye intyoza.com ko gufatwa kw'aba bakekwaho ibyo bikorwa bibi bihungabanya Umutekano w'Abaturage byaturutse ku makuru yatanzwe n'abaturage, Polisi igategura umukwabo wo kubahiga kugira ngo bashyikirizwe amategeko bakurikiranwe.

    Avuga ko bimwe mu bikoresho bifashishaga muri ibyo bikorwa bigayitse bakoraga ari Intwaro Gakondo zirimo; Imihoro, Ibyuma, Amatindo n'ibindi.

    CIP Hassan, avuga ko Polisi y'u Rwanda ishimira abaturage ku ruhare bakomeje kuyigaragariza batanga amakuru neza kandi bakayatangira ku gihe, ibyo bikaba bifasha mu gukumira no kurwanya ibyaha n'ababikora.

    Mu butumwa bwa Polisi, CIP Hassan Kamanzi avuga ko Polisi y'u Rwanda itazihanganira uwo ariwe wese ukora ibinyuranije n'amategeko. Asaba buri wese gukora ibyemewe, ko kandi utazahinduka atazihanganirwa, azafatwa agashyikirizwa amategeko akamukanira urumukwiye.
    Aba basore bose uko ari icyenda, bagitabwa muri yombi bahise bajyanwa kuri Sitasiyo ya RIB iherereye mu Murenge wa Ngoma, aho iperereza ku byaha bakekwaho rikomeje kugira ngo hakorwe neza Dosiye bashyikirizwe Amategeko.
    Munyaneza Théogène

    Source : https://www.intyoza.com/2025/07/31/huye-polisi-yataye-muri-yombi-abakekwaho-ubujura-no-gutegera-abantu-mu-nzira/

  • Ntawe ukwiye kwishimira ko yigurira igitenge gusa- Guverineri Kayitesi ku batuye i Muhanga – #rwanda #RwOT

    Ibi yabitangaje ubwo yari mu nteko y'abaturage yabereye mu Kagari ka Ngaru, Umurenge wa Nyarusange, ho mu Karere ka Muhanga.

    Guverineri Kayitesi, yavuze ko imvugo y'umuturage ku isonga bitavuze gusa ko ari ubuyobozi bumureberera cyangwa ko ari ukuvuga ko umuturage asanga umuyobozi mu biro akamwakira neza gusa ngo bigarukire aho.

    Yasobanuye ko umuturage agomba kuba yariye kandi yizeye ko n'ejo azarya, n'iyo impeshyi y'amara amezi menshi abana be bakaba batakicwa n'inzara, abana barwara bakivuza, bakiga kandi bakiga neza.

    Ati 'Ntabwo ushobora gufunga amaboko ngo uyashyire mu mifuka, ngo hagire uzaza kugukura aho uri. Bisaba ko byibura nawe ugira icyo ukora kuko nta muntu n'umwe wavutse yanditsweho ko azakira cyangwa azakena, icyo tuba cyo kijyana n'amahitamo tuba twakoze kuko iyo ukuye amaboko mu mufuka ugakora n'Imana ibiguheramo umugisha.'

    'Kugira rero ngo umuturage abe ku isonga bisaba ko yishakamo imbaraga agakora, niba ari akarima gato ukagahinga neza ku gihe ndetse ukagashakira ifumbire, ugashaka imbuto nziza kugira ngo kazere neza uko kaba kangana kose. Gusa ariko, niba ubyukira ku gasantere ujya gushaka amakuru ntaho wagera kuko amakuru yo mu gasantere ntabwo ahemba.'

    Yabibukije ko hari abo bagurira amatungo bakayararana rimwe bagahita bayabagamo inyama bakazirya rimwe, avuga ko ari ingeso ibasubiza inyuma ukanasubiza inyuma iguhugu, asaba umuryango wose yaba umugabo n'umugore gukorera hamwe.

    Guverineri Kayitesi, yakomeje asaba abaturage kudatekereza ibintu biciriritse, ahubwo ko bakwiye gutekereza imishinga minini kuko uko wihaye intego nini ari na ko ukora cyane.

    Ati ''Uyu munsi nyuma y'imyaka 31 u Rwanda rubohowe, nta muntu ukwiye kuba yishimira ko yigurira igitenge cyangwa ngo abana bararya gusa, kandi Nyakubahwa Perezida wa Repubulika adusaba ko umuturage agomba gukira, urugo rw'umunyarwanda rukwiye kugira imibereho myiza, abana bakiga, bakarya neza kandi hakaba hanizewe ko nejo bazarya ndetse bakanivuza. Ibi bishoboka igihe wakoze cyane ukiha intego zihamye kandi ugakora cyane ngi uzigereho.'

    Guverineri Kayitesi, yanijeje abaturage ko Leta ibari hafi ngo ibaherekeze aho bagize ikibazo, kuko iterambere ry'abaturage ari yo nshingano ya leta.

    Ati ''Natwe turahari nk'ubuyobozi ngo ibindi byose mudusaba tubikore maze umuturage koko abe ku isonga.'

    Mu Ntara y'Amajyepfo habarurwa imiryango 63.386 iri mu rugendo rw'iterambere, rugamije kubazamurira ubushobozi babifashijwemo na Minisiteri y'Ubutegetsi bw'Igihugu (MINALOC), ibinyujije muri gahunda ya Gira Wigire ishyirwa mu bikorwa n'Ikigo Gishinzwe Guteza imbere Ibikorwa by'Iterambere mu Nzego z'Ibanze (LODA), bakabifashwamo n'Abajyanama b'Imibereho Myiza n'Iterambere (Para-social workers).

    Guverineri w’Intara y’Amajyepfo, Kayitesi Alice, yasabye abaturage gutekereza imishinga ikomeye iganisha ku iterambere


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/ntawe-ukwiye-kwishimira-ko-yigurura-igitenge-gusa-guverineri-kayitesi-ku-batuye

  • Umunyarwenya Nyaxo yatinyutse kuvuga ko arusha amafaranga Israel Mbonyi #rwanda #RwOT

    Umunyarwenya Kanyabugande Olivier umenyerewe kw'izina rya Nyaxo mu kiganiro giteye amatsiko yagiranye na Murindahabi Irene, Nyaxo yavuze ibintu byinshi bitunguranye benshi bamwibazagaho, avuga ko igitangaje cyane ari uko arusha amafaranga umuhanzi w'icyamamare wo mu ndirimbo zo kuramya no guhimbaza Imana, Israel Mbonyi ati: ' Burya wanamuhamagara ukamubaza'.

    Ibi byatangajwe mu gihe Nyaxo yari yasubizaga ku buryo abona abahanzi b'abanyarwanda ndetse n'uko yakira agaciro ke mu ruhando rw'imyidagaduro.

    Yagize ati: 'Ntabwo ndi umuhanzi w'indirimbo zo kuramya, ariko sinabura kuvuga ko mfite amafaranga aruta ayo Mbonyi afite. Ntabwo ari ukubeshya, ni ukuri guhari, muhamagare umubaze.'

    Ibi byakuruye impaka nyinshi ku mbuga nkoranyambaga aho bamwe bagaragaje ko ibyo yavuze bisa n'agasuzuguro, abandi bakamushyigikira bavuga ko ashobora kuba afite inkomoko y'umutungo utazwi na benshi. Hari n'ababifashe nk'uburyo bwo kwiyamamaza no gushaka kwibandwaho.

    Nubwo atigeze atanga ibimenyetso bifatika bigaragaza umutungo we ugereranije n'uw'uwundi muhanzi, amagambo ye yahise asakara henshi, bituma benshi bibaza niba koko amafaranga Nyaxo afite arenze ayo Mbonyi wubashywe cyane mu ndirimbo zo kuryamya no guhimbaza Imana.

    Nyaxo asoza yagize ati: 'Buri wese afite inzira ye, ariko sinemera ko abantu bandagaza abandi ngo ni uko baririmba indirimbo z'Imana, twe tugakora urwenya.'

    Source : https://kasukumedia.com/umunyarwenya-nyaxo-yatinyutse-kuvuga-ko-arusha-amafaranga-israel-mbonyi/

  • Bugesera: Hagiye kwifashishwa uburyo bushya mu kurandura igwingira mu bana – #rwanda #RwOT

    Ni gahunda yatangajwe kuwa ubwo NCDA yagaragazaga umushinga ugamije kurandura igwingira burundu rikigaragara mu bana bo mu Karere ka Bugesera.

    Biteganyijwe ko gahunda ya Bandebereho izakorerwa mu mirenge umunani ikigaragaramo igwingira muri 15 igize aka Karere.

    Umukozi wa NCDA ushinzwe kwita ku mikurire y'abana, Bikorimana Isaac, yavuze ko gahunda ya Bandebereho igamije gufasha ababyeyi bafite abana bagaragaraho imirire mibi kumenya gutegura amafunguro neza bifashishije bike bafite.

    Yakomeje agira ati 'Turashaka ko ababyeyi bafite abana bari mu mirire mibi babona ko bagenzi babo batayirwaje bakoresheje ubushobozi buke mu kwita ku bana bashobora gutsinda imirire mibi iganisha ku igwingira. Ubu buryo rero kandi tubwitezeho umusaruro mwiza buri Mudugudu tuzaba dufitemo ababyeyi bafashwa na babandi batarwaje imirire mibi ariko bari ku rwego rumwe.''

    Umuyobozi w'Akarere ka Bugesera wungirije ushinzwe imibereho myiza y'abaturage, Imanishimwe Yvette, yavuze ko iyi gahunda bayishimiye kuko izabafasha kwigisha ababyeyi kwita ku bana babo binyuze mu bandi babyeyi baturanye.

    Ati 'Ni igikorwa tubona ko kizatanga umusaruro mwiza kuko ni gahunda izajya ikorerwa ku Mudugudu, turasaba rero buri wese kugira uruhare rwe mu guteza imbere iyi gahunda ya Bandebereho.''

    NCDA igaragaza ko nibura abana bangana na 2% ari bo babona amata mu buryo buhoraho mu gihe abagera kuri 18% ari bo bashobora kurya inyama.

    Kuri ubu Akarere ka Bugesera kageze ku rugero rwa 26% mu kugabanya igwingira mu bana, nu gihe u Rwanda rwifuza ko igwingira rigabanyuka rikagera kuri 15% mu gihugu hose mu 2029.

    Umukozi wa NCDA, Bikorimana Isaac, yavuze ko gahunda ya Bandebereho izafasha ababyeyi bafite abana bagaragaraho imirire mibi kwigira kuri bagenzi babo

    Umuyobozi w'Akarere ka Bugesera wungirije ushinzwe imibereho myiza y’Abaturage, Imanishimwe Yvette , yavuze ko bifuza ko ikibazo cy'imirire mibi kikigaragara mu mirenge umunani gicika burundu


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/bugesera-hagiye-kwifashishwa-uburyo-bushya-mu-kurandura-igwingira-mu-bana

  • Rubavu: Ubuyobozi ntibuvuga rumwe n'abahinzi bagaburiye amatungo amashu yabuze isoko – #rwanda #RwOT

    Bamwe mu baturage bo mu mirenge ya Bugeshi, Mudende na Busasamana bavuze ko batewe agahinda no kuba barashoye byinshi mu buhinzi bw'imboga z'amashu, nyamara kuri ubu umusaruro bakaba barikuwugaburira amatungo kubera kuwuburira isoko.

    Umwe yagize ati 'Twahisemo kuyagaburira inka kubera ko yabuze isoko, none se ko utayarya ngo uyamare wenyine, warya amashu wahinze ukayamara?'

    Mugenzi we witwa Bigirimana yavuze ko bahinze bazi ko bazabona isoko ariko ubu kuko isoko ryabuze nta kindi bakoresha umusaruro uretse kuwuha amatungo.

    Ati 'Nta handi uba wayajyana kuko ni ibintu uba utahunika wenda ngo wabigira imbuto.'

    Ibi ntibabivugaho rumwe n'ubuyobozi bw'Akarere ka Rubavu, kuko bwo buvuga ko icyabaye ari uko ibiciro byagabanyutse ariko isoko ritabuze burundu.

    Umuyobozi w'Akarere ka Rubavu, Mulindwa Prosper yavuze ko ibyo kugaburira amatungo izo mboga babiboneye ku mbuga nkoranyambaga, yemeza ko nubwo 'hari ikibazo cy'ibiciro byagabanyutse ku masoko, ntituragera ku rwego rwo kubura isoko ry'imboga z'amashu.'

    Ati 'Twarakurikiranye dusanga abaturage bagurisha imboga nziza bakazipakira imodoka mu murima hagasigaramo izangiritse zitakwemera ku isoko ari na zo bagaburira amatungo.'

    Meya Mulindwa yavuze ko gufata umusaruro w'imboga z'amashu wasigaye mu murima bakawugaburira inka nta gihombo kirimo, kuko bagaruriza mu mata zikamwa.

    Uyu muyobozi yahamije ko nubwo inyungu yagabanyutse ariko ihari ndetse ko bakomeje gushaka amakuru mu bindi bice bitabashije kweza amashu abaho bakajya kugurira abaturage kandi ku giciro cyiza.

    Akarere ka Rubavu katangaje ko amashu ari kugaburirwa amatungo ari aba yasigaye mu murima yarangiritse

    Abaturage bavuga ko babuze ugura amashu yabo bahitamo kuyagaburira amatungo


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/akarere-ka-rubavu-ntikavuga-rumwe-n-abahinzi-ku-mashu-yaburiwe-isoko