Blog

  • Nyagatare: Bamwe mu baturage basigaye basengera mu nzuri – #rwanda #RwOT

    Aba baturage basengera mu rwuri runini ruri mu Mudugudu wa Busana, mu Murenge wa Nyagatare. Abahurira muri uru rwuri baba bari mu matsinda atandukanye, buri tsinda rigashingira ku gace abarigize baturukamo.

    Bamwe mu bahasengera bavuga ko bahisemo kuhajya kubera ko insengero bari basanzwe basengeramo zafunzwe, bityo bakumva ko bagomba gushaka ahandi bakomereza amasengesho.

    Umwe mu baturage baganiriye na IGIHE, utifuje ko amazina ye atangazwa, yavuze ko yaturutse i Bugaraga mu Murenge wa Rwimiyaga.

    Yagize ati 'Insengero zarafunzwe kandi dukeneye gusenga. Ni yo mpamvu twaje hano, kuko dushaka gukomeza gusenga. Tuza hano kuko ari ho ibyifuzo byacu bisubizwa.'

    Undi muturage uturuka i Bugaraga na we yavuze ko 'Twaje hano kuko dukeneye gusenga. Nubwo insengero zarafunzwe, natwe dukeneye aho dukorera amasengesho yacu, tukageza ku Mana ibibazo n'ibyifuzo byacu.'

    Undi muturage uturuka i Kabare mu Murenge wa Musheri, yavuze ko bakomeza gusengera muri urwo rwuri kuko bumva ko ari ho babonera umugisha, ibyifuzo byabo bikahasubirizwa.

    Yagize ati 'Impamvu tuza hano ni uko ari ho tubonera imigisha kandi ibyifuzo byacu bigasubizwa. Ni yo mpamvu dukomeza kuza kuhasengera.'

    Nubwo abajya gusengera muri urwo rwuri bavuga ko bafite impamvu zibatera kubikora, hari abandi baturage banenga iyo myitwarire, bavuga ko hari abata imirimo yabo bakirirwa mu masengesho.

    Aba baturage, IGIHE yasanze bakora mu muhanda, bavuze ko gusenga ari ingenzi, ariko ko bitagakwiye gutuma umuntu yirengagiza inshingano ze cyangwa imirimo imutunze. Bongeyeho ko batumva impamvu hari abahitamo gukora ibikorwa bibujijwe.

    Bavuze ko hari abantu bamara igihe kinini mu masengesho, bakibagirwa gukora imirimo y'ubuhinzi, ubworozi cyangwa indi ibafasha kubona ibitunga imiryango yabo.

    Bemeza ko iyo myitwarire ishobora kugira ingaruka ku mibereho y'umuryango, kuko umuntu ashobora kwisanga mu bukene cyangwa agahanirwa kutubahiriza amabwiriza yashyizweho.

    Umwe mu baturage banenga iyo myitwarire yavuze ko gusenga no gukora bikwiye kujyana.

    Yagize ati 'Gusenga ni byiza, ariko umuntu agomba no gukora. Ntibikwiye ko ahora ajya gusenga, akibagirwa imirimo imutunze n'inshingano ze.'

    Yakomeje ati 'Njye ntuye mu Mudugudu wa Mugari. Hari umuturanyi uhora ajya gusengera hariya. Twumva bavuga ngo 'Haleluya, Haleluya', ariko njye sinajyayo kuko bibujijwe.'

    Bamwe mu baturage bagaragaza kandi ko aho abo bantu basengera muri urwo rwuri hari ikimenyetso cyerekana ko kuhakorera ibyo bikorwa bitemewe.

    Bavuga ko hari abagerageje gusiba icyo kimenyetso, ariko ko kugisiba bidakuraho amabwiriza yashyizweho cyangwa ngo bitume ibyo bikorwa byemerwa.

    Aba baturage bavuga ko gukomeza gusengera ahantu hatemewe bishobora guteza ibibazo, cyane cyane mu gihe ubuyobozi bukomeje kugenzura iyubahirizwa ry'amabwiriza agenga ahakorerwa ibikorwa byo gusenga.

    Aganira na IGIHE, Umuyobozi w'Akarere ka Nyagatare, Kakooza Henry, yavuze ko ubuyobozi bwamenye ikibazo cy'abaturage basengera mu nzuri kandi ko ibyo bikorwa bitemewe. Yahamije ko hamaze gufatwa abantu 58, bakigishwa ko bakwiye gusengera mu nsengero zemewe.

    Yavuze ko abaturage bagomba kubahiriza amabwiriza kandi bakirinda ibikorwa bitemewe.

    Ati 'Iki ni ikibazo twamenye kandi ntabwo byemewe. Abaturage bagomba kwirinda ibikorwa bitemewe. Hari insengero zemewe basengeramo; bagomba kubahiriza icyemezo cyafashwe aho gushaka ahandi hatemewe gukorera ibikorwa byo gusenga.'

    Ubuyobozi busaba kandi abaturage kwirinda ko ibikorwa byo gusenga bibatera kwirengagiza inshingano zabo za buri munsi. Bushimangira ko umuturage akwiye kugira gahunda imufasha gusenga, ariko akanakora imirimo imutunze n'itunga umuryango we.

    Kakooza yavuze kandi ko gusengera ahatemewe bishobora guteza ingaruka nyinshi, zirimo kuba abantu bahagirira ibyago ntibimenyekane.

    Ati 'Bagomba gusengera ahantu hemewe, kuko bashobora kugira ibyago ntitubimenye. Si rimwe cyangwa kabiri humvikanye abantu baguye ahantu hatandukanye. Basengere ahantu hemewe, kuko ku gasozi bashobora kuhagirira ibyago.'


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/nyagatare-bamwe-mu-baturage-basigaye-basengera-mu-nzuri

  • Ababyeyi bigishe abahungu babo kubaha abagore n'imibiri yabo- Nduhungirehe – #rwanda #RwOT

    Mu butumwa yashyize ku rubuga rwa X ku wa 6 Nzeri 2026, Minisitiri Nduhungirehe yavuze ko abagabo bo mu Rwanda bakwiye kurangwa n'imyumvire myiza y'ubugabo, ishingiye ku kubaha abagore n'uburenganzira bwabo.

    Ati 'Imyumvire myiza y'ubugabo irakenewe mu bagabo bose b'Abanyarwanda. Ndibutsa ko guhoza abagore ku nkeke bishingiye ku gitsina, haba ku mbuga nkoranyambaga cyangwa imbonankubone, ari icyaha gikomeye mu Rwanda.'

    Yakomeje avuga ko nta mugabo ufite uburenganzira ku mubiri w'umugore kandi ko nta myambarire ikwiye gukoreshwa nk'urwitwazo rwo kumutesha agaciro, kumukorera ihohotera cyangwa kumukorakora.

    Minisitiri Nduhungirehe yashimangiye ko inzego zishinzwe kubahiriza amategeko zitazihanganira ibyo bikorwa kandi ko ababikora bazabiryozwa.

    Ati 'Nubwo nk'umuryango mugari dushobora kuganira ku bijyanye n'imyambarire n'imyitwarire iboneye mu ruhame, abagore bakwiye guhora bumva batekanye mu bikorwa byabo bya buri munsi. Ababyeyi na bo bakwiye kwigisha abahungu babo kubaha abagore n'imibiri yabo.'

    Ubu butumwa bwatanzwe nyuma y'uko Umuvugizi w'Urwego rw'Igihugu rw'Ubugenzacyaha, RIB, Dr Murangira B. Thierry, na we yari yaburiye abasore n'abagabo bumva ko bemerewe guhohotera abagore n'abakobwa bitwaje imyambarire yabo.

    Dr Murangira yavuze ko imyambarire umuntu yahisemo idashobora kuba impamvu yo gucunaguzwa, gukomerwa cyangwa gukorerwa irindi hohoterwa iryo ari ryo ryose.

    Ati 'Nta myambarire y'umuntu ishobora gutuma cyangwa kuba impamvu yo kuba yahohoterwa. Uko waba wambaye kose ntabwo ugomba guhohoterwa.'

    Yavuze ko RIB imaze iminsi ibona ubutumwa bw'abasore bo ku mbuga nkoranyambaga bavuga ko abakobwa bambara imyenda migufi babatera irari, bakumva ko ibyo bibaha uburenganzira bwo kubahohotera.

    Dr Murangira yaburiye abafite iyo myumvire ko inzego zigiye kubakurikirana, kuko nta myambarire ishobora guha umuntu uburenganzira bwo gukora icyaha.
    RIB ariko yibukije ko kurwanya ihohoterwa bidaha abantu uburenganzira bwo gukora ibikorwa by'urukozasoni mu ruhame, kuko na byo bihanwa n'amategeko.

    Positive masculinity is indeed required from all Rwandan men. Let me recall that sexual harassment of women, whether online or physical, is a serious crime in Rwanda. No man has any right on a woman’s body and no dress can serve as a pretext for men to disparage, harass or touch… https://t.co/6JHi2djJd9

    — Olivier J.P. Nduhungirehe (@onduhungirehe) September 5, 2026

    Nduhungirehe yakebuye abagabo n'abasore bumva ko imyambarire y'umugore cyangwa umukobwa ishobora kubaha urwaho rwo kumutesha agaciro


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/ababyeyi-bigishe-abahungu-babo-kubaha-abagore-n-imibiri-yabo-nduhungirehe

  • Karongi: Abivuriza ku Kigo Nderabuzima cya Kirinda babangamiwe n'ubuto bw'inzu y'ababyeyi – #rwanda #RwOT

    Bamwe mu baganga baganiriye na IGIHE, bavuze ko kuko iyo bakiriye ababyeyi babiri baje kubyara biteza umubyigano mu cyumba, barenga babiri bigasaba ko hari abategereza kandi igihe cyo kubyara cyari cyageze.

    Bavuga ko bishobora kubagangamira gahunda ya Leta yo kugabanya umubare w'abana bapfa bavuka n'uw'abagore bapfa babyara, kuko iyo umwana atinze mu matako ashobora gutakaza ubuzima cyangwa nyina akabutakaza.

    Mukamusonera Beatha wo Murenge wa Murambi umaze kubyarira kuri iki Kigo Nderabuzima inshuro 5, yavuze ko uko imyaka ishira ariko umubare w'ababyarira kuri iki kigo wiyongera.

    Ati 'Hari igihe tuza kubyara turi benshi bano baganga guhagarara muri iki cyumba bikabayobera kubera ko ari hatoya. Uricara ugategereza, inda iri kukurya bakabanza bakakira uwinjiye mbere'.

    Uwihoreye Beatha umaze kuhabyarira kabiri, yavuze ko ubuto bw'icyumba cyo kubyariramo butuma ababyeyi bacuranwa umwuka gusunika umwana bikagorana.

    Ati 'Tubona bishobora guteza ingaruka kuko umwana ashobora gupfira mu matako cyangwa akavuka ananiwe'.

    Mukambanda Cecile umaze imyaka 17 ari umubyaza kuri iki kigo, yavuze ko hari igihe ababyeyi bakeneye kubyara baba benshi cyane bakabura uko babafashiriza rimwe kubera ko icyumba ari gito.

    Ati 'Ntabwo dushobora gushyiramo ibitanda birenze bibiri. Umuti waba uwo kwagura icyumba cy'ababyeyi.'

    Uretse ubuto bw'icyumba cyo kubyarizamo banafite umubare muto w'abaforomo, ibituma iminsi myinshi umuforomo akora kuva mu gitondo kugera nimugoroba ataruhutse kuko aba yanga gusiga abarwayi imbere y'urugi bamutegereje.

    Ikigo Nderabuzima cya Kirinda giherereye mu Murenge wa Murambi mu Karere ka Karongi. Giha serivisi abaturage barenga ibihumbi 25 bo mu turere twa Karongi, Ruhango na Nyamagabe. Mu baforomo 10 iki kigo nderabuzima gikeneye gifite abaforomo 6.

    Umuyobozi w'Akarere ka Karongi, Muzungu Gerald mu kiganiro na IGIHE yavuze ko bafite ibikorwaremezo nk'amashuri n'amavuriro bikeneye ishoramari bari kuganiraho n'inzego nkuru z'igihugu.

    Ati 'Ahabonetse ubushobozi bakaba batera inkunga mu kwagura. Nk'ubu twagize amahirwe twari dufite ikibazo kiruta icyo mu Kigo Nderabuzima cya Gatare mu Murenge wa Twumba. Twabonye miliyoni 900Frw zo kwagura no gusana icyo Kigo Nderabuzima. Kubera ko byose bitabonekera icyarimwe bigenda bikurikiza ahari uburemere kurusha ahandi'.

    Intego ya Guverinoma y'u Rwanda ni ukurushaho kugabanya umubare w'abagore bapfa babyara ukagera kuri 60 ku bagore 100.000 bavuye kuri 105 ku bagore 100.000 mu 2024. U Rwanda kandi rushaka kugabanya umubare w'abana bapfa batarageza ku myaka 5 bakagera ku bana 5 kuri 1000 bavuye ku bana 30 ku 1000 bapfaga mu 2024.

    Iki cyumba gifite ubushobozi bwo kubyariramo abagore babiri gusa icyarimwe kandi hari ubwo abakeneye iyo serivisi barenga uwo mubare


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/karongi-abivuriza-ku-kigo-nderabuzima-cya-kirinda-babangamiwe-n-ubuto-bw-inzu-y

  • Jules Kalisa wabaye SG wa FERWAFA yitabye Imana #rwanda #RwOT

    Jules César Kalisa wabaye umunyamabanga mukuru wa FERWAFA, yitabye Imana azize uburwayi.

    Mu gitondo cyo kuri iki Cyumweru tariki ya 6 Nzeri 2026 nibwo inkuru y’urupfu rwe yamenyekanye aho amakuru avuga ko yaguye mu Buhinde.

    ISIMBI yemenye amakuru ko mu Kuboza 2025 nibwo yarembye biba ngombwa ko ajya kwivuriza hanze y’u Rwanda.

    Jules Kalisa akaba yari murumuna wa Kalisa Adolphe Camarade na we wabaye umunyamabanga wa FERWAFA.

    Jules Kalisa akaba yaguye mu Buhinde aho yagiye kwivuza, yabaye umunyamabanga wa FERWAFA muri 1999-2011, uretse umupira akaba yari azwi no mu bikorwa by’ubucuruzi.

    Jules Kalisa yitabye Imana

    Source : http://isimbi.rw/jules-kalisa-wabaye-sg-wa-ferwafa-yitabye-imana.html

  • Perezida Kagame yaganiriye na Miguel wa Atlético de Madrid, Ahmed Sadek Elsewedy, n'abandi bari mu bise ingagi amazina – #rwanda #RwOT

    Ibiganiro byabaye ku 5 Nzeri 2026, mu Biro by'Umukuru w'Igihugu Village Urugwiro.

    Ubutumwa bwashyizwe kuri X bugaragaza ko Perezida Kagame yaganiriye na Perezida wa Elsewedy Electric, Ahmed Sadek Elsewedy n'umugore we Anita Dravec, Umuyobozi Mukuru akaba n'umunyamigabane mukuru wa Atlético de Madrid, Miguel Ángel Gil Marín, Umuyobozi ushinzwe ibikorwa by'ubucuruzi muri Aston Villa, Francesco Calvo, umwe mu bayobozi bakuru ba Kasada Capital, Olivier Granet n'umugore we Quitterie Granet, bari mu bise abana b'ingagi amazina ku nshuro ya 21.

    Umuhango wo Kwita izina wabaye ku wa 4 Nzeri 2026. Ahmed Sadek Elsewedy yise izina Rugamba ingagi yo mu muryango wa Hirwa.

    Miguel Angel Gil Marin yise izina Inkera ingagi yo mu muryango wa Pablo, Francesco Calvo yise izina Ngoga umwana w'ingagi yo mu muryango Kwitonda, Olivier na Quitterie Granet bise izina Umucyo ingagi yo mu muryango wa Ntambara.

    Perezida Kagame yagiranye ibiganiro n’Umuyobozi Mukuru akaba n'umunyamigabane mukuru wa Atlético de Madrid, Miguel Ángel Gil Marín

    Perezida Kagame yaganiriye na Francesco Calvo wo muri Aston Villa imaze igihe gito itangiye ubufatanye na Visit Rwanda

    Perezida Kagame yaganiriye na Perezida wa Elsewedy Electric, Ahmed Sadek Elsewedy n'umugore we Anita Dravec

    Perezida Kagame yaganiriye n’mwe mu bayobozi bakuru ba Kasada Capital akaba n’umushoramari, Olivier Granet n'umugore we Quitterie Granet


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/perezida-kagame-yaganiriye-na-miguel-wa-atletico-de-madrid-ahmed-sadek-elsewedy

  • RIB yerekanye ba Visi Meya babiri mu bantu 39 bakopeje abanyeshuri mu bizamini bya Leta – #rwanda #RwOT

    Kwerekana abo 39 byabereye ku cyicaro gikuru cy'uru rwego mu Mujyi wa Kigali, kuri uyu wa 5 Nzeri 2026. Aberekanwe barimo ab'igitsinagabo 27 n'ab'igitsinagore 12 aho ibyaha bose bacyekwaho byakorewe kuri site 254 hirya no hino mu gihugu.

    Abafashwe bari mu byiciro bitandatu, barimo abayobozi babiri b'uturere bungirije ndetse n'abashinzwe uburezi mu turere twa Kirehe, Ngoma, Kayonza, Nyamasheke na Rubavu.

    Abo bayobozi babiri ni Umuyobozi w'Akarere ka Kirehe Wungirije ushinzwe Imibereho Myiza y'Abaturage, Mukanyandwi Janvière n'Umuyobozi w'Akarere ka Nyamasheke Wungirije ushinzwe Iterambere ry'Ubukungu, Muhayeyezu Joseph Désiré.

    Mu bantu 21 bafashwe mu Karere ka Kirehe, herekanywe 11, muri barindwi bafashwe mu Karere ka Ngoma herekanwa batanu, batatu bafashwe muri Kayonza berekanwa bose mu gihe muri Nyamasheke hafashwe 15 herekanwe 10 naho Rubavu hafashwe abantu 35 herekanwe 10.

    Umuvugizi wa RIB, Dr. Murangira B. Thierry, yahishuye amwe mu mayeri yakoreshejwe n'abakopeje ibizamini n'imvugo zizimije zoroshyaga icyaha bakabyita nko gufasha abana.

    Ati “Uburyo rero bakoze ibi byaha, bitangira babyita ngo 'ni ugufasha abana.' Bakihisha mu mutaka w'icyo bita ngo 'ni ugufasha abana', ariko muri make ni ugukopeza abana […] Abandi bakabyita ngo 'ni ugutekinika', abandi bakabyita ngo 'ni ugukora umuti.'”

    Bimwe mu byagaragaye mu iperereza ry'ibanze ni uko mu gukosora ibizamini bya Leta wasangaga nk'abanyeshuri bose babaga babikoreye ku kigo runaka, barahuje ibisubizo yaba mu buryo bw'imibare, amagambo byanditsemo asa, uko bikurikirana, ku buryo n'uwabaga yaranditse igisubizo kitari cyo bataratangira gukopezwa, bamaraga kubwirwa ibisubizo agasiba ibyo yanditse mbere akandika nk'iby'abandi.

    Nko mu Karere ka Nyamasheke ho, havumbuwe ikigo cy'amashuri aho umwarimu wabaga ashinzwe kureberera uko abanyeshuri bakora ibizamini, yamaraga kubihabwa, mbere yo kubikwirakwiza mu banyeshuri agahita afotora ibibazo akoresheje telefoni, akabyoherereza ushinzwe isomero akifashisha imashini yo mu isomero akifashisha Ikoranabuhanga ry'Ubwenge Buhangano (AI) akaribaza ibisubizo.

    Umuvugizi wa RIB, Dr. Murangira B. Thierry, abisobanura yagize ati “Agahita akoresha AI igahita izana ibisubizo, agahita 'a-printinga' impapuro zingana n'ibyumba, ubwo bateguye undi mukozi.”

    N'abanyeshuri bifashishijwe mu iperereza

    Umuvugizi wa RIB yavuze ko mu gukora iperereza kugira ngo aberekanwe bafatwe, hanifashishijwe n'ubuhamya bw'abanyeshuri bakopejwe mu bizamini bya Leta bisoza amashuri abanza.

    Ati “Noneho mu buhamya bw'abana bamwe bagiye babazwa, baratubwiraga bati 'Rwose muraturenganya! Na 'stress' umuntu aba afite, baza bakakubwira igisubizo wowe ukanga kugishyiraho?'”

    Kugira ngo uwo mugambi wo gukopezwa ugerweho kandi, hamwe wacurwaga kuva ku rwego rw'uturere, abayobozi b'ibigo na bo bagahitamo abarimu bizeye ko batazabavamo ngo bamene ibanga ry'ibyo bikorwa.

    Ubundi mu mabwiriza y'Ikigo cy'Igihugu gishinzwe Ibizamini n'Ubugenzuzi bw'Amashuri, NESA, ntibyemewe ko umwarimu wigisha mu mwaka wa gatandatu w'Amashuri Abanza, aba umwe mu bagenzura uko abanyeshuri bakora ibizamini.

    Gusa mu bigo byafatiwemo abarimu bishoye muri ibi bikorwa, usanga hagaragaramo abarimu bigisha muri uwo mwaka bahinduye imyirondoro yabo bakabeshya ko bigisha mu yindi myaka nko mu wa kane no mu wa gatanu, amalisiti akorehezwa muri NESA ariho imyorondoro yabo itari yo.

    Minisiteri y'Uburezi iherutse gutangaza ko abana 7.188 bakoze ibizamini bisoza amashuri abanza bagaragayeho gukopera, ndetse ko bagomba gusubiramo ibizamini bya Leta.

    Abafashwe mu bafashije aba banyeshuri gukopera bakurikiranweho ibyaha bitatu birimo kuba umuntu yarakoresheje ububasha ahabwa n'itegeko akabukoresha mu nyungu ze bwite, iki cyaha kikaba kiri mu byiciro by'ibyaha bya ruswa.

    Ucyekwaho kugikora aramutse agihamijwe n'inkiko ahanishwa ingingo ya 15 y'itegeko ryerekeye kurwanya ruswa, igihano kikaba guhabwa igifungo kiri hagati y'imyaka irindwi na 10, hakiyongeraho n'ihazabu y'amafaranga ari hagati ya miliyoni 5 Frw na miliyoni 10 Frw.

    Hari kandi icyaha cyo gukoresha inyandiko mpimbano, iki cyaha kikaba gihanwa n'ingingo ya 276 y'itegeko riteganya ibyaha n'ibihano muri rusange. Ugihamijwe ahanishwa igihano k'igifungo kiri hagati y'imyaka itanu n'imyaka irindwi, hakiyongeraho n'ihazabu y'amafaranga ari hagati ya miliyoni 3 Frw na miliyoni 5 Frw cyangwa kimwe gusa muri ibi bihano.

    Harimo kandi abakurikiranweho icyaha cyo kumena ibanga ry'akazi, iki cyaha kikaba giteganywa n'ingingo ya 150 y'itegeko riteganya ibyaha n'ibihano muri rusange, ugihamijwe n'inkiko agahanishwa igihano cy'igifungo kuva ku mwaka umwe ariko kitarenze imyaka ibiri.

    RIB yatangaje ko umugambi w'uturere twagaragayemo gukopeza abanyeshuri mu bizamini bya Leta ari ukugira ngo tuzabe utwa mbere mu mihigo ku gutsindisha ku manota yo hejuru, ariko ko bigayitse ko akarere kagaragara nk'agatsindisha abanyeshuri ku manota meza ariko batibitseho ubumenyi.

    Umuvugizi wa RIB, Dr. Murangira B. Thierry, yavuze ko bibabaje ko hatangiye kugaragara ibyaha byateguwe mu rwego rw'uburezi kuko bidindiza abanyeshuri

    Abenshi mu bamaze gufatwa ni abayobozi bafite inshingano mu bigo by'amashuri byo mu Karere ka Rubavu

    Mu berekanwe harimo abayobozi bafite inshingano mu turere twa Nyamasheke na Kirehe


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/rib-yerekanye-ba-visi-meya-babiri-mu-bantu-39-bakopeje-abanyeshuri-mu-bizamini

  • Urukiko rwo muri Canada rwateye utwatsi ubusabe bwa Mugesera – #rwanda #RwOT

    Mu cyemezo cyafashwe ku wa 25 Kanama, urwo rukiko rwanze ikirego Mugesera yari yaratanze mu 2020, asaba ko hasuzumwa uburyo Canada yakomeje kwitwara nyuma yo kumwohereza mu Rwanda mu 2012.

    Mugesera wahoze atuye muri Québec, yoherejwe mu Rwanda nyuma y'imyaka myinshi y'imanza zari zigamije kubuza ko asubizwa mu gihugu cye.

    Ku wa 15 Mata 2016, Urukiko Rukuru rwasomye urubanza Dr Mugesera wari umaze igihe kirekire aburana ku byaha ashinjwa bya Jenoside n'ibyibasiye inyokomuntu.

    Mu byaha bitanu yaregwaga n'ubushinjacyaha, bitatu muri byo ni byo byamuhamye, maze akatirwa igihano gikuru kurusha ibindi hagendewe ku mategeko agenga iburanisha ry'imfungwa zoherejwe n'Urukiko Mpuzamahanga Rwashyiriweho u Rwanda.

    Dr Mugesera yahamwe n'ibyaha birimo gushishikariza Abahutu mu buryo butaziguye kwica Abatutsi, gutoteza nk'icyaha cyibasiye inyokomuntu no kubiba urwango rushingiye ku moko n'inkomoko.

    Ni ibyaha ubushinjacyaha bwagiye bugaragariza urukiko ko bigomba guhama Dr Mugesera hagendewe ku butumwa bukubiye mu ijambo yavugiye ku Kabaya mu 1992 buvuga ko ryuje ingengabitekerezo n'amagambo atoteza,asebanya byose bigamije umugambi wa Jenoside.

    Nyuma yo gukatirwa, yagannye inkiko zo muri Canada. Mu kirego cye, Mugesera yavugaga ko amasezerano n'ubwishingizi mu bya dipolomasi Canada yari yarahawe n'u Rwanda mbere yo kumwohereza, byagombaga gutuma ikomeza gukurikirana niba ibyo yasezeranyijwe byubahirizwa.

    Mbere yo koherezwa mu Rwanda, Canada yari yarahawe icyizere ko uburenganzira bw'ibanze bwa Mugesera buzubahirizwa, ko atazakorerwa iyicarubozo kandi ko azahabwa ubutabera ruboneye. Abamwunganira mu mategeko bavugaga ko ibyo byari bikwiye gutuma Canada igira inshingano zo gukomeza gukurikirana ikibazo cye na nyuma yo kugera mu Rwanda.

    Umucamanza Denis Gascon ntiyemeranyije n'iyo ngingo. Yavuze ko ubwishingizi butangwa mu nzira za dipolomasi ahanini ari ikibazo cya politiki, kandi ko budahita bubyara inshingano zishingiye ku mategeko. Yagaragaje ko Canada ishobora, ku bushake bwayo bwa politiki cyangwa dipolomasi, kugira icyo ikora ku kibazo cya Mugesera, ariko ko nta tegeko ryagaragajwe riyihatira kubikora.

    Urukiko rwo muri Canada rwatesheje agaciro ubusabe bwa Léon Mugesera, rwemeza ko nta nshingano zishingiye ku mategeko iki gihugu gifite zo gukomeza gukurikirana imibereho ye


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/urukiko-rwo-muri-canada-rwateye-utwatsi-ubusabe-bwa-mugesera

  • Ikiyede; akazi kanzwe n'abatakazi gakomeje guteza imbere abakuye amaboko mu mifuka – #rwanda #RwOT

    Hari igihe uganira n'umuntu wamubaza uko ahagaze mu mufuka cyangwa se niba afite akazi maze akagusubiza akuganyira ngo, “Ndakennye nabuze n'ak'ikiyede”.

    Mu by'ukuri si uko aba ashatse kuvuga ko akazi k'ikiyede kabuze, ahubwo ni uko abenshi batekereza ko ari akazi gahemba make cyane ashoboka, kandi gasuzuguritse.

    Gusa ku rundi ruhande hari n'abumva ko ako kazi ariko kavunanye cyane kurusha utundi ku buryo kugakora ari bimwe bya 'mbuze uko ngira'.

    Gusa ukuri guhari kuratangaje kuko ako kazi gashobora kwinjiriza ugakora amafaranga menshi.

    Muri iyi inkuru tugiye kuvuga kuri aka kazi, turebe ishusho yako ndetse n'ahazaza hako mu Rwanda ku buryo bamwe uko bagatekereza bushobora guhinduka.

    Ubundi ijambo umuyede rikomoka ku ijambo ry'Igifaransa “aide-maçon”, bivuze; umuntu ufasha umwubatsi.

    Muri iyi minsi iyo uzengurutse mu mijyi yo mu Rwanda cyane cyane muri Kigali usanga insisiro zitandukanye zirimo abantu bakora ako kazi kandi babanye n'abandi bantu aho baba bacumbitse.

    Mu Mujyi wa Kigali ushobora kwinjira mu gipangu ugasanga gicumbitsemo abantu batandukanye; abakozi ba leta, abacuruzi, abamotari n'abandi, ariko nanone ugasanga harimo n'abakora akazi k'ikiyede.

    Aha igitangaje si icyo ahubwo ni uko ushobora gusanga abo bayede bashobora gucumbika mu nzu inganya agaciro n'izindi nzu abo bandi bacumbitsemo, barya bimwe ku buryo no kwizigama usanga banaganya cyangwa bakanabarusha.

    Umuyede w'i Kigali abayeho gute?

    Umwe mu bakora aka kazi waganiriye na IGIHE, yavuze ko aka kazi kihishemo amafaranga abenshi bakora ibindi badashobora kwinjiza.

    Yavuze ko ubuyede buri mu mirimo ushobora gukora ukaba wakemura ikibazo kikugwiririye dore ko akenshi abakora aka kazi baba bahembwa mu minsi 15 (une quinzaine). Ku rundi ruhande, hari n'abakora ku munsi amafaranga bayatahana.

    Protais Habaruremana ukora mu mushinga w'inyubako za Savannah Greek ziri kubakwa i Nyarutarama yahishuye ko imishinga y'ubwubatsi iri mu itanga akazi cyane dore ko nko muri uwo mushinga usanga ushobora kumara igihe kirerekire ku buryo uwatangiranye na wo ashobora kuhavana igishoro cy'ubuzima.

    Yagize ati 'Hano umuyede ahembwa 4000 Frw ku munsi, bivuze ko ashobora kwinjiza asaga ibihumbi 120 Frw ku kwezi. Ibi bivuze ko hari ibyiciro byinshi by'abakora indi mirimo itandukanye ashobora kurusha kwinjiza”.

    Habaruremana yongeyeho ko amafaranga abayede babarirwa ku munsi agenda atandukana bitewe n'ubwoko bw'umushinga w'ubwubatsi ndetse n'igihe uba uzamara.

    Ati 'Haraho umuyede ahembwa kuva ku 6000 Frw kugeza ku 7000 Frw. Iyo umushinga uzamara igihe gito.”

    Undi waganiriye na IGIHE ukomoka mu Karere ka Ngororero yahamije ko mu myaka ibiri amaze i Kigali akora aka kazi amaze kwiteza imbere biciye mu gukora ikiyede.

    Kuri ubu, iwabo ku ivuko amaze kugura amatungo menshi magufi aho ayaragiza abandi ku buryo n'iyo yahura n'ikibazo ari i Kigali atabura uko agikemura.

    Arakomeza ati 'Amafaranga nkura muri aka kazi ndayizigama biciye mu bworozi kugira ngo akabazo kose nahura na ko ngakemure. Mfite gahunda y'uko amatungo yanjye niyororoka, nzaka ikibanza ababyeyi maze nubake ubundi ndongore”.

    Ikiyede, umurimo Abanya-Kigali bagikerensa

    Iyo uzengurutse mu bakora aka kazi usanga abenshi ari abakomoka mu ntara. Muri aba, usanga abenshi ari ababa baracikirije amashuri cyangwa abandi bagiye i Kigali ku bw'izindi mpamvu nyuma bagahitamo gukora aka kazi.

    Ubushakashatsi butandukanye bugaragaza ko mu mubare w'abimuka bava mu ntara bajya i Kigali gushaka akazi abenshi baba bagiye gukora ikiyede cyangwa bakisanga ubuzima ari ho buberekeje.

    Imibare igaragaza ko abatagera ku 10% ari bo ushobora gusanga muri aka kazi baravukiye mu mujyi wa Kigali.

    Raporo yakozwe n'ikigo gitanga amakuru ajyamye n'isoko ry'umurimo mu Rwanda, Rwanda Labour Market Information System (RLIS), yagaragaje ko Intara y'Amajyepfo iza imbere mu kugira abayikomokamo benshi bakora ikiyede i Kigali, mu gihe Akarere ka Gasabo ari ko gafite bacye bagakomokamo bakora aka kazi.

    Mu gihe u Rwanda rukomeje gutera imbere, urwego rw'ubwubatsi ruri muziyoboye izindi mu kugaragaza iterambere ry'igihugu ndetse no guhindura imibereho y'abantu biciye mu gutanga akazi.

    Muri kwezi kwa Mata 2025, Urwego ry'Igihugu rw' Iterambere, RD, rwasohoye raporo igaragaza ko urwego rw'ubwubatsi mu Rwanda ari rwo ruyoboye izindi mu gukurura ishoramari yaba iryo hanze ndetse n'iryo mu gihugu imbere.

    Imibare igaragaza ko uru rwego rwakuruye ishoramari ribariwa muri milliyari 855$. Byitezwe ko kandi iri shoramari rizakomeza kwiyongera.

    Imibare kandi igaragaza ko Umujyi wa Kigali ari wo wiganjemo ishoramari mu bwubatsi ugereranyije no mu bindi bice by'igihugu.

    Ikiyede mu Rwanda ni akazi kanzwe n'abatakazi gakomeje guteza imbere abakuye amaboko mu mifuka


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/ikiyede-akazi-kanzwe-n-abatakazi-gakomeje-guteza-imbere-abakuye-amaboko-mu

  • Hamuritswe Astra, ikoranabuhanga rishya kandi rifite ubushobozi buhambaye rya OpenAI – #rwanda #RwOT

    Kuri ubu, iri koranabuhanga riri gukoreshwa n'itsinda ry'ibigo biri muri porogaramu ya OpenAI y'umutekano wo kuri internet yitwa Daybreak, rikazagezwa no ku bandi bakiliya bishyura ifatabuguzi rya Pro, Plus, Enterprise na Business mu cyumweru gitaha.

    Astra iteye imbere cyane mu byerekeye ikorwa rya za porogaramu za mudasobwa [software engineering] ndetse n'umutekano wo kuri internet [cybersecurity], kuko yagize amanota yo hejuru kurusha izindi porogaramu mu gushakisha amakosa muri porogaramu [finding bugs] no gutahura intege nke zitaramenyekana mu miyoboro ya mudasobwa [zero-day computer network weaknesses].

    OpenAI yashimangiye ko Astra ari ryo koranabuhanga ryayo ryizewe kandi rifite umutekano kurusha irindi ryose yakoze kugeza ubu. Rije nk'igisubizo ku kibazo giherutse kuba ubwo ikoranabuhanga rya AI ryasohokaga mu gace ryakorerwagamo igeragezwa maze rikinjira mu buryo butemewe mu makuru y'ibigo bitandukanye.

    Nubwo bimeze bityo ariko Astra ntiri kuvugwaho rumwe. Ikoresha uburyo bwo gutekereza bwitwa 'opaque recurrence' buhisha uburyo iri koranabuhanga rifatamo ibyemezo byaryo.

    Ibi bifatwa nk'ikibazo gikomeye kuko bigora abashakashatsi gukurikirana imikorere y'iri koranabuhanga ndetse no kumva uburyo rikoresha ritekereza.

    Abayobozi ba OpenAI bavuga ko ibi ari ikintu gisanzwe gituruka ku kuba ikoranabuhanga rya AI riri kugenda rirushaho gutera imbere, aho riba rikeneye intambwe nke mu gukemura ibibazo bikomeye kandi bigoranye.

    Ikindi ni uko itangazwa ry'iri koranabuhanga ryabaye imbarutso y'ibiganiro ku byerekeye 'Artificial General Intelligence'; urwego ikoranabuhanga rya AI rishobora kugeraho rikagira ubushobozi burenze ubwa muntu.

    Nubwo iki atari cyo gipimo cy'ibanze kigena iterambere ry'ubucuruzi bw'iki kigo, Perezida wa OpenAI, Greg Brockman, yatangaje ko ku giti cye yizera ko Astra isobanuye impinduka nini mu by'ikoranabuhanga, aho ikoranabuhanga rya AI rigira ubushobozi bwa muntu rikanaburenza ku rwego rwo hejuru cyane.

    Hamuritswe Astra, ikoranabuhanga rishya kandi rifite ubushobozi buhambaye rya OpenAI


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/hamuritswe-astra-ikoranabuhanga-rishya-kandi-rifite-ubushobozi-buhambaye-rya