Ni kimwe mu byaganiriweho ubwo hatangizwaga ihuriro ry'abagize inteko Ishinga Amategeko rishinzwe kwita ku gihangana n'ihindagurika ry'ibihe no kubungabunga ibidukikije.
Umujyanama mu bijyanye n'ibidukikije n'imihindagurikire y'ibihe muri Minisiteri y'Imari n'Igenamigambi, Sabiti Fred, yagaragaje ko u Rwanda rukomeje gushyira imbaraga mu kubungabunga ibidukikije n'ibikorwa byo guhangana n'ingaruka z'imihindagurikire y'ibihe.
Yagaragaje ko guhera mu 2009 hakozwe impinduka zikomeye mu bijyanye no gushyigikira imishinga ibungabunga ibidukikije n'ihangana n'ingaruka z'imihindagurikire y'ibihe.
Icyo gihe, igihugu cyashyiraga 0,4% by'ingengo y'imari y'igihugu muri iyo mishinga, mu 2013 bigera kuri 2,3%, mu 2021 bigera kuri 4,9% mu 2024 byageze kuri 8,3% naho muri uyu mwaka mushya w'ingengo y'imari bikazatwara agera kuri 8% ni ukuvuga arenga miliyari 600 Frw.
Ati 'Ingengo y'imari igenda izamuka umunsi ku wundi. Hari impamvu Minisiteri yabyitayeho, hari ibyo tubonama mu buhinzi, mu bikorwaremezo byangirika ndetse kubisana bikaba byatwara amafaranga menshi, ku buryo bikwiye kuba bigaragara ko byakabaye byaritaweho mbere no mu gihe cy'inyigo ngo dukore ikintu kiramba.'
Yavuze ko kuri ubu buri mushinga wose ubanza kunononsorwa ku bijyanye no kureba ko utazangiza ibidukikije no kunoza uburyo hagabanywa ibyago byaturuka ku mihindagurikire y'ibihe.
Yavuze kandi ko u Rwanda rwihaye gahunda yo gukusanya nibura miliyari 11 Frw azifashishwa mu myaka 10 mu bikorwa byo kubungabunga ibidukikije kandi 40% agaturuka ku ngengo y'imari y'igihugu, mu gihe 60% agomba kuzava mu baterankunga.
Imibare igaragazwa na Minisiteri yerekana ko guhera mu 2020 kugera muri Gicurasi 2025 hari hamaze gukusanywa miliyari 4,8 Frw. Muri yo 22% byavuye mu ngengo y'imari y'igihugu mu gihe abafatanyabikorwa bafite 78%.
Umuyobozi Uhagarariye Ihuriro ry'Inteko zishinga Amategeko rigira uruhare mu gushaka inkunga igamije gukoreshwa mu kugabanya ingaruka zituruka ku mihindagurikire y'ibihe, PCF, Eliza Cocksworth, yagaragaje ko abagize inteko bakwiye kugira uruhare muri ibyo bikorwa binyuze mu gutora no gushyiraho amategeko arengera ibidukikije.
Yagaragaje kandi ko bakwiye kugira uruhare rugaragara binyuze mu kwemeza ingengo y'imari yifashishwa muri ibyo bikorwa.
Visi Perezida wa Sena Ushinzwe Amategeko no Gukurikirana ibikorwa bya Guverinoma, Amb. Nyirahabimana Soline, yagaragaje ko abagize inteko bagomba kumva akamaro ko kurengera ibidukikije kuko ari ingenzi.
Ati 'Imiterere y'ibihe, ifite ingaruka ku mibereho y'umuntu. Umwuka duhumeka ushobora kuba mwiza, bitewe n'imiterere y'ibihe arimo cyangwa atuyemo. Igira kandi ingaruka ku bukungu bw'igihugu. Iyo habayeho imvura cyangwa izuba ryinshi, ubuhinzi n'ubworozi ntibitanga umusaruro uko bikwiye.'
Yagaragaje ko u Rwanda rwafashe ingamba zitandukanye zirimo guteza imbere ikoreshwa ry'ibinyabiziga byifashisha amashanyarazi, kongera amashyamba no kuyabungabunga, gukoresha ingufu zitangiza ibidukikije kuri bose n'ibindi bitandukanye.
Abatanze ibi biganiro ku ngaruka z’imihindagurikire y’ibihe
Ni igikorwa cyitabiriwe n’Abasenateri ndetse n’Abadepite
Visi Perezida wa Sena Ushinzwe Amategeko no Gukurikirana ibikorwa bya Guverinoma, Amb. Nyirahabimana Soline, yagaragaje ko abagize Inteko ishinga Amategeko bagomba kumva akamaro ko kurengera ibidukikije
Byatangarijwe mu kiganiro n'abanyamakuru cyabaye ku wa 29 Nyakanga 2025, aho ubuyobozi bw'Akarere ka Kamonyi bwavuze ko bugiye gukora umuhanda uva i Gacurabwenge ku muhanda munini wa kaburimbo Kigali-Huye, werekeza ku Bitaro bya Remera Rukoma.
Umuyobozi w'Akarere ka Kamonyi Wungurije ushinzwe Iterambere ry'Ubukungu, Niyongira Uzziel, yavuze ko inyigo yo kubaka uyu muhanda yarangiye igisagaye ari ukubona ingengo y'imari ngo ukorwe.
Ati 'Ubu inyigo yararangiye, igisigaye ni ugushaka aho tuvana ingengo y'imari.'
Visi Meya Niyongira, yavuze ko amafaranga yo kuwukora azatangwa n'Akarere ka Kamonyi, yongeraho ko bagitekereza niba wazakorwa nka kaburimbo ikomeye cyangwa se kaburimbo iciriritse, ndetse ko aya mafaranga ashobora kwiyongera ikorwa ry'umuhanda ritangiye.
Ni ibyatangajwe na Meya wa Gakenke, Mukandayisenga Véstine, ubwo yaganirizaga abakozi b'Inteko y'Umuco ndetse n'abanyamakuru, ubwo bari mu gikorwa cyo kuzenguruka ahantu hatandukanye habumbatiye amateka y'Umuganura, ku wa 31 Nyakanga 2025.
Ahavugwa cyane muri Gakenke, ni umusozi wa Huro, uri mu Mudugudu wa Huro, Akagari ka Huro, Umurenge wa Muhondo, kera hakaba harahoze ari u Bumbogo.
Aka gace ka Huro, amateka agaragaza ko wari umurwa w'abanyamihango b'Umuganura bitwaga Abiru bo kwa Myaka, bari bashinzwe ibikorwa byo gutegura imbuto nkuru ari zo amasaka n'uburo.
Aha i Huro hahurizwaga imbuto zarobanuwe neza kandi zizira icyasha zikoherezwa ibwami gukoreshwa mu muhango w'Umuganura, ari naho havuye imvugo yogeye mu Rwanda igira iti 'Ihuriro ni i Huro', bashaka kuvuga ko imbuto n'abazijyanye bazahurira i Huro.
Mudahinyuka Paulin w'imyaka 78, uri mu basaza batuye i Huro, yavuze ko mu gihe cyo gutoranya imbuto babyitagaho kandi nta mugore wari wemerewe gukora mu mbuto ngo atayanduza bitewe no gutinya ko yazakoramo ari mu gihe cy'imihango abakera bafataga nk'igihe cyanduye.
Mudahinyuka, yakomeje avuga ko Umwami yazaga ari kumwe n'umuganuza mukuru bagashyira intoki mu gitenga (ikibo kinini), cyuzuye imbuto maze zigasesekara ku butaka, ubwo 'umwami akaba atanze imbuto kuko isesekaye ku butaka bw'u Rwanda.'
Kimwe mu bimenyetso by'amateka bikigaragara i Huro ni Ivubiro ryahashyizwe n'umuvubyi witwaga Minyaruko ya Nyamikenke wari umutware w'u Busigi mu kinyejana cya 16, abisabwe n'Umwami Ruganzu II Ndori, n'uyu munsi hakaba hakiri ikibinsi kiri mu gihuru kirimo amazi.
Iri vubiro ryifashishwaga n'Abiru b'abahinzi bo kwa Myaka bapima imvura, kugira ngo niba izagwira igihe cyangwa izatinda, maze babona izatinda bakihutira kumenyesha umwami, nawe agashaka uko ayivubisha vuba.
Mu kurushaho gusigasira aya mateka, Umuyobozi w'Akarere ka Gakenke Mukandayisenga Véstine, yavuze ko mu minsi ya vuba bagiye guha ingurane y'ubutaka umuturage ufite isambu irimo aya mateka kugira ngo babashe kuyabungabunga.
Inteko y'Umuco ivuga ko mu bushakashatsi yakoze, bwagaragaje ko mu Rwanda hari ahantu ndangamurage 530 hakaba hagomba gushyirwaho ibyapa biharanga no gukomeza kuhabungabunga, bigizwemo uruhare n'inzego zitandukanye.
Ibindi bice by'amateka biri muri Gakenke birimo Umusozi wa Kabuye ahari Iriba rya Nyirarucyaba n'ubuvumo bw'Umwami, hari kandi i Mbirima na Matovu mu Murenge wa Coko, ahari amateka y'abami, Ibuye rya Bajyejye, riri muri santere ya Gakenke n'ahandi.
I Huro habumbatiye amateka y’Umuganura mu Rwanda, kuva mu kinyejana cya 16
Iki ni ikibindi gitabye mu butaka, ahari ivubiro ryifashishwaga mu iteganyagihe bareba ko imvura izagwira igihe
Intebe y’Inteko Yungirije, Uwiringiyimana Jean Claude, yavuze ko bamaze kubarura ahantu 530 mu gihugu hafite amateka akwiye kubungabungwa
Meya w’Akarere ka Gakenke, Mukandayisenga Véstine, yavuze ko batazatezuka mu kurinda amateka agaragara i Huro n’ahandi
Ibi REB yabitangaje ubwo Minisiteri y'Uburezi yari mu biganiro bigaruka ku guteza imbere uburezi byabaye ku wa 31 Nyakanga 2025.
Ni abarimu bongewe mu mashuri ubwo mu mwaka wa 2020 hongerwaga ibyumba by'amashuri abarimu bize uburezi bakaba bake, bityo hakitabazwa abatarize ubwarimu.
Umuyobozi w'Ishami rishinzwe Iterambere n'Imicungire y'Abarimu, mu Kigo cy'Igihugu gishinzwe Uburezi bw'Ibanze, REB, Mugenzi Léo, yasobanuye ko icyemezo cyafashwe nyuma yo kubona ko abize uburezi badahagije bityo bakongeramo n'abandi bafite ubumenyi ariko batize ubwarimu.
Ati 'Guverinoma y'u Rwanda yatangije gahunda yo kongera ibyumba by'amashuri hubakwa ibirenga ibihumbi 22 noneho nyuma haza kugaragara ikibazo cy'abarimu bake bize uburezi, nibwo twasabye n'abandi bafite ubumenyi ariko batabwize kuza, bituma bagera ku bihumbi 26 bigisha mu mashuri y'inshuke n'abanza.'
Mugenzi yakomeje avuga ko muri gahunda ya Minisiteri y'Uburezi yo kugabanya umubare w'abigisha mu mashuri y'inshuke n'abanza batarize uburezi, batangiye urugendo rwo gutanga amahugurwa yashyiriweho abo barimu, agaragaza ko mu bihumbi 26, abarenga ibihumbi 12 bamaze kuyahabwa.
Ati 'Abo barimu bose twabashyiriyeho uburyo bw'amahugurwa aho mu cyiciro cya mbere tumaze guhugura abarenga ibihumbi 12 kandi bitarenze muri Nzeri 2025, bazaba bamaze guhabwa impamyabushobozi nk'abantu bize uburezi.'
Agaruka ku hantu bakura abarimu bigisha, Mugenzi yasobanuye ko baturuka mu mashuri atandukanye y'inderabarezi TTS, abafite ubumenyi bwihariye mu kwigisha amashuri y'inshuke n'abanza, n'abaturutse muri Kaminuza zitandukanye zigisha uburezi aho bigisha mu mashuri yisumbuye.
Iyo bamaze kwakirwa bose bakoreshwa ikizamini binyuze mu ikoranabuhanga kugira ngo harebwe ubumenyi bazanye mu kazi, nyuma abatsinze bagatangira gushyirwa mu myanya bitewe n'amanota babonye ndetse n'imyanya ikeneye abarimu.
Muri rusange mu Rwanda habarirwa abarimu bigisha mu mashuri y'inshuke 9.252 harimo abagore 7.238 n'abagabo 2.014. Mu mashuri abanza ni 64.110 aho abagore ari 37.111 naho abagabo ni 26.999.
Mugenzi yavuze ko mu barimu ibihumbi 26 batize uburezi, abarenga ibihumbi 12 bamaze guhugurwa
Paris Saint-Germain iri hafi kurangiza amasezerano yo gusinyisha myugariro w'Umunya-Ukraine, Ilya Zabarnyi, wakiniraga ikipe ya AFC Bournemouth yo mu Bwongereza.
Nk'uko amakuru abitangaza, ibiganiro hagati y'impande zombi yaba PSG na Bournemouth byamaze kugera ku rwego rushimishije, hasigaye gusa kunoza bimwe mu bice by'amasezerano kugira ngo byose bijye mu buryo.
Zabarnyi, umukinnyi w'imyaka 22 y'amavuko, yahiswemo na Paris Saint-Germain kuva mu kwezi kwa Gicurasi 2025, ndetse impande zombi zari zaramaze kumvikana ku masezerano y'imyaka itanu azamara mu murwa mukuru w'u Bufaransa.
Ibyo bisobanuye ko PSG yamwifuzaga kuva kera, ikaba yari irimo gukurikirana uko yitwara muri shampiyona y'u Bwongereza.
Uyu mukinnyi wari warigaragaje cyane mu gikombe cy'isi giheruka ndetse no muri Premier League, aje kongera imbaraga mu bwugarizi bwa PSG, cyane cyane nyuma y'uko bivugwa ko hari abakinnyi bashobora kwerekeza ahandi. Ilya Zabarnyi azaba ahanganye no gushimangira umwanya we mu ikipe ya mbere, ahangana n'abandi banyamwuga nka Marquinhos na Lucas Hernández.
Amakuru yizewe avuga ko Zabarnyi ashobora kwerekanwa ku mugaragaro nk'umukinnyi mushya wa PSG mu mpera z'icyumweru gitaha, nibaramuka barangije utuntu ducye dusigaye. Ibi ni bimwe mu mashyirahamwe PSG ishobora gutuma yongera guhatanira Champions League mu buryo bukomeye.
Ikipe Paris Saint-Germain vuba aha irasinyisha myugariro Ilya Zabarnyi
Tottenham Hotspur yemeye kugura umukinnyi wo hagati João Palhinha avuye muri Bayern Munich mu buryo bw'inguzanyo y'igihe kirekire, mu masezerano yihariye afite uburyo bwo kugura burundu mu mpeshyi ya 2026. Nk'uko amakuru yizewe abivuga.
Tottenham ifite amahitamo yo kugura Palhinha ku giciro cya miliyoni 30 z'amayero, ariko si itegeko ko izabikora ni ubushake bwayo, bitewe n'uko azitwara mu gihe azaba ari mu ikipe ya Hotspur ku masezerano y'inguzanyo.
Iyi nguzanyo yemejwe nyuma y'ubutumwa bwa nyuma bwemejwe na Bayern Munich, igaragaza ko bemeye gutandukana na João Palhinha, nyuma y'uko uyu mukinnyi atabashije kubona umwanya uhagije wo gukina nk'uko yabiteganyaga ubwo yageraga mu Budage. Tottenham ni yo izajya imwishyura umushahara we wose mu gihe azaba ari i Londres.
Ubu João Palhinha agiye gukora isuzuma ry'ubuzima mbere y'uko asinya ku mugaragaro, aho biteganyijwe ko byose bizaba birangiye mu minsi mike iri imbere.
Naramuka atsinze iryo suzumwa, azahita yemezwa nk'umukinnyi mushya wa Tottenham, agashyirwa mu ikipe y'umutoza Thomas Frank, ishaka kongeramo imbaraga hagati mu kibuga mbere y'uko isoko ry'igurisha n'igurishwa risozwa.
Palhinha, wahoze akinira Fulham mbere yo kujya muri Bayern, azagaruka mu gihugu cya Angleterre azwiho gukinira n'umutima, kuguma ku mupira no gukina neza hagati mu kibuga. Tottenham yo yizera ko azabafasha kongera guhangana ku rwego rwo hejuru muri Premier League no mu mikino mpuzamahanga.
João Palhinha yerekeje muri Tottenham ku masezerano y'inguzanyo
Mutuyimana, avuga ko mbere y'uko ibi byose biba hari umuturanyi we w'aho ari gushyira ibikorwa wamuhamagaye ku itariki 10 Kamena 2025 bagahura akamubwira ko Akarere kagiye kumuhagarika kubaka.
Uyu muturanyi, nyuma ngo yaje guhuza Mutuyimana Francois na Meya w'Akarere kuri Terefone ye ngendanwa, Meya ngo amubwira ko yashakishije uwo mushoramari waje gukorera muri Kamonyi, ashaka muri Muhanga na Ruhango ariko akaba yasanze atamuzi, aramubaza ati' Wowe waturutse hehe?, aramusubiza ati' Ndi Umunyarwanda, naturutse i Kigali naje gukorera hano umushinga w'Amashuri'.
Akomeza avuga ko Meya yamubwiye ko aza kumuvugisha, bucyeye ahagamagarwa n'Umukozi mu Karere ka Kamonyi ushinzwe One Stop Center(OSC-Ibiro by'Ubutaka), amubwira ko baje kumuhagarika.
Mutuyimana Francois, avuga ko nyuma haje itsinda rigizwe n'abakozi b'Akarere bakora mu biro by'Ubutaka ndetse n'Umukozi w'Umurenge wa Gacurabwenge ushinzwe iby'Ubutaka, bamusaba guhagarara ndetse bamubwira ko bazi ko ibyangombwa byo kubaka abifite ariko ko asabwa kuza ku karere bakamugira inama.
Avuga ko bucyeye, yagiye ku Karere mu biro by'Ubutaka akabwirwa n'umukozi ubishinzwe ko abizi neza ko ibyangombwa nta nakimwe aburamo ariko ko agenda akavugana na Meya.
Uko inyubako n'aha hantu bigaragara mu gihe byari kuzaba byuzuye.
Ati' Meya nagiye kumureba, ngezeyo arambwira ngo hariya hantu harimo ikibazo cy'Ikorosi ngo ryazahitana abanyeshuri, ndamubwira nti ese Nyakubahwa Meya, hariya hantu ko mwaduhaye icyangombwa, akarera ka kaza kagasura, hakaza RDB igasura, hakaza RTDAâ¦, uyu mwanya nibwo mubonye ko hariya hantu hatemerewe kuba hakubakwa'?.
Mu kiganiro ubuyobozi bw'Akarere ka Kamonyi buherutse kugirana n'Itangazamakuru ku wa 29 Nyakanga 2025, umwe mu banyamakuru yabajije ibyo guhagarika uyu mushoramari kuzamura ibyumba by'amashuri mu gihe Akarere gataka ko gafite ubucucike mu mashuri.
Dr Nahayo Sylvere/Meya wa Kamonyi, yari mu kiganiro n'Itangazamakuru.
Meya mu gusubiza iki kibazo cyanatinzweho, nubwo atashakaga kwemera neza ko mu byateye iki kibazo harimo n'ikibazo cy'Ikorosi rivugwa, aho rimwe yasaga n'ugaragaza ko naryo rihari ubundi akirinda kurivugaho cyane ariko uko abanyamakuru batinze babaza kuri iki kibazo, yageze aho avuga ko icyemezo cyo ku muhagarika cyatewe n'uko hari ibyo umushoramari atubahirije birimo kuba ngo yaramaze kubaka Fondasiyo ntabanze kujya ku karere gusaba ko baza ku musura mbere y'uko azamura inyubako nyirizina.
Mutuyimana Francois, avuga ko kuri we yagiriwe akarengane n'ubuyobozi bw'Akarere ka Kamonyi ndetse bukaba bumugushije mu gihombo babishaka. Avuga ko yari yasabye Inguzanyo muri Banki y'amafaranga asaga Miliyoni 200 ashaka kubaka ishuri yumvaga ko rizatangirana n'uyu mwaka w'Amashuri uzatangira muri Nzeri ariko byose ngo bigiye hasi. Ati' Iyi si imiyoborere'. Akomeza avuga ko inzira asigaranye ari ugutakambira Perezida wa Repubulika cyangwa se akagana Inkiko akareba ko yarenganurwa.
Ibi yabigarutseho kuri uyu wa 31 Nyakanga 2025, mu gikorwa cyo gusoza amahugurwa y'ibanze ku banyeshuri 115 mu Ishuri Rikuru rya Polisi mu Karere ka Musanze (National Police College).
Uyu muhango witabiriwe n'abayobozi batandukanye baturutse mu nzego zirimo izishinzwe umutekano. Aya mahugurwa yari amaze amezi atandatu, aho yitabiriwe n'abagenzacyaha ba RIB 50, abapolisi 54, abasirikare batanu, abashinzwe Igorora batanu n'abashinzwe umutekano n'iperereza batanu.
Mu ijambo yagejeje kuri aba bashinzwe umutekano basoje amahugurwa, yababwiye ko uko ibihe bigenda bihinduka ari nako ibyaha bigenda byiyongera kandi bihindura isura.
Yagize ati “Nk'uko mubizi rero igihe turimo biragaragara ko ibyaha byateye bihinduye isura, cyane ko hari ibyo twari tumenyereye by'ubujura, gukomeretsa, gusambanya abana, gucuruza ibiyobyabwenge ariko ibyo byose twari tumaze kumenya uburyo ibyo byaha bigenzwa ndetse n'uburyo dushobora kubikumira.'
Yakomeje ati “Biragoye kugenza ibyaha by'ubwenge bukorano (Artificial Intelligence) kubera ko bisaba ubundi buhanga kandi ndizera ko ibyo mwagiye mwiga bizabafasha. Ariko ndabasaba ko mukwiriye gukomeza mwiyungura ubumenyi mu ikoranabuhanga kubera ko ririhuta nta mwanya rifite wo gutegereza abatihugura.'
Umuyobozi w'Ishuri Rikuru rya Polisi, Commissioner of Police (CP) Rafiki Mujiji yashimiye abasoje aya mahugurwa ndetse anabasaba kuzarangwa n'ubunyamwuga.
Ati “Muzahorane ubunyangamugayo mu kazi kanyu, gukunda igihugu, umutima w'ubwitange mu byo mukora, gukunda no gukoresha ukuri muri byose, gukora umurimo unoze ndetse n'ibindi kandi turabasaba kubizirikana kubera ko mutabikoze uko aya mezi atandatu mumaze aha yaba abaye imfabusa.'
Umwe mu barangije amahugurwa, Emmy Kamanzi, yavuze ko amasomo basoje agiye kubafasha gukora akazi kabo neza.
Ati “Agiye kudufasha mu kazi kacu ka buri munsi mu gukora kinyamwuga nk'abagenzacyaha dukora dosiye zifite ireme dore ko twize ko iyo ikoze neza, ari uburyo bwiza bwo kurinda ibyaha. Kugira imyitwarire ikwiriye, turangwa n'ubunyangamugayo ndetse no kudatwarwa n'amarangamutima igihe turi mu kazi tugakora icyo amategeko ateganya, ibyo byose batwigishije ko dukwiriye kubikora dushyira umuturage ku isonga.'
Ni ku nshuro ya munani Urwego rw'Igihugu rw'Ubugenzacyaha ruteguye amahugurwa y'ibanze y'ubugenzacyaha agenewe abinjiye mu mwuga w'ubugenzacyaha.
Minisitiri w'Ubutabera akaba n'Intumwa Nkuru ya Leta, Dr. Ugirashebuja Emmanuel, yasabye abagenzacyaha bashya basoje amahugurwa gukomeza kurwanya ibyaha by'ikoranabuhanga
Minisitiri Ugirashebuja yakiriye indahiro z'abagenzacyaha 35 mu barangije amahugurwa
Abagenzacyaha bashya basabwe kujya barushaho kwihugura mu kazi kabo ka buri munsi
Abitabiriye uyu muhango ubwo bari bakurikiye impanuro zatanzwe
Abitabiriye uyu muhango ubwo bari bakurikiye impanuro zatanzwe
Comesa Yellow Card ni ubwishingizi bw'ibinyabiziga bukoreshwa mu bihugu 13 byose bihuriye muri uyu muryango ari byo, u Burundi, Djibouti, RDC , Eritrea, Ethiopia, Kenya, Malawi, Sudani, Tanzania, Uganda, Zambia, Zimbabwe n'u Rwanda.
Nk'uko bisanzwe, buri mushoferi w'imodoka aba afite ubwishingizi, ariko ikibazo kibaho ni uko aba abufite mu gihugu cye, bugatakaza agaciro mu kindi gihugu. Aha ni ho havuye igitekerezo cyo gushyiraho Comesa Yellow Card.
Ubukoresha abasha kugenda mu bihugu byose byo muri uyu muryango adasabwe ko atanga ubundi bwishingizi kuko aba abufite, ndetse n'igihe yagirira ikibazo mu kindi gihugu, abasha kwishyurwa.
Kwishyurwa bikorwa n'ikigo cy'ubwishingizi gihagarariye Comesa Yellow Card muri bya bihugu bigize Comesa. Mu Rwanda, icyo kigo ni Sonarwa General.
Mu rwego rwo gukomeza kurinda umutekano wa Comesa Yellow Card, hatangijwe uburyo bwo gukoresha ikoranabuhanga mu rwego rwo kunoza imikorere yayo.
Ku wa 30 Nyakanga 2025, nibwo Ikigo cy'Ubwishingizi cya Sonarwa General ihagarariye Comesa Yellow Card mu Rwanda yamuritse ikoranabuhanga rizajya ryifashishwa mu kugenzura ko ibinyabiziga byo muri uyu muryango bifite ubwishingizi bwujuje ubuziranenge, ni ukuvuga ngo butarengeje igihe n'ibindi.
Umuyobozi Mukuru wa Sonarwa General Insurance, Kamanzi Charlotte, yavuze ko uburyo bushya bw'ikoranabuhanga bwafunguwe, bugiye kujya bwifashishwa mu kumenya neza uko imodoka zaje mu Rwanda zifite ubwishingizi bwujuje ubuziranenge.
Ati 'Bazajya bakoresha telefoni kandi ntabwo ari ngombwa ko umuntu aba afite interineti kubera ko bazajya bakanda *801*50# bakurikize amabwiriza, kugeza babonye ko ubwishingizi imodoka igaragaza ari bwo bwujuje ibisabwa.'
Umuyobozi Mukuru w'Akanama k'Ibiro by'Ubunyamabanga bwa Comesa, yavuze ko ikoranabuhanga rije ari igisubizo cyiza mu kugenzura ko ubwishingizi bw'ibinyabiziga byo muri uyu muryango byujuje ibisabwa.
Yakomeje avuga ko akandi kamaro nyamukuru k'iri koranabuhanga ari ukugabanya ibyangombwa by'ibihimbano byakunze kugaragara.
Umuyobozi ushinzwe Ubucuruzi n'Ishoramari muri Minisiteri y'Ubucuruzi n'Inganda, Hategekimana Ntawebasa Doreen, yavuze ko iri koranabuhanga rizafasha no gukomeza ubuhahirane n'imikoranire hagati y'ibihugu byo muri Comesa.
Mu myaka 50 ishize, Ikigo cy'Ubwishingizi cya SONARWA General Insurance Company Ltd, kimaze kuba kuba umufatanyabikorwa wizewe no kuba indashyikirwa mu mitangire ya serivisi.
Comesa ni Umuryango w'Isoko Rusange ry'Ibihugu bya Afurika y'Iburasirazuba n'Amajyepfo watangiye mu 1994 gusa u Rwanda rwawugiyemo mu 2004.
Ibihugu biwurimo ni u Burundi, u Rwanda, Comores, Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, Djibouti, Misiri, Eritrea, Ethiopia, Kenya, Libya, Madagascar, Malawi, Ibirwa bya Maurice, Seychelles, Sudani, Eswatini, Uganda, Zambia na Zimbabwe.
Abayobozi batandukanye bitabiriye igikorwa cyo kumurika iri koranabuhanga
Abitabiriye iki gikorwa bari bishimiye ikoranabuhanga rigiye kubafasha mu kugenzura ko ubwishingizi bw’ibinyabiziga byujuje ubuziranenge
Umuyobozi Mukuru wa Sonarwa General Insurance, Kamanzi Charlotte, yavuze ko uburyo bushya bw'ikoranabuhanga bwafunguwe bugiye kujya bwifashishwa mu kumenya neza y'uko imodoka zaje mu Rwanda zifite ubwishingizi bwujuje ubuziranenge
Urugwiro rwari rwose hagati y’abayobozi bitabiriye iki gikorwa