Blog

  • Radio/Tv1 yasezereye abandi banyamakuru bayo bakomeye. – YEGOB #rwanda #RwOT

    Radiyo na Televiziyo 1 biravugwa ko yasezereye abandi banyamakuru batatu b'imena bitewe n'ikibazo cy'amikoro make cyatewe ingaruka z'icyorezo cya Covid-19.

    Igitangazamakuru Ukwezi dukesha aya makuru kuri uyu wa 19 Kanama 2021 cyatangaje ko abasezerewe ari: Callixte Ndagijimana, Gakayire Raymond na Kayitankore Dieudonné.

    Tariki ya 11 Mutarama 2021 ni bwo Radio/TV1 yasezereye abandi banyamakuru batatu: Kalinijabo Jean de Dieu, Nadine Umuhoza na Paruku Rene.

    Iki gitangazamakuru ubwo cyasezereraga aba banyamakuru kubera ingaruka za Covid-19 zagihungabanyije, cyari cyaramaze kwinjizamo abandi banyamakuru bakizamuka.

    Source : https://yegob.rw/radio-tv1-yasezereye-abandi-banyamakuru-bayo-bakomeye/

  • Jacques Tuyisenge yasohotse mu mwiherero w’Amavubi #rwanda #RwOT

    Rutahizamu w’ikipe ya APR FC na Mavubi, Jacques Tuyisenge yasohotse mu mwiherero w’ikipe y’igihugu Amavubi, ni nyuma yo guhabwa uruhushya rwo kujya kwitegura ubukwe afite kuri uyu wa Gatandatu.

    Jacques Tuyisenge ari mu bakinnyi 39 umutoza Mashami Vincent yahamagaye mu kwitegura imikino ibiri yo mu itsinda E mu gushaka itike y’igikombe cy’Isi Amavubi azakinamo na Mali tariki ya 1 Nzeri na Kenya tariki ya 5 Nzeri.

    Uyu rutahizamu urimo witegura ubukwe na Musiime Recheal (Jordon) buzaba ku munsi w’ejo, akaba yasohotse mu mwiherero.

    Ku munsi w’ejo hashize ku wa Kane tariki ya 19 Kanama 2021 saa munani z’amanywa nibwo uyu rutahizamu yasohotse mu mwiherero agiye kwitegura ubukwe bwe biteganyijwe ko buzaba ejo ku wa Gatandatu tariki ya 21 Kanama 2021.

    Tariki ya 18 Gashyantare 2021, Jacques Tuyisenge na Jordon bari basezeranye imbere y’amategeko, ndetse ubukwe bwabo buba bwarabaye muri Gashyantare ariko kubera icyorezo cya Coronavirus leta yahise ihagarika ubukwe ntibwaba.

    Jacques Tuyisenge yamaze guhabwa uruhushya rwo kujya kwitegura ubukwe afite mu mpera z’iki cyumweru

    Jacques Tuyisenge ejo azakora ubukwe

    Source : http://isimbi.rw/siporo/article/jacques-tuyisenge-yasohotse-mu-mwiherero-w-amavubi

  • Umuzamu Kimenyi Yves yatawe muri yombi – YEGOB #rwanda #RwOT

    Umunyezamu Kimenyi Yves wa Kiyovu Sports yatawe muri yombi na Police y'u Rwanda nyuma y'ibirori byo kwitegura umwana (baby shower) biherutse gukorerwa umukunzi we Miss Muyango Claudine.

    Ni nyuma yuko ku mbuga nkoranyambaga hakwirakwijwe amashusho ndetse n'amafoto y'ibirori bya baby shower byakorewe Miss Muyango.

    Source : https://yegob.rw/umuzamu-kimenyi-yves-yatawe-muri-yombi/

  • Umuyobozi wa Airtel yatsindiye igihembo cy’umuyobozi w’Umunyafurika w’umwaka – #rwanda #RwOT

    Ogunsanya asanzwe azwiho kuba indashyikirwa mu buyobozi kuko no mu 2020 yahawe igihembo cy’umwaka cyiswe ‘Africa Industry Personality of the Year’ ndetse ahabwa n’icy’Umuyobozi w’Umunyafurika mwiza mu bijyanye n’Ubucuruzi ‘African Business Leadership Awards 2020’.

    Ibihembo byatanzwe n’iki kinyamakuru byahawe abayobozi batandukanye mu byiciro 12 bitandukanye, aho Ogunsanya ariwe watsindiye igihembo nyamukuru cy’Umuyobozi w’Umunyafurika w’umwaka 2021, akurikirwa n’Umuyobozi wa Standard Bank Group ikorera muri Afurika y’Epfo, Simphiwe Tshabalala.

    Umuyobozi wa African Leadership Magazine, Dr Ken Giami, yashimiye abantu bose batsindiye ibi bihembo, avuga ko bigamije kwishimira intambwe imishinga y’ubucuruzi muri Afurika yagezeho mu gihe gikomeye cya Coronavirus cyateje ihungabana mu bukungu.

    Yakomeje agira ati “Abayobozi batsinze mu byiciro bitandukanye bagize uruhare rukomeye muri ibi byiza twishimira ni yo mpamvu bakwiriye ishimwe rikomeye.”

    Abayobozi batsinze bazashyikirizwa ibihembo byabo by’ishimwe mu nama ya Gatandatu y’ishoramari muri Afurika “Invest in Africa Summit” izaba hifashishijwe ikoranabuhanga ku wa 16 na 17 Nzeri 2021.

    Ogunsanya w’imyaka 55 asanzwe ari Umuyobozi wa Airtel yo muri Nigeria kuva mu 2012 ndetse azatangira imirimo yo kuyobora Airtel Africa Group ku itariki 1 Ukwakira 2021.

    Ni inzobere mu bijyanye n’icungamutungo, aho amaze imyaka irenga 30 akora imirimo itandukanye mu itumanaho, ubujyanama n’amabanki, ndetse yayoboye ibigo bikomeye nka Coca-Cola yo muri Ghana, iya Kenya ndetse n’iyo muri Nigeria.

    Airtel Africa azatangira kuyobora mu mezi abiri ari imbere ni ikigo gikomeye cy’itumanaho gikorera mu bihugu 14 byo muri Afurika harimo n’u Rwanda, cyakomotse kuri Bharti Airtel yo mu Buhinde, ubu gifite abakiliya barenga miliyoni 99 muri Afurika.

    Umuyobozi wa Airtel Africa Group, Segun Ogunsanya, yatsindiye igihembo cy’umuyobozi w’Umunyafurika w’Umwaka wa 2021

    source : https://ift.tt/3y4BrWy

  • Nyamirambo: Umunyegare yagonzwe n’ikamyo ahita apfa – #rwanda #RwOT

    Uwo musore usanzwe atuye i Nyamirambo, yagonzwe n’ikamyo ubwo yari amanutse yerekeza kuri 40 nk’uko byatangajwe na Rukundo Assouman, wabonye iyo mpanuka iba.

    Ati “Yagendaga ku igare rya siporo inyuma ye hari ikamyo ndetse n’imbere hari indi yari iri kuzamuka. Twagiye kumubona agonganye n’ikamyo yazamukaga akubita umutwe hasi bihita birangira.”

    “Uko twabibonye ni ikibazo cyabayeho cyo kubura feri y’igare rye, ntitwavuga ngo abashoferi ni bo bari mu makosa kuko yari ageze hafi ya ‘Dos d’Anne’ kandi bisaba ko bagabanya umuvuduko. Kuri njyewe sinavuga ko hari uri mu makosa, ni ibintu byabaye bituguranye.”

    Mu gihe kitageze ku mezi abiri hamenyekanye impanuka zabereye i Nyamirambo inshuro eshatu, zaguyemo abantu bane. Zose ni iza sosiyete Horozon Constructions.

    Hari iheruka gukorera impanuka ku Ryanyuma yahitanye umushoferi n’umuturage, iyabereye hafi y’Ikigo cy’Ishuri cyahoze cyitwa CIESK mu Rwampara ndetse n’uyu musore.

    Umuyobozi Ushinzwe ibikorwa muri Horizon Constructions, Migisha Samuel, yemeje iby’iyi mpanuka yahitanye uyu musore.

    Yavuze ko kuba imodoka zabo zikunze gukora impanuka mu buryo butunguranye nta ruhare rugaragara rwa tekiniki kuko akenshi biba byabaye bidaturutse ku makosa y’imikorere yazo.

    Agace kabereyemo impanuka

    source : https://ift.tt/3kbhFnC

  • Urubyiruko 2500 rwasoje Itorero ‘Indahangarwa’ rusabwa kwirinda kuba ibigwari – #rwanda #RwOT

    Iri torero ryabaye hifashishijwe ikoranabuhanga ryatangiye ku wa 6 Kanama 2021 ryitabirwa n’urubyiruko rwiganjemo uruba mu mahanga, uruvuye ku rugerero, abakozi ba leta b’indashyikirwa, abarimu b’indashyikirwa, abahanzi, ndetse n’urubyiruko rw’abanyeshuri rushoje amashuri yisumbuye rwigaga mu mashuri mpuzamahanga akorera mu Rwanda.

    Mu gihe cy’ibyumweru bibiri bahawe amasomo ajyanye n’amateka y’igihugu, indangagaciro z’Abanyarwanda ndetse na kirazira.

    Bamwe mu bitabiriye iri torero bavuga ko inyigisho bahawe zizabafasha kubaka ubunyarwanda buhamye no kuzamura iterambere ry’Igihugu.

    Umuhango wo gusoza iri torero na wo wabaye hifashishijwe ikoranabuhanga witabirwa na Minisitiri w’Urubyiruko n’Umuco, Rosemary Mbabazi na Visi Perezida wa Komisiyo y’igihugu y’Itorero, Lt Col Migambi Desire Mungamba.

    Minisitiri Mbabazi yasabye uru rubyiruko kwimakaza indangagaciro nyarwanda kandi bakirinda kuba ibigwari ndetse bagaharanira kwanga umugayo.

    Ni ku nshuro ya kabiri hatangwa inyigisho zo mu itorero hifashishijwe ikoranabuhanga mu rwego rwo kwirinda COVID-19.

    Iri torero ryabaye hifashishijwe ikoranabuhanga ryitabirwa n’abagera kuri 2500

    Minisitiri w’Urubyiruko n’Umuco, Rosemary Mbabazi yasabye uru rubyiruko kwirinda kuba ibigwari

    source : https://ift.tt/3k2LZkc

  • U Rwanda rwashimiwe umusanzu warwo mu gushyiraho imyanzuro igamije kurinda aboherejwe mu butumwa bwa Loni – #rwanda #RwOT

    Iyi myanzuro yashyizweho n’u Buhinde ishyigikirwa n’ibihugu binyamuryango by’akanama ka Loni gashinzwe umutekano ku Isi harimo n’u Rwanda mu nama yabaye ku wa Gatatu tariki 18 Kanama 2021 ku cyicaro cyako i New York muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika.

    U Buhinde nk’igihugu kiyoboye aka kanama muri uku kwezi kwa Kanama bwanyujije ubutumwa kuri Twitter bushimira u Rwanda.

    Bwagiraga buti “Turashimira u Rwanda, umuterankunga ukomeye w’ingabo n’abapolisi mu butumwa bwa Loni bwo kubungabunga amahoro ku Isi, ku bw’umusanzu ukomeye ku kibazo cy’umutekano w’abayabungabunga. Turarushimira kandi ku bwo gushyigikira iyi myanzuro.”

    Iyo myanzuro yashyizweho ihamagarira ibihugu byakiriye ingabo zigiye kubungabunga amahoro kwita ku mutekano wazo, bikazirinda ibikorwa by’urugomo bizikorerwa harimo no kuzica, bigafatanya n’ibihugu byazohereje mu gushakisha abakoze ibyo bikorwa, bagatabwa muri yombi ndetse bagahabwa n’ibihano.

    Akanama ka Loni gashinzwe umutekano kasabye Umunyamabanga Mukuru w’Umuryango w’Abibumbye, António Guterres, gushyiraho ikoranabuhanga rizafasha mu kumenyekanisha ibitero bigabwa ku ngabo ziri mu butumwa bwo kubungabunga amahoro ku Isi, gushyiraho ingengo y’imari igamije gushyiraho iri koranabuhanga no gutanga raporo ku byagezweho mu ishyirwa mu bikorwa by’iyi myanzuro.

    Biteganyijwe ko Umuryango w’Abibumbye uzafatanya n’ibihugu byakira ingabo n’abapolisi ndetse n’ibibohereza mu gukumira ibyaha bibakorerwa, kubigenza no kuburanisha ababikoze.

    Ibihugu binyamuryango mu Kanama ka Loni gashinzwe umutekano ku isi byemeje imyanzuro yo kurinda ingabo zoherejwe mu butumwa bwo kubungabunga amahoro

    source : https://ift.tt/3j1fSlC

  • Kigali: Hafashwe ingamba zikumira inkongi za hato na hato zibasira Agakiriro ka Gisozi – #rwanda #RwOT

    Ibi byatangajwe n’umuyobozi wa Koperative ya ADARWA, Cyatwa Ngarambe, nyuma y’aho ibikoresho bya bamwe mu banyamuryango b’iyi koperative biherutse kwibasirwa n’inkongi y’umuriro mu gitondo cyo ku wa tariki ya 17 Kanama 2021.

    Ubwo iyi nkongi yamaraga guhagarikwa ariko yangije ibintu byinshi, bamwe mu bakorera muri aka Gakiriro bagaragaje icyifuzo cy’uko ikibazo cy’inkongi gikumirwa mu buryo burambye.

    Umwe yagize ati “Urabona iyi nkongi itewe n’umuntu wai urimo gusudira udushashi dutarukira kuri matela irashya ikongeza n’ibindi, rero icyo twe twifuza ni uko ubuyobozi budufasha matela hano zigakurwamo kuko buri gihe iyo habaye inkongi matela imwe igafatwa ahantu henshi harashya.”

    Undi ati “Aha niba ari ahantu ho kubariza cyangwa gusudirira cyangwa kugurishiriza imbaho ku bwanjye numva ari ibyo bikorwa byagakwiye kuhakorerwa, abazaga kuhacururiza matela bagashakirwa ahandi.”

    Umuyobozi wa Koperative ADARWA, Cyatwa Ngarambe yatangaje ko hari ingamba zitandukanye zirimo no kubuza abantu kongera kuzana matela muri aka Gakiriro no kubashishikariza kugira kizimyamoto.

    Ati “Twavuze ko ibikorwa bijyanye no gusudira bigomba gutandukana n’ibindi. Ubu nta na matela zemewe gucururizwa aha kuko hari abazizanaga bavuga ko ari izo gukoresha intebe nyuma bagatangira kuzihacururiza; bajya bazana za zindi zo gukoresha intebe gusa kuko zo ntizateza inkongi nk’iza metela ziba ziri mu bubiko.”

    Yongeyeho ko basabye abafite ‘atelier’ kujya bakuramo ibintu byose bishobora gushya no kuzubakisha ibyuma bikomeye ndetse bagashyiraho umukozi uhoraho ugenzura ko nta dushirira cyangwa umuriro uri hasi.

    Ubuyobozi bwa Koperative zikorera mu Gakiriro ka Gisozi buravuga ko bwafashe ingamba zigamije gukumira ibibazo by’inkongi zikunda kwibasira aka gakiriro

    source : https://ift.tt/3z30c77

  • Icyo Ambasaderi w’u Bwongereza atekereza ku ifungurwa rya BBC, urubanza rwa Rusesabagina n’ibindi – #rwanda #RwOT

    Ambasaderi Daair wasimbuye Joanne Lomas, ni umugabo ufite inararibonye mu bya politiki mpuzamahanga, aho amaze imyaka 20 muri ako kazi, ndetse si mushya muri Afurika kuko yakoze mu bihugu nka Misiri, Sudani ndetse Se umubyara akaba afite inkomoko muri Tanzania.

    Daair umaze ukwezi mu Rwanda, amaze kugira ishusho ngari ku isura y’u Rwanda kuko yatembereye muri Pariki y’Akagera, ndetse yanamaze kwerekana amarangamutima ye ku muziki w’u Rwanda, aho yavuze ko Album nshya ya Rita Kagaju, ‘Sweet Thunder’, iri kubica bigacika mu bikoresho bimufasha kwidagadura iwe.

    Uyu mugabo yavuze ko azi byinshi ku Rwanda, nk’igihugu cyihuta mu iterambere, ndetse gifite ubuyobozi bufite intego, ashimangira ko intego ye ‘ari ugukomeza kubaka umubano mwiza binyuze mu guteza inzego zirimo uburezi, guhanga imirimo, kongera ubucuruzi hagati y’ibihugu byombi ndetse no guhangana n’ingaruka z’ihindagurika ry’ibihe’.

    Rusesabagina ntiyaba agatotsi hagati y’umubano w’u Bwongereza n’u Rwanda

    Nyuma y’ifatwa n’izanwa mu Rwanda rya Paul Rusesabagina, bamwe mu badepite b’u Bwongereza bavuze ko uburyo uyu mugabo yafashwemo butubahirije amategeko mpuzamahanga, ndetse basaba ko adakwiye kuburanishwa ahubwo akwiye kurekurwa.

    Ni mu gihe nyamara ibitero by’iterabwoba byakozwe n’umutwe wa FLN wari Ishami rya gisirikare ry’Impuzamashyirahamwe MRCD yari ikuriwe na Rusesabagina, byatumye ibihugu birimo u Bwongereza biburira abaturage babyo bashoboraga gukorera ingendo mu gice cy’Amajyepfo ashyira Iburengerazuba bw’u Rwanda, ari na cyo gice ibi bitero byabereyemo.

    Ambasaderi Daair yavuze ko imibanire hagati y’u Bwongereza n’u Rwanda ihagaze neza, ku buryo urubanza rumwe rutatuma ibintu byose bihinduka, gusa ashimangira ko buri muntu wese, utari Rusesabagina gusa, akwiye guhabwa ubutabera bwuzuye imbere y’amategeko.

    Yagize ati “Ikintu cy’ingenzi kuri twe, ni uko buri muntu wese, bitari umuntu runaka gusa, abona ubutabera bwuzuye igihe ari imbere y’amategeko. Ikintu cy’ingenzi ni uburyo urubanza rugenda, hagakurikizwa amategeko mu buryo bwuzuye. Sinavuga ku mwanzuro w’urubanza, ntekereza ko biri mu maboko y’urukiko.”

    Uyu mugabo kandi yavuze ko adatekereza ko urubanza rumwe rushobora guhungabanya umubano mwiza usanzwe hagati y’u Bwongereza n’u Rwanda.

    Ati “Sintekereza ko urubanza rumwe rwahindura imibanire y’ibihugu by’inshuti. Gusa nanone [uru rubanza] ni urugero rwiza rw’uko dushobora kuba inshuti, ariko tukanagira ibyo tutumvikanaho, iyo ibihugu bifitanye umubano mwiza, bishobora kubwizanya ukuri no [kutumvikana ku bintu bimwe na bimwe], ariko icy’ingenzi ni uko ubufatanye bukomeza.”

    Amaherezo y’abakekwaho Jenoside bacyihishe mu Bwongereza

    Mu mpapuro zirenga 1.100 zatanzwe n’u Rwanda mu bihugu bicumbikiye abakekwaho kugira uruhare muri Jenoside yakorewe Abatutsi bacyihishe mu mahanga, eshanu muri zo zatanzwe mu Bwongereza kuva mu 2007.

    Izo mpapuro zigenewe abarimo, Celestin Ugirashebuja, Charles Munyaneza, Emmanuel, Celestin Mutabaruka na Vincent Bajinya.

    Mu 2008, Ubushinjacyaha bw’u Rwanda bwatsinze urubanza rwari rugamije kugarura aba bagabo mu Rwanda, ariko inkiko zo mu Bwongereza ziza kwemeza ko batagomba koherezwa mu Rwanda mu 2009, nyuma yo kwanzura ku bujurire bwari bwatanzwe n’aba bagabo.

    Mu 2017, Urukiko Rukuru rw’u Bwongereza rwemeje ko hari ibimenyetso simusiga byerekana ko aba bagabo bagize uruhare muri Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, ariko ko batazoherezwa mu Rwanda kuko ‘byaba ari ukubangamira uburenganzira bwabo’.

    Yagize ati “Numva neza uburemere bw’iki kibazo, Leta yambwiye neza uburemere gifite ndetse n’abantu ku giti cyabo barabimbwiye, rero ndumva uburemere bwabyo. Gusa iki ni ikibazo kiri mu butabera, uburyo urwego rw’ubutabera bukora mu Bwongereza, ntabwo bwemera ko inzego za politiki zinjira mu mikorere y’inkiko. Ntabwo byatanga umusaruro mwiza mu gihe byagaragara ko Leta iri kwivanga mu mikirize y’urubanza…ndabyumva ko byatinze, ariko [inzira z’ubutabera] zitwara igihe kirekire.”

    Nta cyizere cyo gufungura Ishami ry’Ikinyarwanda rya BBC mu bihe bya vuba

    Mu 2015, Leta y’u Rwanda yafunze Ishami ry’Ikinyarwanda ry’Ikigo cy’Itangazamakuru cy’u Bwongereza, BBC. Icyo gihe Leta yashinjaga icyo kigo kunyuzaho filime yiswe ‘Untold Story’, ikubiyemo amakuru ahakana akanapfobya Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda mu 1994.

    Ambasaderi Daair yagaragaje uruhare rwa BBC muri Afurika, ati “Mbabajwe n’uko bikimeze gutya [BBC igifunzwe], ntekereza ko BBC yagize uruhare rwiza muri Afurika, nk’ubu umubyeyi wanjye yakoresheje BBC nka bumwe mu buryo bwo kwihugura mu rurimi rw’Icyongereza, kandi ntekereza ko n’abandi bantu bayibyaje umusaruro mu kwiga Icyongereza no kumenya amakuru.”

    Uyu muyobozi ariko nta cyizere yatanze ku gihe iri Shami rishobora kuzafungurirwa, ati “Sinari mpari muri 2015 ngo nkurikirane iki kibazo, ariko ntekereza ko BBC igifite agaciro, nizeye ko dushobora kuzongera [kuyumva mu Kinyarwanda] hano [mu Rwanda]. Ntacyo navuga kuri iyi ngingo aka kanya ariko ndizera ko tuzakomeza kuganira kuri iki kibazo.”

    Uyu muyobozi kandi yijeje ko imyiteguro y’Inama y’Ibihugu biri mu Muryango wa Commonwealth ikomeje kugenda neza, kandi ko ‘hari icyizere cy’uko izaba mu mwaka utaha’ bitewe n’ibikorwa byo gukingira biri kuba hirya no hino ku Isi.

    Uyu mugabo yavuze ko u Bwongereza bwiyemeje kuzatanga inkingo ‘miliyoni 100 bitarenze Kamena umwaka utaha, kandi miliyoni 80 zikazashyirwa muri gahunda ya Covax igamije gusaranganya inkingo, ku buryo u Rwanda n’ibindi bihugu bizayungukiramo.

    Ambasaderi mushya w’u Bwongereza mu Rwanda, Omar Daair, yavuze afite intego yo guteza imbere umubano w’ibihugu byombi, binyuze mu guteza imbere uburezi, ubucuruzi n’ibindi bikorwa by’iterambere

    source : https://ift.tt/3giSYEC

  • Baregeye asaga miliyari 1 Frw: Indishyi zasabwe mu rubanza rwa Rusesabagina zizava he? – #rwanda #RwOT

    Ni urubanza ruzasigara mu mitwe ya bamwe bitewe n’ibyaruvugiwemo nka ya magambo ya Sankara ati “N’inyoni zo mu biti zanshinja’, Rusesabagina yirahira akirenga avuga ko atari ‘Umunyarwanda’ ahubwo ari ‘Umubiligi, impfubyi ya Loni’ n’andi.

    Nubwo hari abazarwibukira kuri ibyo, urwibutso ruratandukanye ku bagizweho ingaruka n’ibikorwa by’iterabwoba by’umutwe wa MRDC-FLN Rusesabagina yayoboraga, Nsabimana Callixte ari umuvugizi n’abandi.

    Izo nzirakarengane izitaravukijwe ubuzima, zasigiwe ubumuga ku buryo imibereho yabo yahindutse, batakibasha kwibeshaho nk’uko byavuzwe mu maburanisha atandukanye yabaye mu minsi ishize.

    Hari abajya babigarukaho ko impano ikomeye Imana yahaye umuntu ari ubuzima, ubuvukijwe cyangwa bugahungabanywa, nta ndishyi ikwiriye wabona umwishyura.

    Abantu 83 mu bihumbi by’abagizweho ingaruka z’ako kanya n’ibikorwa by’iterabwoba bya Rusesabagina, ni bo bitabaje urukiko mu rubanza rwa Rusesabagina, basaba indishyi z’ingaruka batewe n’ibyo bikorwa.

    Uteranyije indishyi bishyuza Rusesabagina na bagenzi be 20 bari muri uru rubanza, zisaga miliyari y’amafaranga y’u Rwanda.

    Mu barimo kuregera indishyi harimo Me. Ndutiye Yusufu uregera indishyi zifite agaciro ka miliyoni 40 Frw, nyuma y’uko imodoka ye yangijwe ubwo yafatirwaga n’abarwanyi ba FLN mu ishyamba rya Nyungwe, mu gitero cyanapfiriyemo abantu.

    Undi uri mu baregera indishyi ni Nsengiyumva Vincent, na we wari Umuyobozi w’Umurenge wa Nyabimata uri mu Karere ka Nyaruguru, akaba ari kuregera indishyi zifite agaciro ka miliyoni 75 Frw.

    Ku itariki 16 Gashyantare uyu mwaka, ubwo harimo hasomwa imyirondoro y’abaregwa muri uru rubanza rwa Rusesabagina na bagenzi, ntabwo imitungo y’abaregwa yagarutsweho cyane, uretse ko byatangajwe ko Nsabimana Callixte afite umutungo wa telefoni eshatu mu gihe abandi nta mutungo bari bafite uzwi. Umutungo wa Rusesabagina wo ntiwatangajwe ariko hari amakuru y’uko afite imitungo irimo inzu muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika n’i Burayi.

    Indishyi zizaboneka gute nta mitungo?

    Tariki 22 Nyakanga ubwo urubanza rwari rutarapfundikirwa, Nsabimana Jean Damascène alias Motari ushinjwa gukorana n’inyeshyamba za FLN ubwo zinjiraga mu gihugu, yararahiye arirenga avuga ko nta mutungo n’umwe afite wavamo indishyi asabwa, ngo keretse bemeye ko azajya abahingira, bakamubarira bubyizi.

    Mukandutiye Angelina wari ushinzwe ubukangurambaga muri FLN, yavuze ko imitungo ye yose yabaga i Kigali yatejwe cyamunara mu 2006, kubera ibyaha bya Jenoside yahamijwe n’Inkiko Gacaca, kuri we gutanga imibyizi byamugora dore ko ageze mu myaka 70.

    Mu gihe urubanza rugeze mu mahina, ikiri kwibazwa ni uko bizagenda mu gihe byagaragara ko abaregwa nta bushobozi bafite bwo kwishyura indishyi zasabwe mu rukiko, mu gihe rwaba rwemeje ko abazisabye bazikwiriye.

    Me Ndutiye, yasobanuye ko indishyi atari ikiguzi cy’ibyo umuntu yatakaje, ahubwo ari uburyo bwo gutanga ubutabera ku muntu wagizweho ingaruka n’icyaha, kuko hagiye kurebwa agaciro rusange k’ingaruka zagizwe n’icyaha, bidashoboka ko uregerwa indishyi yabona icyo yishyura.

    Yagize ati “Hari abababuze abafasha, abana babo, hari abacitse amaguru, ababuze akazi n’ibindi. Kuba wabona icyo wamuha [cyasimbura agaciro k’icyo yatakaje] biragoye, ariko agize icyo abona yaregeye, hari ukuntu byamurema agatima ho gato.”

    Uyu munyamategeko yavuze ko yaregeye indishyi za miliyoni 40 Frw, hakubiyemo n’agaciro k’ibyo imodoka yamufashaga gukora, ati “Kuba imodoka hari icyo yari imariye, byatumye nkoresha ubundi buryo kugira nkore ibyo nakayikoresheje.”

    Yasobanuye kandi ko nk’abagizweho ingaruka n’ibikorwa by’iterabwoba, basabye ko urubanza rw’aba barwanyi bose ruhuzwa kugira ngo rwihute, na cyane ko abaregwa bari bahuje dosiye, bityo byari byoroshye ko babarizwa hamwe.

    Uku guhuriza hamwe abaregwa bifite izindi nyungu kuko bizatuma mu gihe abaregera indishyi bazemererwa, abaregwa bazazitangira hamwe, ibishobora kongera amahirwe y’uko indishyi zaregewe zaboneka kuko mu gihe umwe mu baregwa afite umutungo, ushobora gukoreshwa no mu mwanya w’utawufite.

    Me Ndutiye yagize ati “Ubundi iyo uregera indishyi ku bantu benshi baregerwa ikintu kimwe, kandi abaregwa baregerwa hamwe, usaba ko bazafatanya kwishyura. Icyo bivuze ni uko muri abo benshi baregwa, [bikagaragara ko badafite ubushobozi bwo kwishyura], iyo urukiko rwemeje indishyi [bikagaragara ko harimo umwe muri bo wishoboye] ategekwa kwishyura za ndishyi [zose, harimo n’iz’abadafite ubushobozi bwo kuziyishyurira].”

    Gusa mu gihe byagaragara ko abaregwa badafite ubushobozi, amategeko yo mu Rwanda ateganya ko hategerezwa igihe bazabubonera bakabona kwishyura.

    Hari ibihugu bifite amategeko avuga ko iyo uregera indishyi atishyuwe n’uregwa kubera ubushobozi buke, Leta y’icyo gihugu ishobora kumwishyura mu mwanya w’uregwa, gusa mu Rwanda si ko bimeze.

    Bite by’imitungo y’abaregwa iri mu mahanga?

    Bikekwa ko Rusesabagina afite imitungo mu mahanga, aho bivugwa ko afite inzu mu Bubiligi na Leta Zunze Ubumwe za Amerika.

    Me Ndutiye yavuze ko mu gihe Urukiko rwakwemeza ko abarega bakwiye indishyi, bazahera kuri icyo cyemezo ubundi bagasuzuma uburyo ubutabera bw’u Rwanda bwakoresha icyemezo cy’Urukiko, bugakorana n’ibihugu birimo imitungo y’abaregwa kugira ngo hashakwe uburyo yavanwamo indishyi.

    Umunyamategeko Me Gatete Ruhumuliza, yavuze ko bishoboka ko imitungo y’umunyabyaha iri hanze y’igihugu yakoreyemo icyaha ishobora gukoreshwa mu kwishyura indishyi zemejwe n’urukiko.

    Yagize ati “Ntabwo bibujijwe kuko ibyemezo by’urukiko bishobora kujya gushyirwa mu bikorwa mu bihugu ushaka ku Isi. Iyo wakoze icyaha ukaba warakatiwe n’urukiko binyuze mu mategeko, ibyemezo by’urukiko bashobora kubishyira mu bikorwa mu bihugu byose. Abaregeye indishyi bazafata icyemezo cy’urukiko, babijyanye mu bihugu birimo imitungo ya Rusesabagina.”

    Ubwo Rusesabagina yafatwaga ndetse no mu gihe yarimo kuburana, inzego zitandukanye mu bihugu birimo u Bwongereza, u Bubiligi, Ubumwe bw’u Burayi, Leta Zunze Ubumwe za Amerika n’indi miryango myinshi, byamaganye ifatwa n’ifungwa rya Rusesabagina, bikavuga ko akwiye kurekurwa mu buryo bwihuse.

    Ibyo bihugu byamaganye ifungwa rya Rusesabagina, birimo ibikekwaho kuba birimo imitungo ya Rusesabagina, nk’u Bubiligi na Leta Zunze Ubumwe za Amerika.

    Ruhumuliza yavuze ko ubusanzwe ubutabera ari urwego rwigenga, bityo ko mu gihe bwakora inshingano zabwo neza, bushobora gushyira mu bikorwa icyemezo cy’inkiko z’u Rwanda, ati “Ruriya rubanza ni intakemwa mu buryo bwakozwe.”

    Yasobanuye ko mu gihe abaregwa bifuza kuregera indishyi ziri mu bindi bihugu, bashaka abanyamategeko bemerewe gukora muri ibyo bihugu, ubundi “Bagafata icyemezo cy’urukiko bakagiha umuhesha w’inkiko, akajya guteza cyamunara iyo mitungo.”

    Icyakora ibintu bishobora guhinduka mu gihe nk’abagize umuryango w’abaregerwa indishyi batanga ikirego basaba ko umuhesha w’inkiko atateza cyamunara imitungo yabo, icyo gihe icyakurikiraho cyaba ari ukongera kujya mu rukiko.

    Uyu munyamategeko yavuze ko ‘impungenge z’uko ubutabera bw’ibihugu Rusesabagina afitemo imitungo bushobora kubangamirwa n’inyungu za politiki’ zifite ishingiro, ati “Na mbere hose bari baranze kugira icyo bamutwara kandi bazi ibikorwa bye [byo gushyigikira iterabwoba].”

    Icyakora uyu munyamategeko unakurikiranira hafi ibya politiki, yavuze ko u Rwanda rufite byinshi ruhuriyeho n’ibihugu birimo Amerika n’u Bubiligi, ku buryo bidafite inyungu mu gusenya umubano w’impande zombi kubera inyungu z’umuntu wahamijwe ibyaha n’inkiko z’u Rwanda.

    Rusesabagina akurikiranweho ibyaha icyenda byose bifitane isano no guhungabanya umutekano w’u Rwanda, birimo kurema umutwe w’ingabo utemewe, kuba mu mutwe w’iterabwoba, gutera inkunga iterabwoba, ubwicanyi nk’igikorwa cy’iterabwoba, itwarwa ry’umuntu ritemewe n’amategeko nk’igikorwa cy’iterabwoba no kwiba hakoreshejwe intwaro nk’igikorwa cy’iterabwoba.

    Abaregera indishyi z’ibyangijwe n’ibitero bya FLN basabye ko abaregwa bose bafatanya kuzishyura

    Ngirababyeyi yavuze ko amasasu yarashwe n’inyeshyamba za FLN yamusigiye ubumuga

    Habimana yavuze ko ntacyo akibasha kwikorera kubera ubumuga yasigiwe n’ibitero bya FLN

    Ubwo abaregwa bageraga ku rukiko

    Bamwe mu baregera indishyi barimo n’abakomerekejwe n’ibitero bya FLN bari bitabiriye iburanisha

    Nsabimana Callixte aganira n’umunyamategeko we mbere y’uko iburanisha ritangira

    Abaregwa bose mu rukiko

    Angelina Mukandutiye ni umwe mu baregwa wari mu rukiko

    Kayitesi yavuze ko ahorana ihungabana ry’ibyo yaboneye mu ishyamba rya Nyungwe bikozwe na FLN

    source : https://ift.tt/37VjCPn