Minisitiri w'Imari n'Igenamigambi w'u Rwanda, Yusuf Murangwa, yatangaje ko imirimo yo kubaka Ikibuga Mpuzamahanga cy'Indege cy'i Bugesera ikomeje uko biteganyijwe, kikazuzura mu mpera za 2027 cyangwa mu ntangiriro za 2028 kuko Guverinoma ikomeje gushyira imbaraga mu kwihutisha imirimo yacyo.
Murangwa yabigarutseho ku wa 6 Ukwakira 2026, mu kiganiro yagiranye n'abanyamakuru nyuma y'uko u Rwanda n'Ikigega Mpuzamahanga cy'Imari (IMF) ubwo hasozwaga isuzuma rya mbere rya gahunda y'inguzanyo izwi nka Extended Credit Facility.
Murangwa yagize ati 'Umushinga ukomeje uko biteganyijwe,' yongeraho ko itsinda rya IMF ryasuye ahubakwa iki kibuga mu ruzinduko riherutse kugirira mu Rwanda.
Biteganyijwe ko imirimo yo kubaka izihuta cyane mu mwaka w'ingengo y'imari wa 2026/27.
Imihigo ya Minisiteri y'Ibikorwaremezo igaragaza ko umwaka w'ingengo y'imari watangiye imirimo igeze kuri 14,48%, bikaba hateganyijwe ko izagera kuri 75,4% bitarenze Kamena 2027.
Abayobozi baratangaje gahunda yo kongera umuvuduko mu mirimo yo kucyubaka, hashyirwaho ibyiciro bibiri by'abakozi basimburana amanywa n'ijoro kugira ngo iyo ntego igerweho.
Ikibuga kirimo kubakwa gifite umuhanda indege zihagurukiraho zikanawugwaho ufite uburebure bwa metero 4200. Mu cyiciro cya mbere, cyateganyijwe kwakira abagenzi bagera kuri miliyoni zirindwi n'imizigo ingana na toni ibihumbi 150 ku mwaka.
Icyiciro cya kabiri giteganyijwe kurangira mu 2032, kizongera ubushobozi bwo kwakira abagenzi ku mwaka bugere kuri miliyoni 14.
Iki kibuga kirimo kubakwa nk'umushinga ukomeye wo kwagura ibikorwaremezo by'u Rwanda mu bwikorezi bwo mu kirere.
Biteganyijwe ko kizongera ubushobozi bw'igihugu bwo kwakira abagenzi n'imizigo, mu gihe Guverinoma igamije gushimangira intego yo kugira u Rwanda igicumbi cy'ubwikorezi n'ubucuruzi mu karere.
Umushinga uteganyijwe gutwara hafi miliyari ebyiri z'Amadolari ya Amerika, Qatar Airways ikaba ifite imigabane ingana na 60% muri uwo mushinga w'ikibuga cy'indege.
Ubwubatsi bw'ikibuga burajyana kandi n'imirimo yo kubaka umuhanda uzagihuza n'indi mihanda.
Biteganyijwe ko uwo muhanda ugera ku kibuga uzaba ugeze kuri 50% mu mwaka w'ingengo y'imari wa 2026/27, aho wagenewe amafaranga arenga miliyari 3,26 Frw muri iyi ngengo y'imari.
Ayo mafaranga azakoreshwa mu bikorwa birimo kwishyura ingurane, imirimo yo kubaka n'inyigo z'uburyo buteganyijwe bwo kwishyuza abakoresha umuhanda.
Murangwa yavuze ko icyo kibuga kiri mu mishinga y'ishoramari izatanga inyungu mu bukungu, zishobora gufasha u Rwanda kwishyura inguzanyo rwafashe zo guteza imbere igihugu.
Yavuze ko uburyo u Rwanda rukoresha mu gufata inguzanyo bushingiye ku gushora imari mu mishinga no mu nzego zishobora kongera umusaruro w'ubukungu, zikanatanga amafaranga ahagije yo kwishyura imyenda mu gihe kizaza.
Murangwa ati 'Ku nguzanyo zitangwa mu buryo buhendutse, twubaka ibikorwaremezo, bigatanga umusaruro, kandi amafaranga byinjiza akarenga ikiguzi cyo kwishyura inguzanyo.'
Yongeyeho ko Guverinoma itazashingira cyane cyane ku kongera imisoro kugira ngo yishyure inguzanyo zayo, ahubwo izashingira ku bukungu burushaho gutanga umusaruro, bushobora kubyara amafaranga akenewe igihe cyo kwishyura nikigera.
IMF yasabye ko hakongerwa imbaraga mu gukusanya amafaranga yinjira mu gihugu, kandi hakarushaho gushishoza mu gushyira ku murongo ibyihutirwa mu ishoramari ry'ibikorwaremezo riterwa inkunga n'amafaranga aturuka hanze, mu rwego rwo gukomeza kubungabunga ubushobozi bw'u Rwanda bwo gucunga imari ya Leta mu buryo burambye.
Yasabye kandi gukomeza kugabanya icyuho hagati y'amafaranga Leta yinjiza n'ayo ikoresha, ariko hakabungabungwa amafaranga agenewe imibereho myiza n'ibindi bikorwa by'ingenzi.
Murangwa yashimangiye ko kugabanya icyo cyuho bidasobanura guhagarika imishinga ikomeye y'iterambere, ahubwo ko umuvuduko w'ishoramari uzahuzwa n'amafaranga ahari n'inyungu ziteganyijwe.
Abajijwe niba u Rwanda rushobora kugabanya umuvuduko w'imishinga kubera ko kubona amafaranga yo hanze birushaho kugorana, yagize ati 'Ni ikibazo cyo guhuza umuvuduko n'ubushobozi buhari, si uguhagarika.'
U Rwanda n'itsinda ry'abakozi ba IMF byageze ku bwumvikane ku isuzuma rya mbere rya gahunda y'inguzanyo izwi nka Extended Credit Facility, nyuma y'uko Guverinoma igeze ku ntego zose z'iyo gahunda zishobora gusuzumwa zari ziteganyijwe kugerwaho mu mpera za Kamena 2026.
Nyuma y'uko Inama y'Ubutegetsi ya IMF ibyemeje, bikaba biteganyijwe mu Ukuboza, u Rwanda ruzahabwa hafi miliyoni 35,7 z'Amadolari ya Amerika muri iyo gahunda.
Ubukungu bw'u Rwanda bwazamutseho 9,7% mu gihembwe cya mbere cya 2026, mu gihe izamuka ry'ibiciro ryakomeje kuzamuka kuko ryageze kuri 15,7% muri Kanama.
IMF iteganya ko ubukungu bw'u Rwanda buzazamukaho 7,8% mu 2026 na 7,2% mu 2027, hatabariwemo ingaruka z'izamuka ry'ibiciro.

Leave a Reply