Blog

  • Karasira Aimable ngo ibyo yavugaga byatewe no kuba ataraherukaga imiti y’ibibazo byo mu mutwe #rwanda #RwOT

    Ubushinjacyaha bwareze Karasira icyaha cyo guhakana jenoside, kuyiha ishingiro no kubiba amacakubiri. Ibi bikiyongeraho icyo kugira umutungo w’amafaranga atagaragariza inkomoko.

    Ni ibyaha ubushinjacyaha bwavuze ko byakozwe mu kwezi kwa gatanu binyuze mu biganiro yanyujije ku rubuga rwe rwa YouTube “Ukuri mbona” ndetse no mu byo yahaye abandi banyamakuru.

    Ngo yemeje ko jenoside itateguwe, ko yatewe n’ihanurwa ry’indege ya Habyarimana. Kuri we ngo ubutegetsi bwa Habyarimana bwakoze jenoside byo kwirwanaho kuko Inkotanyi zamuteraga ibisasu bya bombe.

    Na ho ku mutungo utagaragarizwa inkomoko, ubushinjacyaha buvuga ko hatahuwe amafaranga menshi mu rugo rwa Karasira kandi ntagaragaze inkomoko yayo.

    Muri rusange aya mafaranga abarirwa muri miliyoni zisaga 40 uyabaze mu Manyarwanda.

    Ahawe ijambo, Karasira yahakanye ibyaha byose aregwa. Yabwiye urukiko ko ibyo yavuze atari mu bihe bye byiza byo gutekereza kuko afite ibibazo byo mu mutwe kandi ko yari amaze igihe atabona imiti imworohereza.

    Yabajijwe niba nta kibazo abona mu magambo ye muri iki gihe. Yavuze ko hari ibyo yari kuvuga ukundi cyangwa akagabanya amagambo iyo aza kuba yari mu bihe bye byiza.

    Gusa yabwiye umucamanza ko ibyo yavuze birimo n’ukuri n’ubwo ngo atari byiza kukuvuga buri gihe.

    Avuga ku mafaranga, Karasira yavuze ko hari ayo yahawe n’inshuti ze zamugiriye impuhwe kubera ibibazo yahuye na byo.

    Ngo hari n’andi menshi yishyuwe na YouTube kubera inkuru zanyuraga ku rubuga rwe.

    Karasira yavuze ko hari n’asaga miliyoni yahawe n’umwe mu bakozi b’urwego rw’ubugenzacyaha (RIB) bamusaba kuvuga nabi abo ubutegetsi bubona nk’abanzi babwo.

    Abamwunganira Evode Kayitana na Gatera Gashabana na bo bavuze ko Karasira arwaye kandi ko bidakwiye gufunga cyangwa kuburanisha umurwayi.

    Raporo ya muganga yasabwe n’ubushinjacyaha yerekanye ko Karasira afite ibibazo byo mu mutwe kandi ko amaze igihe abyivuza.

    Gusa iyi raporo ngo ikanzura ko ibibazo afite bitamwambuye ubushobozi bwo gutekereza.

    Ku mutungo utagaragarizwa inkomoko, abunganira Karasira babwiye urukiko ko afite uburenganzira bwo kwakira impano kabone n’ubwo zaba zivuye ku bo leta itishimiye.

    Basaba ko Karasira akurikiranwa n’abaganga ndetse byaba ngombwa agashyirwa mu bitaro.

    Karasira kandi ngo akwiye kurekurwa urubanza rutabaye kuko ibyo aregwa byakozwe n’umuntu udafite ubushobozi bwo gutekereza neza.

    Mbere y’uko urubanza rutangira, abunganira Karasira babanje gusaba ko raporo ya muganga yakozwe iteshwa agaciro kuko uwayikoze atari umuganga usanzwe uvura Karasira.

    Ikindi cyavugwaga ni uko ubwo yakorwaga ngo umuganga yari ahagarikiwe n’abapolisi bafite imbunda kandi ko nta banga ryabayeho hagati y’umurwayi n’umusuzuma.

    Iki cyifuzo ariko cyateshejwe agaciro, umucamanza yavuze ko raporo yakozwe n’ubifitiye ububasha kandi abikora yubahirije amategeko.

    Muri iri buranisha, Karasira yasaga n’utizeye kuzahabwa ubutabera, avuga ko mu Rwanda amabwiriza aremera kurusha amategeko.

    Abo ateruye ngo babishatse n’ejo yafungurwa kimwe n’uko yamara imyaka nk’iyo Mandela yamaze muri gereza mu gihe abo atavuze baba ari ko babishaka.

    Biteganyijwe ko umwanzuro w’urukiko uzatangazwa ku wa kabiri w’icyumweru gitaha.

    Source : http://www.ukwezi.rw/mu-rwanda/Amakuru-anyuranye/Karasira-Aimable-ngo-ibyo-yavugaga-byatewe-no-kuba-ataraherukaga-imiti-y-ibibazo-byo-mu-mutwe

  • Byumba: Padiri Ntiyamira yasohoye urwandiko a… – #rwanda #RwOT

    Padiri Fidèle de Charles Ntiyamira, ushaka kureka kuba Umupadiri bitewe n’impamvu ze bwite zirimo no kuba ashaka kugira umuryango, yakoreraga muri Diyosezi Gatolika ya Byumba. Iyo witegereje neza ibaruwa ya Padiri Fidèle de Charles Ntiyamira yagiye ahagaragara, usanga yarandikiwe Umushumba Mukuru wa Diyosezi Gatolika ya Byumba, Musenyeri Nzakamwita Servilien ku wa 18 Nyakanga 2021.

    Padiri Fidèle de Charles Ntiyamira, wahawe ubupadiri kuwa 09/08/2008, akabusezeraho kuwa 18/07/2021, mu ibaruwa ye isezera ku bupadiri yavuze ko n’ubwo asezeye, adasezeye ku gukorera Imana, agasobanura ko azabikomeza ariko atari Padiri. Yavuze ko gusezera kuba Padiri ari ibintu yatekerejeho cyane aho yabigishijemo inama Abapadiri bagenzi be. 

    Source : https://inyarwanda.com/inkuru/107914/byumba-padiri-ntiyamira-yasohoye-urwandiko-asezera-ku-nshingano-zubupadiri-kuko-ashaka-kur-107914.html

  • RDB yagaragaje intandaro y’ikibazo cya M Iren… – #rwanda #RwOT

    Nyuma y'inkundura zimaze iminsi zivugwa zakuruye impaka ndende bikaba ngombwa ko hanitabazwa Urwego rw’Igihugu rw'ubugenzacyaha [RIB] zishingiye ahanini ku gutandukana kwa M Irene n’abahanzikazi afasha Vestine & Dorcas, kuri ubu RDB yagaragaje intandaro z’icyo kibazo inagira inama abakora ubucuruzi bushingiye ku buhanzi mu rwego rwo kwirinda ibibazo nk'ibi.

    Ruhima Blaise umukozi wa RDB usanzwe ari mu bayobozi bakurikirana ubuhanzi muri iki kigo cy'igihugu cy'iterambere kinareberera inyungu n'umutungo mu by'ubwenge w'abahanzi, mu kiganiro kihariye yagiranye na InyaRwanda.com mu busesenguzi yagaragaje intandaro y'ikibazo cya M Irene na Vestine & Dorcas maze agira inama abakora ubucuruzi bushingiye ku buhanzi.

    Yagize ati 'Murebe n'ama kese inahangaha ejo bundi ari kuza ari guhitinga muri YouTube bavuga cano, turashaka cano yacu uri kumva, ni ukuberi iki? Ni ukubera ko abantu bumvikana mu magambo bagatangira gukora bikabananira nta masezerano bafitanye niho bipfira'. Yagiriye inama abakora ubucuruzi bushingiye ku bahanzi baba aba Producer, abaririmba n’ abacuranga, ko kugira ngo umenye nyiri igihangano bisaba ko hakorwa amasezerano.

    Yashimangiye ko igihe abantu runaka bagiye gukorana bakwiye kugirana amasezerano. RDB yavuze ko iherutse gutegura amahugurwa y'ibyumweru bibiri agamije kwigisha abahanzi n'aba producer n'abandi bafite aho bahuriye n'ubuhanzi ku bijyane no kumenya uko bakwiye kungukira mu byo bakora no kubigiraho uburenganzi. Ikibabaje ngo ni uko abitabiriye bari mbarwa ku buryo usanga abahanzi ariyo mpamvu batamenye ingingo zikwiye kubarengera. 

    Yavuze ko abahanzi nyarwanda benshi batazi ko hari Code bahabwa ikabafasha kwishyurwa aho ari ho ibihangano byabo byakoreshejwe. Producer JP usanzwe umenyereye iby’izi code unazishyirira abahanzi mu bihangano byabo yabwiye inyaRwanda.com ko iyi code igura byibura amadorari 2. Asobanura ko bibabaje kuba abahanzi batazi byinshi bijyane no kuba bakwinjiza binyuze mu bihangano byabo nta mananiza abayeho.

    Ntibizibagirana mu mateka ko abavandimwe babiri Vestine na Dorcas binjiye mu muziki mu 2020, bakakirwa n'imbaga nyamwinshi kubera ubuhanga n'amajwi yabo mu muziki bakora wo kuramya no guhimbaza Imana. Uwabuze umuranga yaheze mwa nyina! Ntibizibagirana ko aba bana umunyamakuru Murindahabi M Irene, ariwe wabamurikiye abanyarwanda nyuma yo kuvumbura impano bifitemo maze agatangira kubafasha binyuze mu nzu ye ifasha abanzi yise MIE.

    M Irene warenzwe na Mike Karangwa

    Mu ntangiro z’uku kwezi tariki 7 Nyakanga nibwo Murindahabi M Irene yashyize hanze itangazo rivuga ko yatandukanye na Vestine na Dorcas. Ku munsi wakurikiyeho nibwo byatangiye gusakuza ndetse uyu munyamakuru anyuze ku rubuga rwa Youtube rw'iyi nzu ye ifasha abahanzi yasobanuye byinshi bijyanye n'itandukana rye n'aba bahanzi avuga ko yakorewe akagambane n'abarimo Mike Karangwa ndetse na Nzizera Aimable, maze noneho umuriro urushaho kwaka.  

    Atabinyuze ku ruhanze yavuze ko aba bagabo aribo bari inyuma y’itandukan rye n'aba bahanzikazi. Havutse inkuru nyinshi ndetse bihagurutsa n'ababyeyi b'aba bana bavuga ko ntacyo M.Irene yabamariye bamusaba kubasubiza shene (Cano) ya YouTube yabo biba impaka ndende YouTube iba YouTube.

    Gusa byaje gutungurana M Irene yongeye gukora ikindi kiganiro ari kumwe n'aba bana ndetse n'umubyeyi wabo maze bakavuga ko basubiranye. Kuri rundi ruhande ariko hahise havuka ikirego ndetse ubu kiri muri RIB aho Mike Karangwa ari we wareze M Irene amushinja kumuharabika. Umuvugizi w'urwego rw'ubugenzacyaha, RIB, Dr Murangira Thierry yahamirije inyaRwanda.com ko iki kirego bacyakiriye asobanura ko Mike yareze avuga ko ibyamuvuzweho ari ibihuha kandi biri kumugiraho ingaruka. 

    Mike Karangwa wajyanye ikirego muri RIB

    Iki kirego yagitanze nyuma y’uko nawe akoze ikiganiro kuri Youtube akavuga ko M Irene natamusaba imbabazi azajya kumurega, ni nako byagenze. Ubu ni ugutegereza ibizava mu iperereza riri gukorwa n'ubugenzacyaha.

    Source : https://inyarwanda.com/inkuru/107906/rdb-yagaragaje-intandaro-yikibazo-cya-m-irene-na-vestine-dorcas-inagira-inama-abanyamuziki-107906.html

  • Dr Ngirente yasobanuye umurongo leta yihaye mu kuzamura iterambere rya mwarimu – #rwanda #RwOT

    Leta y’u Rwanda na yo izirikana ko uyu ari umwuga wubashywe kandi ko abawurimo bakora akazi gakomeye ikaba ari yo mpamvu gahunda zitegura uko ahazaza habo harushaho kuba heza.

    Mu bikorwa bya leta bigamije gufasha mwarimu kubaho neza harimo kubegereza serivisi z’imari zidahenze, kubaha inyongera ku mushahara, korohereza mu myigire abahisemo ishami ry’inderabarezi n’ibindi.

    Minisitiri w’Intebe, Dr Edouard Ngirente, ubwo yari mu kiganiro yagiranye n’Inteko Ishinga Amategeko imitwe yombi, ku wa 22 Nyakanga 2021, yagarutse kuri ibi bikorwa bya leta bifasha abarimu kugira imibereho myiza.

    Yavuze ko umwarimu ubishaka kandi ubishoboye azajya afashwa kwiga akaminuza kugeza ku rwego rwa “Masters” yishyurirwa na Leta ikiguzi cyose cy’amasomo kugeza arangije kwiga kandi ntazishyuzwe ibyamutanzweho.

    Ni mu gihe abitegura kuba abarimu bazajya bahitamo ishami ry’inderabarezi TTC, leta yiyemeje kubashyigikira mu myigire yabo ibarihira icya kabiri (½) cy’amafaranga y’ishuri bacibwa. Ibi byakozwe nyuma yo kuvugurura integanyanyigisho yari isanzwe igenderwaho muri aya mashuri ategura abarimu.

    Dr Ngirente yagize ati “Hafashwe umwanzuro ko buri munyeshuri ujya kwiga mu ishuri Nderabarezi (TTCs), ni ukuvuga uwitegura kuzaba mwarimu, Leta izajya imwishyurira icya kabiri (½) cy’amafaranga y’ishuri buri mwaka w’amashuri kugeza igihe arangirije kwiga [ayisumbuye].”

    Ibi bisobanuye ko umunyeshuri wiga ishami nderabarezi azajya yishyura gusa 50% by’amafaranga y’ishuri andi 50% Leta ikayamutangira. Ibi kandi byatangiye gukorwa kuva mu mwaka w’amashuri ushize wa 2020/2021.

    Ikindi gikomeye abahisemo kwiga amashuri y’inderabarezi bashyiriweho, ni ukuba mu gihe cyo gutanga buruse za Leta ku bifuza kwiga Kaminuza, amasomo y’uburezi yarashyizwe ku rwego rumwe n’amasomo ya siyansi, ikoranabuhanga n’imibare (STEM).

    Akarusho karimo ku bahisemo uburezi ni uko umunyeshuri wiga ibijyanye n’uburezi we azajya asonerwa inguzanyo ya buruse mu gihe cyose arangije kwiga agakora umwuga w’uburezi.

    Dr Ngirente yakomeje ati “Umunyeshuri uzajya arangiza mu mashuri nderabarezi akigisha imyaka itatu mu mashuri abanza, azajya ahabwa buruse itazishyurwa n’amafaranga atunga umunyeshuri azamufasha kwiga Kaminuza (Bachelors) mu ishami ry’Uburezi.

    Uzajya arangiza muri Kaminuza mu Ishami ry’Uburezi, akigisha imyaka itanu mu mashuri yisumbuye, we azajya yemererwa buruse itazishyuzwa n’amafaranga atunga umunyeshuri byo gukomeza mu cyiciro cya gatatu cya Kaminuza (Masters) mu ishami ry’Uburezi.”

    Muri rusange mu Rwanda hari amashuri Nderabarezi 16 yakira abanyeshuri bari hagati ya 3000 na 4000 buri mwaka. Mbere y’aya mavugurura abasaba kuyigamo bari bake cyane ariko kuri ubu bakaba bariyongereye ku kigero cyo hejuru.

    Inyongera ya 10% ku mushahara n’irindi terambere rya mwarimu

    Muri iki kiganiro Minisitiri w’Intebe yagarutse ku bijyanye no kongera umushahara w’abarimu kugira ngo abashe kugira imibereho myiza bityo abashe gutanga umusaruro uganisha ku ireme ry’uburezi ryifuzwa.

    Ati “Twemera ko ireme ry’uburezi ritazamuka hatazamuwe n’imibereho myiza ya mwarimu kuko ari we utanga ubwo bumenyi n’iryo reme ry’uburezi tuvuga.”

    Kuva mu 2019, abigisha mu mashuri abanza n’ayisumbuye bongererwa 10% by’umushara wabo wa buri kwezi. Iyi gahunda yarakomeje mu 2020 ndetse no mu mwaka w’ingengo y’Imari wa 2021/2022 aya mafaranga yarateganyijwe nubwo igihugu gihanganye n’ibihe bitoroshye byatewe n’icyorezo cya Covid-19 nk’uko Dr Ngirente yakomeje abisobanura.

    Si ubwa mbere Leta y’u Rwanda igaragaje ubushake bwo gushyigikira iterambere rya mwarimu, kuko yagiye ishyiraho gahunda zitandukanye zimufasha kujyana n’iterambere nk’aho mu 2006 hashyizweho Ikigo cy’Imari iciriritse “Umwalimu Sacco” cyagenewe kuguriza no gufasha abari mu mwuga w’ubwarimu kwiteza imbere babona serivisi z’imari zibahendukiye.

    Guhunda y’iguriro rya mwarimu

    Abagize Inteko Ishinga Amategeko babajije Minisitiri w’Intebe kuri gahunda yo gushyiraho isoko cyangwa iguriro rya mwarimu ‘Teachers’ Shop’ rizafasha mu kugera ku mibereho myiza y’abarimu ku buryo bw’umwihariko.

    Minisitiri w’Intebe yavuze ko gahunda y’isoko rya mwarimu yamaze gutekerezwaho ndetse kuva mu mezi 18 ashize hari itsinda ryo muri Minisiteri y’Uburezi ririmo kwiga kuri uyu mushinga, ibisabwa n’uburyo uzashyirwa mu bikorwa.

    Ati “Ni gahunda leta yatangiye gutekerezaho, hashize umwaka n’igice. Ngira ngo muri Mineduc twari twabiganiriyeho bakora imbanzirizamushinga ariko ni umushinga usaba amafaranga menshi y’ingengo y’imari, kuko isaba kuyishyira mu bikorwa mu gihugu hose.”

    Yakomeje agira ati “Muzi ko mwarimu aba mu Murenge w’igihugu cyose, birasaba gutegurwa neza, bikigwa neza , bigashakira inkunga ihagije ku buryo twe nka leta ntabwo twari twabisohora ngo tuvuge ngo bigiye gukorwa iki gihe n’iki ariko ndagira ngo mbabwire ko tumaze igihe kirenga amezi 18 turimo kwiga kuri uwo mushinga.”

    Dr Ngirente yavuze ko mubyo guverinoma itekereza mu kuzamura imibereho ya mwarimu buri mwaka n’iyo gahunda yatekerejweho ndetse hari n’uburyo ishobora kuzatangirana n’ibintu bike by’ibanze, noneho ibindi bikazajya byongerwaho hakurikijwe uko ubushobozi bw’igihugu bungana.

    Ku rundi ruhande ariko hari abikorera batangiye gushyiraho uyu mushinga w’isoko rya mwarimu, Minisitiri w’Intebe, Dr Ngirente yavuze ko muri rusange hari gahunda iri gutegurwa ihamye izashyirwa mu bikorwa na leta mu bihe biri imbere.

    Uyu mushinga kuri ubu wamaze gutangizwa bigizwemo uruhare na ba rwiyemezamirimo, batangiriye mu Karere ka Rwamagana no mu duce tumwe two mu Mujyi wa Kigali, aho abarimu bashyiriweho iguriro ribafasha guhaha ibyo bakeneye ku giciro gito.

    Nko mu yandi masoko, ikilo cy’isukari kigura amafaranga ari hagati ya 1100Frw na 1200Frw mu gihe mu isoko rya mwarimu kigurishwa 950 Frw. Abatangije aya maguriro bavuze ko bagerageza gukorana n’inganda zo mu Rwanda ku buryo abarimu bagurishwa ibicuruzwa byose baba bagabanyijeho nibura 10 %.

    Iriguriro ryihariye rya mwarimu ryatangiye muri Mutarama 2021, ubu rimaze gufungura amashami atanu arimo iriri i Rugende muri Rwamagana, Ntunga, Karenge na Rwamagana ndetse n’iryo mu Karere ka Burera ritaratangira gukora.

    Mu korohereza abarimu baba abo mu mashuri abanza n’ayisumbuye, Minisitiri w’Uburezi, Dr Uwamariya Velentine yavuze ko ku bufatanye n’Ubuyobozi bw’Uturere ari natwo mukoresha wa mwarimu, hari gushakwa uburyo bwo gufasha aba barimu kujya bakorera hafi y’imiryango yabo.

    Minisitiri w’Intebe, Dr Ngirente ubwo yagezaga ku Nteko Ishinga Amategeko gahunda ya leta yo guteza imbere amashuri y’imyuga n’ubumenyingiro

  • Nyagatare: Abantu 19 bafashwe nyuma y’umwaka basengera mu rwuri “barangiwe” n’Imana – #rwanda #RwOT

    Aba baturage bafatiwe mu Kagari ka Mbare mu Murenge wa Karangazi mu rwuri rw’umuturage.

    Umunyamabanga Nshingwabikorwa w’Umurenge wa Karangazi, Ndamage Andrew, yabwiye IGIHE ko aba baturage babafashe mu masaha ya saa tanu z’amanywa ubwo basangaga basenga barenze ku mabwiriza yo kwirinda COVID-19.

    Yakomeje avuga ko aba baturage byatangiye haza babiri, bacumbikirwa na nyir’urwuri nyuma abandi bagenda baza aho ngo babwiye ubuyobozi ko Imana ariyo yahabayoboye ngo kuko ariho bakwiriye gusengera hizewe.

    Yavuze ko aba baturage nta n’umwe ugira ubwisungane mu kwivuza, nta ndangamuntu bagira, ntibambara udupfukamunwa, abana babo ntibiga ndetse ntibanashaka no gupimwa COVID-19 ngo kuko batayemera.

    Yakomeje agira ati “ Ni ahantu bagiye baza uruhongohongo kuko hari hacumbikiwe babiri abandi bagenda baza nyuma abenshi baturutse mu Karere ka Ngoma n’ahandi, niho biberaga bari bahamaze igihe kinini.”

    Bose bararaha hanze mu ihema abana babo ngo nibo barara mu nzu mu gihe bamaze umwaka urenga bibera muri uru rwuri.

    Ibyo kwirinda COVID-19 ntibabikozwa

    Mu gihe abandi baturage bo mu Karere ka Nyagatare bari muri gahunda ya Guma mu Rugo bashyizwemo mu rwego rwo kwirinda ikwirakwira rya COVID-19, aba bakirisitu bo ntibakozwa ibyo kwirinda iki cyorezo kuko batambara udupfukamunwa kandi ntibanemere ko gihari.

    Ndamage ati “Kubabwira Coronavirus bahita bakubwira ko ari ibyago byateye ngo kandi abantu barindwa n’Imana.”

    Uyu muyobozi yavuze ko kuri ubu bagiye kubatwara kuri Polisi ya Nyagatare kugira ngo bakomeze kwigishwa ngo kuko imyumvire bafite iteye inkeke.

    Ati “ Tugiye kubanza tubigishe kuko bageze ku rwego rwo hejuru mu buyobe, tugiye kubanza tubigishe imyumvire bafite mu gusenga ihinduke kuko hari abataye abagore, abataye abagabo n’abandi benshi bataye imiryango yabo ngo kuko aribwo butumwa bafite.”

    Uyu muyobozi yasabye abaturage kujya birinda imyumvire ipfuye mu gusenga ibabwira ko badakwiriye kwirinda ibyorezo cyangwa se gutanga ubwisungane bwo kwivuza.

    Abenshi mu bafashwe baturuka mu Karere ka Ngoma.

    Bose bararaga hanze mu ihema basenga, abana babo nibo barara mu nzu

    Aba baturage ntibajya batanga ubwisungane mu kwivuza ngo kuko Imana itabyemera

  • Intara ebyiri zahagurukiye ikibazo cy’abarembetsi n’abacuruza magendu – #rwanda #RwOT

    Iyi nama yabaye kuri uyu wa Gatandatu mu Murenge wa Kiyombe hafi y’Akarere ka Gicumbi, yahurijwemo abayobora Intara zombi, abayobozi b’inzego z’umutekano, abayobozi b’uturere ndetse n’Abanyamabanga Nshingwabikorwa b’imirenge ikora ku mupaka wa Uganda.

    Hagaragajwe bimwe mu bibazo bibangamiye imibereho myiza y’abaturiye umupaka wa Uganda muri utu turere birimo abakora ibikorwa bya magendu, abarembetsi n’abambuka imipaka mu buryo butemewe n’amategeko.

    Abayobozi b’uturere bagaragaje uburyo Leta yashyize imbaraga mu mirenge ikora ku gihugu cya Uganda mu gufasha abaturage kubona serivisi bajyaga gukura muri Uganda, mu bikorwa byahubatswe birimo amasoko, amavuriro, imihanda, amashanyarazi, amazi, amashuri n’itumanaho.

    Guverineri w’Intara y’Iburasirazuba, Gasana Emmanuel, yavuze ko nyuma yo gusanga abaturage baragejejweho ibikorwa remezo bitandukanye, basanze hakwiriye gushyirwa imbaraga mu kurwanya abakora ibikorwa bitemewe.

    Ati “Twasuzumaga ibibazo by’imiyoborere, imikoranire, umutekano cyane cyane bishamikiye ku bikorwa bikorerwa ku mipaka birimo gukumira no kurwanya cyangwa se no guca burundu abantu bambukiranya imipaka mu buryo butazwi.”

    Yakomeje avuga ko basangiye amakuru n’ubumenyi n’abayobozi mu nzego zitandukanye bo mu Ntara y’Amajyaruguru kandi ngo ingamba bafatiyemo bizeye ko zizagirira umumaro abaturiye imipaka.

    Ati “Habaye kwiyemeza twasuzumye ibyuho bihari ariko dusanga icyabikemura cyose ni ubukangurambaga bwihariye buherekejwe n’ibikorwa bimwe na bimwe birimo ubukangurambaga bwo kugira umudugudu utarangwamo icyaha, twabonye ko wagize akamaro turashyiramo n’izindi ngamba nyinshi kuburyo zigirira umumaro abaturage.”

    Guverineri w’Intara y’Amajyaruguru, Nyirarugero Dancille, yavuze ko abaturiye umupaka wa Uganda bubakiwe ibikorwa remezo byose bishoboka akabasaba kubiha agaciro bakirinda gukora ingendo za hato na hato zambukiranya umupaka mu buryo butemewe.

    Ati “ Niba Umukuru w’Igihugu yarabahaye ibikorwa remezo byose hano ku mupaka nta mpamvu yo kwambuka umupaka bajya gushaka ibyo bahawe hano.”

    Yakomeje avuga ko kimwe mu byo basanze kibura ari ubukangurambaga bwimbitse buhindura imyumvire y’abaturage, yavuze ko ubu bukangurambaga buzahurizwamo inzego zitandukanye aho ngo bazibutsa abaturage ko bakwiriye gukunda guhahira iwabo kurenza kujya mu gihugu cy’igituranye bashobora no guhurirayo n’ibyago.

    Kuri ubu uturere dutatu nitwo dukora ku gihugu cya Uganda harimo Gicumbi ifite imirenge itatu, Burera ifite imirenge itandatu ndetse na Nyagatare ifite imirenge itandatu.

    Aba bayobozi biyemeje guca uburembetsi na magendu ituruka muri Uganda

    Guverineri w’Intara y’Iburasirazuba, Gasana Emmanuel, ubwo yaganiraga n’abayobozi b’inzego z’ibanze mu turere duhana imbibi na Uganda

    Guverineri w’Intara y’Amajyaruguru, Nyirarugero Dancille, yavuze ko abaturiye umupaka wa Uganda bubakiwe ibikorwa remezo byose bishoboka

  • Abanyarwanda bashyiriweho uburyo bushobora kubafasha kwiyungura ubumenyi mu Cyongereza – #rwanda #RwOT

    Ubushakashatsi bugaragaraza ko mu bantu miliyari 7,8 batuye Isi, abagera kuri miliyari 1,35 bakoresha Icyongereza. Ibi bivuze ko Umunyarwanda uzi uru rurimi neza aba afite amahirwe yo gukorana ubucuruzi n’aba bantu cyangwa bakagira ibibahuza mu bundi buryo.

    Abahanga bagaragaza ko imikoreshereze myiza y’ururimi ifitanye isano n’iterambere ry’igihugu n’umuntu ku giti cye. Urugero, abantu bahuje ururimi bashobora kugenderanirana, gukora ubucuruzi, kwiga n’ibindi.

    Kuvuga neza ururimi kandi bishobora kuguhesha akazi keza, ugakora ufite umutuzo. Bireshya abashoramari kuko baba bazi ko bazabona abakozi bazi neza ururimi muri icyo gihugu.

    Kumenya neza ururimi bigabanyiriza umuntu guhora ahangayitse iyo asabwa gutanga imbwirwaruhamwe, bikamurinda kwiga mu rurimi atumva neza cyangwa kugorwa no gutanga raporo no kugirana ibiganiro n’abandi.

    Urugero, hari abatsindwa ibizamini byaba ibyo kwandika cyangwa se cyane cyane ibyo kuvuga (interview) kubera kutumva ibyo babajijwe cyangwa bagasubiza nabi.

    Abanyarwanda bashyiriweho amahirwe

    Mu gufasha ababyifuza gukemura bimwe mu bibazo by’ingutu bifitwe na bamwe mu rurimi rw’Icyongereza, Ishuri ryitwa Africa Learn yashyizeho gahunda y’amasomo yo kuvuga no kumva Icyongereza [‘speaking & listening; American Accent Reduction].

    Iri shuri kandi ritanga amahugurwa ya TOEFL, IELTS na Duolingo, aho izi nyigisho zose ushobora kuzikurikirana online.

    Muri ibi bihe bya Guma mu Rugo yashyizeho igabanya ry’ibiciro kugira ngo abantu babishaka kandi babishoboye babashe kwiteza imbere mu bumenyi bw’Icyongereza.

    Haliyamutu John uhagarariye iri shuri ryigisha Icyongereza kuva 2004 yavuze ko Abanyarwanda badahagaze nabi muri rusange mu mikoreshereze y’Icyongereza ariko na none kwiga ari ugohora wiyungura ubumenyi.

    Yavuze ko abantu benshi bagira ikibazo cyo kumva (listening) bigatuma imivugire yabo rimwe na rimwe iba itanoze. Urugero yavuze ko abenshi bakubwira ko “umunyafurika” iyo avuze bamwumva ariko ikibazo ari ukumva abazungu, cyane cyane Abanyamerika.

    Ikindi yavuze ngo ni uko usanga hari abavuga ariko ntibarase ku ntego, mu magambo nyayo ndetse n’ikibonezamvugo kiboneye ahubwo ngo ugasanga umuntu aravuga ibintu byinshi kandi bitari ngombwa, ubundi ugasanga ibitekerezo ntabwo bigiye umujyo umwe.

    Haliyamutu ashishikariza Abanyarwanda gukoresha amahirwe bafite mu kwiyungura ubumenyi.

    Ati “Abantu benshi bafite telefone, mudasobwa ndetse na Internet ku buryo hari ibyo bakwiyungura umunsi ku wundi. Si byiza gutegereza ikizamini runaka ngo ubone kwibuka kwiga icyongereza mu gihe gito kandi rimwe na rimwe biba bidashoboka.”

    Ushaka guhaha ubumenyi muri iri shuri wabahamagara kuri 0783593253 cyangwa ukabandikira kuri [email protected] cyangwa [email protected]

    Magingo aya, Icyongereza ni ururimi rw’ubucuruzi rukoreshwa mu mpande zose z’Isi

    Iri shuri rifite ibitabo bihagije bifasha abarigana kwihugura mu cyongereza

  • Minisitiri Gatabazi yaciye amarenga ku kongerwa kwa ‘Guma mu Rugo’ – #rwanda #RwOT

    Ni mu gihe habura iminsi ibiri ngo hatangazwe amabwiriza mashya asimbura ayatangiye kubahirizwa ku wa 16 Nyakanga 2021, y’uko ibice by’igihugu birimo Umujyi wa Kigali n’uturere umunani twashyizwe muri Guma mu Rugo mu gihe cy’iminsi 10.

    Mu kiganiro yagiranye na RBA, Minisitiri Gatabazi yavuze ko muri gahunda yo gufasha abatishoboye mu bihe bya Guma mu Rugo hamaze gutangwa ibiribwa by’iminsi 10.

    Yavuze kandi ko bibaye ngombwa ko Guma mu Rugo yongerwa, leta yakomeza kubagoboka kuko ubushobozi buhari kandi ifite inshingano zo gukomeza gukora ibishoboka byose ngo abaturage bagire imibereho myiza.

    Ati “Leta ni igihugu ntabwo yafasha umuntu mu minsi 10, ngo nihiyongeraho indi 10 ngo ivuge ngo naragufashije nararangije, kuko ntabwo aba yabonye andi mahirwe yo gukora, ni ukuvuga ngo leta ifite iyo nshingano yo gukomeza gushaka uko abaturage batakwiheba.”

    Yakomeje agira ati “Icyo tubasaba ni ukubahiriza inama tubagira ku buryo iyo minsi yagera imibare igenda igabanyuka. Kuko bariya bantu bagaragara bapimwe, wenda bashobora kuba baramupimye amaze nk’iminsi itatu cyangwa ine arwaye Covid-19 […] kugira ngo bakire badashobora kwanduza biba bisaba iminsi 14.”

    Muri rusange hirya no hino by’umwihariko mu turere twashyizwe muri Guma mu Rugo, hari gufatwa ibipimo ku bwinshi ari nabyo bizashingirwaho hafatwa izindi ngamba. Gusa imibare igaragaza ko ubwandu bwiyongera aho kugabanyuka.

    Raporo Ngarukamunsi ya Minisiteri y’Ubuzima ku wa 23 Nyakanga 2021, yagaragaje ko mu masaha 24 habonetse abanduye bashya 953 barimo 176 b’i Kigali, Musanze ni 98, Nyanza ni 70, Rusizi 65 ndetse na 52 babonetse i Rubavu.

    Minisitiri Gatabazi yavuze ko mu gihe inzego zishinzwe ubuzima zaba zisesenguye zigasanga abandura bakomeje kwiyongera bityo hakabaho kongera iminsi ya Guma mu Rugo, leta izakomeza gufasha abakeneye ibiribwa.

    Ati “Leta imaze gusuzuma ikabona ibipimo byakwiyongera, leta irongera igafata inshingano yayo yo gushaka ibyabafasha muri iyo minsi yakwiyongeraho ariko kandi tukanasaba abaturage ubwabo kwishakamo ibisubizo bakaremera abavandimwe babo, abaturanyi babo, niko bikwiye kugenda.”

    Iminsi 10 ibarwa uhereye igihe watangiye kuguma mu rugo

    Minisitiri Gatabazi yavuze ko mu minsi ishize hashyizweho gahunda ya Guma mu Rugo, abaturage bamwe bagerageje kubahiriza amabwiriza yashyizweho ariko hariho abakomeje kwinangira.

    Ati “Muri rusange turanabashimira kuko barabyumva, ukabona amasaha yo gutaha baba bageze mu ngo zabo, nta rujya n’uruza mu mihanda ariko aho batabikora ni mu duce batuyemo muri za Quartier, usanga abantu basohotse mu gipangu bahagaze ku muhanda, bari kuganira basuhuzanya, hari n’abo dusanga bari gukina amakarita.”

    Yakomeje agira ati “Ni nk’aho batumva ko kuguma mu rugo bivuga kuguma mu rugo. Kandi n’iyo minsi bavuga, iminsi 10 tuba tubara, kubara iminsi 10 wirirwa hanze, ahubwo wagombye kubara uhereye igihe wagumiye mu rugo. Kuko kuba abantu birirwa hanze abo ni abatuma imibare ishobora kwiyongera.”

    Minisitiri Gatabazi yavuze ko inzego zishinzwe ubuzima zatangiye igikorwa cyo gupima Covid-19 mu buryo bwagutse ariko icyiciro cya mbere cyagaragaje ko ubwandu bukiri hejuru by’umwihariko mu Mujyi wa Kigali.

    Ibipimo rusange byafashwe hagati yo ku wa 17-18 Nyakanga 2021, bigaragaza ko Akarere ka Kicukiro kihariye 4,4% by’abasanganywe ubwandu, Gasabo ikagira 3,8% mu gihe Nyarugenge ifite 2,5%.

    Ati “Ibigaragara rero ni uko imibare ikomeje kuzamuka ariko abahanga batubwira ko umuntu wanduye Covid-19, ubundi amara iminsi 14 kugira ngo abe atakibasha kwanduza abandi.”

    “Bikaba bisaba ko abantu bakomeza kuzirikana ko hakwiriye kubaho iminsi yatuma bwa bwandu bwagaragaye butakiri mu bantu n’abarwaye bakaba bageze ku cyiciro cyo kuba batakwanduza abandi.”

    Yakomeje agira ati “Byose bizasuzumwa n’inzego zishinzwe ubuzima gusa ndagira ngo mvuge ko kwirinda bireba umuntu ku giti cye, abaturage birinde iki cyorezo.”

    Kuva 14 Werurwe 2020 abamaze kwandura Covid-19 ni 62.328, mu bipimo 1.956.860 bimaze gufatwa. Abamaze guhitanwa n’iki cyorezo ni 718.

    Abaturarwanda barasabwa gukomeza kubahiriza amabwiriza atangwa n’inzego z’ubuzima mu gukumira ikwirakwira ry’icyorezo, arimo kwambara agapfukamunwa neza, guhana intera, gukaraba intoki kenshi cyangwa gukoresha umuti wica udukoko igihe cyose wakoze aho abandi bakoze.

    Barasabwa kwirinda kwikorakora mu maso, ku izuru no ku munwa, ndetse bakishyurana bakoresheje ikoranabuhanga aho bishoboka hose, ndetse by’umwihariko ku bari mu ngo zabo basabwa kujya bahora bafunguye amadirishya n’inzugi.

    Minisitiri Gatabazi JMV yatangaje ko mu gihe Guma mu Rugo yakongerwa, Leta yakomeza gufasha abatishoboye nk’uko imaze iminsi ibigenza

    Ibyavuye mu gikorwa cyo gupima Covid-19 mu buryo bwagutse, icyiciro cya mbere bigaragaza ko ubwandu bukiri hejuru

  • Ruhango: Abayobozi b’Isibo barasabwa gutanga amakuru ku hengerwa inzoga zitemewe #Rwanda #RwOT via @kigalitoday #rwanda #RwOT

    Ibinyobwa bitemewe byamenwe byafashwe umwaka ushize
    Ibinyobwa bitemewe byamenwe byafashwe umwaka ushize

    Ubuyobozi buvuga ko inzoga zitemewe zifatwa nk’ibiyobyabwenge ari byo bituma abana bata amashuri, amakimbirane mu miryango akaduka kandi iterambere rikadindira kuko abanyweye ibiyobyabwenge batabona umwanya wo gukora.

    Ku wa gatanu tariki ya 23 Nyakanga 2021 ni bwo mu Karere ka Ruhango habaye igikorwa cyo kumena no gutwika ibinyobwa bitemewe byafashwe mu gikorwa cyiswe ‘Operation Umoja Fagia VI’ cyabaye mu mwaka ushize wa 2020.

    Umuyobozi w’Akarere ka Ruhango wungirije ushinzwe iterambere ry’ubukungu, Rusiribana Jean Marie, asaba abaturage gutanga amakuru y’ahari ibinyobwa bitemewe haba ku ho bikorerwa cyangwa aho babicururiza.

    Agira ati “Hariho ubuyobozi kugera ku isibo, abaturage babana n’abo bakora ibinyabwa bitemewe baba bazi aho bikorerwa n’ababikora ni bo ba mbere bo kudutungira agatoki hanyuma tugakurikirana abo bashaka kwangiza ubuzima bw’abaturage”.

    Rusiribana avuga ko urubyiruko ari rwo rwigaragaza cyane mu kunywa ibiyobyabwenge n’inzoga zitemewe kubera ko ahanini baba babishowemo na bagenzi babo, ari ho usanga hava imyitwarire mibi ku babyiruka.

    Agira ati “Ibiyobyabwenge mu rubyiruko ni byo bituma usanga abashakanye umwe yica undi, umwana akaba yakwica umubyeyi we, cyangwa abantu bagahorana amakimbirane mu miryango, ni yo mpmvu turushishikariza kwitabira umurimo kugira ngo biteze imbere aho kwangiza ubuzima bwabo”.

    Ishimwe Irene ukora akazi k’ubukanishi avuga ko ibinyobwa bitemewe babinywa kubera ko bigura make kandi hari ababa batabisobanukiwe, ariko nyamara bikadindiza iterambere ryabo kandi bikangiza ubuzima bwabo.

    Inzoga zikorerwa mu baturage ari na yo mpamvu basabwa gutanga amakuru bigakumirwa
    Inzoga zikorerwa mu baturage ari na yo mpamvu basabwa gutanga amakuru bigakumirwa

    Niyonagira Esperence ukora isuku mu Karere ka Ruhango avuga ko usanga abasinzi mu mihanda batembagaye no muri iyi minsi yo kwirinda Covid-19, ugasanga izo nzoga zitemewe zatuma icyorezo gikwirakwira.

    Anavuga ko izo nzoga zitera ubujura kuko iyo abasinze babonye umuntu ahiherereye bamwambura kugira ngo babone ayo bajya kunywera, rimwe na rimwe bakaba banagirira nabi uwo bambuye kubera ubusinzi.

    Ibinyobwa bitemewe byamenwe bikanatwikwa bifite agaciro k’asaga ibihumbi 500 birimo inzoga zitwa Isano, Sangwa amacupa 864, izitwa Uruyuki amacupa 97 n’amacupa hafi 100 ya Roma Tea.

  • Israël yangeye kubona umwanya yahoranye muri Afurika yunze Ubumwe #Rwanda #RwOT via @kigalitoday #rwanda #RwOT

    Ambasaderi mushya wa Israeli ubu ukorera i Addis-Abeba (Ethiopia), yatanze impapuro zimwemerera guhagararira igihugu cye, azishyikiriza Umuyobozi wa Komisiyo ya Afurika yunze ubumwe, Moussa Faki Mahamat.

    Abinyujije mu itangazo, Minisitiri w’ububanyi n’amahanga wa Israël, Yaïr Lapid yagize ati “Ibi bikosoye ikosa ryari rimaze hafi imyaka 20”.

    Israël yongeye kubona umwanya yahoranye mu Muryango wa Afurika yunze Ubumwe ‘statut d’observateur’ ikaba yari yarawutakaje mu 2002, ubwo icyari ‘OUA’ (Organisation de l’Unité Africaine) yahindakaga Afurika yunze Ubumwe ‘UA’ (Union africaine).

    Mu byo Israël yatangaje ko igiye gukora nyuma yo gusubirana umwanya yahoranye muri Afurika yunze ubumwe, harimo kurwanya icyorezo cya Coronavirus no gukumira ikwirakwira ry’iterabwoba ku Mugabane wa Afurika.

    Ikibazo cya Israël na Palestine na cyo ni kimwe mu bibazo byaganiriweho, ubwo Perezida wa Komisiyo ya Afurika yunze Ubumwe, Moussa Faki Mahamat yahuraga na Ambasaderi wa Israël muri Aleli Admasu, nk’uko bigaraga mu itangazo ryasohowe na Afurika yunze Ubumwe.

    Afurika yunze Ubumwe ngo ivuga ko “hakenewe igisubizo nyacyo ku kibazo kiri hagati y’ibyo bihugu byombi, kugira ngo bibane mu mahoro”.

    Muri Gicurasi 2021, Moussa Faki Mahamat yamaganye ibisasu Israël yateraga muri Gaza, kandi no mu bibazo bijyanye na Palestine iyo birimo kuvugirwa mu nama za LONI, ngo nta na rimwe Afurika yunze Ubumwe ishyigikira Israël.