Iyo gahunda ntishingiye ku mahame y'idini runaka uretse ku ngingo yo kuboneza urubyaro aho Kiliziya yigisha uburyo bwa kamere buhuje n'imyemerere yayo mu guteganya imbyaro.
Antoine Cardinal Kambanda yavuze ko ibibazo byugarije umuryango muri iki gihe bikomeye kandi ko bihangayikishije.
Ati 'Muri iki gihe twese ari Leta ari na Kiliziya duhangayikishijwe no kuba ingo zisigaye zimeze nabi kuko ziri gusenyuka. Ibyo bigira ingaruka nyinshi muri rusange kuko urugo ni wo musingi w'umutekano mu gihugu. Iyo umuryango ujegajega n'igihugu bikigiraho ingaruka n'umuryango mugari muri rusange.'
Yagaragaje ko ibyo ari ibibazo usanga biterwa n'uko uyu munsi abashakanye batakiganira bihagije ngo bajye inama.
Antoine Cardinal Kambanda yavuze ko umwe mu muti wo kugira umuryango uhamye harimo no guteganya imbyaro kiba kigomba gutekerezwaho umuntu atirebyeho gusa n'umuryango we ahubwo akita ku mibereho muri rusange.
Yagaragaje ko kuri ubu Kiliziya Gatolika mu Rwanda ihanganye n'ikibazo cyo kutagira amikoro ahagije yo kubasha kongera imbaraga zikenewe muri gahunda y'ubusugire bw'ingo ugereranyije n'abayikeneye asaba abayoboke bayo muri rusange kwishakamo ibyo bisubizo.
Yashimye kandi Leta y'u Rwanda uburyo yumva kandi igashyira ingufu muri gahunda zo kubaka umuryango uhamye kuko hari ibindi bihugu bitabikozwa.
Ati 'Iyo urebye mu bihugu cyane cyane dukuramo inkunga usanga umuryango ari ikintu bashyize ku ruhande. Nk'iyo tuvuze ubu buryo bwo guteganya imbyaro bwa kamere ntidushobora kubona inkunga bisaba ko twishakamo ibisubizo.'
'Nka Leta y'u yo Rwanda yumva akamaro k'umuryango ni yo mpamvu tutagomba kwishinga iriya ngengabitekerezo isenya umuryango. Byaragaragaye ko iyo usenye umuryango uba usenye n'Igihugu.'
Antoine Cardinal Kambanda yavuze ko iyo umuryango ujegajega ugira ingaruka ku gihugu asaba umusanzu mu kubaka imibanire yawo ihamye
Amakipe ku mugabane w'u Burayi akomeje kwifuza abakinnyi beza, aho Bayern Munich iri gushaka rutahizamu w'Umuholandi ukinira Liverpool.
Ikinyamakuru Sky Sports cyandikira mu Budage cyatangaje ko Bayern Munich, mu gihe yaba itabashije gusinyisha Nico Williams w'imyaka 22 ukinira Athletic Bilbao.
Ndetse n'Ikipe y'Igihugu ya Espagne, irateganya kwerekeza amaso kuri Kaoru Mitoma w'imyaka 28 ukinira Brighton n'Ikipe y'Igihugu y'Ubuyapani, ndetse na Cody Gakpo, rutahizamu w'imyaka 26 wa Liverpool n'Ikipe y'Igihugu y'u Buholandi.
Ikinyamakuru Talk Sports nacyo cyatangaje ko amakipe atatu akomeye yo muri Saudi Pro League arimo Al-Ahli, Al-Nassr na Al-Qadsiah, yagaragaje ubushake bwo gusinyisha rutahizamu w'Ikipe y'Igihugu ya Koreya y'Epfo na Tottenham Hotspur, Son Heung-min w'imyaka 32. Izo kipe ziteguye gutanga miliyoni £34 kugira ngo zimwegukane.
Amakipe akomeye akomeje guhanganira abakinnyi bezaAmakipe yo ku mugabane w'u Burayi akomeje kwifuza abakinnyi beza
Florian Wirtz yagarutse mu biruhuko kandi ategerejwe i Liverpool mu gihe kitarenze amasaha 48 ngo akore ibizamini by'ubuzima. Ni amakuru yihariye yatangajwe hemeza ko uyu musore w'imyaka 21 y'amavuko yamaze kumvikana n'ikipe ya Liverpool ku byerekeye kwerekeza muri Premier League, aho azaba aje kongera imbaraga mu kibuga hagati.
Hashize iminsi 8 bivugwa ko Liverpool yifuza Wirtz, ariko kuri ubu birasa n'ibyamaze gufata isura ya nyuma. Inkuru zivugwa mu binyamakuru byegereye Liverpool, zirimo The Athletic na Sky Sports, zemeza ko Wirtz ashobora kugera mu Bwongereza bitarenze amasaha abiri kugira ngo ashyire umukono ku masezerano y'imyaka itanu.
Amakuru avuga ko impande zombi, Bayer Leverkusen n'iyi kipe yo mu mujyi wa Liverpool, zamaze kumvikana ku bintu byose bikenewe kugira ngo uyu mukinnyi w'Ubudage yerekeze muri Premier League.
Ibyangombwa byose by'amasezerano birimo imyirondoro, imishahara, n'uburenganzira bw'amashusho (image rights) byamaze gutegurwa. Icyari gisigaye ni ibizamini by'ubuzima ndetse no gushyira umukono ku masezerano.
Florian Wirtz yiteguye gusinyira Liverpool vuba bidatinze
Florian Wirtz ni umwe mu bakinnyi beza bavukiye mu Budage bitezweho byinshi. Yigaragaje cyane muri Bundesliga mu myaka ishize, aho yabaye umutima w'ikipe ya Bayer Leverkusen ndetse agafasha ikipe kugera ku ntego zitandukanye zirimo no kwegukana igikombe cya shampiyona mu mwaka wa 2024.
Umutoza mushya wa Liverpool, Arne Slot, ngo yamaze kugaragaza Wirtz nk'umukinnyi wa mbere wifuzwa mu kibuga hagati.
Biteganyijwe ko azahabwa umwambaro ufite nimero 10, ikaba ari nimero isanzwe ihabwa abakinnyi bafite ubuhanga n'uruhare rugaragara mu mikino ya buri munsi.
Nubwo nta rugero rw'amafaranga ruratangazwa ku mugaragaro, amakuru yegereye isoko ryo kugura no kugurisha abakinnyi agaragaza ko Liverpool izatanga miliyoni zirenga 85 z'amayero kugira ngo ibone Wirtz. Iyo ni imwe mu masezerano ahambaye iyi kipe yakoze kuva yava ku buyobozi bwa Jurgen Klopp.
Niba ntakihindutse, Wirtz azatangira imyitozo ye ya mbere hamwe na Liverpool mu cyumweru gitaha, aho azahita yinjizwa mu ikipe izitabira irushanwa rya pre-season rizabera muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika. Ibi byemeza ko uyu mukinnyi ari mu mugambi muremure w'iyi kipe yo ku mucyeba wa Manchester United.
Florian Wirtz yagarutse mu biruhuko kandi ategerejwe i Liverpool mu gihe kitarenze amasaha 48 ngo akore ibizamini by'ubuzima
Ni inama yatangiye kuri uyu wa 18 Kamena 2025, bikaba biteganyijwe ko izarangira ku wa 20 Kamena.
Uruhande rw'u Rwanda ruhagarariwe n'Umuyobozi wa Diviziyo ya Gatanu muri RDF, Brig Gen Pascal Muhizi, mu gihe Uganda ihagarariwe n'Umuyobozi wa Diviziyo ya kabiri, Maj Gen Paul Muhanguzi.
Iyi nama yitabiriwe kandi n'umuyobozi ushinzwe ibya gisirikare muri Ambasade y'u Rwanda muri Uganda, Col Emmanuel Ruzindana, ndetse na Brig Gen Emmanuel Shilling, ushinzwe ibya gisirikare muri Ambasade ya Uganda mu Rwanda.
Ni ku nshuro ya gatanu ingabo z'ibihugu byombi zihurira muri iyi nama izwi nka 'Proximity commanders Meeting'. Igamije gusuzuma uko umutekano w'ibi bihugu uhagaze, gukemura ibibazo by'abaturage no gukomeza umutekano ku mupaka uhuza ibi bihugu.
Muri iyi nama, impande zombi zagarutse ku ishyirwa mu bikorwa ry'imyanzuro yafashwe mu nama iheruka, cyane cyane kurwanya ibikorwa binyuranyije n'amategeko ku mupaka no gukumira ibibazo bishya bishobora guhungabanya umutekano.
Brig Gen Pascal Muhizi yashimiye intumwa z'igisirikare cya Uganda, avuga ko kwitabira iyi nama ari ikimenyetso gikomeye cy'ubufatanye bw'impande zombi.
Brig Gen Muhizi yagaragaje ko ubwitange bw'abayobozi b'ingabo zegereye ku mupaka bugira uruhare rukomeye mu kubungabunga umutekano w'akarere no guteza imbere ubufatanye.
Yavuze ko umutekano ku mupaka n'akarere muri rusange ari inshingano rusange isaba ubufatanye buhoraho, atari ibikorwa by'uruhande rumwe. Yongeyeho ko RDF na UPDF berekanye ko guhuriza hamwe amakuru n'imikoranire y'ingabo bitanga umusaruro ushingiye ku kwizerana.
Maj Gen Paul Muhanguzi uharariye UPDF yashimiye RDF, by'umwihariko Brig Gen Muhizi n'itsinda rye, ku bwo gushyigikira imikoranire. Agaragaza ko izi nama zagiye zitanga umusaruro mu gusangira amakuru y'ubutasi, gutegura ibikorwa bya gisirikare bihuriweho no gushyira mu bikorwa gahunda zizamura imibereho myiza y'abaturage batuye hafi y'umupaka.
Izi ntumwa kandi zagiriye uruzinduko ku cyicaro cy'akarere ka Nyagatare, aho zakiriwe n'Umuyobozi w'Akarere wungirije ushinzwe iterambere ry'ubukungu, Matsiko Gonzague.
Matsiko Gonzague yashimye iyi nama, avuga ko ifasha mu gukemura ibibazo rusange byo ku mupaka no gushimangira ubufatanye bw'abaturage b'ibihugu byombi, cyane cyane mu iterambere ry'imibereho myiza yabo.
Biteganyijwe ko izi ntumwa zizasura Ingoro ndangamateka yo kubohora igihugu iri ku Mulindi w'Intwari, mu Karere ka Gicumbi.
Iyi nama iri guhuza intumwa za RDF n’iza UPDF igamije gusuzuma uko umutekano w'ibihugu byombi uhagaze, gukemura ibibazo byugarije abaturage no gukomeza umutekano ku mipaka
Intumwa z’igisirikare cy’u Rwanda n’icya Uganda ziteraniye mu Rwanda mu nama y’iminsi itatu
Yagize ati 'Dushingiye ku ihame rya demokarasi rishingiye ku gutandukanya imirimo y'inzego z'ubutegetsi, ububasha bwo gufunga ambasade ya Israel buri mu maboko ya Guverinoma. Turateganya ko mbere y'uko uyu mwaka urangira, iki kibazo kizaba cyamaze gufatwaho umwanzuro.'
Minisitiri Lamola yagaragaje ko Ambasade ya Israel muri Afurika y'Epfo isanzwe yaragabanyirijwe imikorere ku buryo idakora ibikorwa bya dipolomasi, politiki n'ubukungu nk'uko bisanzwe, ahubwo ikora gusa imirimo isanzwe ijyanye n'ingendo n'ibyangombwa (visa).
Yongeyeho ko kugeza ubu nta gihugu cy'amahanga cyangwa igitutu icyo ari cyo cyose kiri gushyirwa kuri Guverinoma ya Afurika y'Epfo ngo igire icyo ikora binyuranyije n'ubusugire bwayo.
Ku bijyanye n'ibihano by'ubukungu, Lamola yavuze ko hakiri ibiganiro muri Guverinoma byaba ibigamije gushyiraho ibihano by'ubukungu ku gihugu cya Israel, ariko ko hakenewe ubufatanye bw'ibindi bihugu.
Yasoje yibutsa ko Afurika y'Epfo ikomeje gushyigikira igisubizo cya leta ebyiri hagati ya Israel na Palestine, ashimangira ko bifuza ihagarikwa ry'intambara, ko imfashanyo z'ubutabazi zigera ku baturage ba Gaza n'Uburengerazuba bwa Yorodani, ndetse no gutangira ibiganiro bigamije amahoro arambye.
Minisitiri w'Ububanyi n'Amahanga n'Ubufatanye Mpuzamahanga wa Afurika y'Epfo, Ronald Lamola yavuze ko hagiye gufatwa icyemezo cya nyuma ku ifungwa rya burundu rya Ambasade ya Israel
Dr. Nduwayezu yavuze ko hari imbuto zizavugururwa bitewe n'uko abaturage basabye ko zitakurwa ku isoko ahubwo zakongererwa imbaraga zigakomeza zigahingwa.
Yagize ati 'Dutubura imbuto bitewe n'uburyo abaturage babisabye kuko hari igihe imbuto iba ifite ibibazo bitandukanye birimo uburwayi cyangwa idatanga umusaruro uhagije. Abahinzi bagasaba ko tutayikura ku isoko ahubwo twayongerera ubushobozi. Mu zizavugururwa harimo Kinigi, Kirundo na Gikungu.'
Yavuze ko ku ikubitiro mu zigomba kuvugururwa harimo, Kinigi ikunzwe n'abenshi kubera ukuntu iryoha, bakazavugurura n'izindi nka Gikungu na Kirundo.
Yakomeje avuga ko hari imbuto z'ibirayi RAB iri gutubura zarakorewe mu Rwanda ku buryo mu myaka mike iri imbere abahinzi bazajya bahinga imbuto zakorewe imbere mu gihugu bidasabye ko zitumizwa mu mahanga.
Ubusanzwe imbuto nyinshi z'ibirayi zihingwa mu Rwanda zituruka muri Peru.
RAB kandi iri gushishikariza abahinzi guhinga imbuto zigezweho bakareka gukomeza kwibanda ku mbuto zidatanga umusaruro kandi hari izitanga umusaruro mwinshi mu gihe gito ndetse zikihanganira imihindagurikire y'ibihe.
Dr. Nduwayezu yavuze ko hari imbuto byagaragaye ko zera cyane mu bice bitandukanye by'igihugu abahinzi bakwiye guhinga zirimo Ndamira, Cyerekezo na Kazeneza aho zishobora gutanga umusaruro uri hagati ya toni 25 na 30 kuri hegitari.
Ibirayi biri mu bihingwa biribwa cyane mu Rwanda kuko imibare igaragaza ko umuntu umwe arya ibiro 100 by'ibirayi ku mwaka.
Ni mu gihe umusaruro na wo wiyongereye kuko raporo y'Ikigo cy'Igihugu cy'Ibarurishamibare (NISR) y'igihembwe cy'ihinga cya 2025 A yagaragaje ko umusaruro w'ibirayi wiyongereyeho 3%.
Dr. Nduwayezu Anastase yavuze ko bagiye kuvugurura imbuto z’ibirayi zirimo Kinigi, Kirundo na Gikungu
Umunyamategeko-Me Jean Paul Ibambe avuga ko Umunyamakuru muzima ari uriho. Yibutsa ko nubwo mu gihe cy'intambara cyangwa se Amakimbirane hagati y'impande 2 zihanganye hari uko amategeko mpuzamahanga y'Intambara(International Humanitarian Low) agena uko amurinda mu kazi ke, uburinzi bwa mbere ngo niwe ubwe ubwiha. Agira inama Abanyamakuru kwirinda kubogama no guheza inguni kuko haba ubwo bamwe bagwa mu mitego y'abahanganye, hakaba n'abo usanga bamwe batana nta n'uwabahamagaye cyangwa uwabatumye.
Me Jean Paul Ibambe, mu mahugurwa y'abanyamakuru yateguwe n'umushinga Rwanda Media Program, uterwa inkunga na FOJO Media Institute yabwiye abayitabiriye ko nubwo mu kazi ka buri munsi umunyamakuru asabwa gukora kinyamwuga, mu bihe by'indambara n'amakimbirane ngo asabwa kurushaho gukaza ubunyamwuga kuko benshi baba bashaka kumugira umuyoboro w'ibitekerezo byabo, bityo bamwe bakireherezaho bamwe mu banyamakuru bashaka gukoresha, hakaba n'abafata uruhande nyamara nta n'uwabahamagaye, nta wabatumye.
Me Jean Paul Ibambe akebura Abanyamakuru ku kunoza umwuga, kutabogama cyane cyane mu gihe cy'intambara, Imudugararo n'amakimbirane.
Ati' Nta gihe umunyamakuru adasabwa kuba umunyamwuga cyangwa se kwitwararika, ariko noneho mu bihe by'intambara, Imidugararo cyangwa se amakimbirane niho yagombye gukaza ingamba ku gukora kinyamwuga kuko haba hari ibyago byinshi by'uko byatwara ubuzima bwe'.
Akomeza avuga ko hari ibyo amategeko ateganya kugira ngo Umunyamakuru yuzuze cyangwa se akurikize uko agomba kwitwara, ariko kandi hakaba inshingano amuha mu rwego rwo gukomeza kumurinda mu buryo bwihariye. Gusa na none ngo ibyo bibasha gukunda no kugenda neza iyo Umunyamakuru ubwe agerageje gukora kinyamwuga.
Abanyamakuru mu mahugurwa.
Me Ibambe, ahamya ko imigirire mibi ya bamwe mu banyamakuru yo kutitwara kinyamwuga ibashyira mu byago ku buryo haba n'ubwo bamwe birangira bicuza impamvu yatumye bagira aho babogamiye, hakaba n'ubwo ngo abari bahanganye biyunga bagakemura ibibazo byabo wa munyamakuru warenze uruzitiro rw'ubunyamwuga agasigarana ipfunwe, aho usanga no kugera mu ruhande rw'abo yitwayeho bitari kinyamwuga bimugora, mu gihe abari bahanganye bo babikemuye.
Ahamya ko zimwe mu ngaruka z'umunyamakuru utita ku bunyamwuga mu bihe nk'ibi ari uko bishyira ubuzima bwe mu byago kuko hari aho nawe ashobora gufatwa nk'uwagize uruhare muri iyo ntambara, hakaba ubwo abiryozwa n'amategeko mu gihe yakoze ibigize ibyaha ariko kandi bitanasize kwangiza umwuga, agatakarizwa icyizere.Abanyamakuru bakurikiye
Abanyamakuru mu cyumba kimwe cy'amahugurwa.
Ahamya ko nubwo intambara yica, ariko ngo umunyamakuru mu gutara no gutangaza inkuru nabi ashobora kwica. Ati' Kubogama ntabwo byemewe mu itangazamakuru ry'umwuga. Mu ntambara abantu barapfa, impande zihanganye iyo isasu rirashwe rigafata mu kico urapfa, ariko nawe uburyo urimo uratara inkuru ushobora kwica mu buryo bumwe cyangwa ubundi. Ushobora kwica abantu mu mutima, ushobora kutigengesera ugatangaza amakuru y'intambara mu buryo buhungabanya abantu. Ushobora no gutara amakuru y'intambara ukanayatangaza mu buryo butuma Intambara irushaho kugira ubukana ikaba yakwica benshi barenze abari gupfa iyo utayitangaza, ushobora no gutangaza amakuru uzi ko utabaza ahubwo ugasanga uhuruje abaza kwica'.
Me Jean Paul Ibambe, avuga ko mu bihe by'Intambara, Imidugarararo n'Amakimbirane Ukuri ariko kuhagendera cyangwa kuhabera Kajoriti kuko ibinyoma biba byinshi. Ati' Impande zihanganye, akenshi buriya mu mayeri y'intambara habamo guca umwanzi intege ariko kandi no gutera Morali (Courage) abantu bawe. Aho rero, mu kubikora usanga akenshi za mpande zihanganye zisohora amakuru y'ibihuha cyangwa se atari ukuri kugira ngo niba ari abasirikare babo badacika intege ariko kandi babikoreshe nk'iturufu yo guca intege abo bahanganye'.
Me Jean Paul Ibambe.
Ati' Biba bigoye hano ko ukuri kwakomeza kuba ukuri cyangwa se ngo gutangazwe nk'uko kuri, kimwe n'uko ibinyoma biremwa ngo bibe ukuri ku bo uhanganye nabo hagamijwe kubaca intege no kuyobya ngo wireherezeho abandi. Abanyamakuru rero mu gihe batagize amakenga bagatangaza ibyo batabanje gucenshura bashobora kwisanga babeshye rubanda'.
Me Jean Paul Ibambe, abwira Abanyamakuru by'umwihariko abari mu Rwanda ko uru Rwanda ari urugero rwiza n'isomo kuri bo kuko bamwe muri bagenzi babo bateshutse k'ubunyamwuga mu gihe cya Jenoside yakorewe Abatutsi, Umunwa n'ikaramu bakoresheje babiba urwango, bahamagarira abantu kwica Abatutsi, babahururiza bavuga aho bari ngo bicwe, ibyo hamwe n'ibindi biri mu byatumye ababikoze babihanirwa n'amategeko, bamwe bakaba bari mu magereza, abatararangije ibihano bakaba bagifunze abandi barahunze, bagendana ipfunwe n'ikimwaro ry'ibyo bakoze.
Bamwe mu banyamakuru, nyuma y'amahugurwa.
Kuva mu mwaka wa 1993 kugera uyu munsi, ishami ry'umuryango w'Abibumbye rifite ibijyanye n'itangazamakuru mu nshingano zaryo, rimaze kubarura abanyamakuru1771 bamaze kwicwa, aho abarenga ½ biciwe ahabera imirwano. Ahamya ko ubwo ari ubuzima buba bugiye, ko n'iyo ababishe bahanwa ariko batagarura abapfuye.
Byagarutsweho n'Umunyamabanga wa leta muri Minisiteri y'Imari n'Igenamigambi ushinzwe Imari ya Leta, Kabera Godefrey, ubwo yagezaga ku badepite bagize Komisiyo y'Imari n'Umutungo bya Leta umushinga w'itegeko w'ingengo y'imari.
Yagaragaje ko u Rwanda ruzakoresha ingengo y'imari ya miliyari 7,032.5 Frw, bivuze ko iziyongeraho 21% ugereranyije na miliyari 5.816,4 Frw yari mu ngengo y'imari ivuguruye ya 2024/25.
Yerekanye ko mu kuwutegura, hibanzwe cyane no ku bitekerezo by'abadepite batanze ubwo basuzumaga imbanzirizamushinga y'ingengo y'imari muri Gicurasi 2025.
Mu by'ibanze yagaragaje byongerewe ingengo y'imari ugereranyije n'uko byari bimeze mbere ni ibijyanye n'ibikorwa by'ubuhinzi n'ubworozi, aho yavuye kuri miliyari 222,3 Frw ikagera kuri miliyari 236,3 Frw bivuze ko hiyongereyeho arenga miliyari 14 Frw.
Kabera Godefrey yavuze ko kongera imbaraga mu bikorwa by'ubuhinzi bizafasha mu kongera umusaruro.
Ati 'Kongera umusaruro w'ubuhinzi n'ubworozi n'ibikorwa bidufasha kubika neza umusaruro mu rwego rwo kwihaza mu biribwa, hazibandwa ku bikorwa by'ingenzi birimo gutangira ku gihe inyongeramusaruro z'ubuhinzi harimo ifumbire mvaruganda n'imbuto z'indobanure, gushyira imbaraga muri gahunda yo gutuburira imbere mu gihugu imbuto z'ibihingwa by'ingenzi (ibigori, ingano, soya, ibirayi, umuceri, imyumbati n'ibishyimbo).”
Ikindi cyongerewe ingengo y'imari ni ikijyanye n'ibikorwa byo gufasha abatishoboye aho yavuye kuri miliyari 92,8Frw ikagera kuri miliyari 105 Frw.
Hari kandi n'ingengo y'imari yagenewe gusana inzibutso zirimo urwa Mwulire, Mutete na Mukarange.
Ibindi bari basabye ni uko uturere twari dufite ingengo y'imari nto kandi bigaragara ko turi mu bukene twongererwa kandi byitaweho.
Perezida wa Komisiyo y'Ingengo y'Imari n'Umutungo bya Leta, Uwamariya Odette, yashimye ko ibitekerezo by'Inteko Ishinga Amategeko byahawe agaciro, ashimangira ko imbaraga zikwiye gukomeza gushyirwa mu bikorwa bigamije guteza imbere ubukungu.
Umunyamabanga wa leta muri Minisiteri y'Imari n'Igenamigambi ushinzwe Imari ya Leta, Kabera Godefrey, yagaragaje ko ibitekerezo by’abadepite byitaweho mu gutegura ingengo y’imari
Perezida wa Komisiyo y'Ingengo y'Imari n'Umutungo bya Leta, Uwamariya Odette, yashimangiye ko ingengo y’imari y’igihugu ikwiye kwibanda mu bikorwa biteza imbere ubukungu
Visi Perezida wa Komisiyo y’Imari n’Umutungo bya Leta, Depite Nizeyimana Pie, atanga igitekerezo
Minisitiri Dr. Ngirente na Minisitiri Sarra Zaafrani Zenzri bagaragaje ko bagomba guteza imbere imishinga ihuriweho yo kuzamura ubukungu bw'ibihugu byombi, cyane cyane kubyaza amahirwe inzego ziri gutera imbere nko kwimakaza ingufu zisubira n'indi mishinga yo mu rwego rw'ingufu.
Ibyo biganiro kandi byagarutse ku mishinga itandukanye ibihugu byombi bifatanyamo, irimo nk'ijyanye no gukwirakwiza amazi n'amashanyarazi mu Rwanda.
Hagarutswe ku mishinga itandukanye ishyirwa mu bikorwa n'ibigo by'Abanya-Tunisia birimo ikizwi nka STEG International Services (STEG-IS) na 'National Exploitation and Distribution Utility (SONEDE).'
Minisitiri Dr. Ngirente kandi yagaragaje uburyo u Rwanda rwifuza gukomeza uwo mubano binyuze mu gusangira ubunararibonye no kubakira ubushobozi abaturage b'ibihugu byombi, mu byo bifatanyamo bikongerwamo n'urwego rw'ubuzima.
U Rwanda na Tunisia bifatanya mu nzego zitandukanye zirangajwe imbere n'ubwikorezi. Ambasade y'u Rwanda muri Maroc ni yo ireberera inyungu z'u Rwanda mu bihugu bya Tunisia na Mauritania na Guinée.
Nk'ubu muri Gashyantare 2020, u Rwanda na Tunisia byasinyanye amasezerano yo gufungurirana ikirere, yagombaga gutuma sosiyete z'ubwikorezi zikorera ingendo mu kirere cy'ibihugu byombi.
Yasinyiwe mu nama ya 33 isanzwe y'Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe (AU), yari iri kubera i Addis Ababa muri Ethiopia.
Minisitiri Dr. Ngirente aganiriye na mugenzi we wa Tunisia mu gihe muri Werurwe 2025 Minisitiri w'Ububanyi n'Amahanga, Olivier Nduhungirehe yaganiriye na mugenzi we wa Tunisia, Mohamed Ali Nafti, ku ngingo zitandukanye zigamije guhamya umubano w'ibihugu byombi no ku mutekano w'Akarere k'Ibiyaga Bigari.
Tunisia ni kimwe mu bihugu bikora ku Nyanja ya Méditerranée. Ifite ubuso bwa kilometero kare 163.610, ikagira abaturage barenga miliyoni 12,3. Icyarabu ni rwo rurimi ruhuza Abanya-Tunisia cyane, hagakoreshwa Idinari rya Tunisia nk'ifaranga ry'igihugu.
Ubu iyoborwa na Kais Saied, aho aherutse kongera gutorwa mu Ukwakira 2024. Umusaruro mbumbe w'iki gihugu mu 2024 wari miliyari 54,6$, mu gihe umuturage yabarirwaga ko yinjiza 4.396$
Bimwe mu bigira uruhare mu iterambere ry'ubukungu bwa Tunisia harimo ubuhinzi bwihariye 11,6% by'umusaruro mbumbe w'igihugu, inganda zihariye 25,7% na serivisi zihariye 62,8%
Minisitiri w’Intebe, Dr. Edouard Ngirente yaganiriye na mugenzi we wa Tunisia, Sarra Zaafrani Zenzri
Minisitiri w’Intebe wa Tunisia, Sarra Zaafrani Zenzri, yaganiriye na mugenzi we w’u Rwanda, Dr. Ngirente Edouard ku bijyanye no guteza imbere umubano w’ibihugu byombi
Yabigarutseho ku wa 18 Kamena 2025 mu biganiro nyunguranabitekerezo ku buryo bwo kuboneza urubyaro no kubaka umuryango uhamye byateguwe na Kiliziya Gatolika mu Rwanda.
Ubusanzwe mu mavuriro ya Kiliziya Gatolika batanga serivisi z'ubuvuzi nk'ahandi ariko ku ngingo ijyanye n'ubuzima bw'imyororokere bafasha gusa abashakanye gukoresha uburyo bwa kamere.
Ku rubyiruko na bwo icyumba kiba mu yandi mavuriro gitangirwamo amakuru ku buzima bw'imiyororokere, gukoresha agakingirizo bakanatuhatangira, ku mavuriro ya Kiliziya Gatolika ntakihaba.
Dr. Nsanzimana yavuze ko Leta y'u Rwanda yumvikanye na Kiliziya Gatolika ku bijyanye n'imitangire ya serivisi z'ubuvuzi bitabangamiye ukwemera kwayo.
Ati 'Hari amasezeramo dufitanye na Kiliziya Gatolika ku buryo bwo gutanga serivisi z'ubuzima kuva mu myaka nka 20 ishize. Mu kwemera kwa Kiliziya ibyinshi turabyemeranya ariko hari aho bigera ugasanga hari bike cyane tutumvikanaho ariko tubishakira uburyo bikorwamo. Ku mavuriro menshi ya Kiliziya imbere yayo hari ahatangirwa izo serivisi [z'buzima bw'imyororokere ku rubyiruko]. Tuzakomeza kandi no kubikoraho zigere n'ahandi.'
Minisitiri w'Ubuzima yavuze ko izo serivisi Kiliziya idatanga ku bw'imyemerere zishyirwaho kugira ngo haboneke amahitamo atandukanye ku bemera kuzikoresha.
Ati 'Uzikeneye agomba kuzibona zipfa kuba zemewe, zizewe kandi zigira icyo zifasha. Ubyemera azajya azikoresha utazemera na we agire ubundi buryo yakoresha. Dutanga ayo mahitamo yose kandi tubyumvikano n'abo dufatanya cyane cyane Kiliziya Gatolika ifite amavuriro menshi dufatanya.'
Dr. Nsanzimana kandi yavuze ku rubyiruko ruvuga ko ayo amakuru ataboneka ku mavuriro y'imiryango ishingiye ku myemerere rwajya ruyahererwa mu nsengero.
Yagize ati 'Ibyinshi dusaba abanyamadini bijyanye n'ubuzima barabitambutsa ariko hari aho bagera bakavuga bati 'ibi twabikora ariko ibi ngibi mubyikorere cyangwa abandi babikore'. Aho tugenda tubyumvikanaho kuko Isi n'imibereho birahinduka.'
'Ku ruhande rwa Kiliziya hari ibyo bagenda bahuza bakavugurura na twe nka Leta hari ibyo tugenda tuvugurura. Icyo tuba tugamije ni ukureba icyo sosiyete ikeneye tukagishyiramo imbaraga kandi dukorera umuntu umwe.'
Minisitiri w’Ubuzima, Dr. Nsanzimana Sabin yavuze ko serivisi z’ubuvuzi Kiliziya idatanga kubera imyemerere yashatse ukundi abaturage bazibona