Blog

  • Vestine na Dorcas basohoye indirimbo ya mbere… – #rwanda #RwOT

    Ibuye ni indirimbo ije nyuma ya Adonai imaze kurebwa n'abarenga miliyoni kuri shene ya youtube ya MIE Empire yakunzwe n'abatari bake kuva ikimara gusohoka kuko ukwezi kumwe imaze isohotse imaze gutangwaho ibitekerezo birenga 1900.

    Mu kiganiro InyaRwanda.com yagiranye na Murindahabi Irene nyiri MIE Empire ireberera inyuma aba bahanzikazi, yavuze ko Ibuye basobanuraga ari iryo kwizera ribasha kunesha imigambi mibi ya Satani.

    Vestine na Dorcas basohoye indirimbo Ibuye ryo kwizera

    Yagize ati: ''Twasobanuragamo, ni ibuye ryo kwizera ribasha kunesha imigambi mibi ya satani, ni ibuye kandi Dawidi yakoreyesheje yica Goliyati mu buryo bw'iyi minsi tuyisobanura nko kwizera”.

    Irene Murindahabi kandi yari aherutse kubwira abantu batandukanye kwifata amashusho bari kubyina igisirimba bashaka mu bukangurambaga yashyiraga ku mbuga nkoranyambaga ze yise ‘Ibuye’ ntihagire umenya ibyo yari yashatse gusobanura.


    Mu kiganiro na inyarwanda.com yagize ati “Ibuye ni injyana irimo igice cyumvikanamo igisirimba kugira ngo abantu banabanze bumve iyo ndirimbo yumvikanamo igisirimba rero nagiraga ngo abantu babanze babyine igisirimba kuko iyi ndirimbo igiye gushyira abantu mu kwizera n'ibyishimo byinshi.''

    Ibuye niyo ndirimbo ya mbere Vestine na Dorcas bakoze bari kumwe na Irene Murindahabi nyuma y'uko bamaze gusinyana amasezerano ahamye mu buryo bw'imikoranire tariki 2 Kanama 2021.


    Vestine na Dorcas hamwe n’umujyanama wabo Irene Murindahabi bakimara gushyira umukono ku masezerano

    MIE Empire ya Irene Murindahabi niyo yafashije aba bahanzi kazi bakora umuziki wo kuramya no guhimbaza Imana kuva bagitangira kugeza abanyarwanda babamenye mu ndirimbo zakunzwe zirimo nka Nahawe Ijambo, Papa n'izindi, ubu bakaba ari bamwe mu bahanzi bakora indirimbo zo kuramya no guhimbaza Imana bakunzwe cyane.

    KANDA HANO UREBE INDIRIMBO ‘IBUYE’ YA VESTINE NA DORCAS


    Source : https://inyarwanda.com/inkuru/108923/vestine-na-dorcas-basohoye-indirimbo-yambere-ibuye-nyuma-yo-gusubirana-na-irene-murindahab-108923.html

  • Umunyarwanda aciye agahigo kuri YouTube – YEGOB #rwanda #RwOT

    Amateka y'abakoresha YouTube mu Rwanda yanditswe na Afrimax English nyuma yuko Konti yayo ya YouTube yujuje umubare w'abantu basaga miliyoni (1M subscribers) bamaze gufata ifatabuguzi kuri iyi konti ishyirwaho amashusho asemuye mu rurimi rw'icyongereza.

    Nkuko bisanzwe, Ubuyobozi bwa YouTube butanga igihembo kizwi nka Gold Play button kuri buri konti yujuje umubare w'abantu basaga miliyoni bayifiteho ifatabuguzi. Iki gihembo kuri ubu cyamaze kugeza mu Rwanda ku nshuro ya mbere gihawe Afrimax English.

    Rwandarushya Aimable uzwi nka Nameless Campos, CEO wa Afrimax, yashyize hanze ifoto ye afite Gold Play Button ayiherekesha amagambo akomeye arimo ubutumwa bwo gusaba abantu kudacika intege ku ntego zabo.

    Source : https://yegob.rw/umunyarwanda-aciye-agahigo-kuri-youtube/

  • Rwamagana : Umusore yaje gucumbika muri Lodge bucya basanga amanitse mu mugozi yapfuye #rwanda #RwOT

    Uwo musore wo mu kigero cy’imyaka 28 y’amavuko, yagiye kwaka icumbi ku mugoroba wo kuri uyu wa Kabiri tarki 24 Kanama 2021.

    Mu gitondo ni bwo basanze yapfuye amanitse mu mugozi ari na bwo ubuyobozi bwa ririya cumbi bwahise bumenyesha ubuyobozi bw’inzego z’ibanze.

    Hanyurwimfura Egide uyobora Umurenge wa Kigabiro, yatangaje amakuru yayamenye mu gitondo nyuma yo kuyabwirwa n’abo kuri ririya cumbi.

    Yagize ati 'Bavuga ko yahaje ejo nijoro nk’umuntu uje gucumbika ibindi biracyakurikiranywa na RIB mu iperereza kugira ngo bamenye icyamwishe.'

    Urwego rw’Igihugu rw’Ubugenzacyaha RIB rwahise rutangira iperereza kugira ngo hamenyekane icyateye ruriya rupfu rw’uriya musore.

    UKWEZI.RW

    Source : http://www.ukwezi.rw/mu-rwanda/Amakuru-anyuranye/article/Rwamagana-Umusore-yaje-gucumbika-muri-Lodge-bucya-basanga-amanitse-mu-mugozi-yapfuye

  • Rwamagana: Umusore yasanzwe yimanitse mu mugozi muri Lodge yari yakodesheje #rwanda #RwOT

    Umusore uri mu kigero cy'Imyaka 22 witwa Hategekimana Alphonse yiyahuriye mu macumbi ya ITUZE LODGE aherereye mu Mudugudu wa Rurembo mu Kagari ka Cyanya Umurenge Kigabiro mu Karere ka Rwamagana aho mugitondo cyo kuri uyu wa gatatu bamusanze muri Douche z'aya macumbi yimanitse yapfuye.

    Amakuru dukesha BTN Rwanda avuga ko uyu nyakwigendera waraye yandiitswe mu gitabo cy'abarara muri aya macumbi ku mazina ya Hategekimana Alphonse ngo yari lavuye mu mujyi wa Kigai yerekeza mu Karere ka Kayonza.

    Uwamahoro Vestine wakiriye nyakwigendera ubwo yahageraga aje gushaka icumbi na Uwizeyimana Julie Claude nyiri aya macumbi ya ITUZE Lodge bavuze ko bamwakiriye ari muzima nkuko basanzwe bakira n'abandi bose.

    Ngo yababwiye ko ari kuva i Kigali yerekeza mu Karere ka Kayonza ariko ngo bibaye ngombwa ko arara mu Karere ka Rwamagana.

    Uyu Uwamahoro Vestine avuga ko yamusanze mu bwogero mu gitondo ahagana saa kumi n'ebyiri yapfuye akitabaza inzego z'umutekano.

    Urwego rw'Igihugu rw'Ubugenzacyaha RIB rwahise rutangira iperereza kugira ngo hamenyekane icyateye ruriya rupfu rw'uriya musore.

    Source : https://umuryango.rw/ubuzima-115/udushya/article/rwamagana-umusore-yasanzwe-yimanitse-mu-mugozi-muri-lodge-yari-yakodesheje

  • N’ubwo yanakomoje ku ngorane, Miss Umuratwa a… – #rwanda #RwOT

    Mu butumwa burebure yatanze, umwe mu bakobwa beza mu Rwanda nk’uko byemejwe n'akanama nkempuramaka k'amarushanwa y'ubwiza ya Miss Supranational Rwanda ubwo yayitabiraga akanegukana ikamba bikamuhesha guhagararira u Rwanda muri Pologne muri Miss Supranational 2021, Umuratwa Anitha Katie yatanze ubutumwa bushimira abantu banyuranye.

    Abinyujije ku rukuta rwe rwa Instagram yanditse ubutumwa burebure bukubiyemo ishimwe kuri buri umwe wamushyigikiye ahereye ku banyarwanda bose muri rusange, abanyamakuru, inshuti n'umuryango anagaruka ku mahirwe yagize yo guhagarira u Rwanda n'uruhare yagize mu kurukundisha abanyamahanga aho amaze iminsi.

    Yavuze ko ari muri Polpgne yasanze benshi batari bazi u Rwanda n’abari baruzi bakaba bazi ko rucyubakiye ku ivanguramoko. Yavuze ko mu bushobozi bwe yagerageje kubumvisha ko ibyo byarangiye abakangurira ahubwo kuzarusura yifashishije zimwe mu ngingo zinyuranye za gahunda y'ubukerarugendo ya Visit Rwanda.

    Ikindi agaragaza muri ubu butumwa ni uko yahuye n'ibihe bikomeye byari bumute mu kangaratete adasobanura gusa akavuga ko yizera ko azagira umwanya wo kubivugaho. Icyamutunguye ngo ni ukuntu bamwe mu bo yahuriye nabo muri Pologne bafite ibyo bazi ku Rwanda bazi ko rugira abagore beza.

    Miss Katie atangira ubutumwa bwe agaragaza ko ibyari amarushanwa abikuyemo umuryango agira ati:'Mu byumweru bitatu bishize nahagurutse ngiye guhatana n'abakobwa baturutse mu isi yose muri Miss Supranational. Twaje kubana birenga guhatana tuba inshuti n'umuryango.' Avuga ko kandi ibyo yiboneye n’abo yabonye atari yarigeze abitekereza. Yagize ati:'Muri uru rugendo kandi nahuriyemo n'abantu benshi ntari narigeze necyereza ko nzahura nabo.

    Agaragaza ko yishimiye aho amaze iminsi ati:”Agace ka Malopolska ni keza cyane nishimye kuba narakagezemo. Ntewe ishema no kuba naragize amahirwe yo guharagarira igihugu cyanjye ku rubyiniro mpuzamahanga kandi nkakora iyo bwabaga ubwo nari nduriho.'

    Agaruka kandi ku ntego nyamukuru yihaye mbere y’uko yinjira muri aya marushanwa agira ati:'Mbere y’uko nza hano, naribwiye nti n’ubwo bwose ntatsinda ariko nzagerageza kuzamura ibendera ry'igihugu hejuru hashoboka. Uzamenya izina ryanjye azamenya ko akwiye gusura u Rwanda, nagerageje uko nshoboye ntanga umusanzu wanjye muri gahunda ya Visit Rwanda.'

    Yemeza ko kandi atewe ishema n’uko ibyo yiyemeje yabigezeho agira ati:'Benshi kandi baremeye bazadusura.' Akomoza ku cyamuteye intimba ati: “Ikindi cyambabaje ni uko nasanze benshi twaganiraga batazi u Rwanda'

    Katie agaragaza ko ariko n’ubwo bitamunejeje gusanga hari abatazi u Rwanda hari icyo yakoze ati:'Ariko narubamenyesheje, abandi bazi ko tugifite ivanguramoko ariko narabasobanuriye ngerageza kubibumvisha ko ibyo byarangiye.'

    Maze agaragaza umusaruro w'ibyo yakoze avuga ati:'Ubu abari bazi u Rwanda ko ari igihugu kirimo ivangura bazi ko ari igihugu cy'ubumwe, cy'imisozi igihumbi, inseko igihumbi kandi gifite ejo hazaza heza.'

    Mu byo yishimira n’abo ashima Katie, abivuga agira ati:'Ndishimira kuba naraje mu 10 bateye neza, ndashaka kandi gushima buri umwe wantoye wamfashije mu buryo ubwo ari bwose, warakoze Rwanda, abanyamakuru, inshuti n'umuryango simba narabashije ibyo nakoze iyo ntabagira mbafitiye ishimwe ry'iteka”.

    Akomeza agira ati: 'Naboneye ubufasha mu myanya myinshi ntatekerezaga iryo naryo ni ishimwe. Icyantangaje abo twabashije kuganira bazi u Rwanda bazi ko rugira abagore beza.' Katie kandi akomoza ku buryo bitamworoheye ati:'Urugendo ntirwari rworoshye habe na gato ndizera umunsi umwe nzabona umwanya wo kubasangiza ibigoye nanyuzemo.'

    Abishimangira agira ati:'Rimwe na rimwe byari bunte mu rwobo cyangwa bikansigira ibikomere ariko ubu none byose bimeze neza nishimiye isomo nigiyemo.' Mu gusoza, asabira umugisha buri umwe agira ati:'Imana ibahe umugisha mwese.'

    Miss Supranational Rwanda 2021 umaze iminsi ahagarariye u Rwanda mu gihugu cya PolandNyampinga Katie atewe ishema no kuba abaye umwe mu babashije kugira uruhare mu kubaka igihugu cy’u Rwanda binyuze mu kurukundisha abanyamahangaKatie yashimye buri umwe wa mufashije mu rugendo amazemo iminsi akuyemo umuryango mushyaIbyo uyu mukobwa yakoze byose yemeza ko byari ingorane zikomeye azasangiza abanyarwanda mu gihe kiri imbere

    Source : https://inyarwanda.com/inkuru/108916/nubwo-yanakomoje-ku-ngorane-miss-umuratwa-atewe-ishema-no-kuba-yarahagarariye-neza-u-rwand-108916.html

  • Sobanukirwa byinshi ku guhurwa no gutwarira ku mugore utwite #Rwanda #RwOT via @kigalitoday #rwanda #RwOT

    Uretse gutwarira kandi habaho no guhurwa ibyo kurya cyangwa ibyo kunywa, umwuka w’ikintu runaka wamugeraho akagira isesemi akaba yanaruka. Hari n’abahurwa abagabo babo, bakumva batakwegerana.

    Bamwe bavuga ko ari uburwayi abandi bakavuga ko ari ukubyishyiramo gusa, ndetse hari n’abavuga ko rimwe na rimwe umugore yitwaza ko atwite kugira ngo agere ku cyo yashakaga.

    Ese siyansi n’ubuvuzi bibivugaho iki?

    Gutwarira ikintu akenshi bituruka ku misemburo iba irimo gukorwa kandi igakorwa ari myinshi mu gihembwe cya mbere cyo gutwita ni ukuvuga mu mezi atatu ya mbere.

    Gusa hari ibivugwa ko burya utwarira icyo umubiri wawe ukeneye kurenza ibindi, ugahurwa ibyo umubiri wawe udakeneye. Ibi akenshi bivugwa ku biribwa n’ibinyobwa. Icyakora na none bivugwa ko umugore uhurwa umugabo we akenshi baba basanzwe batameranye neza cyangwa se atajya yishimira uko bakora imibonano.

    Ubushakashatsi bukomeza bwerekana ko abantu batabasha kubona indyo yuzuye uko bikwiye, umubiri ubwawo ubategeka icyo bagomba kuwuha mu batwite.

    Urugero, nk’igihe umubiri ukeneye vitamini C kugira ngo ugire ubudahangarwa, icyo gihe ku mugore utwite ho biba akarusho kuko aba agomba kugaburira abantu babiri (we n’umwana atwite). Ibi rero bituma ashobora gutwita ararikiye amafunguro akungahaye kuri iyo vitamini.

    Icyo wakora mu gihe watwariye ikintu

    Gerageza kutabyishyiramo cyane ngo wumve ko nutakibona inda ishobora kuvamo. Icyakora niba watwariye ikintu kandi kitagoye kukibona, urugero nk’amata, aho kuyanywa ku bwinshi wafata akarahure kayo gato, bikaba bihagije.

    Ikindi mu gihe wumva wifuza ikintu runaka, ugerageza gushaka icyo uhugiraho. (Urugero, kora urugendo n’amaguru ujya ahantu hatuma uhuga, kureba umukino ukunda, kujya muri korali kuririmbi n’ibindi ukunda).

    Muri iki gihe cy’iterambere, no kuganira n’abantu ku mbuga nkoranyambaga kimwe no gusoma ibitabo cyangwa amakuru kuri Interineti birafasha.

    Gusa niba urimo gutwarira ibintu bidasanzwe nko kurigata itafari, kurya ibitaka, akenshi biterwa n’uko umubiri wawe hari umunyu ngugu uba ubura, by’umwihariko ubutare. Ibyo bikosorwa no kurya ibikungahaye ku butare byaba ngombwa ugahabwa ibinini birimo ubutare.

    Icyo gukora mu gihe wahuzwe

    Guhurwa byo ni ikindi kintu kuko akenshi bijyana n’isesemi no kuruka. Icyo uba ugomba gukora, niba wahuzwe ikintu cy’ingenzi cyane, ushaka icyagisimbura bihuje intungamubiri. Niba wahuzwe ibishyimbo, warya amashaza.

    Cyokora mu gihe umuntu yahuzwe uwo bashakanye, bisaba ko bakosora ibitagenda neza hagati yabo byaba na ngombwa bakitabaza impuguke mu bumenyamuntu.

    source : https://ift.tt/3gyJ7dU

  • Umuyobozi wa Polisi ya Lesotho yashimye imyitozo itangirwa mu ishuri rya Polisi i Gishari #Rwanda #RwOT via @kigalitoday #rwanda #RwOT

    Muri iryo shuri bakiriwe n’umuyobozi waryo, CP Robert Niyonshuti, yishimiye abashyitsi ku kuba bahisemo kuza gusura Polisi y’u Rwanda bakanahitamo gusura ishuri rya Polisi y’u Rwanda (PTS-Gishari), bakirebera imyitozo ihatangirwa.

    Yagize ati “Uru ruzinduko rwanyu rufite agaciro gakomeye kandi amasezerano y’ubufatanye mwasinyanye na Polisi y’u Rwanda ni ingenzi cyane. Azadufasha kungurana ubumenyi mu bapolisi bacu nk’uko mwaje gusura iri shuri ritanga amahugurwa atandukanye ku bapolisi”.

    CP Niyonshuti yeretse abashyitsi ibice bitandukanye bigize ishuri ry’amahugurwa ariko cyane cyane basuye ahatangirwa imyitozo yo kumasha (range ground), ndetse banasura abapolisi bari mu myitozo ibategura kujya mu butumwa bw’umuryango w’abibumbye bugamije kubungabunga amahoro (FPU).

    Ahakorerwa imyitozo yo kumasha basuye inzu ikorerwamo iyo myitozo ndetse banerekwa ahakorerwa imyitozo nk’iyo ariko noneho yo ikorerwa hanze. Aho hose habaga hari abapolisi bakora imyitozo ijyanye no kumasha (kurasa).

    Commissioner of Police Holomo Molibeli, yavuze ko Polisi y’u Rwanda yajyaga ayumva amateka yayo mu bikorwa byayo mu gihugu imbere ndetse no hanze y’u Rwanda, cyane cyane mu butumwa bw’umuryango w’abibumbye bwo kubungabunga amahoro, ariko kuri iyi nshuro yagize amahirwe yo kwibonera ahaturuka ibyo bigwi.

    Ati “Najyaga numva mu itangazamakuru n’ahandi hatandukanye abantu baganira ku bigwi bya Polisi y’u Rwanda, nanjyaga numva ukuntu bavugwaho ubunyamwuga, ikinyabupfura n’umurava bikantera amatsiko yo kubasura. Uyu munsi njye n’intumwa turi kumwe twagize amahirwe yo gusura ahatangirwa imyitozo itandukanye harimo n’abitegura kujya mu butumwa bw’umuryango w’abibumbye”.

    Umuyobozi wa Polisi ya Lesotho yakomeje avuga ko Polisi y’u Rwanda ari urwego afatiyeho ikitegererezo. Yavuze ko amasezerano y’ubufatanye Polisi y’u Rwanda yasinyanye n’iya Lesotho ku wa Kabiri tariki ya 24 Kanama 2021, akubiyemo ibijyanye no guhanahana ubumenyi binyuze mu mahugurwa. Yavuze ko ayo masezerano hari icyo azafasha impande zombi.

    Ku wa Kabiri tariki ya 24 Kanama 2021, ni bwo Umuyobozi wa Polisi ya Lesotho yatangiye gusura Polisi y’u Rwanda, aho ku kicaro gikuru cya Polisi y’u Rwanda ku Kacyiru yakiriwe na mugenzi we uyobora Polisi y’u Rwanda, IGP Dan Munyuza.

    source : https://ift.tt/3BaMBv0

  • #AfroBasket2021: Senegal yihereranye Uganda, Côte d’Ivoire na Nigeria zibona intsinzi (AMAFOTO) #Rwanda #RwOT via @kigalitoday #rwanda #RwOT

    Umukino wa mbere wahuje ikipe y’igihugu ya Nigeria izwi nka D’Tigers ndetse n’ikipe y’igihugu ya Mali, umukino warangiye Nigeria ari yo itsinze ku manota 81 kuri 73.

    Umukino wa kabiri wagombaga gutangira ku i Saa Cyenda zuzuye wari guhuza Cameroun na Sudani y’Amajyepfo ntiwabaye, ni nyuma yo gusanga mu ikipe ya Cameroun harimo abakinnyi bane n’umutoza umwe banduye Coronavirus.

    Undi mukino watangiye i Saa kumi n’ebyiri zuzuye wahuje ikipe y’igihugu ya Senegal n’ikipe y’igihugu ya Uganda.

    Senegal na Uganda, ni umukino waranzwe n
    Senegal na Uganda, ni umukino waranzwe n’ubuhanga bwinshi

    Aya makipe yari afitemo abakinnyi bakomeye nka Ishmail WAINRIGHT wa Uganda uheruka gusinyira Toronto Raptors ikina NBA, mu gihe Senegal yari ifitemo Gorgui DIENG ukinira Atlanta Hawks (USA/NBA)‎, na Brancou BADIO ukinira FC Barcelona yo muri Espagne.

    Mu buryo butagoranye, ikipe ya Senegal yaje kwihererana Uganda iyitsinda ku manota 93 kuri 55. Muri uyu mukino Brancou BADIO ukinira FC Barcelona yo muri Espagne ni we watsinze amanota menshi (25).

    Umukino wasoje iy’uyu munsi, ni umukino wahuje ikipe y’igihugu ya Kenyay’umutoza Liz Mills wigeze no gutoza Patriots yahatanaga n’ikipe y’igihugu ya Cote d’Ivoire.

    Ni umukino utari woroshye aho uduce dutatu twa mbere amakipe yagendanaga ku manota, agace ka mbere karangira Cote d’Ivoire ifite amanota 26 kuri 24 ya Kenya, aka kabiri Cote d’Ivoire ifite amanota 39 kuri 39 ya Kenya, umukino uza kurangira Cote d’Ivoire itsinze uyu mukino n’amanota 84 kuri 70 ya Kenya.

    source : https://ift.tt/3zo5ha8

  • Covid-19 yatumbagije inguzanyo z’u Rwanda; amaherezo azaba ayahe? – #rwanda #RwOT

    Iri hungabana ry’ubukungu, rijyanye n’igabanuka ry’ibyo u Rwanda rwohereza mu mahanga ndetse n’igabanuka ry’umusaruro w’igihugu muri rusange, ryatumye icyuho kiri mu ngengo y’imari kigera ku 8.7% by’umusaruro mbumbe w’ingengo y’imari muri uyu mwaka nubwo byitezwe ko kizagabanuka ku kigero cya 7.5% mu mwaka utaha ndetse kikagera kuri 5.1% mu 2023/2024.

    Mu rwego rwo kuziba iki cyuho, ndetse no gukomeza gushyira mu bikorwa imishinga y’iterambere, u Rwanda rwayobotse amasoko y’imbere no hanze y’igihugu, rushaka inguzanyo zikenewe cyane muri ibi bihe bikomereye ubukungu bwarwo.

    Kuva muri Kamena umwaka ushize kugera muri Kamena uyu mwaka, inguzanyo z’u Rwanda ziyongereyeho 12.2% by’umusaruro mbumbe w’igihugu, zigera kuri 76.2% zivuye kuri 63.9%. Muri rusange, inguzanyo z’u Rwanda zingana na miliyari 7687.3 Frw.

    Igice kinini cy’inguzanyo z’u Rwanda kigizwe n’inguzanyo ziciriritse, zingana na 86.2%, ziturutse ahanini mu bigo birimo nk’Ikigega Mpuzamahanga cy’Imari (IMF) na Banki y’Isi. Izi nguzanyo uzasanga ari iz’igihe kirekire, ndetse zishyurwa ku nyungu nto cyane, ishobora no kugera kuri 0%, nk’uko bimeze ku nguzanyo ya miliyoni 200$ u Rwanda ruherutse guhabwa na IMF izishyurwa ku nyungu ya 0%.

    Ku rundi ruhande, 13.8% by’inguzanyo z’u Rwanda, zatanzwe n’ibindi bigo birimo banki z’ubucuruzi n’izituruka ku isoko mpuzamahanga ry’impapuro mpeshamwenda, ari naho u Rwanda ruherutse gukura miliyoni 620$. Izi nguzanyo zikunze kuba zihenze, aho zishyurwa ku nyungu iri hejuru ya 5%, kandi zikaba ari iz’igihe gito, gikunze kuba imyaka 10.

    Igice kinini cy’inguzanyo z’u Rwanda ni izo ku rwego mpuzamahanga, zingana na miliyari 5933.2 Frw kugera muri Kamena uyu mwaka. Izi nguzanyo ziyongereyeho 27.9% ugereranyije na Kamena umwaka ushize. Muri izi nguzanyo, 75% byazo bigizwe n’inguzanyo ziciriritse, 13.8% bikaba inguzanyo zatanzwe n’ibigo by’ubucuruzi mu gihe izindi 11.2% zaturutse mu bandi bafatanyabikorwa.

    Kugera mu mpera z’umwaka ushize, inguzanyo zo hanze zanganaga na 32.7% by’umusaruro mbumbe w’igihugu ariko byitezwe ko uyu mwaka uzasiga zigeze kuri 37.4% byawo.

    Hari kandi inguzanyo zaturutse imbere mu gihugu, zikunze gutangwa binyuze mu mpapuro mpeshamwenda Leta ishyira hanze buri kwezi. Muri Kamena uyu mwaka, izi nguzanyo zari zimaze kugera kuri miliyari 1754 Frw, zivuye kuri miliyari 1305.6 Frw muri Kamena umwaka ushize, inyongera ya 31.4%.

    Muri rusange, 66.3% by’inguzanyo z’u Rwanda ni izizishyurwa mu gihe kirekire, mu gihe 33.7% byazo ari inguzanyo z’igihe kiringaniye cyangwa kigufi, mu gihe imibare yo kugera mu Ukuboza umwaka ushize, yerekana ko 50.4% by’inguzanyo z’u Rwanda zizishyurwa mu madolari, naho 25.3% zikishyurwa muri ma-Euro akoreshwa ku Mugabane w’u Burayi.

    Ibikorwa by’iterambere birimo inyubako ya Kigali Convention Center biri mu byazamuye inguzanyo u Rwanda rukura mu mahanga

    Ni irihe shingiro ry’icyizere cyo kwishyura?

    Kuva u Rwanda rwatangira guhangana n’icyorezo cya Covid-19, hirya no hino ku mbuga nkoranyambaga hakomeje kugaruka impungenge zijyanye n’ubushobozi bw’u Rwanda mu kwishyura inguzanyo bamwe batatinye kuvuga ko ari “umurengera”.

    Ibintu byarushijeho kujya habi ubwo u Rwanda rwamanurirwaga icyiciro, rukavanwa mu bihugu bifite ibyago bicye byo kunanirwa kwishyura umwenda, rugashyirwa mu bihugu bifite ibyago biringaniye.

    Ikigo cya Fitch Ratings gikora ubushakashatsi ku budahangarwa bw’ubukungu bw’ibihugu ku Isi, giherutse gushyira u Rwanda mu bihugu bifite inota rya ‘B+ Negative’, ruvuye mu bihugu bifite inota rya ‘B+ Stable’. Ibi bivuze ko nubwo ubukungu bw’u Rwanda bukomeje kwihagararaho, Leta ikwiye gushyiraho ingamba zizatuma bukomeza gutera gutera imbere mu minsi iri imbere, kuko hari ibyago bicye by’uko bushobora gukomwa mu nkokora.

    Iki kigo kandi cyanatanze inama, kivuga ko umwe mu miti u Rwanda rukwiye gufata ari ukubaka iterambere ridashingiye ku nguzanyo ndetse no kwirinda kongera izisanzwe zihari. Ibi kandi byanagarutsweho na Banki y’Isi, muri raporo y’isesengura ry’ubukungu bw’u Rwanda iherutse gushyira hanze.

    Minisitiri w’Imari n’Igenamigambi, Dr. Uzziel Ndagijimana, aherutse gutangaza ko kwiyongera kw’inguzanyo z’u Rwanda mu mwaka ushize kwari gufite ishingiro, kuko igihugu cyari gikeneye kuzanzamura ubukungu bwacyo mu gihe gito.

    Yagize ati “Umwenda w’u Rwanda wari usanzwe uri mu cyiciro cyo hasi, ariko kuva mu 2020, ubwo twahuraga n’icyorezo cya Covid-19, uwo mwenda warazamutse kandi biri ngombwa kugira ngo igihugu kibone amafaranga mu guhangana n’icyorezo, yaba mu buryo bw’ubuzima, ubukungu n’imibereho myiza.”

    Yongeyeho ati “Hari hakenewe amafaranga kugira ngo igihugu gihangane n’icyorezo, kandi mu gihe ubukungu bumeze nabi n’amafaranga yinjira aturutse imbere mu gihugu yagabanutse, birumvikana ko aho amafaranga agomba guturuka ari hanze.”

    Mu rwego rwo kurushaho kugenzura uburemere bw’inguzanyo z’u Rwanda ndetse no kwirinda ko zishobora kuzagera ku kigero kiri hejuru cyatuma Leta ibura ubushobozi bwo kuzishyura, mu 2016 hashyizweho ingamba zizatuma u Rwanda rukomeza gufata inguzanyo, ariko zitazagira ingaruka mbi ku bukungu bw’u Rwanda mu gihe kirekire.

    Icyo gihe Leta yiyemeje kujya ifata inguzanyo ziciriritse kandi z’igihe kirekire, zidashyira ubukungu bw’igihugu mu byago ibyo ari byo byose no kurushaho guteza imbere uburyo bwo kubona inguzanyo ziturutse imbere mu gihugu, aho kuba inguzanyo ziturutse hanze y’u Rwanda.

    Kugeza ubu, Leta ikomeje kongera inguzanyo zituruka imbere mu gihugu, zitangwa binyuze mu mpapuro mpeshamwenda. Buri kwezi, Leta ishyira izi mpapuro ku isoko ry’imari n’imigabane, ndetse rimwe na rimwe zishyirwa hanze kabiri mu kwezi.

    Mu mwaka ushize, Leta yashyize hanze impapuro mpeshamwenda inshuro 16. Izi mpapuro zikunze kuba zifite agaciro kari hagati ya miliyari 15 Frw na miliyari 20 Frw.

    Ubu buryo bwo kubona inguzanyo ziturutse imbere mu gihe bwitezweho kuzafasha Leta kugira ubushobozi bwo kubona inguzanyo mu buryo bworoshye, zishobora gushorwa mu mishinga yihutirwa kandi zikazishyurwa bitagoranye, na cyane ko zizishyurwa hifashishijwe amafaranga y’u Rwanda.

    Ubwitabire bw’abashoramari bifuza izi mpapuro nabwo butanga icyizere kuko buri hejuru ya 100%, ndetse n’abashoramari bato, batari ibigo by’imari nka banki, bakomeje kwiyongera, aho bugeze ku 9% by’inguzanyo u Rwanda rufite imbere mu gihugu.

    Ku rundi ruhande, ibipimo mpuzamahanga byifashishwa mu kureba ubushobozi bw’igihugu gifite mu kwishyura inguzanyo, byerekana ko u Rwanda rufite ubushobozi buhambaye bwo kwishyura inguzanyo rufite, kabone nubwo icyorezo gikomeje guca ibintu.

    Hari uburyo bubiri bukoreshwa mu kureba ubushobozi bw’igihugu mu kwishyura umwenda gifitiye amahanga. Ubwa mbere ni ubwo gufata umwenda wose w’igihugu, bakareba ingano yawo ugereranyije n’umusaruro mbumbe w’igihugu.

    Ubusanzwe ibihugu bifite imyenda, bigirwa inama yo kutaguza amafaranga ari hejuru ya 55% by’umusaruro mbumbe w’igihugu mu gihe waba ugiye kwishyurirwa rimwe. Muri iki cyiciro u Rwanda ruracyari kuri 32.7% kugera mu mpera z’umwaka ushize.

    Indi ngingo ya kabiri irebwaho, ni ukureba ingano y’amafaranga y’imyenda azishyurwa ku mwaka umwe, akagereranywa n’imisoro icyo gihugu cyinjiza kugira ngo harebwe ubushobozi bwo kwishyura umwenda nta bundi bufasha bukenewe.

    Ibihugu bigirwa inama yo kutishyura umwenda uri hejuru ya 21% by’umusoro winjizwa. U Rwanda rwari kuri 5%, uretse ko icyorezo cya Covid-19 cyatumye uyu mubare uzamuka ukagera ku 8%, ariko ntuzigera urenga 10% nk’uko Guverineri wa Banki Nkuru y’Igihugu, BNR, John Rwangombwa yabyemeje.

    Ibi kandi binajyana no kugabanya inguzanyo zihenze zikunze gutangwa na banki n’ibindi bigo by’ubucuruzi, aho mu mwaka ushize zagabanutse ku kigero cya 1.6% ari nawo murongo Leta yifuza gukomeza gukoreramo.

    Ni gute u Rwanda ruri kwishyura inguzanyo rufite?

    Amafaranga Leta yishyura ku nyungu yafashe hanze, yiyongereyeho 55.8% muri uyu mwaka w’ingengo y’imari, ugereranyije n’ayo yishyuraga mu myaka ibiri ishize mbere y’icyorezo cya Covid-19.

    Ibi ariko ntibyatewe n’ubwiyongere bw’inguzanyo u Rwanda ruherutse gufata mu mwaka ushize, ahubwo byatewe n’uko n’ubundi igihe cyo gusonerwa ku nguzanyo zimwe na zimwe rwari rwarafashe cyari giteganyijwe kurangira muri ibi bihe, uretse ko byahuriranye n’icyorezo cya Covid-19 bikaba ngombwa rwongera inguzanyo rukura hanze.

    Ibi kandi byanatewe n’uburyo ifaranga ry’u Rwanda ryataye agaciro cyane mu mwaka ushize, ugereranyije n’amafaranga y’amahanga rwafashemo inguzanyo.

    Mu mwaka ushize, ifaranga ry’u Rwanda ryataye agaciro ku kigero kiri hejuru ya 5%, kiri hejuru y’ikigenwa na BNR ndetse kikaba ari nacyo kiri hejuru ifaranga ry’u Rwanda ryatayeho agaciro kuva mu 2017.

    Mu mezi arindwi ya mbere y’uyu mwaka, iri faranga ryari rimaze guta agaciro ku kigero cya 1.8%, mu gihe byitezwe ko ritazata agaciro ku kigero kirenze 2.1% muri uyu mwaka.

    Ku bijyanye n’inguzanyo z’imbere mu gihugu, amafaranga u Rwanda rwishyura yiyongereyeho 37.6% mu myaka ibiri ishize, ava kuri miliyari 87.2 Frw mu 2018/2019 (mbere ya Covid-19), agera kuri miliyari 119.9 Frw buri mwaka.

    Inguzanyo z’amahanga zigize 17% by’ingengo y’imari y’u Rwanda izakoreshwa muri uyu mwaka, aho zizangana na miliyari 651.5 Frw, mu gihe inkunga zingana na 16%, mu gihe amafaranga aturutse imbere, arimo n’inguzanyo z’imbere mu gihugu, angana na 67%.

    Inzego zishinzwe ubukungu bw’u Rwanda, zitangaza ko myaka ibiri iri imbere, inguzanyo z’u Rwanda zizakomeza kwiyongera bitewe n’ibikorwa bya Leta byo gukomeza kuzahura ubukungu bwashegeshwe n’icyorezo cya Covid-19, ariko zikazatangira kugabanuka kuva mu 2024 kugera mu 2030, aho zizaba zingana na 65% by’ingengo y’imari.

    Leta ifite ingamba zo gukomeza gufata inguzanyo zizatuma ishobora kuzahura ubukungu bwagizweho ingaruka n’icyorezo cya Covid-19

    source : https://ift.tt/3Dlrfgf