Category: Uncategorized

  • 10 Mata 1994. Abasenyeri bababajwe n'urupfu rwa Habyarimana, birengagiza jenoside yakorerwaga Abatutsi #rwanda #RwOT

    Mu itangazo ryanditswe tariki ya 10/4/1994 rishyirwaho umukono na Mgr Thaddée Nsengiyumva, musenyeri wa Kabgayi akaba yarayoboraga inama y'abasenyeri icyo gihe, risohoka mu kinyamakuru cya Vatikani cyitwa ” Osservatore Romano “, abasenyeri gatorika b'Urwanda ” babajwe n'urupfu rwa Habyarimana hamwe n'umubare wabishwe nyuma “.

    Abasenyeri bavugaga ubwicanyi muri rusange, ntibigeze bavuga Abatutsi bicwaga, cyangwa ngo bavuge ababicaga. Bashimye cyane ingabo za Habyarimana ” ngo zabungabungaga umutekano mu gihugu “.

    Bishimiye ishyirwaho rya guverinoma nshya, bayisezeranya kuyishyigikira. Basabye Abanyarwanda kuyishyigikira , bakitabira ibyo babasaba byose.

    Ibi benshi babifashe nk'aho abasenyeri bari bashyigikiye ubwicanyi bwakorwaga, kuko bari bashyigikiye ababukoraga, bashyigikiye ingabo zicaga, na guverinoma yarimburaga abaturage.
    Ubwicanyi bwakorewe Abatutsi muri Rushashi muri Kigali Ngari

    Tariki ya 10 Mata 1994, Abatutsi benshi ba Rushashi biciwe i Rwankuba kuri Paruwasi gatolika, hafi y'ibiro by'Umurenge wa Rushashi hahoze Superefegitura Rushashi ndetse n'Urukiko, i Shyombwe ndetse no mu gace k'ubucuruzi ka Kinyari (hiswe CND mu 1994).

    Rushashi ni ahantu habereye inama zitegura kwica Abatutsi, harimo izabereye kwa Burugumesitiri w'icyahoze ari Komini Musasa witwaga HAVUGIMANA Aloys ndetse no ku biro by'iyo Komini, izaberaga kandi ku cyicaro cya Perefegitura ya Kigali Ngali ziyobowe na Perefe KARERA François, ku biro bya Superefegitura ya Rushashi, ibiro bya Komini Rushashi kuri Segiteri ya Shyombwe, EAV Rushashi, no ku biro bya Segiteri Joma.
    Twakwibutsa ko perefe Karera Francois yahamijwe icyaha cya Jenoside n'Urukiko mpanabyaha mpuazamahanga rwashyiriweho Urwanda. Yakatiwe igihano cy'igifungo cya burundu, agwa mu munyururu.
    Mugirangabo Silas, Burugumesitiri wa Komini Rwamiko, Superefe Biniga Damiyani, barimbuye Abatutsi bari bahungiye mu kigo nderabuzima cya Ruramba muri Komine Rwamiko, Gikongoro.

    Kuwa 10 Mata 1994 ni bwo Abatutsi bari bahungiye mu kigo Nderabuzima cya Ruramba muri Komine Rwamiko, Perefegitura ya Gikongoro bishwe. Abagize uruhare mu kubica harimo Mugirangabo Silas wari Burugumesitiri wa Komini Rwamiko, Superefe Biniga Damiyani,-Mutaganda wari Konseye wa Ruramba, Gafaranga Innocent wari Inspecteur w'amashuri muri Komine Rwamiko, Nkurikiyinka Celestin wari Umwalimu, Kidahenda Oswald wari Impuzamugambi ya CDR, Kabuga Leodomir (CDR), Nkuriza Felicien, Ndabarinze wari diregiteri w'uruganda rw'icyayi rwa Mata na Nkuriza Anatole wari Ushinzwe urubyiruko.

    Inama zakoreshwaga n'abategetsi icyo gihe zigirwagamo uburyo Abatutsi bagomba kwicwa zaberaga mu gasanteri ko mu Ruramba aho isoko ryubatse ubu ziyobowe na Superefe Biniga.

    Mu Ruramba hakaba hari urwibutso rwa Jenoside rushyinguyemo imibiri iri hagati ya 1200-1500.

    Abatutsi biciwe muri Ngororero , Komini Satinskyi batwikishwa lisansi.

    Kuva ku itariki ya 8 kugeza kuya 10 Mata, 1994, mu Ngororero ahari icyahoze ari ingoro ya MRND ndetse n'ibiro bya Superefegitura Ngororero ya Perefegitura Gisenyi; hiciwe Abatutsi benshi baturutse mu byari Komini Satinsyi, Ramba na Gaseke no mu nkengero zaho, ariko hari n'abatwikiwe muri ayo mazu y'ubutegetsi hakoreshejwe lisansi (essence) mu gihe bo bibwiraga ko baje kuhihisha. Inama nyinshi zabaye zirebana no kubica zaberega mu byari ibiro bya Superefegitura ya Ngororero, ku biro bya za Komini Ramba, Gaseke, na Satinskyi.

    Abenshi mu Batutsi bishwe ku wa 10 Mata 1994, kandi ni nayo tariki Akarere kibukiraho abahaguye.

    Amazina ya bamwe mu bantu biciwe ku rwibutso hari: RWANGARINDA Berchmas wari umwarimu ndetse n'umuryango we, umucuruzi BIZIMUNGU Martin, umuryango wa RUKARA n'abandi muri bamwe bahahungiraga nyuma bagasubira mu ngo zabo. Mu cyari ibiro bya Superefegitura ya Ngororero, hakusanyirijwe hanicirwa Abatutsi nyuma y 'inama zabereye ku biro bya za Komini Ramba, Gaseke, na Satinskyi.
    Ubwicanyi bwarakomeje mu tundi duce tw'u Rwanda

    Ubwicanyi bwakorewe Abatutsi kuri paruwasi ya Nyarubuye, Rusumo, hagati y'ibihumbi bitatu n'ibihumbi bine barishwe, Ubwicanyi bwayobowe na Sylvestre Gacumbitsi wayoboraha komini ya Rusumo.

    Uwo munsi Interahamwe zishe Abatutsi i Karambi, muri komini Cyimbogo (Cyangugu).

    Hagati ya tariki ya 10-11 mata, abarenga 1000 biciwe muri kiriziya ya Zaza (Kibungo).

    Tariki ya 10, habaye ubwicanyi bukomeye kuri paruwasi ya Kiziguro buyoborwa na Jean-Baptiste Gatete, burugumesitiri wa Murambi, hicwa hagati y'abatutsi 3500 na 3700.

    Kuva tariki ya 7/4 Abatutsi barishwe, ubwicanyi bwarakomeje no mu minsi yakurikiyeho. Guverinoma y'abicanyi imaze kujyaho tariki ya 9/4, hashyizwe ingufu ku gukangurira abaturage kwitabira Jenoside, kurimbura Abatutsi hatitawe ku isano cyangwa se imibanire yari isanzwe iranga abaturage basanzwe babana.

    RBA

    Source : https://umuryango.rw/amakuru/mu-rwanda/politiki/article/10-mata-1994-abasenyeri-babajwe-n-urupfu-rwa-habyarimana-birengagiza-jenoside

  • #Kwibuka29: Patient, Nkomezi, Mutabazi na Ser… – #rwanda #RwOT

    Imibare igaragaza ko benshi mu bakoze Jenoside yakorewe Abatutsi ari urubyiruko; kandi abahanzi benshi bifashishije ijwi ryabo rigera kure bakora ibihangano byabibye urwango, benyegeza umugambi wa Jenoside yakorewe Abatutsi, yahitanye abarenga Miliyoni imwe.

    Umwe mu bahanzi bazwi cyane mu mateka ya Jenoside yakorewe Abatutsi ni Bikindi Simoni wakoze ibihangano byashyushyaga imbaga, akabinjizamo amatwara, guhiga no kwica abatutsi. Urukiko Mpuzamahanga Mpanabyaha (ICTR), rwamukatiye gufungwa imyaka 15.

    Uyu muhanzi 'w'urwango' yitabye Imana ku wa 15 Ukuboza 2018, azize 'Cancer' ya Prostate yari amaze igihe arwaye.

    Nyuma y'uko FPR Inkotanyi ihagaritse Jenoside yakorewe Abatutsi, Igihugu cyongeye gusubirana ubuzima, abahanzi bahanga bubakiye ku bumwe bw'Abanyarwanda.

    Ibarura rusange ry'abaturage n'imiturire ryakozwe mu 2022, rigaragaza ko umubare w'urubyiruko rufite munsi y'imyaka 30 wagabanyutse, uva kuri 70,3 mu 2012 ugera kuri 65,3% mu 2022, ndetse byitezwe ko mu 2050 bazaba bageze kuri 54.3%. Byerekana ko urubyiruko ari bo benshi mu Rwanda.

    Inzego za Leta mu bihe bitandukanye zikangurira urubyiruko gufata inshingano, bakarinda ibyagezweho, bagaharanira ko u Rwanda rukomeza gutemba amahoro.

    Muri iki gihe u Rwanda n'inshuti bibuka ku nshuro ya 29 Jenoside yakorewe Abatutsi, abahanzi Patient Bizimana, Prosper Nkomezi, Serge Iyamuremye na Danny Mutabazi bagaragaza ko abahanzi n'urubyiruko ari bo nyambere mu kubaka igihugu kibereye buri wese.

    Umuhanzi w'indirimbo zo kuramya ubarizwa muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika, Patient Bizimana, yabwiye InyaRwanda ko umusanzu w'umuhanzi ari ugufatanya na bagenzi mu rugendo rwo gusigasira ibimaze kugerwaho mu rugendo rw'iterambere no 'guharanira ko amateka mabi yabaye mu gihugu cyacu atazongera kubaho ukundi'.

    Uyu muhanzi wamamaye mu ndirimbo zirimo 'Iyo neza', asaba urubyiruko kumenya ko ari bo Rwanda rw'ejo hazaza bityo bakaba nyambere mu rugamba rwo guhangana n'abahakana bakanapfobya Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994.

    Ati 'Ni ukumenya ko ari rwo Rwanda rw'ejo kandi bagahaguruka bagahangana n'abashaka gupfobya Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994.'

    Yavuze ko muri ibi bihe akomeza abarokotse Jenoside, asaba Imana kubahumuriza 'kuko ariyo itanga ihumure ryose'.

    Yifashishije ijambo riboneka mu 2Abakorinto1:4 agira ati 'Imana iduhumuriza mu makuba yacu yose kugira ngo natwe tubone uko duhumuriza abari mu makuba yose'. Ati 'Twibuke, twiyubaka.'

    Mu kiganiro na InyaRwanda, Prosper Nkomezi yavuze ko umusanzu w’umuhanzi mu gihe nk’iki cyo Kwibuka Jenoside yakorewe Abatutsi, ari ukuririmba indirimbo z’isanamitima zifasha abantu kongera kugira ibyiringiro by’ejo hazaza no kurushaho mu rugendo rwabo rw’ubuzima.

    Ati “Umusanzu w’umuhanzi ni ukuririmba indirimbo z’isanamitima, z’ihumure, zihumuriza abarokotse Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994.”

    Avuga ko kandi abahanzi mu ngeri zinyuranye bakangurirwa gukoresha imbuga nkoranyambaga batambutsaho ‘ubutumwa bw’isanamitima’ kugira ngo ‘turusheho guha agaciro abazize Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994’.

    Nkomezi asaba urubyiruko guharanira kumenya amateka yagejeje u Rwanda mu icuraburindi, binyuze mu kuganira n’abakuze bazi neza amateka, gusura inzibutso za Jenoside ‘kugira ngo babashe guhangana n’abo bapfobya Jenoside bafite ibyo bazi kuri ayo mateka’.

    Uyu muhanzi anakangurira urubyiruko gusoma ibitabo. Yavuze ko Jenoside ari umugambi wateguwe kugeza ushyizwe mu bikorwa, bityo ko urubyiruko rugomba kumenya itegurwa ryayo.

    Nkomezi yisunze ijambo ry’Imana, yashimye aho Abanyarwanda bageze biyubaka, avuga ko hari ibyiringiro byo kugera ku iterambere rinini ‘riruta iryo twagezeho muri iyi myaka 29 ishize’.

    Uyu muhanzi uzwi mu ndirimbo nka 'Nzayivuga', yahumurije abarokotse Jenoside yakorewe Abatutsi. Avuga ko nk’abakristu ‘dufite ibyingiro by’uko abo twabuze tuzabasanga mu ijuru tukabana’.

    Danny Mutabazi uzwi mu ndirimbo zirimo 'Amarira y'ibyishimo', yabwiye InyaRwanda ko umusanzu w’umuhanzi ari ‘ugukoresha ibihangano Imana idushyira ku mutima’ mu rugendo rwo komora ibikomere abarokotse Jenoside yakorewe Abatutsi no kubahumuriza.

    Anavuga ko abahanzi bakwiriye gukoresha imbuga nkoranyambaga mu kugaragaza ukuri kw’amateka u Rwanda rwanyuzemo.

    Uyu muhanzi avuga ko bagenzi be b'abahanzi bafite umugisha, kuko Imana yabahaye umubare munini w’abantu bakurikira ibyo bakora, bityo bakwiriye gukoresha ijwi ryabo rinini rigera kure mu gutanga ubutumwa bwiza.

    Ati “Ni byiza, ndetse ni umurage, ni n’imbaraga dukwiye gukoresha kugira ngo dukoreshe ayo mahirwe Imana yaduhaye tugeza ubutumwa ku bantu benshi, tubabwira amahoro, twimakaza urukundo, rero nabashishikariza kwimakaza ubumwe, tube umwe, dukundane….”

    Mutabazi ashishikariza urubyiruko gukoresha imbuga nkoranyambaga neza bavuga ukuri, ibyimakaza ubumwe, ibyimakaza urukundo, barwanya ikintu icyo ari cyo cyose cyaganisha ku moko kuko ari byo byashyize u Rwanda mu mwijima.

    Uyu muhanzi abwira buri wese gukomera muri ibi bihe, kwiringira Imana, kuko ‘ariyo yakomeje kudufata ukuboko’. Ati “Dukomeze kwizera Imana.”

    Umuhanzi Serge Iyamuramye ubarizwa muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika, yifashishije ijambo ry'Imana, yavuze ko Imana yabanye n'u Rwanda n'Abanyarwanda. 

    Avuga ko Imana 'yaduteye iteka, iduha igihugu cyiza'. Ati 'Turashimira Imana, ko uyu munsi hari aho tumaze kugera. Kandi hakomeye.' 

    Prosper Nkomezi yavuze ko mu bihe nk'ibi, abahanzi n'urubyiruko bakwiriye kwifashisha imbuga nkoranyambaga batanga ubutumwa bw'isanamitima


    Patient Bizimana yavuze ko umuhanzi afite inshingano zo gusigasira ibimaze kugerwaho no gutanga ihumure yifashishije impano Imana yamuhaye 

    Danny Mutabazi yavuze ko umusanzu w’umuhanzi ari ‘ugukoresha ibihangano Imana idushyira ku mutima’ 

    Serge Iyamuremye avuga ko 'Imana yaduhaye igihugu cyiza' bityo ni ah'umuhanzi n'urubyiruko gusigasira ibimaze kugerwaho

    Source : https://inyarwanda.com/inkuru/127937/kwibuka29-patient-nkomezi-mutabazi-na-serge-bahaye-umukoro-abahanzi-nurubyiruko-mu-kubaka–127937.html

  • #Kwibuka29: Mariya Yohana yahwituye urubyiruk… – #rwanda #RwOT

    Mariya Yohana yahanuye urubyiruko arusaba kutibagirwa. Yavuze ko urubyiruko ubusanzwe rukunze kurangara, ariko bimwe bituma arukunda, harimo kuba urubyiruko rugira umuco wo kwigana, kugira amatsiko.

    Yanabashishikarije kwirinda ibitekerezo bibi cyangwa ngo bamere nk'urubyiruko rwakoze amahano muri Jenocide yakorewe Abatutsi. Ati: 'Rubyiruko, ndabasaba ngo mujye mwumva, mwikwirengagiza cyangwa ngo murangare”. 

    Yibukije ko mu mateka babwiwe, bumvise aho u Rwanda rwari rugeze ndetse  n’aho rugeze ubu, ko bagomba kubiha agaciro ariko kandi ntibarangare'.

    Yakomeje abwira urubyiruko ko amateka ababaje yabaye ku gihugu agomba kubabera akabarore, maze bakava hasi bakibeshaho ndetse bagahobera u Rwanda.

    Yagize ati 'Ibyo byose ni amateka bagomba kumenya no gukurikiza, ariko ni bahobere u Rwanda rutazongera kubacika'.

    Yababwiye ko mbere u Rwanda rwagize ubuyobozi bubi bwica ibitekerezo by'urubyiruko ariko bitandukanye n'ubu aho urubyiruko rwigishwa gukora icyiza ndetse rugafashwa kwiteza imbere n'ubuyobozi bwiza Igihugu cy'u Rwanda rufite

    Umuhanzikazi Yohana Mariya yamenyekanye mu ndirimbo zirimo izo kuzirikana ubutwari bw'Inkotanyi no kwibuka na Jenoside yakorewe Abatutsi. Zimwe muri izo ndirimbo harimo nka 'Ubutwari bw'Inkotanyi', ' Sinkwibutsa kwibuka' n'izindi.

    Mariya Yohana ni umwe mu banyarwandakazi bagize uruhare mu kubohora u Rwanda ndetse no gusana imitima ya benshi binyuze mu buhanzi burimo kuririmba no kuvuga imivugo ahumuriza ababuze ababo muri Jenoside, ndetse atanga n'inama zo kubaka Igihugu.

    Uyu mubyeyi yigeze gutangariza InyaRwanda.com ko inganzo ye ayikomora ku gahinda yatewe no kwitwa impunzi ndetse avuga ko yaje gusanga umuziki ari ubuzima bwe.

    Yagize ati 'Umuziki ni ubuzima bwanjye, ariko si uwo ariwo wose, ahubwo ni umuziki gakondo ugaruka ku ndangagaciro n'umuco'.


    Mariya Yohana nubwo akuze ntabwo yaretse inganzo ye, aracyatanga ubutumwa bufasha benshi barimo bahanzi bakizamuka  

    Source : https://inyarwanda.com/inkuru/127935/kwibuka29-mariya-yohana-yahwituye-urubyiruko-arubuza-kurangara-127935.html

  • Kurokoka kwawe niyo ntsinzi yabacu twabuze -… – #rwanda #RwOT

    Igihe cyo Kwibuka Jenoside yakorewe Abatutsi ni umwanya wo kugaruka ku mateka yayiteye, gusuzuma aho u Rwanda rugeze rwiyubaka no gufata ingamba zo gukomeza guhangana no gutsinda ibyo ari byo byose bisenya u Rwanda.

    Knowless yabwiye InyaRwanda ko muri iki gihe cyo Kwibuka ku nshuro ya 29 Jenoside yakorewe Abatutsi, yihanganisha abarokotse, abasaba gukomeza gutwaza.

    Ati 'Mpore kuri wowe wabuze abawe muri Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994. Komera utwaze, utwarane, kongera kubaho kandi neza ni bwo butwari.'

    Yavuze ko n'ubwo intimba n'agahinda bidashira, ariko kurokoka kwawe niyo ntsinzi y'abawe bishwe.

    Akomeza agira ati 'N'ubwo intimba itabura, ariko kurokoka kwawe niyo ntsinzi y'abacu twabuze. Turabibuka iteka kuko batuye mu mitima yacu, kugeza ku mpera z'ibihe.'

    Minisiteri y’Ubumwe bw’Abanyarwanda n’Inshingano Mboneragihugu (Minubumwe), ivuga ko kwibuka byabereye u Rwanda igikorwa gisubiza abishwe agaciro bambuwe, gihumuriza abarokotse ndetse n’isoko Abanyarwanda bavomamo imbaraga zo kugera ku ntego bihaye zo kubaka igihugu bifuza no guhangana n’ingaruka za Jenoside zikibangamiye umuryango nyarwanda.

    Umumaro wo Kwibuka wagarutsweho na Nyakuhabwa Perezida wa Repubulika ubwo Abanyarwanda bibukaga ku nshuro ya 25 Jenoside yakorewe Abatutsi, aho yagize ati “Twihaye uburyo bwo gutangira bundi bushya. Nk’Abanyarwanda, duhora twibuka, buri munsi, mu byo dukora byose kugira ngo tutazigera dutatira igihango cy’amahitamo yacu.”

    Minubumwe ivuga ko nyuma y’imyaka 29 Jenoside ihagaritswe, u Rwanda rwariyubatse, bigizwemo uruhare n’abari urubyiruko.

    Ikomeza ivuga ko muri iki gihe Abanyarwanda bibuka ku nshuro ya 29 Jenoside yakorewe Abatutsi, urubyiruko rurakangurirwa gufata iya mbere mu kurinda ibyagezweho mu rugendo rwo kubaka Igihugu no guhangana n’abapfobya ndetse n’abahakana amateka ya Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 ‘tutibagiwe n’abakirangwa n’ingengabitekerezo ya Jenoside’.

    Iyi Minisiteri ivuga ko ‘muri iki gihe cyo Kwibuka ku nshuro ya 29 Jenoside yakorewe Abatutsi, dukomeze guha icyubahiro abayizize, dufate mu mugongo abayirokotse. Twimakaze umuco w’amahoro, twamaganire kure ibikorwa byose ndetse n’amagambo yose agaragaramo ingengabitekerezo ya Jenoside’. 

    Knowless Butera yatanze ubutumwa bw'ihumure muri iki gihe cyo Kwibuka ku nshuro ya 29 Jenoside yakorewe Abatutsi 

    Knowless avuga ko abishwe muri Jenoside yakorewe Abatutsi 'turabibuka Iteka kuko batuye mu mitima yacu'

    Source : https://inyarwanda.com/inkuru/127927/kurokoka-kwawe-niyo-ntsinzi-yabacu-twabuze-knowless-butera-yakomeje-abarokotse-jenoside-ya-127927.html

  • #Kwibuka29: Urubyiruko rwashimiwe, ababyeyi b… – #rwanda #RwOT

    Our Past Initiative yabereye ku rwibutso rwa Jenoside rwa Kigali ruherereye ku Gisozi, ahari hahuriye urubyiruko rwinshi rwari rwaje Kwibuka ku nshuro ya 29 Jenoside yakorewe Abatutsi, ari na ko rwiyungura ubumenyi ku mateka asharira yaranze u Rwanda.

    Iyi gahunda yatangiye ahagana ku isaha ya ya saa kumi n’imwe zishyira saa kumi n'ebyiri z'umugoroba wo kuri iki cyumweru tariki 9 Mata.

    Hakinwe umukino ugaruka ku mateka asharira yaranze u Rwanda, ukubiyemo ubutumwa bwibutsa urubyiruko ko rufite inshingano yo gusobanukirwa neza Jenoside yakorewe Abatutsi muri Mata 1994.

    Ni umukino wakinwe mu buryo bumeze nk'inteko y'urubanza. Abakinaga banyuzagamo ubutumwa ku bakuze nk’aho umwe mu bakinaga yasabye ababyeyi gutinyuka kubwira abana babo ukuri kugira ngo batazavamo ibigwari kubera kutamenya.

    Hanenzwe amahanga yigiza nkana asaba ko Jenoside yakorewe Abatutsi itajya yibukwa ahubwo ko ngo habaho kubabarira no kwibagirwa. Hagaragajwe ko ibivugwa n’ayo mahanga atari byo kuko Jenoside yakorewe Abatutsi atari iyo kwibagirwa.

    Hagaragajwe ko n’ubwo Kwibuka Jenoside yakorewe Abatutsi biba bigoye, ariko bigomba gukorwa dore ko hari nk'abana bavutse hagati y'itariki ya 07 Mata na 13 Mata batajya bizihiza isabukuru y'amavuko kuko ari mu cyumweru cyo kwibuka kandi nta birori n'ibindi bikorwa by'imyidagaduro byemewe.

    Jenoside yakorewe Abatutsi yarabaye kandi muri ayo matariki ni bwo yari ikajije umurego. Umwe mu bakinnyi b’uyu mukino, agaruka kuri uku kwezi yagize ati: 'Mata ubusanzwe yatembaga amata ihinduka imihoro yacaga imitwe.'

    Uyu mukino wakinwe n'abana bo mu ishuri rya Gashora Girls Academy wari uteguranwe ubuhanga, wasojwe bagaragaza ko kubabarira ari ingenzi muri byose, ubumwe n'ubwiyunge bikaba umusingi w'iterambere.

    Kugeza ubu umubare munini w’abatuye u Rwanda ni urubyiruko rwiganjemo urwavutse nyuma ya Jenoside yakorewe Abatutsi, bityo gahunda nka Our Past Initiative ni ingenzi kuko urubyiruko rukeneye kumenya neza ibyabaye.

    Nyuma y’uyu mukino, hakurikiyeho itsinda ryari rirangajwe imbere na Inkindi Muqtar uri mu basore b'abahanga, ryarimo abasizi n'abahanzi batambukije ubutumwa bwabo bifashishije ubusizi n'indirimbo.

    Bakanguriye abanyafurika guharanira kuba umwe, banakomoza ku biri kuba muri DRC aho ubwoko bw’Abatutsi buri guhohoterwa cyane, basaba ko hakorwa igishoboka cyose ntihazagire Jenoside iba muri cyo gihugu.

    Our Past Initiative yitabiwe kandi n'urubyiruko rurimo urufite amazina azwi nka Turahirwa Moses watangije inzu y'imideli ya Moshions yamaze kuba ubukombe, umuraperi B-Threy, n'abandi batandukanye.

    Lt Gen Innocent Kabandana wari uhagarariye Ingabo z'u Rwanda muri iki gikorwa, yibukije urubyiruko byinshi ku mateka y’u Rwanda, arusobanurira uko ingabo za RPA zahagaritse Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 ndetse zikabohora igihugu ku ngoyi y'ubutegetsi bubi.

    Bimwe mu byo Lt Gen Innocent Kabandana yagarutseho

    Ubwo yatangiraga, yavuze buryo ingengabitekerezo ya Jenoside yabibwe guhera ku mwaduko w'abakoloni kugera mu 1959 ubwo Abatutsi batangiraga gutotezwa bakicwa, abatarishwe babarirwa mu bihumbi 200 bagahunga.

    Ni bwo bwa mbere mu mateka ya Afurika, abantu bari bahunze ari benshi bahunga igihugu cyabo. 

    Yavuze ko nyuma y'igihe abari barahunze, bashatse kugaruka binyuze mu bitero byiswe iby'inyenzi ariko bagacika intege. Hari hagati ya 1963 na 1966. Kubera ibyo bitero, habarurwa Abatutsi bishwe bagera ku bihumbi 40. 

    RPF yaje kuvuka, itangira ibitero byo kubohora igihugu. Ku ikubitiro abayobozi bakuru bahise batabaruka barimo na Maj Gen Fred Gisa Rwigema, maze Perezida Kagame areka amashuri yarimo yiga muri Amerika, aza kuyobora urugamba agarurira icyizere ingabo zari zamaze gucika intege. 

    Kuwa 08 Gashyantare 1993 ubwo ubutegetsi bubi bwa Perezida Habyarimana bwicaga Abatutsi imbere mu gihugu, bwakijweho umuriro na FPR kuko yamye bifuza amahoro. FPR yaje gusubira inyuma ibonye ko ubwicanyi busa n’uburekeye aho, impande zombi zemera kujya mu mishyikirano.

    Mu 1994 ni bwo hatangiye gukorwa Jenoside yakorewe Abatutsi, yatangiye kuwa 07 Mata 1994.  Kuwa 08 Mata 1994, Paul Kagame yasabye Leta guhagarika Jenoside yakorewe Abatutsi, asaba ingabo za Leta kwitandukanya n’abayikora anabwira ingabo za RPA kuba maso.

    Ingabo z'Inkotanyi zarumviye zitangira urugendo rwo guhagarika Jenoside yakorewe Abatutsi, zigaragara mu bikorwa binyuranye birimo kurokora, kuvura no guhumuriza ababaga bamaze gutakaza icyizere cy'ubuzima.

    Muri Gicurasi ni bwo ingabo za Leta ya Habyarimana zakoze Jenoside yakorewe Abatutsi, zifatanije n'interahamwe, zatangiye gucika intege, zitangira guhunga.

    Lt Gen Kabandana yagaragaje ko hari imbogamizi ikomeye irimo ubuke bw'Inkotanyi zabururirwaga mu bihumbi 10, mu gihe abakoraga Jenoside yakorewe Abatutsi, bari ibihumbi bitagira ingano, ingabo za Habyarimana zonyine zikaba zararengaga ibihumbi 50.

    Mu zindi mbogamizi bari bafite harimo ibikoresho bicye no kuba rimwe na rimwe abarokorwaga barabaga bihishe ntibamenye ko n'ubutabazi bwabagezeho. Bashavuzwaga kandi n’amahanga yareberaga ndetse igashakira inzira abakoze Jenoside, ngo bahunge kandi aho banyuraga bagakomeza kwica Abatutsi.

    Claver Irakoze umaze gushyira ku isoko ibitabo bigera bibiri bijyanye n'amateka ya Jenoside yakorewe Abatutsi, yabaye afite imyaka 11, yifuje kwerekana uburyo abana bato bakwiye kubwirwamo ubuhamya bw’ibyabaye n'ababyeyi babo.

    Ibyo Claver yagarutseho mu kiganiro yahaye urubyiruko rwitabiriye Our Past Initiative

    Yavukiye i Burundi, umuryango we ugaruka mu Rwanda mu 1988, batura i Gitarama ahazwi nka Kabgayi. Ubwo Jenoside yakorewe Abatutsi yatangiraga, ni bwo bahungiye mu ishuri St Joseph kugeza ubwo barokowe n’Inkotanyi muri Kamena 1994.

    Ibyo yabonye muri icyo gihe byatumye yandika igitabo kigenewe abana bari hagati y’imyaka 5 na 13 kuko nabo yasanze bakwiye kumenya uko Jenoside yakorewe Abatutsi yakozwe.

    Yanditse ikindi gitabo kivuga uburyo amateka ya Jenoside yakorewe Abatutsi, aganirwa mu muryango. Ni igitabo gishingiye ku bushakashatsi yakoreye mu turere 11 turi mu Ntara zitandukanye ku miryango 300.

    Avuga ko yasanze ari byo koko amateka aganirwa, gusa yasanze ababyeyi benshi bataragira ubushobozi bwo kuganiriza abana babo amateka ya Jenoside yakorewe Abatutsi kuko bamwe basanga kurokoka ari cyo cy'ingenzi, ko badakwiye gukura imitima abana babo.

    Icyakora hari abandi bafite ubushake, gusa batazi neza inzira bakwiriye gukoresha baganiriza abana babo ibyabaye muri Jenoside yakorewe Abatutsi. 

    Ni naho hahereye gahunda yo guhugura Abarokotse Jenoside yakorewe Abatutsi, ku buryo nyabwo bwo kuganiriza abana babo ibyabayeho. Abatangiye kwitabira iyo gahunda ibera ku rwibutso rwa Jenoside rwa Kigali, bavuga ko hari umusaruro munini byatangiye gutanga.

    Claver avuga ko hari itangiriro mu gusangiza abana amateka aho umubyeyi asabwa kubanza kuyanyuramo, akamenya ibyo avuga n’uko asubiza abana ku bibazo bashobora kumubaza, kandi rimwe na rimwe bikomeye bijyanye nuko umwana angana.

    Ku bijyanye n’abana bamaze gukura bibwira ko kuba ababyeyi babo batagira icyo bavuga ari uko ibihe banyuzemo ari ndengakamere, yatanze urugero rw'ukuntu hari nk’abicwaga babanje kugura uko bicwamo, abafite amafaranga bakaraswa, abatayafite bagatemwa.

    Yavuze ko aho ari ho bikomereye kuba umubyeyi nk’uwo yabasha kubwira umwana ibintu nk’ibyo ashize amanga. Mu gusoza, Claver yagarutse ku kibazo gikomeye u Rwanda rwa none ruri kunyuramo, aho ababyeyi barera abana babo mu buryo bwabo kuko nta we bafite bareberaho.

    Ikindi ni ukuba abana benshi nabo ubwabo barakuze batabona ababyeyi kuko kuko bishwe muri Jenoside yakorewe Abatutsi, abari bahari nabo bakaba bari bahugiye muri za Gacaca ngo babonere ubutabere ababo bishwe, abandi nabo bakaba barahamwe n'ibyaha bya Jenoside yakorewe Abatutsi, bagafungwa.

    Agaragaza ko ibi ari ikibazo kuko abo babyeyi kongera gusubira inyuma bakajya kwegera abana babo batabanye nabo mu buto bwabo, bigoye, ariko na none bikaba bishoboka mu gihe wize neza uburyo ubikoramo.

    Umukino bise Hobe Rwanda wasoje iyi gahunda yateguwe na Our Past Initiative, warimo abasizi nka Junior Rumaga, wagaragaje uko abarokotse Jenoside yakorewe Abatutsi, bize kubana n'amateka yabo banatanga imbabazi ku babiciye, ngo babashe kubaka u Rwanda.

    Ni umukino wagaragaje kandi uko urubyiruko rwiteguye kubaka igihugu ngo ibitambo byatanzwe n'Inkotanyi zabohoye igihugu, bitazaba iby'ubusa. Berekanye kandi uburyo Ubumwe bw'Abanyarwanda mbere hose bwahoze bukomeye ariko bukaza gutakara kubera ubuyobozi bubi.

    Nubwo icyerekezo cyatakajwe, kikongera kugaruka kubera ingabo z’Inkotanyi zabohoye u Rwanda, ubu Amahoro, Umutekano, Ubumwe n’Ubwiyunge ni byo byashyizwe imbere kubera ubuyobozi bwiza burangajwe imbere na Perezida Kagame.

    Sharon Ikirezi Bayingana ni we wavuze mu mwanya wa Our Past Initiative. Atangira yibutsa ko impamvu yo kuyitangira ari ukwigisha urubyiruko amateka kimwe n'ibindi bikorwa birimo gufasha abarokotse Jenoside yakorewe Abatutsi. 

    Yashimiye buri umwe ukomeza kwitabira no gutera inkunga ibikorwa byabo kuva mu myaka 13 bamaze batangiye.

    Umuyobozi Nshingwabikorwa w'Ishami ryo Kwibuka no Kurwanya Jenoside muri MINUBUMWE, Dr Muhayisa Assumpta, wari unahagarariye iyi Minisiteri, yagarutse kuri byinshi birimo gushimira urubyiruko rwitabiriye iyi gahunda.

    Yavuze ko ubwitabire bwabo, bugaragaza inyota bafite yo gushaka gusobanukirwa amateka ya Jenoside yakorewe Abatutsi, anavuga ko ubutumwa yahawe bw'ingenzi bwo kutambutsa ari ugufata mu mugongo buri umwe mu gihe hakomeje ibikorwa byo Kwibuka ku nshuro ya 29 Jenoside yakorewe Abatutsi.

    Umunyamabanga Uhoraho muri Minisiteri y'Urubyiruko, Busabizwa Parfait, mu ijambo yageneye abitabiriye Our Past Initiative ibaye ku nshuro yayo ya 13, yavuze ko Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 ari amateka ndengakamere.

    Yagaragaje ko byose byaturutse ku buyobozi bubi bwabibye urwango mu banyarwanda. Yashimiye Ubuyobozi bwiza burangajwe imbere na Perezida Kagame.

    Yaboneyeho gukangurira urubyiruko kwitandukanya n’abaruyobya bakoresheje imbuga nkoranyambaga, abasaba nabo kuzikoresha bagaragaza amateka nyayo ya Jenoside yakorewe Abatutsi.

    Mu gusoza, yavuze ko iteka abanyarwanda bazahora bazirikana ubutwari bw'Inkotanyi zahagaritse Jenoside yakorewe Abatutsi muri Mata 1994.

    KANDA HANO UREBE IKIGANIRO CYATANZWE NA LT GEN INNOCENT KABANDANA

    “>

    KANDA HANO UREBE IJAMBO RY’UMUSHYITSI MUKURU MINISITIRI BASABIZWA PARFAIT

    “>

    Abiganjemo urubyiruko bitabiriye ari benshi gahunda ya Our Past Initiative

    Mu bitabiriye harimo n’ibyamamare bizwi mu myidagaduro nyarwanda nka Turahirwa Moses, B Threy, Igor Mabano n’abandiSharon Ikirezi yashimiye abitabiriye bose n’abakomeje kubashyigikira nka Our Past Initiative kuva batangiraLt Gen Innocent Kabandana wari uhagarariye ingabo z’u Rwanda ubwo yatangaga ikiganiro yavuze ko bagifite umutima nk’uwo bahoranye babahora igihugu, ikiyongereyeho kuri ubu akaba ari ubushobozi Abarimo Inkindi Muqtar bibukije urubyiruko n’abanyafurika ko bakwiriye gusenyera umugozi umwe kandi bagaharanira ko Jenoside itazongera ukundi Claver Irakoze umaze kwandika ibitabo bitandukanye no kugira uruhare mu bikorwa bigamije kubungabunga amateka ya Jenoside yakorewe Abatutsi, yasabye ababyeyi kubwira abana babo ibyababayeho muri Jenoside yakorewe Abatutsi

    Dr Assumpta yashimiye urubyiruko rwitabiriye anaboneraho gufata mu mugongo by’umwihariko Abarokotse Jenoside yakorewe Abatutsi muri Mata 1994

    Abanyamahanga nabo bari baje kwifatanya n’urubyiruko rw’u Rwanda mu Kwibuka ku nshuro ya 29 Jenoside yakorewe AbatutsiAmbasaderi wa Israel mu Rwanda, Dr Don Adam yashimye aho u Rwanda rugeze mu kubungabunga amateka ya Jenoside yakorewe Abatutsi, no gusaba ababyeyi bayirokotse gutanga ubuhamya kuko ubwo Jenoside yakorewe Abayahudi yabaga byatangiye gutekerezwaho bitinze 

    Abarimo Junior Rumaga berekanye aho u Rwanda rwavuye n’aho rugeze hashimishije 

    Gashora Girls Academy berekanye ko kubabarira n’inzira y’ubwiyunge ari isoko y’iterambere kandi ko Kwibuka Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 ari ihame ntakuka Umunyamabanga Uhoraho muri Minisiteri y’Urubyiruko, Basabizwa Parfait yashimiye Inkotanyi zahagaritse Jenoside yakorewe Abatutsi muri Mata 1994Kanda hano urebe andi mafoto

    AMAFOTO: SANGWA JULIEN-INYARWANDA.COM

    Source : https://inyarwanda.com/inkuru/127924/kwibuka29-urubyiruko-rwashimiwe-ababyeyi-bongera-guhabwa-umukoro-muri-our-past-initiative–127924.html

  • Urubyiruko rurenga 2000 rwitabiriye 'Our Past' #rwanda #RwOT

    Abarenga ibihumbi 2000 biganjemo urubyiruko bitabiriye igikorwa ngarukamwaka cyiswe 'Our past' cyateguwe n'umuryango our past initiative cyo Kwibuka ku nshuro ya 29 Jenoside yakorewe Abatutsi, cyabereye ku Rwibutso rwa Kigali.

    Binyuze mu ikinamico,imivugo n'ubuhamya bigishije amateka yaranze Jenoside yakorewe Abatutsi muri Mata 1994, ndetse banigishwa ayaranze urugamba rwo kuyihagarika.

    Ni igikorwa cyitabiriwe n'abarimo Dr.Ron Adam Ambasaderi wa Israel mu Rwanda, Lt General Innocent Kambanda, Umunyamideri Moses Turahirwa, Umuraperi Muheto Bertrand, Chris Eazy, Okkama , umusizi Junior Rumaga n'abandi batandukanye basanzwe babarizwa muruganda rw'imyidagaduro mu Rwanda.

    Parfait Busabizwa, Umunyamabanga uhoraho muri Minisiteri y'urubyiruko, yasabye urubyiruko gukomeza gukomera ku bumwe bw'abanyaRwanda, birinda ingegabitekerezo ya Jenoside bagaragaza ukuri ku mateka y'u Rwanda.

    Yagize ati 'Mukomere ku bumwe bw'Abanyarwanda, mwirinda ingengabitekerezo ya Jenoside, mugaragaza ukuri ku mateka y'u Rwanda cyane cyane mwifashishije imbuga nkoranyambaga.'

    Amos Bizumuremyi

    The post Urubyiruko rurenga 2000 rwitabiriye 'Our Past' appeared first on FLASH RADIO&TV.

    Source : https://flash.rw/2023/04/10/urubyiruko-rurenga-2000-rwitabiriye-our-past/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=urubyiruko-rurenga-2000-rwitabiriye-our-past

  • Ibiciro ku isoko mu Rwanda byihongereyeho 19.3% #rwanda #RwOT

    Ikigo gishinzwe ibarurishamibare mu Rwanda (NISR) cyatangaje ko ibiciro ku isoko mu mijyi byiyongereyeho 19,3% muri Werurwe 2023 ugereranyije na Werurwe 2022. Ibiciro muri Gashyantare 2023 byari byiyongereyeho 20,8%.

    Imibare yatangajwe kuri uyu wa 10 Mata, igaragaza ko muri Werurwe 2023 ibiciro byiyongereye 'bitewe ahanini n'ibiciro by'ibiribwa n'ibinyobwa bidasembuye byiyongereyeho 41,3%, ibiciro by'ibinyobwa bisembuye n'itabi byiyongereyeho 23,6% n'ibiciro by'ibijyanye n'ubwikorezi byiyongereyeho 12%.'

    Yakomeje iti 'Iyo ugereranyije Werurwe 2023 na Werurwe 2022, usanga ibiciro by'ibintu bitarimo ibiribwa n'ibikomoka ku ngufu byariyongereyeho 12,2%. Iyo ugereranyije Werurwe 2023 na Gashyantare 2023, usanga ibiciro byariyongereyeho 1,8%.'

    Iyo urebye mu byaro, muri Werurwe 2023, ibiciro mu byaro byiyongereyeho 39,5% ugereranyije na Gashyantare 2023. Ibiciro muri Gashyantare 2023 byari byiyongereyeho 37,1%.

    Bimwe mu byatumye ibiciro byiyongera mu kwezi kwa Werurwe, ni ibiciro by'ibiribwa n'ibinyobwa bidasembuye byiyongereyeho 72,4%, ibiciro by'ibinyobwa bisembuye n'itabi byiyongereyeho 20,9% n'ibiciro by'amafunguro n'icumbi byiyongereyeho 20,6%.

    Iyo ugereranyije Werurwe 2023 na Gashyantare 2023 ibiciro byiyongereyeho 4,3%.

    Iri zamuka ryatewe ahanini n'ibiciro by'ibiribwa n'ibinyobwa bidasembuye byazamutseho 6,8%.

    Banki Nkuru y'u Rwanda iheruka gutangaza ko hari icyizere ko uyu mwaka uzajya kugera ku iherezo ibiciro bimaze kumanuka cyane, ku buryo bizagera nibura ku 8%, nk'igipimo kiri hejuru gishobora kwihanganirwa mu bukungu bw'u Rwanda.

    The post Ibiciro ku isoko mu Rwanda byihongereyeho 19.3% appeared first on FLASH RADIO&TV.

    Source : https://flash.rw/2023/04/10/ibiciro-ku-isoko-mu-rwanda-byihongereyeho-19-3/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=ibiciro-ku-isoko-mu-rwanda-byihongereyeho-19-3

  • Umuvumo n'uruzerero bishegeshe Tewojeni Rudasingwa, yongera kubahuka Perezida Kagame wamukamiye. #rwanda #RwOT

    Tewojeni Rudasingwa aherutse kwandikira Perezida wa Repubulika ibaruwa yuzuyemo ibitutsi, bidakwiye kuva mu kanwa k'umuntu wiyita dogiteri. Niba n'iwabo nta bakuru bahaba bo kubahwa, nibura yakabaye azi ko gutuka Perezida wa Repubulika (symbole de la Nation), ari ugutuka Abenegihugu bamusabye kubayobora.

    Ayo manjwe ya Rudasingwa yashimangiye ko afite ikibazo cy'uburere gikomeye, bigaragaza ko ashobora kuba yaravuye iruhande rw'ababyeyi imburagihe, cyangwa abamureze nabo ubwabo bakaba bataragiraga indangagaciro, bagombye kuba baramwigishirije mu muryango.

    Niba kandi baramutoje ikinyabupfura akabigira amasigaracyicaro, bakwiye kumugaya bivuye inyuma, kuko abasuzuguza, akoresha imvugo z'urukozasoni. Ariko se akeburwe na nde, ko uwakamuhannye ari mwene nyina Gerard Gahima, nawe akaba yararenze ihaniro!

    Muri iyo baruwa, Rudasingwa yishyira imbere nk'imbehe iminina, ngo'ubuto bwe yabuhaye u Rwanda'! Hanyuma se u Rwanda rwo rumwishyuje ko rwamugize icyo ari cyo, atanabikwiye,akarwitura kurusahura no kurusebya, harya yabona ubwishyu?

    Niba hari n'icyo yamaze muri ubwo busore arata, cyabaye imfabusa kuko ubusaza bwe bwuzuyemo ubuhemu. Igihano ariko yarakibonye, dore agiye kugwa igihugu igicuri.Biragaragaza ko Tewojeni Rudasingwa atatabariye uRwanda agamije kurubohora nk'abandi, ko ahubwo yari yimirije imbere inda nini, nk'uko tugiye kongera kubirebera hamwe muri iyi nyandiko.

    Rudasingwa yikomye Perezida Kagame ngo yamwise umujura, nyamara ntahakana ibimenyenyetso bigaragaza ko ari ibandi butwi, ryiyemeje kurya utwaryo n'utw'abandi. Abantu benshi bazi Tewojeni Rudasingwa cyane cyane kuri ya maradiyo n'imbuga nkoranyambaga bitagira akandi kazi uretse gusebya u Rwanda na Perezida warwo. Azwi kandi nk' umufatanyabikorwa w'abahakana bakanapfobya Jenoside yakorewe Abatutsi, ibi byose akabikora agirango afatwe nk' umunyapolitiki wahunze uRwanda kubera 'kutavuga rumwe n'ubutegetsi'.

    Nyamara si byo, ahubwo ni umugizi wa nabi, umujura kabombo, isiha rusahuzi yatorotse ubutabera.Tewojeni Rudasingwa ni indashima, 'Ntibanyurwa' washinzwe imyanya ikomeye, ariko yose akayivamo akoze amarorerwa. Aho yanyuze yahasize amarira kubera ubuhemu buteye isoni.Ubwo yari Umunyamabanga Mukuru wa FPR-Inkotanyi, yaranzwe no kwica agakiza, kugeza ubwo abakozi bari baramuhimbye'UZI ICYO NDI CYO', imvugo yakoreshaga ashaka gukanga abantu.

    Yapyinagazaga bamwe, agatoneshaga abazi gucinya inkoro, n'abagore yashukishaga imyanya akabasambanya ku ngufu. Imyitwarire ye ntaho yari itaniye n'iy'abambari ba MRND, yitwaga ko yarwanyaga.Tewojeni Rudasingwa yaje kuba ambasaderi w'uRwanda i Washington muri Leta Zunze Ubumwez'Amerika, ari nk'amahirwe Ubuyobozi bw'Igihugu bumuhaye ngo yikosore.

    Nyamara aka wa mugani ngo'ntawe utokora ifuku', Rudasingwa yapfuye kugera muri ambasade atangira kwitwara nk'ikigirwamana. Agasuzuguro ku bandi badipolomate ndetse n'abayobozi b'Amerika, gukandamiza abakozi ba ambasade kugeza n'ubwo abafungira muri kontineri, ngibyo ibyaranze uyu mugabo utagira ubumuntu muri we.Kubera wa muco wa FPR-Inkotanyi wo kugoragoza umunyamurwango wakosheje, agahabwa umwanya wo kwisuzuma no kwisubiraho, Rudasingwa yavanywe i Washington agirwa Umuyobozi w'Ibiro bya Perezida wa Repubulika, kugirango Perezida Kagame agerageze kumusubiza ku murongo.

    Nyamara aho kwikosora, ageze muri Perezidansi noneho yakoze udushya, abantu batangira kwibaza niba Rudasingwa atarahanzweho n'amadayimoni.Ubwo Tewojeni Rudasingwa yari umuyobozi muri Perezidansi, Perezida Kagame yasabye ko mu Rugwiro hubakwa isomero rigezweho ndetse n' aho abakozi bafatira ifunguro n'icyo kunywa batagombye kujya hanze y'ikigo. Isoko ry'ubwo bwubatsi ndetse no gushyira ibikoresho muri izo nyubako ritsindirwa na Sosiyete yitwa'Fair Construction '.Tewojeni Rudasingwa yitwaje umwanya ukomeye yari afite mu Rugwiro, ategeka Fair Constrution kurangiza inzu ye bwite yubakaga ku Gishushu mu Karere ka Gasabo, hanyuma akazabyishyuriza hamwe n'iyo mirimo yo kubaka mu Rugwiro.

    Bwana Joseph Mugisha uyobora iyo Sosiyete yamuteye utwatsi, amubwira ko atakwishora muri ubwo bujura. Rudasingwa yararakaye, maze mu rwego rwo kwihimura kuri Mugisha ahita yambura Fair Construction rya soko ryo gushyira ibikoresho muri za nzu zo mu Rugwiro.Tewojeni Rusasingwa utanagira amakenga, yahise ashinga Sosiyete ye bwite, ayifungurira ibiro i Nairobi mu Kenya, ngo byitwe ko ari kampani ikorera mu mahanga. Yahise yiha isoko ry'amamiliyoni yambuye Fair Construction, nta n'ipiganwa ribaye. Ko Rudasingwa uzi gusisibiranya, ibi nabyo wahakana ko bitabaye?

    Ibikoresho byaje kuza, ariko Rudasingwa akabeshya Perezida Kagame ko bizanywe na Fair Constuction, kuko atari kubasha gusobanura icyo Fair Construction yarazize, n'uburyo isoko ryatanzwe nta piganwa ribaye.Iminsi 40 y'umujura Rudasingwa ariko yari yageze. Bya bikoresho byananiwe kwinjira mu nzu, ategeka ko imiryango isenywa, ikazongera kubakwa nyuma. Umukozi wakurikiraniraga hafi ubwo bwubatsi yaramuhakaniye, kuko bitari biteganyijwe mu isoko ryatanzwe.

    induru zaravuze, biba ngombwa ko bigera kwa Perezida Kagame. Ni uko Umukuru w'Igihugu yaje kumenya ko Rudasingwa yihaye isoko aryambuye Fair Construction, maze iperereza ku byaha bya ruswa no kunyereza umutungo w'Igihugu riba riratangiye. Tewojeni Rudasingwa yarabirebye asanga atazabikira, maze muw'2004 aboneza mu buhungiro muri Amerika, ari naho ubu abwejagurira, uretse ko hari n'ubwo ajya za Bubiligi kwifatanya n'abajenosideri baba mu Burayi, by'umwihariko abo mu muryango wa Yuvenali Habyarimana.

    Hari n'amakuru avuga ko yigeze kwinjira umupfakazi wa Habyarimana, Agatha Kanziga, ariko abana be bakahamusohoresha imihini. Ageze hanze y'uRwanda yahise yifatanya n'abandi banyabyaha barimo mwene nyina Gerard Gahima, Patrick Karegyeya na Kayumba Nyamwasa, maze bashinga umutwe w'iterabwoba wa RNC.

    Ubu Rudasingwa yiyita impunzi ya politiki, nyamara ari umujura wahunze ibihano, dore ko yaje no gukatirwa imyaka 24 y'igifungo. Uretse isoni nke koko, uyu muhemu yagombye gutinyuka kuvugira mu ruhame? Ubanza nawe ari umwuzukuru wa 'Ntibazirikana', nk'abo yifatanya na bo buri tariki ya 06 Mata, mu kwibuka Yuvenali Habyarima. Rudasingwareka gushyanuka, ngo wishyire imbere nk'aho Abanyarwanda batakuzi.

    Iyo uza kuba ukigira akenge, uretse no gutuka Perezida Kagame, ntiwagombye no gutinyuka kumuvuga mu izina. Amateka azahora azirikana ibyiza Perezida Kagame yakoreye, n'ubu agikorera Abanyarwanda, mu gihe wowe uzahora ufatwa nk'indashima, umugambanyi, imburamumaro, imburamutima, mpemukendamuke nk'abo musangiye umuvumo n'uruzerero.

    The post Umuvumo n'uruzerero bishegeshe Tewojeni Rudasingwa, yongera kubahuka Perezida Kagame wamukamiye. appeared first on RUSHYASHYA.

    Source : https://rushyashya.net/umuvumo-nuruzerero-bishegeshe-tewojeni-rudasingwa-yongera-kubahuka-perezida-kagame-wamukamiye/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=umuvumo-nuruzerero-bishegeshe-tewojeni-rudasingwa-yongera-kubahuka-perezida-kagame-wamukamiye

  • Filime 10 wareba muri ibi bihe byo kwibuka Jenoside yakorewe Abatutsi 1994 #rwanda #RwOT

    Muri ibi bihe byo Kwibuka Jenoside yakorewe Abatutsi muri Mata 1994 ni ngombwa ko Abaturarwanda n'abavutse nyuma ya Jenoside yakorewe Abatutsi barushaho kwiga mateka akabafasha kurushaho kwigira ku hahise no kwirinda ko ibyabaye bitazongera kubaho ukundi.

    1.100 Days

    Iyi filime yiswe 'Iminsi 100' igaruka ku baturanyi bakundanye bakiri bato, umwe ari Umuhutu undi ari Umututsi.

    Iyi filime yasohotse mu 2001 yayobowe ndetse ikorwa na Nick Hughes afatanyije na Eric Kabera.

    Iyi filime yakiniwe ahahoze ari ku Kibuye ubu ni mu bice bya Akarere ka Karongi na Rutsiro igaragaramo abakinnyi nka Cleophas Kabasita, Mazimpaka Kennedy, Davis Kagenza n'abandi.

    2.Shake Hands with the Devil

    Iyi filime yakiniwe muri Canada, isohoka mu 2007, ishingiye ku nkuru iri mu gitabo 'Shake Hands with The Devil' cyanditswe na Roméo Dallaire wari ushinzwe ingabo za Loni mu Rwanda (MINUAR) mu bihe bya Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994.

    Muri iki gitabo Dallaire yandika ko yagerageje kuvugana na Bagosora ngo ubwicanyi buhagarare nyuma yaje gusanga ibyo yakoze ari 'Ugusuhuzanya na sekibi' ari na wo mutwe yahaye igitabo cye 'Shake Hands with Devil'.

    Hakubiyemo ubuhamya bw'itegurwa rya Jenoside mbere y'uko iba mu 1994 ndetse n'imiburo itaragize icyo igeraho yagiye yohereza ku biro bya Loni i New York.

    3.The 600

    'The 600' yashyizwe mu zerekanwa kuri Amazon Prime muri Amerika y'Amajyaruguru, ni filime mbarankuru ivuga ku basirikare 600 bari ku nyubako ya CND ubwo indege ya Habyarimana yaraswaga.

    Mbere y'uko Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 itangira, kuwa 6 Mata 1994, hari abasirikare 600 bo muri Batayo ya Gatatu y'Ingabo za RPA boherejwe mu nyubako y'Inteko Ishinga Amategeko yahoze yitwa CND, mu rwego rwo kubahiriza amasezerano ya Arusha.

    Iyi filime mbarankuru ivuga ku rugendo rwabo mu rugamba rwo kubohora igihugu no guhagarika Jenoside yakorewe Abatutsi.

    Iyi filime yasohotse ku itariki ya 3 Nyakanga 2019, yayobowe na Laurant Basset igaragaramo Lathifa Bantegeye, Muniru Habiyakare , Ntakirutimana Brahim na Sergeant Theogene uri mu batangiye igitero cya mbere ku ngabo zarindaga Habyarimana.

    Iyi filime igaragaza ubutabazi bwabaye ahantu hatandukanye, nko mu ijoro ryo ku wa 16 rishyira 17 Kamena 1994 muri St Paul ahabohowe abasaga ibihumbi bibiri bakanyuzwa ku Kinamba, Gisozi, bagakomereza i Batsinda bakagezwa i Kabuye ahari haramaze gufatwa na FPR Inkotanyi.

    4.Notre Damme Du Nil

    Iyi ni filime ishingiye ku gitabo cy'umwanditsi Scholastique Mukasonga, yakozwe n'umufaransa ukomoka muri Afghanistan witwa Atiq Rahimi.

    'Notre Damme Du Nil' yasohotse mu 2019, ivuga ku ishuri ryayoborwaga n'abihaye Imana mu myaka yo mu 1970.

    Muri iki kigo higagamo abana b'abakobwa gusa biganjemo abakomokaga mu miryango y'abategetsi n'abacuruzi bakomeye.

    Umwe mu bana w'umuyobozi ukomeye wo mu bwoko bw'Abahutu, abiba urwango mu bandi abangisha abo mu bwoko bw'Abatutsi bikagera n'aho bahohoterwa ndetse bamwe bakanicwa.

    Igaragaramo Amanda Mugabekazi, Malaika Uwamahoro, Albina Sydney Kirenga na Clariella Bizimana, Belinda Rubango Simbi , n'abandi.

    5.Sometimes in April

    Iyi ni filime yasohotse mu 2005, igaragaramo abakinnyi ba filime nka Idris Elba, umunyarwandakazi Carole Karemera, Debra Winger , Oris Erhuero, Pamela Nomvete, n'abandi.

    Iyi filime imara iminota 140, yayobowe na Raoul Peck ivuga ku mugabo wo mu bwoko bw'Abahutu washakanye n'umugore wo mu bwoko bw'Abatutsi, mu gihe cya Jenoside na mbere yayo arwana no kumurokora we n'abana be.

    6.Urambikire Ibanga

    Urambikire Ibanga' ni filime yakozwe na Aimable Kubana mu 2019 ishingiye ku nkuru mpamo y'umukobwa wari inshuti na Aimable Kubana, biganye kuva mu mashuri abanza kugera mu cyiciro rusange cy'amashuri yisumbuye ari naho Jenoside yasanze bageze.

    Uyu mukobwa witwaga Umwali Claire yatemaguwe n'Interahamwe zinamufata ku ngufu, nyuma ajya muri Saint Paul yarangiritse ku buryo n'abari bamuzi batabashaga kumumenya.

    Baje guhura baribwirana amutekerereza ibyamubayeho byose ariko amusaba kutabibwira umusore witwaga Claude bakundanaga ari naho havuye izina rya filime 'Urambikire Ibanga.'

    Uyu musore yaje kwicwa mu gitero cyahitanye abandi bagera kuri 60 bari bihishe muri Saint Paul, naho Umwali Claire yitaba Imana nyuma ya Jenoside yishwe na virusi itera Sida yatewe n'Interahamwe.

    7.Munyurangabo

    Iyi ni filime ivuga kuri Munyurangabo w'Umututsi wari ufite inshuti ye y'Umuhutu, Sangwa, ariko ubucuti bwabo bwaje kugeragezwa ubwo ababyeyi babo bababwiraga ko Abahutu n'Abatutsi batagomba kubana.

    Iyi filime yasohotse mu 2007 yanditswe ku mpapuro icyenda gusa ndetse igakinwa mu minsi 11 yayobowe na Lee Isaac Chung yandikwa na Samuel Gray Anderson afatanyije na Lee Isaac Chung.

    Abakinnyi b'iyi filime barimo Jeff Rutagengwa ari we Munyurangabo, Eric Ndorunkundiye ari we Sangwa ndetse na Jean Marie Vianney Nkurikiyinka.

    8.Shooting Dogs

    Iyi ni filime ishingiye ku buhamya bw'uwari umunyamakuru wa BBC David Belton wari mu Rwanda mu gihe cya Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994.

    'Shooting Dogs' yasohotse mu 2005, yayobowe na Michael Caton-Jones, ivuga ku byabereye mu ishuri ryahoze ryitwa ETO Kicukiro ubu ni IPRC Kigali, ahari hakambitse ingabo z'Umuryango w'Abibumbye.

    Abatutsi amagana bahungiye muri iki kigo bizeye ubutabazi ariko bagezeyo aba basirikare bahambira ibyabo barataha babasiga mu maboko y'abicanyi.

    9.Above the Brave

    Iyi ni filime yanditswe na Karinda Isaïe igaruka ku nkuru mpamo yabaye tariki 18 Werurwe 1997 mu ishuri ryisumbuye ry'i Nyange hacuze imiborogo ubwo baterwaga n'abacengezi aba bana bakanga kuvuga ubwoko bwabo ahubwo bagahamya ko ari 'Abanyarwanda'.

    Icyo gihe batandatu muri bo bitabye Imana abandi barakomereka bikabije.

    Ubutwari bw'aba bana bwakoze ku mitima ya benshi ndetse mu 2001, nibwo Leta y'u Rwanda yabashyize mu cyiciro cy'Imena mu Ntwari z'u Rwanda.

    Inkuru yabo yakozwemo filime yiswe 'Above The Brave' imara isaha imwe n'iminota itatu n'amasegonda arindwi yanditswe na Kalinda Isaïe.

    10.Kinyarwanda

    Iyi ni filime yasohotse mu 2011 iyoborwa na Alrick Brown. Igaragaramo Bamporiki Edouard, Mazimpaka Kennedy, n'abandi.

    'Kinyarwanda' ishingiye ku nkuru mpamo z'abahungiye mu musigiti mukuru wo Mujyi wa Kigali n'imisigiti mito yo muri Nyanza.

    Iyi filime ihuriza hamwe inkuru esheshatu zitandukanye zigatanga ishusho nyayo y'ubuzima bwo muri Jenoside yakorewe Abatutsi.

    Source : https://umuryango.rw/amakuru/article/filime-10-wareba-muri-ibi-bihe-byo-kwibuka-jenoside-yakorewe-abatutsi-1994

  • Menya Jenoside zabaye mu isi n'umwihariko wa Jenoside yakorewe Abatutsi #rwanda #RwOT

    Ijambo Jenoside (Genocide)ryakoreshejwe bwa mbere n'umwanditsi Raphael Lemkin mu gitabo cye yise “Axis Rule in Occupied Europe”.

    Ijambo Genocide kandi riva ku magambo abiri y'Ikigiriki n'Ikilatini ariyo 'Genos'bivuga Ubwoko cyangwa abantu n'iryikitatini 'Cide' bivuga ubwicanyi.

    Aya magambo uyahuje bitanga ijambo Jenoside(Genocide) aho bivugwa kwica abantu runaka ugamije kubasibanganya burundu ku isi.

    Umuryango w'Abibumbye ( UN) usobanura ko Jenoside ari “Ubwicanyi bugamije gutsemba burundu igice cya: Abanyagihugu, abantu b'ubwoko bumwe, Abantu b'uruhu rumwe,agace kamwe ndetse n'abagize idini rimwe.”

    Jenoside zemejwe n'Umuryango w'Abibumbye zirimo iyakorewe Abatutsi mu Rwanda 1994, Iyakorewe Abayahudi 1941-1945, Iy'Aba Nama n'Aba Herero muri Namibia 1904-1908,iyakorewe abanya-Cambodia mu mwaka 1975 ndetse n'iy'Abanya- Armenia 1915-1923.

    JENOSIDE YAKOREWE ABATUTSI MU RWANDA

    Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda mu mwaka wa 1994 ni Jenoside ifite itandukaniro z'izindi zabaye mu mateka ,yakozwe n'Abanyarwanda bayikorera abandi Banyarwanda bavuga ururimi rumwe,basangiye umuco n'ibindi nko gushyingirana kugabirana inka n'ibindi.

    Nkuko byagenze no ku zindi Jenoside, n'iyakorewe Abatutsi mu Rwanda nayo yateguwe mu gihe kinini,hatangwa inyigisho zitandukanya Abanyarwanda,Kwambura ubumuntu bamwe mu Banyarwanda byose bigakorwa n'ubutegetsi.

    Ikindi gituma iba umwihariko ni uko yakozwe mu gihe gito cyane [mu minsi 100 gusa] itwara ubuzima bw'abarenga miliyoni.

    Bivuze ko nibura buri munsi, abatutsi ibihumbi icumi bicwaga hirya no hino mu gihugu, abaturage wabarira umurenge wose kuri ubu.

    Undi mwihariko wa Jenoside yo mu Rwanda nuko abantu bishe abo bafitanye isano aho umubyeyi yishe umwana we, umwana yica umubyeyi amuziza uko yavutse.

    Undi mwihariko nuko hakoreshejwe intwaro gakondo zitica vuba kugira ngo ugiye kwicwa abanze gupfa ababaye.

    Guhera tariki ya 6 Mata kugeza tariki 4 Nyakanga mu mwaka 1994, Abatutsi barenga miliyoni imwe barishwe.

    Inyandiko y'Umuryango w'Abibumbye yemeza ko Jenoside yakorewe Abatutsi mu mwaka 1994 ifite aho ihurira cyane na Jenoside yakorewe Abayahudi.

    Zihuzwa n'umugambi abakoze izi Jenoside bari bafite wo kumaraho burundu ubwoko bwicwaga.

    Mu gihe kandi Jenoside zabaye ahandi zagiye zihagarikwa n'abandi bantu, Jenoside yakorewe Abatutsi yo yahagaritswe n'Abanyarwanda ubwabo ( Ingabo za RPA INKOTANYI).

    JENOSIDE YAKOREWE ABANYA ARMENIA

    Jenoside yakorewe Abanya-Armenia yakozwe mu mwaka wa 1915-1923, ikorwa n'ubutegetsi bwari ubw'Ubwami bwa Ottoman (Ottoman Empire/Turkish Empire).

    Ubu Bwami bwa Ottoman bukaba bwari ubw'Ubwami bwa Islam bwabayeho kuva mu kinyejana cya 15-20.

    Ubu Bwami bukaba bwari buherereye mu gihugu cya Turukiya (Turkey) kuri ubu, ndetse bukaba bwarafataga no ku yindi migabane nka: Aziya, Afurika n'Uburayi Caucasus.

    Ku bw'ibyo, bamwe mu baturage bari mu nsi y'Ubwami bwa Ottoman bari Abakristu bo muri Armenia, igihugu giherereye mu gice cy'Uburayi na Aziya igice bita.

    Byose byatangiye ubwo ingabo za Ottoman zari zimaze gukubitwa inshuro n'ingabo z'Abarusiya mu gihe cy'intambara ya mbere y'isi yabaye 1914-1918, cyane cyane mu rugamba rwiswe urwa Sarikamish.

    Ubwo ubu Bwami bwatsindwaga, byose babyegetse ku baturage bakomokaga muri Armenia, babashinja kuba intasi z'Abarusiya.

    Icyo gihe Minisitiri w'Intambara muri Ottoman, Enver Pasha, yatangaje ko batsinzwe kubera ubugambanyi bw' Abanya-Armenia kubera ko harimo benshi barwanye ku ruhande rw'u Burusiya.

    Ku bw'ibyo,ubutegetsi bwa Ottoman bwatangiye kwikiza Abanya-Armenia bari abakristu ndetse ari na bake muri ubu Bwami.

    Itariki ya 24 Mata 1915, ubwo Abacuruzi baturukaga muri Armenia basaga 650 bajyaga mu mujyi wa Constantinople muri Turukiya kuri ubu, bose icyo gihe barishwe. Iyi tariki ikaba ari nayo Abanya-Armenia bibuka Jenoside yabakorewe.

    Iyi Jenoside yamaze imyaka umunani, yahitanye Abanya-Armenia bari hagati ya 600,000- na miliyoni 1.5 kuva mu mwaka 1915-1923.

    JENOSIDE YAKOREWE ABAYAHUDI

    Kuva mbere y'ivuka rya Yesu/Yezu Christ, Abayahudi bafatwaga nk'abantu b'abahanga ku isi kubera ubumenyi babaga bafite wasangaga ahantu hake ku isi.

    Ibyo hari nko kuba bari baravumbuye inyandiko yabo, aho usanga banditse ibitabo bikomeye ku isi nk'igitabo cyamamaye ku isi yose ; Bibiliya yera(ntagatifu) n'ibindi.

    Ibi ndetse no kuba haravukiye umugabo Yezu Christ, abantu benshi bafata nk'umwana w'Imana cyangwa umukiza w'isi ngo byatumaga aho bageze hose bafatwa nk'abanyabwenge cyangwa abantu bakomeye.

    Kuva mu mwaka wa 321 mbere y'ivuka rya Christ n'indi myaka yayikurikiye, Abayahudi bakunze kugenda bimuka bagana cyane cyane mu bice byo mu Burayi n'ahandi ku isi nko muri Amerika cyangwa muri Afurika ya ruguru.

    Aho Abayahudi bageraga wasangaga badahindura ngo bafate umuco w'aho bagiye ahubwo bakagumana umuco wabo.

    Aho Abayahudi bageraga kandi umuco wabo n'ibikorwa byabo byarakundwaga, ibyo hari nko gushinga amashuri yabo wanasangaga abandi batigeze bakora. N'ubwo bakundwaga na rubanda rwo hasi ibi byatumaga abayobozi b'ibikomerezwa babanga bakagera naho babatoteza.

    Ibi biri mu byatumye Abanazi bo mu Budage barema urwango rw'Abayahudi bo mu Budage bakavuga ko atari abantu nk'abandi ahubwo ko ari ubwoko bubi bukwiye gupfa.

    Mu ntero yabo yagiraga iti : 'Ikibazo cy'Abayahudi mu Burayi no ku isi kigomba gukemuka ku buryo kitazongera kuvugwa na rimwe'.

    Hagati y'umwaka w'1939-1945, mu gihe cy'intambara y'isi yose, Adolf Hitler, umukuru w'Ubudage muri icyo gihe, akaba ari nawe washinze ishyaka ry'Abanazi, yatoje Abanazi ndetse anabaha ingufu zidasanzwe ngo bazice Umuyahudi aho ava akagera mu Burayi.

    Abayahudi bari banzwe cyane mu bihugu bitandukanye byo mu Burayi nko mu Burusiya, Polonye, mu Budage n'ahandi bagiye bashyirwa mu nkambi guhera mu mwaka wa 1938.

    Uko Aba Nazi bagendaga bigarurira uduce dutandukanye tw'u Burayi mu ntambara ya kabiri y'isi yose, aho bageraga hose bafataga Abayahudi bakabarundanyiriza mu nkambi, ariko umugambi wabo wari utaramenyekana.

    Aha bakoreshwaga imirimo y'agahato, bakicishwa inzara, bagafungiranwa mu byumba bya gaze cyangwa bagatwarwa mu makamyo ya gaze kugeza bapfuye.

    Aba NAZI bakomeje kujya bubaka inkambi zo kwiciramo Abayahudi mu duce twa Auschwitz-Birkanau, Treblinka, Belzec, Chelmno na Sobibor.

    Abayahudi barenga miliyoni 2 barishwe hakoreshwe imyuka y'uburozi, cyangwa bakabashyira aho babakoreraho igeregeza mu mashini.

    Kubera ko izo nkambi Abayahudi babagamo zari zimeze nabi cyane, ibi byatumye abenshi bapfa. Amakuru ava mu muryango w'Abibumbye agaragaza ko umubare w'Abayahudi wishwe muri Jenoside utazwi neza,gusa abishwe barenga miliyoni 6 ku mugabane w'u Burayi.

    Aba bishwe bakaba bari bibiri bya gatatu 2/3 by'Abayahudi bari batuye Uburayi bwose na 40% by'Abayahudi b'isi yose. Muri iyi jenoside haguye abana b'ibitambambuga b'Abayahudi bagera kuri miliyoni imwe n'igice.

    Nyuma y'umwaka w'1945 ubwo iyi jenoside yahagararaga ibibazo byabaye byinshi mu Bayahudi birimo ubumuga,ihungabana n'ibindi.

    Mu mwaka wa 1949, I Geneve mu Busuwisi habaye amasezerano aho Umuryango Mpuzamahanga wemeje ko ibyakorewe Abayahudi ari Jenoside.

    JENOSIDE YAKOREWE ABANYA-CAMBODIA

    Tariki ya 14, Werurwe mu mwaka 1975, nibwo Umunyagitugu Khmer Rouge yatorewe kuyobora Cambodia, Yahise atangaza ko abantu baba muri Cambodia bafite ubushobozi budahagije batagomba kwihanganirwa.

    Khmer Rouge akijyaho yahise avanaho icyitwa uburezi, amadini, amavuriro n'ibijyanye n'ikoranabuhanga arabihagarika. Khmer Rouge yategetse ko abatuye mu mijyi ya Cambodia bahimuka ku ngufu ndetse bagakora akazi kose badahembwa.

    Abaturage bageze mu za bukuru bananiwe gukora batarya, baricwa.Uyu kandi yanaciye iteka ryo kwica umuntu uwo ari we wese yakekaga ko atavuga rumwe n'ubutegetsi bwe.

    Khmer Rouge yakomeje kujya yibasira abaganga, abarimu n'abandi bari barize, ubwo batangiye kujya batotezwa bakanicwa, ibi byose byakorerwaga muri gereza yitwa Tuol Sleng.

    Mu myaka 4 gusa Khmer Rouge yamaze ku butegetsi,Abanyakambodge bagera kuri miliyoni 2 bicishijwe inzara, gushyirwa ku ngoyi,gukoreshwa uburetwa, n'ibindi.

    JENOSIDE YAKOREWE MURI BOSINIYA

    Iyi Jenoside yatangiye mu mwaka wa 1991, muri uwo mwaka Yugoslavia yatangiye kujya icikamo ibice bitewe n'amoko bikozwe n'abayobozi bamwe nka Slobodan Milosevic.

    Muri icyo gihe, Slovania yatangiye gusaba ubwigenge ariko bikamena amaraso, icyo gihe na Croatia yavuze ko ishaka ubwigenge, ibi rero byatumye havuka intambara hagati y'amoko muri Yugoslavia.

    Guhera ubwo, ingabo za Yugoslavia zinjiye mu gace ka Croatia, abaturage batari bake barishwe, cyane mu gace ka Vukovar na Dubrovnik, aha habaye ukwica abantu bigizwemo uruhare n'abasirikare b'abanya Seribiya.

    Mu mwaka wa 1992, izindi ntara zatangije imivurungano yo gushaka Ubwigenge, zimwe murizo zari Bosnia na Herzegovina ( Izi zaje kubyara igihugu cya Bosnia Herzegovina) ibi yatumye haba imirwano ikomeye hagati y'abaturage n'ingabo ziturutse muri Serbia.

    Muri izi ntambara, abarwanaga bishe abasivili batagira ingano. Abasirikare n'abandi barwanaga bakoze ibyaha birimo gufata abagore ku ngufu, gutegeka abantu kuva mu byabo no kwica.

    Mu gace ka Srebrenica, ingabo za Bosnia zari ziyobowe na General Radko Mladic zishe abasivile, barimo abagabo n'abahungu barenga ibihumbi 75.

    Kubera iyo ntambara, umuryango mpuzamahanga washyizeho urukiko mpuzamahanga mpanabyaha rwashyiriweho Yugoslavia mu mwaka wa 1993.

    Uru rukiko rwashyiriweho guhana abagize uruhare mu gutera inkunga abishe abasivile barenga ibihumbi 90.

    JENOSIDE YAKOREWE ABA NAMA N'ABA HERERO MURI NAMIBIA

    Hagati y'imyaka ya 1904 na 1908, ingabo z'abakoloni b'Abadage zitwa “Schutztruppe” zatsembye abarenga 80% by'abo mu moko ya Nama na Herero bo muri Namibia.

    Muri Mutarama 1904,Aba Nama naba Herero bigometse ku butegetsi bw'Abadage bari babakolonije bica Abadage 100 bari babayoboye ariko ntibakora ku bagore n'abana.

    Muri Kanama uwo mwaka,General Lothar von Trotha yatsinze Aba Herero ahita afata abaturage abafungira mu butayi bwa Omaheke aho benshi bishwe n'inzara n'umwuma.

    Mu Ukwakira,abaturage b'aba Nama nabo bigometse ku Badage nabo bajyanwa muri ubwo butayu bicwa n'inzara n'umwuma.

    Nta mubare uhari wemeranywaho w'abantu bapfuye icyo gihe, ariko amagereranya amwe avuga ko bagera ku 100.000.

    Andi avuga ko abantu hagati ya 24,000 na 100,000 by'aba Herero na 10,000 by'aba Nama bapfiriye muri Jenoside bakorewe n'abadage.Iyi niyo Jenoside yibimburiye izi zose zabaye mu kinyejana cya 20.

    Mu itangazo ry'uwari Minisitiri w'ububanyi n'amahanga w'Ubudage Heiko Maas ryo muri Werurwe 2021,yemeje ko Abakoloni b'Abadage bishe bariya baturage ndetse ko ubwo bwicanyi ari Jenoside.

    Yagize ati:”Ubu tuzajya tuvuga ibi byabaye uko biri guhera uyu munsi: [ni] jenoside”.

    Namibia yakolonijwe n'Ubudage kuva mu 1884 kugeza mu 1915.


    Source : https://umuryango.rw/ubuzima-115/imibereho/article/menya-jenoside-zabaye-mu-isi-n-umwihariko-wa-jenoside-yakorewe-abatutsi