Blog

  • Mageragere: Abarokotse Jenoside barishimira ko bashumbushijwe nyuma yo gupfusha inkoko 2500 – #rwanda #RwOT

    Bamwe mu baganiriye na IGIHE, bemeza ko inkoko 2500 bari bafite mbere zishwe n’icyorezo cyibasiye inkoko zo muri uyu murenge wa Mageragere mu mwaka ushize wa 2020 bituma batangira kubaho mu buzima bubi.

    Abarokotse Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, bemeza ko izo nkoko zikimara gupfa babayeho mu buzima bubi cyane ko batabashaga kubona umusaruro w’amagi yo kugurisha ngo babone amafaranga cyangwa ayo kugaburira abana babo n’ifumbire yo gukoresha mu mirima.

    Nyuma y’uko bahawe izindi nkoko 500 n’Umujyi wa Kigali n’abafatanyabikorwa bawo, baremeza ko buzima bwabo bugiye kungera kuba bwiza.

    Mukanziza Léa yagize ati “ Byadushimishije kuba baduhaye izindi nkoko kuko bigiye guhindura ubuzima bwacu mu buryo bugaragara cyane ko tugiye kubona amagi tuzajya tugaburira abana n’andi tuzajya tugurisha.”

    Yongeyeho ko nyuma y’aho bahawe izi nkoko bahise bihutira kuzishyira mu bwishingizi kugira ngo batazongera guhura n’ikibazo bahuye na cyo ubwo icyorezo cyibasiraga izigera ku 2500 bari bafite kikazica zose.

    Bizimana Etienne yagize ati “ Ubu tugiye kongera gukirigita ifaranga nka mbere kuko tuzajya tugurisha amagi tubone amafaranga kandi tunazigame ayo tuzajya duha abana; ikindi ntabwo tuzongera kubura ifumbire yo gukoresha mu mirima y’igikoni.”

    Umunyamabanga Nshingwabikowa w’Umurenge wa Mageragere, Ntirushwa Christophe, yasabye abatuye muri uyu mudugudu w’Icyitegererezo wa Rugendabari bagera kuri 88, gufata izi nkoko neza no kurushaho gutekereza uko bakwagura uyu mushinga kugira ngo urusheho kubagirira akamaro.

    Ati “ Twabyishimiye cyane kandi turizera ko izi nkoko zizafasha imiryango igera kuri 88 ituye muri uyu mudugudu kwiteza imbere kandi turashimira ubuyobozi bw’Umujyi bwatekereje guha abaturage iyi nshumbushanyo nyuma y’uko izo bari bafite zibasiriwe n’icyorezo zikaza gupfa.”

    Yongeyeho ko aba baturage bari bafite amafaranga agera kuri miliyoni enye n’igice bakuramo make yo kugura ibyo kwita kuri izi nkoko bahawe ndetse anaboneraho kubasaba gukoresha neza asigaye kugira ngo uyu mushinga urusheho kubagirira akamaro.

    Bavuze ko izi nkoko bahawe zigiye kubafasha kongera kubaho neza

  • Inyubako yahoze ikoreramo Sonarwa iri gusenywa isimbuzwe ijyanye n’igihe (Amafoto) – #rwanda #RwOT

    Gusenya iyi nyubako byatangiye mu ntangiriro z’iki Cyumweru nyuma y’uko iki kigo cyimutse kikajya gukorera ahazwi nka Peyaje mu nyubako zikoreramo RSSB.

    Itangazo Sonarwa yashyize hanze rivuga ko kwimuka bigamije “gushyira mu bikorwa igishushanyo mbonera cy’Umujyi wa Kigali”.

    Ntabwo kugeza ubu haratangazwa ibikorwa bigiye gukorerwa mu kibanza Sonarwa yari ifitemo inyubako, gusa amakuru yizewe agera kuri IGIHE ni uko hagiye kubakwa inyubako ijyanye n’igihe.

    Bivugwa mu gace Sonarwa yari iherereyemo, igishushanyo mbonera kigena ko hubakwa inzu nibura ifite amagorofa ari hagati y’umunani n’icumi.

    Ku rundi ruhande, si ahari Sonarwa honyine hagiye kubakwa inyubako nshya kuko n’iruhande rwayo ahakoreraga Rhénanie-Palatinat hazashyirwa inyubako nshya.

    Sonarwa niyo Sosiyete ya mbere nyarwanda yatangije ubwishingizi, hari mu 1975, ishinzwe na Guverinoma y’u Rwanda ariko ibarwa nk’ikigo cyigenga.

    Hashingiwe ku mabwiriza yerekeye ibisabwa mu murimo w’ubwishingizi agena ko umwishingizi adafatikanya umurimo w’ubwishingizi bw‘igihe kirekire n’ubw’igihe gito, Sonarwa yavuyemo sosiyete ebyiri ari zo Sonarwa Life Assurance Company Ltd na Sonarwa General Insurance Company Ltd.

    Sonarwa Life icuruza ubwishingizi bw’Amashuri y’Abana (Education endowment), ubwo kwizigamira (Pension), ubw’ubuzima (individual Life, Family protection and Group Life) n’ubwishingizi bw’inguzanyo (Loan Protection) naho Sonarwa General yo igacuruza ubwishingizi bw’ibinyabiziga, ubw’inkongi z’umuriro, ubwo gutwara abantu n’ibintu, ubw’impanuka zituruka ku murimo, kwishingira amafaranga ari muri banki cyangwa ava muri banki imwe ajya mu yindi n’ibindi.

    RSSB ni umunyamigabane muri Sonarwa. Mu 2016 yongereye imigabane yayo ifata 100% muri Sonarwa Life ndetse yongera imigabane yayo igera kuri 79,6% muri Sonarwa General.

    Ntabwo haratangazwa imiterere y’inyubako iteganyijwe gushyirwa muri iki kibanza

    Gusenya iyi nyubako kugira ngo hubakwe ijyanye n’igihe byatangiye muri iki cyumweru

    Sonarwa yari imaze imyaka myinshi ikorera muri iyi nyubako

    Amafoto: Niyonzima Moise


  • Impinduka mu itegeko rishya rigenga ubwenegihugu Nyarwanda – #rwanda #RwOT

    Ubusanzwe ubwenegihugu Nyarwanda ni isano umuntu afitanye n’u Rwanda ituruka ku kuba afite inkomoko mu Rwanda cyangwa afite ubwenegihugu Nyarwanda butangwa.

    Itegeko Ngenga ryo ku wa ku wa 16 Nyakanga 2021 rigenga ubwenegihugu Nyarwanda risimbura iryo ku wa 25 Nyakanga 2008. Rifungura imiryango ku banyamahanga bashaka kuba Abanyarwanda ku mpamvu zirimo ishoramari, impano z’umwihariko zikenewe mu gihugu, icyubahiro n’ibindi.

    Perezida Paul Kagame agaruka ku kibazo cy’itangwa ry’ubwenegihugu, mu nama yaguye ya Komite Nyobozi ya FPR Inkotanyi muri Nzeri 2020, yavuze ko abantu bakeneye ubwenegihugu bw’u Rwanda badakwiye kubwimwa igihe bafite ubushake bwo gufatanya n’abandi kubaka igihugu.

    Uwahawe ubwenegihugu Nyarwanda butangwa agira uburenganzira n’inshingano nk’iby’Umunyarwanda ufite ubwenegihugu Nyarwanda bw’inkomoko, keretse iyo amategeko abiteganya ukundi.

    Muri rusange impamvu zishingirwaho mu gusaba cyangwa gutanga ubwenegihugu Nyarwanda butangwa zirimo kuvukira ku butaka bw’u Rwanda, umwana watoraguwe, ishyingirwa, kubera umubyeyi umwana utabyaye, inyungu z’igihugu, ubumenyi cyangwa impano byihariye. Izindi mpamvu ni ishoramari cyangwa ibikorwa binini kandi birambye, kuba mu Rwanda, icyubahiro, kuba umwimukira no kutagira ubwenegihugu.

    Ubwenegihugu Nyarwanda butangwa bushobora no kwamburwa kubera impamvu zirimo kuba uwabuhawe yarabubonye akoresheje amakuru atari yo, inyandiko ihinduye cyangwa irimo ikinyoma cyangwa akoresheje ubundi buriganya ubwo ari bwo bwose n’iyo uwabuhawe yabusabye agambiriye kugambanira Repubulika y’u Rwanda.

    Icyakora, kwamburwa ubwenegihugu Nyarwanda butangwa ntibyemewe iyo bishobora gutuma ubwamburwa aba umuntu udafite ubwenegihugu.

    Mu mpinduka z’ingenzi mu itegeko rishya harimo n’imiterere y’indahiro

    Bisanzwe bizwi ko mbere yo guhabwa icyemezo cy’ubwenegihugu nyarwanda butangwa, umuntu ubwemerewe abanza kurahira keretse iyo ari umwana utarageza ku myaka 18 igenwa nk’iy’ubukure.

    Mu itegeko rya 2008, indahiro yagiraga iti “Njyewe kanaka, ndahiriye ku mugaragaro ko nzubaha, ngakunda byimazeyo Igihugu cy’u Rwanda kandi nkubahiriza Itegeko Nshinga rya Repubulika y’u Rwanda n’andi mategeko. Imana ibimfashemo.”

    Indahiro mu itegeko ryishya igira iti “Njyewe, …ndahiriye u Rwanda ku mugaragaro ko ntazahemukira Repubulika y’u Rwanda; ko nzubahiriza Itegeko Nshinga n’andi mategeko; ko nzakunda igihugu; ko nzaba inyangamugayo; ko nzabumbatira indangagaciro Nyarwanda. Nintatira iyi ndahiro, nzabihanirwe n’amategeko. Imana ibimfashemo.”

    Prof. Philip Cotton wahoze ayobora Kaminuza y’u Rwanda ubwo yahabwaga ubwenegihugu bw’u Rwanda

    Ubwenegihugu butangwa hashingiwe ku bumenyi cyangwa impano byihariye

    Kugira ngo umuntu asabe cyangwa ahabwe ubu bwenegihugu hashingirwa ku kuba usaba afite ubumenyi cyangwa impano byihariye bikenewe mu Rwanda, kuba hari inyandiko urwego bireba rugenera urufite ubwenegihugu Nyarwanda mu nshingano isobanura uburyo ubumenyi cyangwa impano byihariye usaba afite bikenewe mu Rwanda bikaba byashingirwaho.

    Agomba kandi kuba ari inyangamugayo kandi afite imyifatire myiza ndetse akaba atahungabanya umutekano w’Igihugu. Ibi mu itegeko ryabanje nta byari biteganyijwe.

    Ubwenegihugu butangwa hashingiwe ku ishoramari

    Umuntu ufite ibikorwa by’ishoramari, binini kandi birambye mu Rwanda yemerewe gusaba ubwenegihugu Nyarwanda mu gihe agaragaza inyandiko urwego bireba rugenera urwego rufite ubwenegihugu Nyarwanda mu nshingano igaragaza ishoramari cyangwa ibikorwa binini kandi birambye by’usaba mu Rwanda bishobora gushingirwaho ahabwa ubwenegihugu Nyarwanda butangwa.

    Na none asabwa kuba inyangamugayo kandi afite imyifatire myiza no kuba atahungabanya umutekano w’Igihugu.

    Ubwenegihugu butangwa hashingiwe ku kuba mu Rwanda

    Mu gihe umunyamahanga amaze nibura imyaka 15 aba mu Rwanda yemerewe gusaba ubwenegihugu akabuhabwa. Ariko bisaba ko icyo gihe aba akimaze ahaba byemewe n’amategeko kugeza ku munsi w’ubusabe.

    Asabwa kuba ari inyangamugayo, afite ubumenyi ku muco n’imigenzo Nyarwanda no kubyubaha, afite ubumenyi ku ndangagaciro mboneragihugu; kugira imibanire myiza n’abandi mu muryango Nyarwanda. Ikindi ni uko agomba kugira ubushobozi buhagije no kuba atahungabanya umutekano w’Igihugu.

    Ubwenegihugu Nyarwanda butangwa hashingiwe ku kuba umwimukira

    Ingingo ya 18 y’iri tegeko igena ko ibishingirwaho mu gusaba ubwenegihugu Nyarwanda butangwa hashingiwe ku kuba umwimukira birimo kuba yarimukiye mu Rwanda ku mpamvu z’imibereho, iza politiki cyangwa iz’ubukungu.

    Agomba kuba akomoka ku muntu wimukiye mu Rwanda ku mpamvu z’imibereho, iza politiki cyangwa iz’ubukungu, kuba amaze nibura imyaka 25 aba mu Rwanda kandi ari ku butaka bw’u Rwanda no kuba ntaho agihuriye n’igihugu cye akomokamo.

    Usaba ubu bwenegihugu asabwa kuba inyangamugayo kandi afite imyifatire myiza, kugira ubumenyi ku muco n’imigenzo Nyarwanda no kubyubaha, akaba afite ubumenyi ku ndangagaciro mboneragihugu. Ibi byiyongeraho kugira imibanire myiza n’abandi, kugira ubushobozi buhagije no kuba atahungabanya umutekano w’Igihugu.

    Ubwenegihugu butangwa hashingiwe ku cyubahiro

    Muri uru rwego ibishingirwaho birimo guha agaciro imyitwarire y’umwihariko y’umuntu n’ibikorwa by’indashyikirwa by’umwihariko by’umuntu cyangwa indi mpamvu yagenwa.

    Abatagira ubwenegihugu na bo bemerewe kubusaba cyangwa kubusabirwa mu gihe usaba cyangwa usabirwa adafite ubwenegihugu kandi ari ku butaka bw’u Rwanda ku munsi w’ubusabe no kuba atahungabanya umutekano w’Igihugu.

    Kuva mu 2009 kugeza mu 2020, Urwego rw’Abinjira n’Abasohoka mu Rwanda rwatangaje ko rwari rumaze gutanga ubwenegihugu ku bagera kuri 935.

    Ikindi gishya kirimo ni uko igihe umuntu afite ubwenegihugu burenze bumwe ni ukuvuga ubunyarwanda n’ubw’ikindi gihugu kimwe cyangwa kirenze kimwe asabwa kubimenyekanisha.

    Iyo Umunyarwanda afite ubwenegihugu burenze bumwe, ubwenegihugu Nyarwanda ni bwo bwonyine bwitabwaho iyo hari amategeko y’u Rwanda agomba kubahirizwa.

    Umuntu ufite ubwenegihugu Nyarwanda butangwa hashingiwe ku cyubahiro, kugena ubwenegihugu bwitabwaho mbere y’ubundi iyo hari amategeko y’u Rwanda agomba kubahirizwa bishingira ku burenganzira n’inshingano yemerewe abuhabwa.

    Uwari Umuyobozi w’Akarere ka Nyarugenge, Kayisime Nzaramba, ashyikiriza Peter Otema, umukinnyi w’umupira w’amaguru wahawe ubwenegihugu bw’u Rwanda mu 2018

  • Hari gukorwa iki ngo ibyigwa mu mashuri bihuzwe n’ibikenewe ku isoko ry’umurimo ? – #rwanda #RwOT

    Abikorera by’umwihariko abafite ibigo bitanga akazi ku barangiza amashuri bahorana impungenge z’uko ubumenyi bazana mu kazi budahura n’ubwo baba bifuzwaho bigira ingaruka zikomeye ndetse bigatuma ikigero cy’ubushomeri gikomeza gutumbagira by’umwihariko mu rubyiruko cyane ko ari na rwo rurangiza amashuri ku bwinshi.

    Ikigo cy’Igihugu cy’Ibarurishamibare mu 2020, cyagaragaje ko ibipimo by’ubushomeri byiyongereye mu rubyiruko aho bwari ku kigero cya 22.4% ugereranyije na 17.9% by’ubushomeri muri rusange ku rwego rw’igihugu.

    Ibi kandi binajyana no kuba igipimo cy’ubushomeri ku bantu batize kiri hasi ugereranyije n’abize kuko ubushomeri ku bantu batize ari 15.1% mu gihe igipimo cy’ubushomeri ku bantu bize kiri kuri 25% ku barangije ayisumbuye na 15.7% ku barangije Kaminuza.

    Mu kiganiro na IGIHE, Umuyobozi w’Urugaga rw’Abikorera mu Rwanda, PSF, Robert Bapfakurera yavuze ko ubusanzwe iki ari ikibazo gikomeye kandi gihangayikishije ariko ahanini giterwa no kuba ibyigishwa mu mashuri bitarahuzwa n’ibikenewe ku isoko ry’umurimo.

    Ati “Hakwiriye kugira igikorwa, kimwe ni amasomo agendanye n’ibikenewe ku isoko ry’umurimo, icya kabiri ni uguherekeza abarangiza amashuri cyangwa gufatanya n’abikorera gushyiraho uburyo abarangiza amashuri bajya batozwa imirimo ndetse bakanamenyekana ku isoko.”

    Bapfakurera avuga kandi ko akenshi uwikorera we iyo akeneye gutanga akazi ashaka wa muntu ubizi kandi ubifitiye ubushobozi, bityo bigakomeza kuba imbogamizi kuri ba banyeshuri baba barangije amashuri bataragira ubwo bunararibonye bukenewe.

    Ati “Uwikorera iyo ashaka serivisi cyangwa gutanga akazi agerageza gushaka umuntu ubizi, ba bandi bashobora kuba batanga akazi muri ziriya nzego abarangije amashuri babarizwamo, hari ubwo abarangiza amashuri baba badafite ubwo bushobozi cyangwa ubumenyi bwifuzwa n’uwikorera.”

    Bapfakurera asaba abikorera by’umwihariko abafite inganda gufatanya na Leta mu gufasha abarangiza amashuri kwimenyereza imyuga kugira ngo bazavemo abakora akazi k’Abanyarwanda cyangwa abahanga inganda zabo.

    Avuga kandi ko no ku mashuri yigisha imyuga, hakenewe gukomeza kuganira haba ku ruhande rw’abikorera ndetse na Leta kugira ngo abayigamo bajye bafashwa bahabwe ubwo bumenyi abikorera bakeneye.

    Ati “Ibiganiro hagati y’amashuri n’abikorera birakenewe n’abikorera kandi bashishikarizwa gufasha abanyeshuri cyangwa abarangiza amashuri kubatoza imirimo kugira ngo mu myaka iri imbere tuzabe dufite abanyeshuri bacu bafite ubumenyi bukenewe ku isoko ry’umurimo kandi bakore iyo mirimo y’Abanyarwanda aho kujya kuzana abanyamahanga.”

    Abagize Inteko Ishinga Amategeko, Imitwe yombi baherutse kubaza Minisitiri w’Intebe, Dr Ngirente Edouard, ingamba guverinoma ifite mu gukemura iki kibazo gihangayikishije igihugu.

    Senateri Mureshyankwano Marie Rose yagize ati “Hari inama ya Sena yari yafashe umwanzuro wo kwihutisha inyigo ku isesengura ry’imirimo ikenewe mu gihugu mu gihe giciriritse ndetse n’igihe kirambye hagamije gushyira imbaraga mu guhuza ibyigishwa mu mashuri n’ibikenewe ku isoko ry’umurimo.”

    Minisitiri w’Intebe, Dr Ngirente Edouard yamusubije ko “Iki cyararangiye. Uyu mushinga wararangiye, ni inyigo twari twayise ‘skills gap’ kumenya ngo mu Rwanda dukeneye abantu bangana iki bize iki muri buri kintu? Iyo nyigo yararangiye ubu tuzi ngo mu Rwanda dukeneye abantu bize gukora amashanyarazi bangana gutya, abize ibyo gukora amazi bangana gutya.”

    Yakomeje agira ati “Dushobora no kuvuga ngo dukeneye abagoronome bize iby’icyayi bangahe, abize kuhira bangahe? Ikibazo dufite ubu ni ugushyira gahunda zisobanutse mu kugenda dusubiza icyo cyuho, tukavuga ngo niba dusanze mu baganga aho dukeneye abantu benshi ni aha n’aha turohereza abantu kwiga ari benshi aho hantu dufitemo abantu bake babyize.”

    Ku rundi ruhande ariko Guverinoma irateganya gushyiraho amabwiriza agenga gahunda ya Igira ku Murimo (Workplace Learning), aho ateganya uburyo bw’imikorere n’imikoranire hagati y’abagira uruhare muri gahunda z’imenyerezamwuga kugira ngo imbogamizi zagaragaye ziveho.

    Imirimo ihangwa ni agatonyanga mu nyanja

    Raporo iheruka ya Minisiteri y’Abakozi ba Leta n’Umurimo, Mifotra igaragaza ko nibura buri mwaka Abanyarwanda binjira ku isoko ry’umurimo [ni ukuvuga ababa barangije amashuri mu byiciro bitandukanye] ari 225.000.

    Ku rundi ruhande ariko, Mifotra igaragaza ko ku mwaka hahangwa imirimo 214000. Ni ukuvuga ko abinjira ku isoko ry’umurimo baruta cyane imirimo iteganywa guhangwa, irimo iya leta n’iy’abikorera.

    Ibibazo bikomeye bikibangamiye iyi gahunda yo guhanga imirimo myinshi birimo kuba ubumenyi butangwa mu mashuri usanga akenshi budahura n’ibiba bikenewe ku isoko ry’umurimo, ba rwiyemezamirimo b’urubyiruko ugasanga bagifite ibibazitira byinshi birimo amananiza mu bisabwa bijyanye n’inguzanyo z’ibigo by’imari n’ibindi.

    Bapfakurera avuga ko ahanini iki kibazo cyo kuba abarangiza amashuri bakeneye akazi baba ari benshi kurusha imirimo ihari, ahanini biterwa no kuba badafite ubumenyi cyangwa se n’ababufite ntibabashe guhura na babandi batanga akazi.

    Aati “Ugiye kureba abatanga serivisi mu Rwanda mu buryo butandukanye usanga bakiri bake kandi abasohoka mu mashuri ari benshi, hari ugusohoka ari benshi badafite ubumenyi, ikindi cya kabiri ni ukutagira uburyo bubahuza n’abatanga akazi.”

    Yakomeje agira ati “Ikindi ariko iyi mirimo usanga imyinshi ahandi itangwa n’abafite inganda, kandi burya gushinga uruganda biragora, bisaba ubushobozi bw’amafaranga niyo mpamvu dushishikariza abikorera bashaka gushora imari, kwihuriza hamwe kugira ngo bahuze imbaraga babashe gushinga za nganda zizatanga ibisubizo ku kibazo cy’imirimo mike.”

    Minisitiri w’Intebe, Dr Ngirente abihuza n’ubwiyongere bw’abaturage akavuga ko kuba abaturage b’u Rwanda biyongera ku kigero cya 2.7%, hakenewe ko n’inganda zihangwa ziyongera ku muvuduko uri hejuru cyane.

    Ati “Ni ikibazo cy’uko mu rwego rw’inganda ari naho abantu bakwiye kujya gukora ari benshi ,inganda zitiyongera ngo zizamuke nk’uko abaturage biyongera, ubu uko abaturage bacu biyongera ni 2.7% buri mwaka.”

    Yakomeje agira ati “Abo biyongeraho buri mwaka ni ko baba binjira mu ishuri buri mwaka, bakiga bakarangiza bagasohoka bajya ku isoko ry’umurimo.”

    Minisitiri w’Intebe Dr Ngirente yavuze ko nka guverinoma ikomeje gushyira imbaraga mu korohereza abashoramari baba ab’imbere mu gihugu n’abo hanze kugira ngo bashinge inganda nyinshi zishobora mu gufasha mu guhanga imirimo myinshi.

    Ati “Hakenewe rero uwo muvuduko mu guhanga imirimo, kugira ngo imirimo ihangwe mu buryo bwinshi ni uko dushyiraho inganda nyinshi, ni yo gahunda ihari dufite nka guverinoma yo guhanga inganda nyinshi zishoboka mu Rwanda kandi turabona igenda itanga ibisubizo.”

    Kuva mu 2017, ubwo hatangiraga ishyirwa mu bikorwa rya gahunda yo kwihutisha iterambere ry’ubukungu n’imibereho myiza, NST1, kugeza uyu munsi hamaze guhangwa imirimo mishya 778,136.

    Muri iyo mirimo harimo iy’urubyiruko ingana na 658,630 bingana na 84.6%.

    Gahunda ya Guverinoma y’imyaka irindwi (2017-2024) iteganya ko nibura mu gihugu hazahangwa imirimo mishya idashingiye ku buhinzi igera kuri miliyoni 1.5.

    Guverinoma yamaze kunoza umushinga uzafasha abarangiza amashuri kuba bafite ubumenyi bukenewe ku isoko ry’umurimo

    Minisitiri w’Intebe, Dr Ngirente Edouard avuga ko Guverinoma iri kuvugutira umuti ikibazo cy’amasomo yigishwa mu mashuri adahura n’ibikenewe ku isoko ry’umurimo

    Umuyobozi wa PSF, Robert Bapfakurera yavuze ko hakenewe ubufatanye hagati ya Leta n’Abikorera mu guhuza ibyigishwa mu mashuri n’ibikenewe ku isoko ry’umurimo

  • Mama yarahigwaga muri Jenoside ariko bamuhinduye Interahamwe ngo bamuhuguze isambu ye-Solange #rwanda #RwOT

    Uyu Nkundanyanga Eugenie uherutse gufungirwa Jenoside, yigeze kwandikira ibiro by’Umukuru w’Igihugu asaba kurenganurwa ngo ku kibazo cy’isambu ye iherereye mu Karere ka Kicukiro mu Mujyi wa Kigali.

    Nkundabanyanga n’umwunganira mu mategeko batangaza ko isambu ye yayihugujwe n’uwitwa Karangwa Charles nyuma akaza gukorana amasezerano na murumuna we witwa Mbarushimana Jean Pierre aba ariwe yandikwaho.

    Me Ntwari Justin wunganira Nkundabanyanga, yavuze ayo masezerano ari aya baringa ngo bashyizemo ko ayimugurishije 10 000 000 Frw, nyuma yaho barongera bakorana andi masezerano avuga ko Mbarushimana ayigurishije Karangwa 58 000 000 Frw.

    Nkundabanyanga wanatanze ikireho kuri biriya yita akagambane no kugerekwaho icyaha, ubu afungiye muri Gereza ya Nyarugenge aho yakatiwe imyaka 30 ku cyaha cya Jenoside.

    JPEG - 59.5 ko
    Nkundabanyanga Eugenie

    Mu kiganiro na UKWEZI TV, Solange Abajeneza akaba umukobwa wa Nkundabanyanga Eugenie, avuga ko umubyeyi we ari mu bahigwaga muri Jenoside Yakorewe Abatutsi ariko akababazwa no kuba ayifungiwe yaragizwe Interahamwe.

    Uyu mukobwa uvugana ikiniga muri iki kiganiro, yavuze ko we n’umubyeyi we bakunze kuba mu bihugu binyuranye by’ibituranyi by’u Rwanda ariko ko umubyeyi we atari yarahunze nk’uko byigeze kuvugwa ahubwo ko yagiyeyo agiye kwivuza kuko yari afite uburwayi bukomeye.

    Uyu mukobwa wa Nkundabanyanga uvuga ko basiragiye mu nzego nyinshi zirimo Ibiro by’Umukuru w’Igihugu byabafashije cyane ku bujyanama bwinshi, avuga ko uwo witwa Karangwa Charles yakomeje kubatera ubwoba ko isambu yabo iri mu mitungo y’ibya Gacaca.

    Ngo baje gukusanya amakuru basanga isambu yabo itarigeze igera muri Gacaca ndetse ngo ubuyobozi bw’inzego z’ibanze zakoranye inama n’abaturage bemeza ko iriya sambu ari iya Nkundabanyanga, bavuga ko batazi uko yaba yarageze kuri Karangwa Charles.

    Ngo nyuma Karangwa Charles yaje gutabwa muri yombi aza guhigira ko na we azafungisha Nkundabanyanga.

    Solange avuga ko Karangwa ubwe yanamwihamagariye akabimubwira, ati 'Icyo gihe nanamufataga n’amajwi, mfite amajwi namufashe menshi […] Yaravuze ngo 'nyoko yaramfungishije nanjye nzamufungisha kandi mukorere ubugome atazapfa avuyemo’ ndamubwira nti 'ntacyo niba ari byo bigufitiye inyungu ntacyo’.'

    Ngo muri 2016 Karangwa yazanye impapuro batazi aho yazikuye zatumye Nkundabanyaga afungwa azizwa gukora Jenoside Yakorewe Abatutsi.

    IKIGANIRO CYOSE :

    UKWEZI.RW

    Source : http://www.ukwezi.rw/mu-rwanda/Amakuru-anyuranye/article/Mama-yarahigwaga-muri-Jenoside-ariko-bamuhinduye-Interahamwe-ngo-bamuhuguze-isambu-ye-Solange

  • Kayonza : Bagiye kuvoma ku cyuzi babanza kwidumbaguza umwe apfiramo #rwanda #RwOT

    Uyu mwana w’umukobwa yasize ubuzima muri kiriya cyuzi kuri uyu wa Kane tariki 29 Nyakanga 2021, ubwo yajyanaga na bagenzi be kuvoma ariko bakabanza kwizimya izuba bakoga gusa we ngo ntiyari azi koga.

    Nyirabizeyimana Console uyobora Umurenge wa Rukara, yavuze ko uriya mwana yabonye bagenzi be bagiye koga na we akajyamo.

    Ati 'Ariko we atazi koga ni uko bajyamo we aheramo, nyuma abantu baje baratabara ariko basanga yarangije gupfa.'

    Umurambo wa nyakwigendera wahise ujyanwa mu bitaro bya Gahini gukorerwa isuzuma rya nyuma.

    Muri uyu Murenge kandi hari umwana w’umusore uherutse na we kugwa mu kindi cyuzi yagiye kuvoma.

    Nyirabizeyimana Console yagiriye inama abana bajya kuvoma kujya birinda kujya ku migezi nk’iriya mibi ishobora gutwara ubuzima bw’abantu.

    Yavuze kandi ko nk’ubuyobozi bagiye gukora ubukangurambaga ariko bakareba n’uburyo bazitira biriya byuzi kugira ngo bidakomeza gutwara ubuzima bw’abantu.

    UKWEZI.RW

    Source : http://www.ukwezi.rw/mu-rwanda/Amakuru-anyuranye/article/Kayonza-Bagiye-kuvoma-ku-cyuzi-babanza-kwidumbaguza-umwe-apfiramo

  • Menya uko wahinga beterave kijyambere #Rwanda #RwOT via @kigalitoday #rwanda #RwOT

    Beterave zagemuriwe mu murima zizakuriramo
    Beterave zagemuriwe mu murima zizakuriramo

    Muri rusange ngo beterave ni igihingwa kitagoye guhinga kuko ntigikenera ubutaka bunini cyane, zahingwa no mu murima muto, n’ umuntu ashobora no kuzihinga mu karima k’igikoni.

    Abashakashatsi bavuga ko beterave ikunda ikirere kidashyuha cyane, ngo ikunda ahantu hari igipimo cy’ubushyuhe kiri hagati ya 15-23c (degre), kugira ngo ikure neza. Gusa na none ngo yihanganira ubushyuhe ugereranyije na karoti, kandi igakunda cyane ubutaka bw’umusenyi cyane kurusha ubutaka bw’inombe, ikanihanganira ubutaka busharira butarengeje gatandatu (6).

    Zigomba kwitabwaho kugira ngo zikure neza
    Zigomba kwitabwaho kugira ngo zikure neza

    Uko beterave iterwa, umuntu ashobora gutera umurama cyangwa se utubuto twa beterave mu murima yifuza ko zizakuriramo akazisarura cyangwa se akabanza guhumbika umurama, akazimurira ingemwe mu murima yateguye nyuma.

    Utubuto twa beterave tumera hagati y’iminsi icumi na cumi n’ine (10-14), kugira ngo umuntu agemure izameze, arategereza urugemwe rukagira amababi ane cyangwa atandatu akabona kurwimura.

    Uko umuntu ategura umurima agiye guteramo beterave, abanza kuwuhinga neza, nyuma agacamo utuntu tumeze nk’uduferege cyangwa se nk’uturingoti tugufi tutarengeje santimetero ebyiri (2cm), hagati y’agaferege n’akandi hakajyamo sentimetero mirongo ine(40cm).

    Mu gutera imbuto za beterave, umuntu ashyira utubuto 2-3 hamwe akarenzaho agataka, agashyiramo intera ya santimetero makumyabiri n’eshanu (25cm), agatera utundi tubuto 2-3 hamwe akarenzaho itaka ricyeya, agakomeza atyo kugeza arangije gutera agaferege kose bitewe n’uko kareshya.

    Zigeze igihe cyo gusarura
    Zigeze igihe cyo gusarura

    Mu gihe umuntu ahinze beterave, agomba kwibuka ko iyo hari igihe cy’izuba zikenera kuvomerwa, ndetse byaba byiza zigasasirwa kugira ngo ubutaka zirimo buhorane ubuhehere.

    Impamvu kuvomera cyangwa kuhira beterave ari byiza mu gihe cy’izuba, ni uko ngo iyo ubutaka bwumagaye zitarera neza, imizi yazo ihita ikomera ntizikomeze gukura uko bikwiye.

    Beterave zitangira kwera nyuma y’amezi atatu zitewe, nyuma umuntu akajya azisarura akurikije izo akeneye, kuko zibikika neza iyo ziri mu butaka zifite amababi yazo kurusha kuzikurira rimwe umuntu akazibika mu nzu cyangwa se muri firigo.

    Mu gusarura beterave wirinda kuzikomeretsa
    Mu gusarura beterave wirinda kuzikomeretsa

    Gusarura beterave bisaba kubikora neza, umuntu yirinda kuzikomeretsa kuko ngo bizangiza vuba. Ikindi iyo umuntu asarura beterave mu gihe cy’izuba, ubutaka bukomeye, ashobora kubanza akazisukaho amazi kugira ngo ubutaka bworohe bimufashe kuzisarura neza.

    Iyo umuntu amaze gukura beterave azisaruye, akataho ibibabi akabisiga mu murima bikaza ifumbire. Ubu buryo bwo guhinga betarave neza ku buryo bugezweho, buboneka ku rubuga www.jardiner-malin.fr

    Ni imboga zikunzwe
    Ni imboga zikunzwe


  • Sunrise FC yamaze gutandukana n’abakinnyi 6 #rwanda #RwOT

    Ikipe ya Sunrise FC yamaze gutangaza ko yamaze gutandukana n’abakinnyi 6 barimo 3 bari bagifite amasezerano yabo.

    Ikipe ya Sunrise FC yasoje ku mwanya wa 15 mu makipe 16 byari bivuze ko igomba no kumanuka mu cyiciro cya kabiri nubwo hari amahirwe ko izakina icyiciro cya mbere kuko icyiciro cya kabiri gishobora kutazakinwa.

    Iyi kipe yamaze kwemeza ko yamaze gutangaza ko yamaze gutandukana n’abakinnyi batandatu barimo 3 bari basoje amasezerano.

    Mu bakinnyi bari bagifite amasezerano harimo umunyezamu Itangishatse Jean Paul wari umaze imyaka 8 ari umunyezamu w’iyi kipe kuko yanayikiniye mu cyiciro cya kabiri.

    Hari kandi rutahizamu Hood Kawesa wari warasinye imyaka 2 umwaka ushize aho yari asigaranye umwaka umwe, hari na myugariro Ndayishimiye Celstin na we wari winjiye muri iyi kipe umwaka ushize.

    Mu bakinnyi basoje amasezerano harimo abakinnyi babiri bakomoka muri Uganda, Suleiman Majanjaro, Kyiza Ayubu Ibrahim n’umunyarwanda Ngabo Hercules.

    Uretse aba bakinnyi kandi iyi kipe yatakaje abandi bakinnyi babiri barimo myugariro Muhinda Bryan n’umunyezamu Nsabimana Jean de Dieu uzwi nka Chaolin.

    Hood Kawesa(wa kabiri uturutse iburyo) na we yasezerewe

    Suleiman Majanjaro(uri imbere) yari asoje amasezerano ye muri Sunrise FC

    Ndayishimiye Clestin na we yasezerewe

    Source : http://isimbi.rw/siporo/article/sunrise-fc-yamaze-gutandukana-n-abakinnyi-6

  • Bari kunengwa na benshi…Wowe ubivugaho iki ? #rwanda #RwOT

    Ibi byatangiye kugaragara ubwo abanyeshuri basoje amashuri yisumbuye basozaga ibizamini bya Leta muri iki cyumweru.

    Hari amafoto amwe yashyizwe ku mbuga nkoranyambaga agaragaza bamwe muri abo banyeshuri bakasakase imyenda y’ishuri mu gihe hari abandi babaga bari mu mbuga ngari basandaguje amakayi bigiragamo.

    Umunyamakuru Oswald Mutuyeyezu ukunze gukoresha urubuga rwa Twitter, yashyizeho imwe muri izo foto, ashyiraho ubutumwa busa nk’ubunenga abanyeshuri bakoze biriya.

    Yagize ati 'Niba atari ikigare gusa gusa, aba basore n’inkumi bashobora kuba bifitemo impano yo guhanga imideri (modelling) mu myambarire. Aya matalenta ntazapfire ubusa igihugu n’abayibarutse.'

    Hari n’amashusho yakomeje gucicikana y’umunyeshuri w’Umukobwa ari gutwika amakayi yigiragamo avuga Ikinyarwanda [byumvikana ko ari ibyo mu Rwanda] kimwe n’abo bari kumwe.

    Ubwo yatwikaga aya makayi, umwe mu bo bari kumwe, yamwogezaga amubwira ati 'Ntabwo uzarata rata [ntuzatsindwa] twika, n’iyo umuntu aramutse arase yasubirayo akandika …'

    Oswald Mutuyeyezu kandi kuri aya mashusho na yo yagize icyo ayavugaho aho yagize ati 'Iyi nkumi yatwitse amakayi ngo kuko isoje kimwe mu byiciro by’amashuri urayivugaho iki ? Amasomo menshi umuntu ayigira mu makayi ya bakuru be. Birashoboka ko uyu nta barumuna agira.'

    Munyakazi Sadate wigeze kuba Perezida wa Rayon Sports na we ukunze gutanga ibitekerezo kuri Twitter, yavuze ko ikiragano cye cyaharuriwe inzira n’abakibanjirije ariko ab’iki gihe bo 'mbona bazaba ikiragano cyatakaye batazi iyo bava batazi n’iyo bajya. Abahanga barangwa no gusoma ab’ubu barangwa no gutwika ibitabo.'

    Nubwo benshi bari kunenga iriya myitwarire, nta rwego rushinzwe Uburezi mu Rwanda ruragira icyo rubitangazaho bikaba bikomeje gutuma bamwe banakomeza kunenda izi nzego zakunze kuvugwaho intandaro y’izamba ry’uburezi.

    UKWEZI.RW

    Source : http://www.ukwezi.rw/mu-rwanda/Amakuru-anyuranye/article/Bari-kunengwa-na-benshi-Wowe-ubivugaho-iki

  • Icyo Imana yakugeneye kiba ari icyawe – Mugisha Gilbert #rwanda #RwOT

    Nyuma y’uko asinyiye ikipe ya APR FC, Mugisha Gilbert avuga ko atari ubwa mbere iyi kipe imwifuje ariko agenda abura amahirwe yo kuyisinyira, gusa na none ngo icyo Imana yakugeneye ntaho kijya byarangiye ayerekejemo.

    Mu ntangiriro z’uku kwezi kwa Nyakanga nibwo Mugisha Gilbert yasinyiye ikipe ya APR FC avuye muri Rayon Sports yari amazemo imyaka 4.

    Uyu mukinnyi usatira anyuze ku mpande, avuga ko ikipe ya APR FC atari ubwa mbere imwifuje gusa ngo yagiye abura amahirwe yo kuyisinyira, ngo kuba yarayisinyiye ni uko ari igeno ry’Imana.

    Ati “Ntabwo byari ubwa mbere mbimenya ko ikipe ya APR FC inshaka kuko byabayeho kenshi ariko amahirwe akomeza kubura, ariko burya icyo Imana yakugeneye kiba ari icya we rero ejobundi dusoje shampiyona nongeye kumva ko hakiri amahirwe yo kuza muri APR FC.”

    “Nabitekerejeho mbona koko bikwiye ko nagira ahandi nerekeza, gusa nk’umuntu wese usanzwe nashimishijwe no kuza mu ikipe nk’iyi cyane ko harimo na bagenzi banjye twahoranye nabo bangiriye inama'

    Yakomeje kandi avuga ko uretse kuba ari iby’agaciro gusinyira APR FC ariko na none yongeye kwishimira gukinana n’abakinnyi bahoze bakinana muri Rayon Sports bari muri iyi kipe.

    Ati “Ni iby’agaciro, ni ibyo kwishimira kuba naraje mu ikipe nk’iyi y’ibigwi, ikipe itwara ibikombe, narabyishimiye cyane ndetse no kongera guhura na bagenzi banjye twahoranye nabo nari mbakumbuye, nkumbuye kongera gukinana nabo.'

    Muri abo bakinnyi barimo Manishimwe Djabel, Niyonzima Olivier Seif na Bizimana Yannick ni mu gihe yasanze Manzi Thierry na Mutsinzi Ange basoje amasezerano yabo.

    Mugisha Gilbert go icyo Imana yageneye umuntu ntaho kijya

    Source : http://isimbi.rw/siporo/article/icyo-imana-yakugeneye-kiba-ari-icyawe-mugisha-gilbert