Category: Uncategorized

  • Babaye abumumaro mu gihe cyabo! Ibyamamare u… – #rwanda #RwOT

    Hari umuhanzi wigeze gutuka urupfu ngo 'ruragapfa, rupfakare', icyakora yari amaburakindi kuko na we arabizi ko ariyo nzira ya twese, gupfa si igitangaza, nubwo ari bibi.

    Mu Rwanda uyu ni umwaka utazibagirana mu mitima ya benshi cyane ko aribwo abarimo Nyiransengiyumva Valentine [Dorimbogo] wasetsaga benshi, Pastor Ezra Mpyisi wakundwaga cyane, Anne Mbonimpa wari umukozi muri FERWAFA n'abandi.

    Umwaka wa 2024 uri kugana ku musozo, nubwo wagize itandukaniro ry'agahenge ugereranyije n'imyaka yabanje nka 2020, 2021 na 2022 yabaye iy'icyorezo cya Covid-19, urupfu rwo ntirwabaniye Abanyarwanda.

    Ni umwaka watwaye benshi mu bo twakundaga, uhereye mu ngeri zose z'ubuzima: Abanyapolitiki, abahanzi, abakinnyi, abacuruzi, abahinzi n'abandi.

    Muri iyi nkuru, turagaruka ku byamamare twabuze mu 2024.

    1.     Dorimbogo


    Nyiransengiyumva Valentine wamenyekanye nka Dorimbogo, yitabye Imana ku wa 27 Nyakanga 2024 aguye mu Bitaro bya Kibuye. Uyu mukobwa yitabye Imana nyuma yo kugera ku bitaro abaganga bakagerageza kumuha ubufasha bw'ibanze ariko bikananirana.

    Amakuru InyaRwanda yabonye ni uko nyakwigendera yari amaze igihe arwaye indwara zifata imyanya y'ubuhumekero. Yari amaze iminsi arwariye mu Bitaro bya Kibogora i Nyamasheke, ahava bamuhaye 'Transfer' yo kujya kwivuriza mu Bitaro bya Kibuye.

    Ubwo yari mu bitaro bya Kibogora, hari amajwi ya Nyiransengiyumva yagiye hanze avuga ko yabanje kwivuriza mu Mujyi wa Kigali ariko akabona bihenze cyane, biba ngombwa ko asubira mu rugo i Nyamasheke kuhivuriza.

    Icyo gihe yagize ati 'Nintagaruka i Kigali muzansabire imbabazi abo nahemukiye, kandi nintagaruka muzansezere neza.'

    Nyiransengiyumva yiswe 'Dore Imbogo' biturutse ku ndirimbo yaririmbye aho inyikirizo yayo avugamo ati “Dore imbogo, dore impala, dore imvubu….'. Yamenyekanye cyane kubera ibiganiro yakundaga gutanga kuri shene za YouTube zitandukanye.

    2.     Pastor Ezra Mpyisi


    Umukambwe Pastor Ezra Mpyisi wakunzwe na benshi kubera amagambo ye y’ubwenge, yatabarutse ku myaka 102.

    Pastor Ezra Mpyisi yatabarutse mu minota micye ishize ku wa Gatandatu tariki 27 Mutarama 2024. “Aratabarutse pe. Mu kanya gashize”. Ni amagambo InyaRwanda yatangarijwe n’inshuti y’umuryango wa Pastor Ezra Mpyisi wakoreye Imana mu mbaraga ze zose kuva mu busore bwe kugeza ku munsi we wa nyuma.

    Pastor Mpyisi yabonye izuba ku ngoma ya Musinga ku itariki ya 19 Gashyantare mu 1922, akaba yaburaga iminsi 23 gusa akuzuza imyaka 102. Yavukiye hafi y’ i Nyanza, i Bwami ku marembo y’u Rwanda. Yakoreraga umurimo w’Imana mu Itorero ry’Abadivantiste b’Umunsi wa Karindwi.

    Ni byinshi azibukirwaho birimo kuba ari mu bashyize Bibiliya mu rurimi rw’Ikinyarwanda, kuba yarabaye Umujyanama w’Umwami Mutara III Rudahigwa, kuba ari we Mudivantise wa mbere wabonye ‘License’, kunyomoza abavuga ko nta muntu urenza imyaka 100, n’ibindi. Yari inzu y’ibitabo n’umugishwanama ukomeye.

    3.     Cherissa Tona


    Uwanjye Cherissa Tona wari umwe mu baririmbyi b'inkingi ya mwamba mu itsinda rya Healing Worship Ministry akaba n'umuvandimwe wa Umunyana Shanitah wegukanye ikamba rya Miss East Africa 2021, yitabye Imana ku wa 3 Ugushyingo 2024, afite imyaka 23 y'amavuko.

    InyaRwanda yabonye amakuru avuga ko ku wa Gatanu tariki 1 Ugushyingo 2024, Cherissa yizihije isabukuru y’amavuko, hanyuma inshuti ze zikomeza kumufasha kuyizihiza kugeza kuri iki Cyumweru tariki 3 Ugushyingo 2024 ari nabwo yasohokanaga n’inshuti ze.

    Ubwo yari kumwe n’inshuti ze yakomezaga kuzibwira ko ashaka kujya kwifatanya na Korali, mu gihe yiteguraga kugenda abanza kunyura mu bwiherero. Ariko, inshuti ze zakomeje kubona ko yatinze, zitangira kwibaza uko byagenze, bagiyeyo basanga niho yaguye.

    4.     Amb. Mukaruliza Monique 


    Ambasaderi Mukaruliza Monique wabaye mu nzego zitandukanye nkuru z'igihugu, yitabye Imana azize uburwayi. Yaguye i Bruxelles mu Bubiligi aho yari amaze iminsi arwariye.

    Mu ntangiriro za Werurwe, Perezida Kagame yari yamuhaye inshingano zo kuba Ambasaderi (Ambassador at large) ushinzwe gahunda zo kwihuza kw'Akarere muri Minisiteri y'Ububanyi n'Amahanga. Yari asanzwe akora muri Minisiteri y'Ububanyi n'Amahanga ari Umujyanama.

    Ni we wabaye Minisitiri wa Mbere w'u Rwanda mu Muryango wa Afurika y'Ibihugu by'Iburasirazuba, EAC. Izo nshingano yazikoze guhera mu 2008 kugera ku wa 25 Gashyantare 2013.

    Mukaruliza yabaye Umuyobozi w'Umujyi wa Kigali hagati ya 2016 na 2017. Yanabaye Ambasaderi w'u Rwanda muri Zambia no muri Malawi ubwo yari avuye ku nshingano zo kuyobora Umujyi wa Kigali.

    Kuva mu 2006 kugeza mu 2007 yari ahagarariye by'agateganyo Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe muri Sudani. Mbere y'aho yabaye umuyobozi wungirije ushinzwe ubutumwa bwa Afurika Yunze Ubumwe muri Sudani kuva mu 2004 kugeza mu 2006.

    Yari afite ubunararibonye mu bucungamari n'ibijyanye na yo, dore ko ari no mu bafashishije gushyiraho Ikigo cy'Igihugu cy'Imisoro (Rwanda Revenue Authority) yanabereye Komiseri w'imbere mu kigo ushinzwe ubugenzuzi bw'imari nyuma aba komiseri ushinzwe imisoro y'imbere.

    Mukaruliza kandi yanabaye mu buyobozi bwa Banki ya Kigali aho yakoze nk'umugenzuzi w'imari, nyuma aba umuyobozi mukuru w'imari mu kigo cy'impfubyi, Village d'Enfants SOS Kinderdolf International-Rwanda.

    5.     Anne Mbonimpa


    Anne Mbonimpa wari umukozi muri Komisiyo Ishinzwe Iterambere ry'Umupira w'Amaguru w'Abagore mu Ishyirahamwe ry'Umupira w'Amaguru mu Rwanda, FERWAFA, akaba yaranakiniye amakipe atandukanye, yitabye Imana ku gicamunsi cyo kuwa Gatandatu taliki ya 9 Ugushyingo 2024. Amakuru avuga ko Mbonimpa Anne yapfuye urupfu rutunguranye kuko atari arwaye.

    Usibye kuba Anne Mbonimpa yari umukozi wa FERWAFA mu bijyanye no guteza imbere umupira w’amaguru w’Abagore ahubwo yanakinnye mu makipe atandukanye ndetse aba n’umutoza.

    Yakiniye amakipe arimo Bugesera WFC, Ruhango WFC na GS Remera Rukoma. Mu mwaka ushize, yari umwe mu batozaga APR WFC bayifasha kuzamuka mu Cyiciro cya Mbere.

    6.     Martin Mateso


    Umunyamakuru Martin Mateso wakoreraga umwuga mu Bufaransa, yitabye Imana afite imyaka 70.

    Mateso wakoreye ibinyamakuru birimo Radio Rwanda, Televiziyo Rwanda na TV5 Monde, bivugwa ko yitabye Imana tariki 20 Ukwakira 2024 ubwo yari yaje mu Rwanda, azize indwara y'umutima.

    Radiyo Ijwi rya Amerika yatangaje ko Mateso yari yaje mu Rwanda kwizihiza isabukuru ye y'imyaka 70. Martin Mateso yari atuye mu Bufaransa aho yageze muri Mata 1994.

    Ntamuhanga Ningi Emmanuel wakoranye na Mateso, yigeze kuvuga ko Mateso yakundwaga cyane kuri Radio Rwanda kubera uburyo yavugaga neza Igifaransa.

    Ni umwe mu bakoze umwuga w'itangazamakuru ari n'umuhanzi, aho azwi ku ndirimbo zakunzwe zirimo 'Bibiyana', 'Amagorwa yo mu rugo', n'izindi.

    7.     Dr Adel Zrane


    Uwari umutoza wongerera imbaraga abakinnyi ba APR FC, Umunya- Tunisia Dr Adel Zrane, yitabye Imana aguye mu rugo iwe ku wa Kabiri tariki ya 2 Mata 2024.

    Amakuru InyaRwanda ifite ni uko uyu mutoza yitabye Imana ubwo yari mu rugo iwe aho abakinnyi na 'staff' babibwiwe ubwo berekezaga mu myitozo ku wa Kabiri bagahita basubira iwabo.

    Mu 2018-19, Dr Zrane yatwaranye na Simba SC Igikombe cya Shampiyona na Community Shield ari kumwe n'Umutoza mukuru w'Umubiligi, Patrick Aussems.

    Mu mwaka wakurikiyeho wa 2019-20, yatwaye ibikombe bitatu birimo icya Shampiyona, Igikombe cy'Igihugu na Community Shield ari kumwe n'Umubiligi Sven Vandenbroeck.

    Uyu mutoza yakoranye kandi n'Umufaransa Didier Gomez Da Rosa mu 2020-21, atwarana nawe ibikombe bitatu birimo icya shampiyona, icy'Igihugu na Community Shield.

    Yatoje mu yandi makipe nka Etoile Sportif du Sahel y'iwabo muri Tunisia, Al Ain yo muri Arabie Saudite, Al-Wehdat Sportif Club yo muri Jordanie n'Ikipe y'Igihugu ya Mauritania yitabiriye Igikombe cya Afurika cya 2022 muri Cameroun.

    8. Mungo Jitiada 'Vigoureux' 


    Umutoza Mungo Jitiada, wamenyekanye cyane nka 'Vigoureux', uzwiho kuzamura abakiri bato mu mupira w'amaguru, yitabye Imana nyuma y'uburwayi yari amaranye igihe kinini.

    Mu mwaka ushize wa 2023 ni bwo amakuru yamenyekanye ko uyu mutoza afite uburwayi bwo kubura amaraso na hépatite C kugeza ubwo kuva mu nzu byabaye ikibazo gikomeye.

    Ubu burwayi bwagendaga buhinduka kuko rimwe na rimwe akaguru kamwe kagiraga 'paralysie', ikindi gihe kakabyimba. Nk'abandi barwaye bose ngo iyo yabonaga abamusura bakamuganiriza yasaga n'ugaruye agatege ariko nyuma bikongera bigasubira irudubi.

    Inkuru y'incamugongo yamenyekanye mu gitondo cyo ku wa Kane, tariki ya 12 Nzeri 2024, ko uyu mugabo yamaze kwitaba Imana.

    Vigoureux ni umwe mu batoza bakomeye mu Karere ka Rubavu, wari uzwiho kuzamura abakinnyi bakiri bato bakavamo abakomeye. Yakiniye Etincelles FC igishingwa mu 1980. 

    Mu Rwanda hari amazina y'abakinnyi bakomeye bamunyuze mu biganza nka Niyonzima Haruna, Tuyisenge Jacques, Bizimana Djihad, Hakizimana Muhadjiri, Nizeyimana Mirafa n'abandi benshi.

    9. Mukonya


    Myugariro wa AS Kigali, Ahoyikuye Jean Paul uzwi nka Mukonya yitabye Imana nyuma yo kugwa mu kibuga agonganye n'umunyezamu akamira ururimi.

    Ni inkuru yamenyekanye ku gicamunsi cyo ku wa Gatandatu, tariki 6 Nyakanga 2024.

    Amakuru avuga ko uyu mukinnyi yakinaga umupira bisanzwe i Mageragere agongana n'umunyezamu amira ururimi bagerageza kurugarura ariko biranga birangira yitabye Imana. Yahise yihutanwa CHUK ari naho yaje gushiriramo umwuka.

    Mukonya yakinaga muri AS Kigali yagiyemo avuye muri Kiyovu Sports nubwo shampiyona ishize atabonye umwanya uhagije wo gukina.

      

    Source : https://inyarwanda.com/inkuru/149740/babaye-abumumaro-mu-gihe-cyabo-ibyamamare-u-rwanda-rwabuze-mu-2024-149740.html

  • Abahanzi 9 barimo Nirere Shanel na Pastor P b… – #rwanda #RwOT

    Ibi bitaramo byatangajwe na Institut Français du Rwanda kuri uyu wa Kabiri tariki 17 Ukuboza 2024. mu rwego rwo kugaragaza ibikorwa bafite umwaka utaha mu 2025, muri Mutarama, Gashyantare ndetse na Werurwe.

    Ni ibitaramo bagaragaza ko bizatangira guhera tariki 17 Mutarama 2025, bigasozwa tariki 22 Werurwe 2025.

    Bigaragara ko batumiye cyane abahanzi bubakiye umuziki wabo ku njyana ya Rap, Pop, abacuranzi ba Saxophone, ndetse n’abandi bakora umuziki gakondo hagamijwe kwinjiza abakunzi b’umuziki mu 2025.

    Ibi bitaramo bizabimburirwa n’igitaramo cy’umucuranzi wa Saxophone Watersax n’inshuti ze, kizaba ku wa 17 Mutarama 2025, bikurikirwe n’igitaramo cya E.T. Ndahigwa kizaba ku wa 23 Mutarama 2025. 

    Ni mu gihe Peace Jolis wamamaye cyane mu iserukiramuco ‘Mashariki’ azakora igitaramo tariki 30 Mutarama 2025.

    Pastor P wagize uruhare cyane mu gutunganya indirimbo z’abahanzi benshi bakomeye mu Rwanda, agiye gutaramira abanya-Kigali nyuma y’igihe kinini, binyuze mu gitaramo azakora tariki 6 Gashyantare 2025.

    Ni mu gihe Massamba Intore uzaba ukubutse mu Butaliyani, azataramira abakunzi be, ku wa 21 Gashyantare 2025.

    Umuraperi Rapstars afatanyije na Skillz bo bazataramira abakunzi babo tariki 28 Gashyantare 2025.

    Nirere Shanel wari umaze igihe kinini adataramira i Kigali, azongera kubataramira tariki 8 Werurwe 2024, ku Munsi Mpuzamahanga w’Umugore. Ni mu gihe umukirigitananga Deo Salvator ubarizwa muri iki gihe i Burayi, azataramira i Kigali, ku wa 14 Werurwe 2025, aho azaba ari kumwe n’inshuti ze.

    Ibi bitaramo bizasozwa n’ibizaba ku wa 22 Werurwe 2025, bizaririmbamo Steve Bedi, umuhanga mu gucuranga Saxophone wo mu gihugu cya Ghana.

    Pastor P ugiye gukora igitaramo cye bwite, niwe wakoze indirimbo nka 'Adi Top' ya Meddy, 'Habibi' ya The Ben, 'Indoro' ya Charly na Nina n'izindi zo mu bihe byashize nka 'Mu Gihirahiro' ya Jay Polly na Scillah, 'Sintuza' ya Urban Boys n'izindi. 

    Aherutse kwinjira mu muziki, ndetse yahisemo gukoresha izina rya Kagurano Rwimo. Muri Gicurasi 2023, yatangaje isohoka rya Album ye yise 'Ruticumugambi' igizwe n'indirimbo 10 zirimo nka nka 'Kabanyana k'Abakobwa'', 'Rubanda rugira ayabo', 'Wiriweho mwali'', 'Ibare', 'Agashinge', 'Yewe Roza' na 'Amashyo Rugamba'.


    Pastor P uherutse gushyira ku isoko Album ya gakondo, yatangaje ko mu 2025 azakorera igitaramo kuri Institut Français du Rwanda


    Nyuma y'igihe kinini, Nirere Shanel agiye kongera gutaramira i Kigali 

    Massamba Intore ataramira abakunzi be Institut Français du Rwanda avuye mu bitaramo mu Butaliyani

    Hatangajwe ibitaramo by'abahanzi icyenda bizaba hagati ya Mutarama na Werurwe 2025

    REBA HANO UREBE AMASHUSHO Y’INDIRIMBO ‘ATURA’ YA NIRERE SHANEL

    “>
    KANDA HANO UBASHE KUMVA ALBUM YA PASTOR P

    “>

    Source : https://inyarwanda.com/inkuru/149755/abahanzi-9-barimo-nirere-shanel-na-pastor-p-bateguje-ibitaramo-i-kigali-mu-2025-149755.html

  • Uwateze igisasu cyahitanye General Igor Kirillov w'Uburusiya yahagatitswe n'Ibiro by'Iperereza mu Uburusiya #rwanda #RwOT

    Uwateze igisasu cyahitanye General Igor Kirillov w'Uburusiya yahagatitswe n'Ibiro by'ipererza mu Burusiya, nyuma y'uko amakuru atandukanye yerekanaga ko yiciwe hamwe n'icyegera cye, Major Ilya Polikarpov, i Moscow ku wa 17 Ukuboza 2024.

    Uwateze igisasu n'umugabo wavutse mu mwaka wa 1995 mu gihugu cy'u Ouzbékistan. Mu ibazwa rye, yemeje ko yabonye akazi mu gisirikare cya Ukraine, nubwo ibindi bisobanuro bikiri mu iperereza.

    Kirillov yari umuyobozi w'inzego z'intwaro za Nuclear, Biological, na Chemical (NBC), akaba yari umwe mu bayobozi bakomeye mu rwego rw'umutekano w'igihugu cy'Uburusiya.

    Ibikorwa bye byari bigamije gukomeza kurinda igihugu mu by'ibyago byateza umutekano muke. Iperereza ry'ibikorwa byo guhungabanya umutekano ryatangiye nyuma y'uko aya makuru yiyicwa rya Kirillov asohotse mu binyamakuru bitandukanye.

    Nyuma y'ibihe by'icuraburindi, n'uburyo ibihugu byombi birimo gukorana cyane mu byerekeye umutekano, inyandiko zagiye zigaragaza ko uyu mugabo atari we wari ushinzwe gusa intwaro, ahubwo yari afite n'uburenganzira bukomeye mu by'ubutasi bw'igihugu.

    Ibiro by'ipererza mu gihugu cy'Uburusiya byatangaje ko bahagaritse uyu mugabo nyuma y'uko amakuru atandukanye atanzwe n'abantu bakorana na we agaragaza ko yari asanzwe afite ibibazo by'amafaranga n'ibindi bikorwa bitari byemewe.

    Gusa, hari byinshi bikeneye kugenzurwa kugira ngo hamenyekane ibyamubayeho n'impamvu nyamukuru y'ubwicanyi bwakorewe Kirillov na Major Polikarpov.

    Muri iki gihe, imiryango yombi y'igihugu cy'Uburusiya na Ukraine ikomeje kuba mu mvururu, bitewe n'ibihe bikomeye byo mu ntambara.

    Uyu mugabo wateze igisasu akaba ari umwe mu bantu bake bagize uruhare mu bikorwa bya gisirikare bya Ukraine, ibyo bikaba bigaragaza uburyo imikorere y'ubutasi mu karere ikomeye cyane, ku buryo bigoye kumenya neza impamvu nyamukuru n'impinduka ziturutse ku bikorwa by'umutekano.

    Iperereza rirakomeje ku buryo ubwo amakuru y'ibyabaye yamenyekanye, ubwo ibiro by'umutekano muri Uburusiya byasohoye itangazo ry'uko bagiye gukaza ingamba zo kugenzura umutekano w'igihe kizaza.

     

     

    Source : https://kasukumedia.com/uwaze-igisasu-cyahitanye-general-igor-kirillov-wuburusiya-yahagatitswe-nibiro-byiperereza-mu-uburusiya/

  • Umugabo wo muri Nijeriya yahawe imbabazi nyuma y'imyaka 10 kuri gereza y'abakatiwe urupfu azira kwiba inkoko #rwanda #RwOT

    Umugabo wo muri Nijeriya yari amaze imyaka 10 kuri gereza y'abakatiwe igihano cy'urupfu azira kwiba inkoko, yahawe imbabazi.

    Inkuru itangaje y'uyu mugabo yatangaje benshi, cyane cyane ku bijyanye n'uburemere bw'icyaha n'igihe cyose yamaze mu buroko.

    Uyu mugabo yafashwe ashinjwa kwiba inkoko, icyaha cyari cyatumye ahanishwa igihano cy'urupfu.

    Nyuma y'imyaka 10 ari muri gereza ategereje ishyirwa mu bikorwa ry'igihano cye, yamenyeshejwe ko yahawe imbabazi. Iki gikorwa cyatangaje abantu benshi, bigaragaza uburyo amategeko y'igihugu cya Nijeriya akunze gukomera mu bintu bimwe na bimwe.

    Amakuru avuga ko abaharanira uburenganzira bwa muntu bakomeje gusaba ko uyu mugabo n'abandi bari mu bihe bimeze nk'ibyo baha imbabazi, cyane ko ibihano nk'ibi bishobora kuba bitajyanye n'uburemere bw'icyaha cyakorewe.

    Iyi nkuru ni isomo rikomeye ryo gusubiramo amategeko no kugena ibihano bihwanye n'ibyaha byakozwe, bikaba bikwiye gukorwa mu bihugu byinshi hirya no hino ku isi.

     

     

    Source : https://kasukumedia.com/umugabo-wo-muri-nijeriya-yahawe-imbabazi-nyuma-yimyaka-10-kuri-gereza-yabakatiwe-urupfu-azira-kwiba-inkoko/

  • Ubushinwa bwashyize mu bikorwa igihano cyo kwica umuyobozi wahamijwe n'ibyaha bya ruswa #rwanda #RwOT

    Ku wa kabiri, Ibitangazamakuru bya Leta byatangaje ko Ubushinwa bwashyize mu bikorwa igihano cyo kwica uwahoze ari umuyobozi w'imyaka 64, Li Jianping, nyuma yo kumuhamya ibyaha bya ruswa.

    Li, wari umunyamabanga wa komite y'ishyaka rya gikomunisiti mu karere k'iterambere ry'ubukungu n'ikoranabuhanga rya Hohhot, yahamijwe ibyaha birimo kwakira ruswa, kunyereza umutungo wa Leta, no gufatanya n'umutwe w'abagizi ba nabi.

    Uyu muyobozi yakatiwe igihano cyo kwicwa muri Nzeri 2022, icyemezo cyemejwe muri Kanama 2024. Raporo ivuga ko Li yari yagize uruhare mu bikorwa bya ruswa bifite agaciro ka miliyoni 421 z'amadolari ya Amerika.

    Ibi bikorwa bije mu gihe Perezida Xi Jinping akomeje gushyira imbaraga mu rugamba rwo kurwanya ruswa, aho iperereza ryagutse rigera no ku bayobozi bakuru.

    Mu ijambo rye ryatanzwe muri Mutarama ariko rigashyirwa ahagaragara ku cyumweru, Xi yasabye abayoboke b'ishyaka gukomeza guhangana n'ibibazo bya ruswa, avuga ko iki kibazo gishobora guhungabanya ishyaka rya gikomunisiti mu Bushinwa mu gihe rititaweho.

    Xi yagize ati: 'Niba tutirinze kunengwa kandi ntitukagabanye amakosa, dushobora guhura n'ibibazo bikomeye by'amatsinda ashishikajwe n'inyungu zabo. Ni ngombwa gukemura ibibazo hakiri kare kugira ngo turwanye ruswa neza.' Aya magambo yayavugiye mu nama ya Komisiyo Nkuru ishinzwe kugenzura imyitwarire, urwego rukuru rwo kurwanya ruswa mu Bushinwa.

    Perezida Xi, w'imyaka 71, yibukije abayobozi ko urugamba rwo kurwanya ruswa rugomba gukorwa 'bikomeye kandi nta mbabazi zigaragajwe' kugira ngo ikibazo cy'ibikorwa bibi mu miyoborere gikemuke.

    Ubushinwa bwashyize mu bikorwa igihano cyo kwica Li Jianping, nyuma yo guhamwa n'ibyaha bya ruswa.

    Source : https://kasukumedia.com/ubushinwa-bwashyize-mu-bikorwa-igihano-cyo-kwica-umuyobozi-wahamijwe-nibyaha-bya-ruswa/

  • Amasaha icyenda y'ubwumvikane buke; Intandaro y'isubikwa ry'urugendo rwa Perezida Kagame i Luanda – #rwanda #RwOT

    Ahagana saa 16h00 z'umugoroba z'iyi tariki 14 Ukuboza 2024, Minisitiri w'Ububanyi n'Amahanga w'u Rwanda, Olivier Nduhungirehe uwa RDC, Thérèse Kayikwamba Wagner na mugenzi wabo wa Angola nk'umuhuza, Tete António, binjiye mu cyumba cy'inama.

    Ni inama yari ikomeye kuko yari igamije gushyira ku murongo ibigomba kuba bikubiye mu masezerano kugira ngo abakuru b'ibihugu bagere i Luanda, bayashyiraho umukono gusa.

    Mu buryo bwihuse impande zombi zemeranyije ku ngingo zari zaraganiriyeho mbere zirimo uburyo bwo gusenya FDLR, no gukuraho ubwirinzi bw'u Rwanda, ariko bigeze hagati ibintu bisubira irudubi.

    Iyi nama ya ba Minisitiri b'ububanyi n'amahanga b'u Rwanda, RDC na Angola yateranye habura umunsi umwe ngo Perezida Kagame na mugenzi we wa RDC, Felix Tshisekedi bahurire i Luanda, mu muhango wo gushyira umukono ku masezerano yari yitezweho guhosha umwuka mubi umaze igihe hagati y'impande zombi.

    Ubwumvikane buke hagati y'intumwa za RDC n'u Rwanda bwavutse ubwo hari hagezweho ingingo ya M23, RDC irahira yivuye inyuma ko idashobora kuganira n'uyu mutwe kandi mbere yari yabyemeye.

    Amakuru yizewe IGIHE ifite ni uko uruhande rw'u Rwanda ndetse na Angola yari muri iyi nama nk'umuhuza baguye mu kantu, bitewe n'uku kwisubiraho gutunguranye kwa RDC.

    Ni impaka zamaze hafi amasaha icyenda, kuko byageze saa Saba z'Igicuku impande zombi zikiganira ariko biranga biba iby'ubusa.

    Nyuma yo kubona ko ibi biganiro nta musaruro bitanze, intumwa z'u Rwanda zamenyesheje Umukuru w'Igihugu uko byagenze, hafatwa umwanzuro wo gusubika urugendo.

    Uyu mwanzuro wafashwe kuko nta kindi abakuru b'ibihugu bari kuba bagiye gukora i Luanda, uretse gushyira umukono kuri aya masezerano, atari agishoboye gusinywa.

    Intumwa za RDC na zo zamenyesheje Félix Antoine Tshisekedi uko byagenze, ndetse yerurirwa ko nta masezerano ari businywe kuko atumvikanyweho nk'uko biherutse kwemezwa na Kayikwamba.

    Bitunguranye, ku Cyumweru tariki 15 Ukuboza, Tshisekedi we yahisemo gufata urugendo rujya Angola, ibintu benshi mu bakurikiranira hafi politiki y'Akarere bemeza ko byari bigamije kuza kwegeka ibibazo byose ku Rwanda, kandi koko ntibyatinze kuko RDC yatangiye kuvuga ko kutitabira kwa Perezida Kagame bigaragaza ubushake buke bw'u Rwanda mu gukemura ikibazo.

    Ibiro bya Tshisekedi na Guverinoma ya RDC byasohoye amatangazo, bigerageza kwerekana ko yamenye ko atagihuye na Kagame ubwo yari yamaze kugera i Luanda, ariko ibi nta kuri kurimo.

    RDC yahwitse amahanga?

    Mu butumwa RDC yashyize hanze, yavuze ko itemeye ibikubiye mu masezerano, kuko intumwa zayo zageze i Luanda, u Rwanda ruhita ruzana ingingo y'uko iki gihugu kigomba kuganira na M23.

    Minisitiri Kayikwamba yavuze ko badashobora kuganira na M23 kuko ari umutwe w'iterabwoba.

    Ati 'Ntabwo tuzaganira n'umutwe w'iterabwoba nka M23. RDC yavuye kure. Byageze aho igihugu kiganira n'imitwe yifashisha urugomo n'imbaraga mu kubona umwanya muri politiki, kugira ngo igire ijambo muri politiki cyangwa igere ku mitungo, [ariko ubu] iyi paji yarafunzwe. Ni yo mpamvu bidakwiye.'

    Uruhande rw'u Rwanda rwagaragaje ko ibivugwa na RDC ari ikinyoma cyambaye ubusa, kuko ibijyanye no kuganira na M23 iki gihugu cyari gisanzwe kibizi, ndetse abayobozi ba Congo bari bamaze kwemerera Angola ko biteguye kuganira na M23, ari nabyo byashingiweho hategurwa kubonana kwa Kagame na Tshisekedi.

    Kuba RDC ikwiriye kuganira na M23 ni igitekerezo cyazanywe na Perezida wa Angola, João Manuel Gonçalves Lourenço nk'umuhuza.

    Nyuma yo kuzanwa na Perezida Lourenço, u Rwanda rwacyakiranye yombi cyane ko rushimangira ko nta buryo rwabana neza na RDC iki kibazo kitabanje gukemurwa.

    Rwagaragaje ko igihe cyose M23 izajya ibyuka, umubano warwo na RDC uzajya wongera kuzamba, ruhitamo ko impande zombi ziganira kugira ngo bitazongera guteza agatotsi mu mubano w'ibihugu byombi.

    Uruhande rwa RDC rwemeye ko koko ruzaganira na M23, ndetse amakuru IGIHE ifite ni uko Minisitiri w'Ububanyi n'Amahanga wa Angola, yahamagaye Perezida Tshisekedi amubwira iby'iyi ngingo undi arabyemera.

    Nyuma yo kubona ko impande zombi zibyemeranyaho, Angola yateguye amasezerano y'agateganyo, ku wa 11 Kanama 2024, ubwo Perezida Lourenço yitabiraga umuhango wo kurahira kwa Perezida Kagame, arayamushyikiriza, bucya anayaha mugenzi we wa RDC.

    Kuva ku wa 31 Kanama kugeza ku wa 3 Nzeri 2024, Angola yakiriye abahagarariye M23, bari bayobowe n'Umunyamabanga Mukuru wayo, Benjamin Mbonimpa, bagaragaza ibyo bifuza.

    Amakuru yizewe IGIHE ifite ni uko Angola yashimangiye ko 'ibyo M23 ishaka ari ibintu byoroshye'.

    Iki kibazo cya M23 cyongeye kuganirwaho ku wa 26 Ugushyingo 2024 mu nama yabaye hifashishijwe Ikoranabuhanga. Yahuje Minisitiri w'Ububanyi n'Amahanga w'u Rwanda na bagenzi be ba RDC na Angola.

    Icyo gihe u Rwanda rwasabwe kohereza inyandiko igaragaza uko rwifuza ko iki kibazo cyakemurwa.

    Ku wa 27 Ugushyingo 2024, u Rwanda rwohereje inyandiko igaragaza ko mu masezerano hagomba kuba harimo ingingo ivuga ko 'Guverinoma ya RDC yemeye kugirana ibiganiro bya politiki na M23 hagamijwe gushaka igisubizo kirambye cy'amakimbirane, binyuze mu gukemura impamvu-muzi'.

    Ku wa 28 Ugushyingo, Perezida wa Angola yashimangiye koko ko iyi ngingo ari ingenzi ku buryo ikwiriye kuguma mu masezerano. Yabimenyesheje u Rwanda na RDC.

    Umunsi wakurikiyeho, tariki ya 29 Ugushyingo 2024, u Rwanda rwandikiye Angola ruyimenyesha ko iyi ngingo niba itari mu masezerano rutazayasinya.

    Bukeye bwaho Angola yamenyesheje u Rwanda ko RDC yemeye kuganira na M23, ariko binyuze mu murongo w'ibiganiro bya Nairobi, ihita inatumira u Rwanda mu muhango wo gusinya amasezerano wari utegerejwe ku wa 15 Ukuboza 2024, ariko birangira RDC yisubiyeho.

    Uku kwivuguruza kwa Leta ya RDC kongeye gushimangira ubushake buke bwayo mu gukemura ikibazo cy'umutekano muke kimaze igihe mu Burasirazuba, ndetse byongera gushyira mu rwijiji ahazaza h'umubano wayo n'u Rwanda.

    Ku munota wa nyuma, intumwa z'u Rwanda n'iza RDC zananiwe kumvikana ku ngingo yo kuganira na M23


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/amasaha-icyenda-y-ubwumvikane-buke-intandaro-y-isubikwa-ry-urugendo-rwa

  • Perezida Macron yaratiye Isi imikorere y'inzego z'ubuvuzi z'u Rwanda – #rwanda #RwOT

    Yabigarutseho mu muhango wo gufungura Ishuri ry'Ishami rya Loni ryita ku Buzima, OMS, ryafunguwe mu Bufaransa kuri uyu wa 17 Ukuboza 2024.

    Ni ishuri ryashinzwe hagamijwe gufasha ibihugu binyamuryango bya Loni kuziba ibyuho bitandukanye biri mu nzego z'ubuzima, cyane cyane mu guteza imbere gahunda zo guhugura abakora kwa muganga hisunzwe ikoranabuhanga rigezweho.

    Perezida Macron yagaragaje ko abantu bahawe ubumenyi ku buvuzi ariko inzego z'ubuvuzi bw'ibanze zitahawe umurongo mwiza ntacyo byatanga.

    Ati 'Wahugura, ukongera ugahugura [abantu] ariko mu gihe imikorere y'inzego z'ubuvuzi bw'ibwanze ijegajega, zaribagiranye bizagorana guhangana n'indwara z'ibyorezo zituguranye. Mwarabibonye mu gihe cya COVID-19, ndashaka kongera kubereka akamaro kabyo kandi nkabibutsa ko biri mu ntego z'ibanze muri politike yacu.'

    Yagaragaje ko u Rwanda rwafashe umwanya wo gukora ishoramari ry'igihe kirekire mu kunoza ubuvuzi kandi byatanze umusaruro.

    Ati 'Urugero, u Rwanda ruyobowe na Paul Kagame rurabigaragaza. Rwakoze ishoramari ry'igihe kirambye hagamijwe kuvugurura no gukomeza inzego z'ubuvuzi bw'ibanze none biragaragara uko bigenda iyo bigeze ku gukingira abantu benshi icyarimwe, ubona akamaro k'ishoramari nk'iri.'

    Mu minsi mike ishize kandi u Rwanda rwahanganye n'icyorezo cya Marburg mu mezi abiri gicika intege, kitabashije gusohoka mu gihugu.

    Kugeza ubu mu Rwanda hari abajyama b'ubuzima barenga bihumbi 58 bashobora kuvura indwara zitandukanye abana n'abakuru, no gukurikirana ubuzima bw'umubyeyi utwite kugeza igihe agiye kubyara.

    Hari kandi amavuriro y'ibanze azwi nka Health Post 1252, ibigo nderabuzima birenga 513 hirya no hino mu gihugu bitanga ubuvuzi ku bantu bashobora kuvurwa bataha cyangwa bacumbikirwa iminsi mike, mu gihe ibitaro bitanga ubuvuzi bwisumbuye burimo no kubaga birenga byo ku rwego rw'akarere ni 40, ibyo ku rwego rw'igihugu bikaba 52.

    U Rwanda kandi rwiyemeje ko kugeza mu 2028 abaganga bazaba bamaze kwikuba kane hagamijwe kunoza ubuvuzi buhabwa abaturage.

    Lors de l’inauguration du Campus de l’OMS à #Lyon, le Président @EmmanuelMacron a souligné l’importance de la santé primaire, citant le modèle exemplaire du #Rwanda sous le leadership du Président @PaulKagame : un investissement dans la durée pour consolider un système de santé… pic.twitter.com/oolo4rSwia

    — François Nkulikiyimfura (@FNimfura) December 17, 2024

    Perezida Emmanuel Macron yatanze urugero ku Rwanda rwashoye imari mu guteza imbere ubuvuzi bukaba bumaze kuba icyitegererezo mu guhangana n’ibyorezo


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/perezida-macron-yaratiye-isi-imikorere-y-inzego-z-ubuvuzi-z-u-rwanda-zabaye

  • Abanyarwanda 300 bamaze kwigishwa ibyerekeye imikorere y'ingufu za nucléaire – #rwanda #RwOT

    Iyi gahunda yatangiye mu 2019, nyuma y'uko u Rwanda rusinye n'u Burusiya amasezerano yo kubaka Ikigo cy'Ubushakashatsi ku ikoreshwa ry'ingufu za nucléaire.

    Nyuma y'ibiganiro na Minisitiri w'Intebe Dr. Edouard Ngirente kuri uyu wa 17 Ukuboza 2024, bamwereka ibiri gukorwa ngo u Rwanda rube icyitegererezo mu kubyaza umusaruro ingufu za nucléaire muri Afurika, Minisitiri Dr. Gasore yabwiye itangazamakuru ko byifuzwa ko mu myaka 10 iri imbere hazaba hari uruganda rw'amashanyarazi akomoka kuri izi ngufu.

    Yagaragaje ko inganda zibereye u Rwanda ari into [small modular reactors], harimo izikiri mu bushakashatsi n'izamaze kugera ku isoko ziri gucuruzwa.

    Dr. Gasore yashimangiye ko hakiri gutegurwa iby'ibanze nk'amategeko n'amabwiriza ajyanye n'ibisabwa mpuzamahanga ariko hari n'Abanyarwanda bamaze kujya kubyigishwa.

    Ati 'Mu rwego rwo kubaka ubushobozi mu byerekeye abakozi twatangiye mu 2019 ndetse kugeza ubu tumaze guhugura Abanyarwanda barenga 300 harimo n'abarangije amasomo. Twabohereje mu bihugu bitandukanye birimo u Burusiya, mu Burayi na Amerika bagiye kwiga by'umwihariko ibyerekeye ingufu za nucléaire kuko ni rwego rukenera ubumenyi n'ubuhanga buhanitse.'

    U Rwanda kandi rwubatse imikoranire n'ibihugu bitandukanye byamaze gutangiza iyi gahunda ku buryo byarusangiza ubunararibonye muri uru rwego.

    Afurika y'Epfo na Misiri ni bimwe mu bihugu bya Afurika byakoresheje ingufu za nucléaire kuva mu myaka yashize.

    Afurika y'Epfo itunganya amashanyarazi akomoka ku ngufu za nucléaire angana na gigawatt 8.154 mu isaha (GWh), Koreya y'Epfo itunganya 171.640 GWh, na ho Amerika itunganya 779.186 GWh kandi izi ngufu ziri mu byabafashije kwihuta mu iterambere.

    Minisitiri Dr. Gasore yagaragaje ko u Rwanda rutari rwatangira kubaka inganda zizatunganya amashanyarazi akomoka ku ngufu za nucléaire ariko hari ibyakozwe.

    Ati 'Ntabwo twari twatangira imirimo yo kubaka, turacyatunganya iby'ibanze bikenewe nk'inyigo no gushyiraho amabwiriza ngengamikorere. Uru ni urwego rugira amabwiriza akomeye rero ugomba gushyiraho amategeko agenga izi ngufu, uko wakwirinda impanuka, gushyiraho ibigo, ni urugendo rurerure twatangiye kandi turi gufatanya n'abafatanyabikorwa by'umwihariko Urwego Mpuzamahanga rushinzwe Ingufu za nucléaire n'Urwego rw'Amerika rushinzwe ingufu za nucléaire.'

    Ingufu za Nucléaire zishobora kwifashishwa mu bintu byinshi nko mu gutanga amashanyarazi, mu buvuzi cyane ubw'indwara zikomeye nka kanseri kuko imirasire yazo ari yo yifashishwa mu kuyishiririza, mu bijyanye n'umutekano kuko nko mu byuma bisaka ari zo zikoreshwa cyangwa se mu gukora intwaro.

    Kugira ngo ingufu za nucléaire zitange amashanyarazi, hakoreshwa ubutare bwa Uranium. Ni ubutare ubusanzwe bunakoreshwa mu ikorwa ry'intwaro za kirimbuzi ari na yo mpamvu ahanini iyo umuntu yumvise ingufu za nucléaire abanza gutekereza ko zaba zigamije gukora intwaro.

    Minisitiri Dr. Jimmy Gasore yagaragaje ko Abanyarwanda barenga 300 bamaze guhugurwa mu mikorere y’ingufu za nucléaire


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/abanyarwanda-300-bamaze-kwigishwa-ibyerekeye-imikorere-y-ingufu-za-nucleaire

  • Kuki 'KASONGO' yaririmbwe? #rwanda #RwOT

    Amazina ye nyayo yari Kasongo wa Kanema. Yapfuye hashize imyaka ibiri, ashyingurwa mu irimbi rya Lang'ata muri Nairobi. Nyamara, izina rye riracyavugwa mu buryo budasanzwe, ahanini bitewe n'indirimbo imwibutsa.

    Indirimbo 'Kasongo' yakozwe n'itsinda Super Mazembe, n'itsinda ry'Abanyekongo ryimukiye muri Kenya mu mwaka wa 1974. Mu mateka y'umuziki w'Afurika y'Iburasirazuba, Super Mazembe ryabaye ikimenyetso gikomeye cy'ubuhanga mu gucuranga no gutanga ubutumwa binyuze mu muziki.

    Inkuru ya Kasongo yatangiye ubwo abagize iri tsinda bari bagiye gusura inshuti yabo, Kasongo, mu gace ka Eastleigh i Nairobi. Bageze iwe, bahasanga umugore we. Mu kubasuhuza, yababwiye ko amaze iminsi atabona Kasongo kandi ko amuhangayikiye cyane.

    Muri icyo gihe, nta interineti yari ihari kandi kubona umuntu ufite telefone byari ibintu bidasanzwe. Uburyo bwo gutumanaho bwari bucye cyane, ku buryo iyo umuntu yaburaga, kumumenyesha ubutumwa bwihutirwa byari ingorabahizi. Abagize Super Mazembe bahisemo gukoresha impano yabo idasanzwe yo guhanga indirimbo kugira ngo ubutumwa bugere kuri Kasongo.

    Bafashe icyumba cya Kasongo gihinduka aho bahimbira indirimbo, bayiririmbamo ubutumwa bugira buti: Kasongo, hindukira utahire kuko umugore wawe aragushakisha kandi afite impungenge zawe. Babikoze bizera ko aho Kasongo yaba ari hose, ubutumwa buzatambuka kandi bukamugeraho.

    Iyi ndirimbo yari yuzuyemo amarangamutima n'ubuhanga yaje guhita iba icyimenyahose mu gihe gito. Yarakunzwe cyane, cyane cyane muri Kenya no muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo.

    Kasongo ntiyabaye indirimbo isanzwe, ahubwo yabaye igihangano kivuga ku rukundo, umuryango n'uburyo umuziki ushobora kuba urwego rwo gutanga ubutumwa bukomeye.

    Indirimbo Kasongo yahise iba igihango hagati y'umugore wa Kasongo, abagize Super Mazembe ndetse n'abafana b'umuziki muri Afurika. Yerekanye ko umuziki ufite imbaraga zidasanzwe mu guhuza abantu, gukemura ibibazo no kuramira imiryango.

    Uretse kuba yarabaye ubutumwa bwa nyirizina, yabaye n'icyibutswa kidatezuka cy'amateka y'ubuzima bwa Kasongo n'ubucuti bwe n'itsinda rya Super Mazembe.

    Kugeza magingo aya, indirimbo Kasongo iracyumvikana mu mitima y'abakunzi ba muziki, nk'icyitegererezo cy'uburyo ubutumwa bushobora gucibwa mu ndirimbo kandi bukagera kure. Amateka y'iyi ndirimbo yabaye nk'ibendera riranga umuco w'urukundo no kwita ku muryango.

    Niyo mpamvu Kasongo yaririmbiwe: kugira ngo ubutumwa bumugerereho kandi abeho mu mateka y'indirimbo yahinduye ubuzima bwa benshi. Kasongo wa Kanema nubwo yagiye, izina rye rizahora mu mateka mashya y'umuziki wa Afurika.

    Inkuru y'urukumbuzi n'ubucuti yahindutse amateka mu muziki.

     

    Source : https://kasukumedia.com/kuki-kasongo-yaririmbwe/

  • Umunsi w'Amateka mu Ruhando rwa Ruhago y'Imyidagaduro #rwanda #RwOT

    Kuva u Rwanda rwabaho muri ruhago, ni ubwa mbere ikipe itsindwa ibitego byinshi nk'ibi. Umunsi wa none uzahora ari amateka mu mupira w'amaguru ukinirwa mu Rwanda, dore ko abashinzwe gutegura ibitaramo, barimo n'abateguye icyiswe 'Icyumba cya Rap', bakoze amateka yo gutegura umukino udasanzwe wahuje abanyamakuru n'abahanzi.

    Uyu mukino wagaragaje ishusho nshya y'uko ibirori n'imyidagaduro bihuza imbaraga zose. Gahunda yo gutegura uyu mukino yari igamije gukomeza umubano w'abahanzi n'abanyamakuru ndetse no guha abakunzi b'imyidagaduro akanya ko kwishima.

    Mu kibuga, ibintu byabaye nk'inzozi ku ruhande rw'abahanzi. Nubwo bari bafite icyizere cyo gutsinda, bakaba baranagaragaje ko bafite abakinnyi bafite impano, ikipe y'abanyamakuru yaberekanye ko ibyo bakora ku nkuru z'itangazamakuru no ku mikino bifite aho bihuriye n'imbaraga bakoresha mu kibuga.

    Nyuma y'iminota 90 yuzuye y'umukino, ikipe y'abahanzi yatsinzwe ibitego byinshi birenze urugero, ibarwa nk’'akavangari k'ibitego' mu mvugo isanzwe ikoreshwa mu Rwanda.

    Ikipe y'abanyamakuru yagaragaje imbaraga zidasanzwe n'ubuhanga bw'abakinnyi bayo. Mu buryo budasanzwe, baje mu kibuga bagaragaza umuvuduko, ubufatanye ndetse n'ikinyabupfura cy'umukino. Uburyo bakinnye bwatumye benshi bemeza ko abanyamakuru bashobora gukora byose: gutara inkuru ndetse no gusatira izamu n'umuvuduko utangaje.

    Mu gihe abafana bari buzuye stade bishimiye ibyabereye mu kibuga, hari isomo ryatanzwe n'uyu mukino. Mu myidagaduro no mu bindi bikorwa, ubufatanye ni ingenzi. N'abahanzi nubwo batsinzwe bagaragaje urugero rwiza rwo kwihangana no kwakira ibihe nk'ibi nk'isomo rizabagirira akamaro mu bindi bikorwa byabo bya buri munsi.

    Umukino warangiye abanyamakuru batsinze abahanzi ibitego byinshi, umubare utigeze ushyirwa ahagaragara ariko ushobora kwitwa akavangari. Iki gikorwa cyasize amateka mu ruhando rw'imikino y'imyidagaduro mu Rwanda, kikaba n'uburyo bwiza bwo kunga ubumwe hagati y'abahanzi n'abanyamakuru.

    Mu gusoza, uyu munsi wihariye wagize icyo uvuze mu mateka y'imikino n'imyidagaduro mu Rwanda. Ni umunsi werekanye ko imikino idasanzwe ishobora guhuza abantu mu buryo bwiza, ikanatanga ibyishimo n'ubusabane ku bakunzi b'imyidagaduro muri rusange.

    Source : https://kasukumedia.com/umunsi-wamateka-mu-ruhando-rwa-ruhago-yimyidagaduro/