Category: Uncategorized

  • Hashyizwe hanze ingengabihe y'uko abanyeshuri bazerekeza ku mashuri #rwanda #RwOT

    Gahunda y'ingendo kuri abo banyeshuri ikaba iteye ku buryo bukurikira:

    Ku wa Gatandatu tariki 15/4/2023 hazagenda abanyeshuri biga mu bigo by'amashuri biherereye mu turere dukurikira:

    Nyanza na Nyaruguru mu Ntara y'Amajyepfo
    Ngororero mu Ntara y'Iburengerazuba
    Musanze na Burera mu Ntara y'Amajyaruguru
    Nyagatare na Gatsibo mu Ntara y'Iburasirazuba

    Ku Cyumweru tariki ya 16/4/2023 hazagenda abanyeshuri biga mu bigo by'amashuri biherereye mu turere dukurikira

    Ruhango na Gisagara mu Ntara y'Amajyepfo
    Nyabihu na Rubavu mu Ntara y'Iburengerazuba
    Rulindo na Gakenke mu Ntara y'Amajyaruguru
    Rwamagana na Kayonza mu Nara y'Iburasirazuba

    Ku wa Mbere tariki ya 18/4/2023 hazagenda abanyeshuri biga mu bigo by'amashuri biherereye mu turere dukurikira:

    Huye na Nyamagabe mu Ntara y'Amajyepfo
    Karongi na Rutsiro mu Ntara y'Iburengerazuba
    Gicumbi mu Ntara y'Amajyaruguru
    Ngoma na Kirehe mu Ntara y'Iburasirazuba

    Ku wa Kabiri tariki ya 18/4/2023 Ku wa Mbere tariki ya 18/4/2023 hazagenda abanyeshuri biga mu bigo by'amashuri biherereye mu turere dukurikira:

    Nyarugenge Gasabo na Kicukiro mu mujyi wa Kigali
    Muhanga na Kamonyi mu ntara y'Amajyepfo
    Rusizi na Nyamasheke mu ntara y'Iburengerazuba
    Bugesera mu Ntara y'Iburasirazuba

    Inzego z'ibanze zirasabwa gukangurira ababyeyi mu midugudu yabo kohereza abanyeshuri hagendewe ku ngengabihe yatangajwe.

    Ababyeyi barasabwa kubahiriza ingengabihe y'ingendo uko iteganyijwe bohereza abana hakiri kare, kugira ngo bagere ku mashuri yabo butarira kandi bambaye umwambaro w'Ishuri.

    Ababyeyi basabwe guha abana babo amafaranga y'urugendo abageza ku ishuri.

    Abashinzwe uburezi mu turere no mu mirenge barasabwa gukurikirana igikorwa cyo gusubiza abanyeshuri ku mashuri, no gukurikirana ababyeyi ko basubirije abana ku mashuri ku gihe.

    Mu rwego rwo korohereza abanyeshuri mu ngendo, abahagurkira i Kigali n'abandi banyura i Kigali berekeza mu zindi ntara, bazafatira imodoka kuri stade ya ULK Kigali ku Gisozi, zibajyana ku mashuri yabo.

    Nyuma ya saa cyenda (15h00) z'amanywa Stade izaba ifunze, nta mu nyeshuri uzaba wemerewe kuza nyuma y'izo saha yavuzwe haruguru.

    Source : https://umuryango.rw/amakuru/mu-rwanda/uburezi/article/hashyizwe-hanze-ingengabihe-y-uko-abanyeshuri-bazerekeza-ku-mashuri-70613

  • Abasirikare bane b'Ubuhinde barasiwe mu kigo cyabo cya gisirikare barapfa #rwanda #RwOT

    Abasirikare bane b'Ubuhinde baguye mu kurasana kwabereye mu kigo cya gisirikare kiri muri leta ya Punjab ku mupaka,mu gitondo cyo kuri uyu wa gatatu.

    Umwe mu basirikare yavuze ko bakomeje gushakisha uwarashe.

    Umubare w'abantu batazwi bateye wari munini mu birindiro byo mu mujyi wa Bathinda, nk'uko umusirikare wanze ko izina rye ritangazwa yabitangarije Reuters.

    Abasirikare bane bahitanywe n'amasasu barasiwe muri iki gitero,cyabaye mu rukerera rwo kuri uyu wa gatatu mu gitondo, nk'uko byatangajwe n'igisirikare.

    Iri tangazo ntiryigeze rivuga uko ibintu byifashe cyangwa ibindi bisobanuro bijyanye n'uwagize uruhare mu byabaye.

    Ibyabaye “ntabwo ari igitero cy'iterabwoba”, kandi byabereye muri kantine, nkuko umupolisi mukuru muri Punjab, S.P.S. Parmar yabibwiye Reuters.

    Ikigo cyafunzwe kandi iperereza rihuriweho n'abapolisi bo mu gace ryahise ritangira nkuko itangazo ry'ingabo ribivuga ndetse ryongereyeho ko nta zindi nkomere n'ibyangiritse ku mutungo byavuzwe.

    Amashusho y'umufatanyabikorwa wa Reuters, ANI yerekanye bariyeri zashyizwe ku muhanda hanze y'amarembo y'iki kigo cya gisirikare n'abashinzwe umutekano boherejwe hanze ku burinzi.

    Iki gitero cyabaye mu ijoro ryo kuri uyu wa kabiri saa saba zirengaho mu gitondo nk'uko byatangajwe n'igisirikare.

    Iki kigo cya gisirikare,kiri nko mu bilometero 280 mu majyaruguru ashyira uburengerazuba bwa New Delhi, kibamo cyane imiryango y'abasirikare. Umupaka na Pakisitani uri nko mu bilometero 100 mu burengerazuba bwa Bathinda.

    Source : https://umuryango.rw/amakuru/mu-mahanga/umutekano/article/abasirikare-bane-b-ubuhinde-barasiwe-mu-kigo-cyabo-cya-gisirikare-barapfa

  • Yatewe icumu, aratwikwa ariko Imana iramurokora!Ubuhamya bwa Kamanda Cheilla #rwanda #RwOT

    Ni ubuhamya yatanze ku wa 10 Mata 2023 ubwo abaturage b'i Nyawera bibutse ku nshuro ya 29 Jenoside yakorewe Abatutsi muri Mata 1994.

    Kamanda warokotse Jenoside yakorewe Abatutsi 1994 ubwo yari afite imyaka 8 avuga ko rwari urugendo rutoroshye muri icyo gihe bitewe nibyo yabonesheje amaso ye n'imyaka yari afite.

    Kamanda Jenoside yabaye batuye i Kibungo ariko se Kamanda Charles akaba avuka i Nyawera, ari naho Jenoside yabaye ari yaraje mu biruhuko bya Pasika.

    Mu buhamya bwe avuga ko yahaje ahasanga musaza we wari ufite imyaka ine waje no kuhicirwa.

    Kamanda avuga ko ubwo indege ya Habyarimana yahanukaga tariki ya 6 Mata 1994 we ntabyo yamenye gusa akaza kubona ko ibintu byahindutse tariki 7 Mata 1994 ubwo yabonaga inka ziriwe murugo ibintu bitari bisanzwe ndetse ngo n'abandi bakuru bari aho akabona ko badatuje.

    Ati “ikintu cyantunguye ni uko inka ziriwe mu rugo, ibintu bidasanzwe nkabona buri umwe arahangayitse nyine ubona ko ari ibintu bidasanzwe.”

    Kamanda avuga ko kuva icyo gihe batongeye kurara murugo kuko tariki ya ya 9 Mata bahungiye ku muturage witwa Nyirapfikije ari na ho interahamwe zabasanze, zishe umugore wari ukuriwe zimaze kumukuramo umwana ziranamutwika.

    Ati “interahamwe zaraje zinjira mu kazu gato twari turimo, binjira mu karyango kari gakingishije igitenge, harimo umubyeyi ukuriwe, ntibiriwe bakuraho igitenge bagitemyemo kabiri, binjiramo ibyakurikiyeho murabyumva, baramwishe bamukuramo umwana. “

    Bafashe abana barabasohora abandi barabica, inzu barazitwika, abana babasigaho bavuga ko batari bubice.

    Umwana warimo mukuru witwa Rukwavu, yarabafashe yari akiri kumwe na musaza we, baragenda bagera ahantu hasa n'abahunze barara mu gikoni cy'aho.

    Bukeye tariki ya 10 Mata, barakomeje baragenda bahura n'umubyeyi wababwiye ngo aze agende abereke aho abajyana.

    Yabatwaye ahitwa kwa Petero maze asaba umugore wa Petero kubahisha, gusa ngo hari mu nterahamwe.

    Ati “twarahageze maze uwo mugore aduha amata twese, maze badushyira mu cyumba barafunga badutegeka kutavuga, ariko ntabwo twahatinze twahamaze nk'iminota 30, twumva urugi ruguyemo imbere, ubwo yari umuhungu wo muri urwo rugo witwa Bosco, yari intarahamwe ikomeye yari yamenye ko nyina yaduhishe. “

    Bahise babakuramo, barabafata babamanura babatwara kwa Nkware maze bose babarunda mu gikoni cyari gisakaje ibyatsi bafata urugi barwegeka kuri icyo gikoni ubundi batangira kubatwika.

    Ati 'Begetseho umuryango ku gikoni ubwo barashumika, imyotsi iratwica, hari abana bafite amakanga tugerageza kwipfuka ariko umuriro umaze gufatwa umwotsi urashira. '

    'Abana bamwe bananiwe kwihangana bakubise akaryango karagwa, noneho interahamwe ziravuga ngo unanirwa kwihanga asohoke, usohotse bakamutema, usohotse bakamuteka, nabireberaga mu kenge.'

    Muri ako kazu ni ho musaza we yapfiriye kuko yaje kumurekura ubwo buri wese yashakaga uko yakwikinga imyotsi.

    Ati 'Bya bindi bavuga ngo iyo amagara aterewe hejuru buri umwe asama aye, imyotsi yabaye myinshi musaza wanjye ndamurekura njya gushaka aho nikinga, noneho dusigayemo turi bake kuko benshi bari basohotse, batangira kuyidusenyeraho, bamwe bajyaga batebya ngo badutetse runonko, noneho umwe yageze ku gikuta nari ndiho aragihirika noneho nubuye amaso turarebana, ahita asaba icumu ararinkubita mpita nanjye nipfusha.'

    Ako kanya yahise yumva bavuga ngo hari abo bavumbuye baragenda, nyuma hagarutse baje guhorahoza, benshi barabatema noneho babona ukuntu ibishirira bimugwaho ntanyeganyege bavuga ko yapfuye barigendera.

    Yegutse yabonye wa mwana witwa Rukwavu na we bamutemye mu mutwe, aramubwira ngo bave aho, amubaza aho musaza we ari, aramumwereka ikintu cyamugwiriye ntabwo yigeze ajya kureba niba akiri muzima, bahise bava aho.

    Ati “twageze ku irembo ndamubwira nti sindenga aha, ambaza aho bantemye mwereka mu mbavu sinzi ibyo yabonye, gusa yarambwiye ngo amara yasohotse, yaragiye yambura umwana umwe umwenda mu bapfuye, araza ampambiriza mu rubavu asubizamo n'amara, agenda atema igiti cy'imyumbati arekeraho amashami 2 arakimpa ngo nkigendereho.”

    Bigiriye inama yo kujya i Mukarange bageze mu nzira barabafata maze Rukwavu baramwica we baramubwira ngo genda uzagwe ku bandi, bati 'bene wanyu bose bari mu Kiliziya i Mukarange.

    Kuko Rukwavu wari umuyobozi we yari amaze kwicwa yahise yumva Isi imwikaragiyeho, yahise asubira mu gihuru babakuyemo araryama arasinzira, yahavuye bukeye bwa ho.

    Yarazamutse agera ku rugo rumwe ahasanga umusaza yicaye aramubwira ngo “mwancumbikiye”, umusaza yinjiye mu nzu azi ko agiye kumuha icumbi, umukobwa we aramufata aramusohora aramubwira ngo “genda papa agiye kuzana umuhoro ngo akwice”, amugira inama yo kujya kwa Konsiye.

    Yakomeje kugenda abaririza kwa Konsiye, aza kuhagera byari tariki ya 12 Mata, ahasanga umwana asaba icumbi, aramubwira ngo nategereze nyina yari yagiye guhinga.

    Uwo mugore wa Konsiye yaraje amugirira impuhwe aramwoza, aramwambika amuha ibiryo ariko biramunanira, kuko bose bari interahamwe yamubwiye ko agomba kuryama kare abahungu be bataraza.

    Umugabo we yaratashye ashaka kumwica undi aramubwira ngo “uyu ni umumalayika Imana yanyoherereje, numwica nanjye ndagenda. “

    Aho yahamaze iminsi 4, noneho ni bwo batangiye kuvuga ngo “Inkotanyi ziraje ziratumaze”, bahita bahunga ahungana na bo, bageze Kabarondo yaje guhura na Gatete wari umuhungu wa nyina wa bo yiyaka abo bari kumwe ajyana na we n'abo bari kumwe, bageze iwabo Kibungo arahamenya abwira Gatete ngo batahe ariko arabyanga amubwira ko ntabariyo, barakomeje bagera Gatore.

    Barakomeje bagera Tanzania mu Nkambi, ariko uko bagendaga mu nzira nabwo barabicaga iyo bamenyaga ko uri Umututsi ari na bwo baje kwica Gatete.

    Ngo mu nkambi bakomeje kugenda bashakamo Abatutsi baba barahunganye na bo babihishemo bakabica.

    Muri Tanzania mu nkambi bari batuye bakurikije aho bakomoka we kuko abo bari kumwe ari aba Kizuguro yari muri Murambi, aho ni ho yahuriye n'abantu b'i Murambi bene wa bo bamufashe bakamutwara ari naho se yaje kumusanga, avuga ko atibuka igihe yamaze mu nkambi ariko ko kitarenze amezi 2.

    Source : https://umuryango.rw/ubuzima-115/article/yatewe-icumu-aratwikwa-ariko-imana-iramurokora-umuhamya-bwa-kamanda-cheilla

  • Ibitabo 5 birimo inkuru mpamo wasoma muri iki gihe cyo kwibuka Jenoside yakorewe Abatutsi 1994 #rwanda #RwOT

    Nubwo ari amateka ashaririye ariko hari abateye intambwe mu kuyahakana no kuyapfobya nyamara ababayeho muri icyo gihe basobanura neza uko Jenoside yateguwe ikanashyirwa mu bikorwa, atari za nkuru z'ubushakashatsi ahubwo ari inkuru mpamo z'akaga bahuye na ko, amajoro baraye n'ibindi.

    Usibye ubuhamya butangwa kandi Abanyarwanda bamaze gutera intambwe ikomeye yo kwandika ibitabo bigaruka ku mateka ya Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994.

    Ibi bitabo byandikwa n'abantu babaye muri aya mateka ni byo bigaragaza neza ubugome bw'indengakamere Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 yakoranywe.

    Kuri ubu hamaze kwandikwa ibitabo byinshi bitandukanye bivuga ku mateka ya Jenoside yakorewe Abatutsi 1994 gusa muri ibyo twabateguriyemo bitanu byanditswe n'abanyarwanda babaye muri ayo mateka ndetse bisobanura neza inkuru mpamo y'urugendo rwabo muri Jenoside yakorewe Abatutsi muri Mata 1994.

    1.Not My Time To Die

    Not My Time To Die ni igitabo cy'umwanditsi Yolande Mukagasana usanzwe uzwi mu kwandika ndetse no kurwanya abapfobya bakanahakana Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994.

    Not My Time To Die gikubiyemo ubuhamya bw'umubabaro bugaragaza uko Mukagasana yabuze umuryango we muri Jenoside ndetse n'ubwicanyi bw'indengakamere bicanwe.

    2.Letf to Tell

    Igitabo 'Left To Tell Discovering God Amidst The Rwandan Holocaust', cyanditswe na Ilibagiza Immaculée, kigaruka ku buhamya bw'uyu mwanditsi aho yagaragazaga inzira y'umusaraba yanyuzemo mu gihe cya Jenoside yakorewe Abatutsi.

    Muri iki gitabo, avugamo uburyo yarokotse Jenoside akihisha mu bwiherero bw'urugo rw'umupasiteri wari Umuhutu bari baturanye aho yamaze iminsi 91.

    Yabanaga n'abagore barindwi bagenzi be. Ntibagiraga icyo banywa n'icyo barya. Amanywa n'ijoro yabaga ari kuvuga ishapure asaba Imana ngo imurinde gucumuzwa n'amage yari arimo.

    Avuye muri ubwo bwihisho yasanze abo mu muryango we bose barishwe uretse musaza we umwe wigaga mu mahanga. Ilibagiza yaje guhura amaso ku yandi n'uwishe nyina n'abavandimwe be aramubabarira.

    Igitabo 'Left To Tell' cyashyizwe mu ndimi 17 hagurishwa kopi zacyo zirenga miliyoni ebyiri. Mu 2007, Umunyamerika Leslie Lewis Sword afatanyije na Edward Vilga yagikozeho umukino yise 'Miracle In Rwanda' umaze kwerekanwa ahantu henshi ku Isi.

    Ilibagiza Immaculée yanditse ibindi bitabo nka 'The Story Of Mary and Jesus in Kibeho: A Prophecy Fulfilled', 'The Station Of The Cross', The Boy Who Met Jesus And Message For Humanity n'ibindi byinshi.

    3.Ma mère m'a tué

    Igitabo 'Ma mère m'a tué' cyanditswe na Albert Nsengimana. Mu gihe cya Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 yari afite imyaka irindwi. Kigaruka ku buhamya bw'ibyo yanyuzemo mu gihe cya Jenoside aho nyina umubyara yagize uruhare mu rupfu rw'abavandimwe be na we agashaka kumwica.

    Nsengimana yavutse mu bana icyenda kuri se wari Umututsi na nyina wari Umuhutu. Bari batuye mu cyahoze ari Komini Kabarondo, ubu ni mu Karere ka Kayonza.

    Iki gitabo gikubiyemo ubuhamya buteye ubwoba bugaragaza neza uko Jenoside yateguwe mu buryo bukomeye kugeza aho umubyeyi yica umwana we nta mpuhwe na nke ashyizemo.

    Muri iki gitabo Nsengimana agaruka ku buryo nyina umubyara yishe abavandimwe be aho yabashyiraga interahamwe zirimo na nyirarume ariko uyu akaza kurokoka uru rupfu.

    Nsengimana avuga ko yanditse igitabo gisobanura uko yishwe na nyina ariko atamwishe byo kumuvanaho ahubwo yamwishe mu mutwe no mu marangamutima kuko atiyumvisha uko umubyeyi yahitamo kwihekura.

    4.That Child is Me

    Igitabo “That Child is Me” cyanditswe na Irakoze Claver wari ufite imyaka 11 mu gihe cya Jenoside yakorewe Abatutsi. Yanditse iki gitabo ashaka gushishikariza abantu kwigisha abana amateka ya Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994.

    Iki gitabo umwanditsi agaragaza amateka mabi yanyuzemo atari akwiye kubona nk'umwana akaba ariho ahera asaba ko abakiri bato bakigishwa kugira ngo ibyabaye bitazasubira.

    5.Moi, le dernier Tutsi

    Igitabo 'Moi, le dernier Tutsi' cyanditswe na Habonimana Charles [Karoli] afatanyije n'Umufaransa Daniel Le Scornet, kigaruka ku mateka ashaririye yanyuzemo muri Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994.

    'Moi, le dernier Tutsi' bishatse kuvuga 'Njye, Umututsi wa nyuma' ni igitabo cy'amapaji 187, gikubiyemo inkuru mpamo y'ubuzima umwanditsi yanyuzemo muri Jenoside yamugize imfubyi, akanayiburiramo abavandimwe n'umuryango.

    Habonimana wari ufite imyaka 12 muri Jenoside, yiciwe abe mu maso, abana n'Interahamwe ndetse akanaziherekeza mu bitero.

    Igitabo cye yagitangiye agaragaza uko Jenoside ku musozi w'iwabo mu cyahoze ari Segiteri ya Mayunzwe, Komini Tambwe, Perefegitura ya Gitarama, ubu ni mu Karere ka Ruhango, yatangiye nyuma y'iminsi 10 ahandi mu gihugu irimbanyije.

    Muri iki gitabo yavuye imuzi amazina y'abiciwe ku musozi wa Nzaratsi wahimbwe 'Kaluvariyo' kubera umusaza wasomaga misa witwa Sebuyonde Léonard, wishwe akahabambwa nka Yezu.

    Agaragaza uko batangiye kwihishahisha, ariko bakaza gufatwa n'Interahamwe zikajya kubicira kuri Kaluvariyo. Aho ni na ho yashingiye inyito yahaye igice cya mbere mu gitabo cye acyita 'Calvaire'.

    Mu gitabo cye yanditse ko yabonye ibyo amaso ye atari akwiye kureba ku myaka 12 gusa.

    Hari ibitabo bitandukanye bigaruka kuri Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 byaba ibyanditswe n'Abanyarwanda n'iby'abanyamahanga biboneye ibyabaye birimo “Rwanda Crisis”, “Shacked Hand with Devils”, “Life Laid Bare”, “Rwanda 1991-1994” cyanditswe na CNLG n'ibindi.

    Source : https://umuryango.rw/ubuzima-115/article/ibitabo-5-birimo-inkuru-mpamo-wasoma-muri-ibi-bihe-byo-kwibuka-jenoside

  • Bugesera : Babiri bacyekwaho ubujura bukabije barashwe #rwanda #RwOT

    Umunyamabanga Nshingwabikorwa w'Umurenge wa Mayange, Sebarundi Ephrem, yatangaje ko abarashwe ari uwitwa Rukeratabaro Gad w'imyaka 35 utuye mu Murenge wa Mayange n'uwitwa Urayeneza Jean De Dieu we akaba avuka mu Murenge wa Rilima na we w'imyaka 35 y'amavuko.

    Sebarundi avuga ko ubwo abo bakekwaho ubujura bageraga mu Mudugudu witwa Rukora, bahuye n'inzego z'umutekano mu ma saa munani z'ijoro bafite ibikapu, zibahagaritse banga guhagarara ahubwo batangira kuzirwanya bakoresheje imipanga bari bitwaje ndetse n'imitarimba bacukuzaga amazu, mu rwego rwo kwitabara bituma babarasa bombi barapfa kuko aho guhagarara nk'uko bari babisabwe bahise babasatira bashaka kubatema.

    Ati 'Bakibahagarika bo ntibahagaze ahubwo bahise bihuta babasingira babanguye imihoro ngo babateme abandi na bo birwanaho barabarasa'.

    Abazi abo bagabo bombi bavuze ko basanzwe ari abajura ndetse ko bigeze no kubifungirwa, ariko nyuma yo kurekurwa bakomeza kwiba.

    Bimwe mu byo babasanganye harimo Televiziyo, ndetse n'imfunguzo nyinshi hamwe n'ibindi bikoresho bifashishaga bacukura inzu z'abaturage.

    Gitifu Sebarundi yavuze ko hari abandi bari kumwe batahise bamenyekana kuko bahise biruka inzego z'umutekano zikaba zigishakisha amakuru.

    Yahumurije abaturage ko bagomba gutuza kuko inzego z'umutekano zihora ziri maso ariko abasaba kujya batanga amakuru ku gihe y'abantu bakekwaho imyitwarire mibi kugira ngo bakumire icyaha kitaraba.

    Inkuru ya Kigali Today

    Source : https://umuryango.rw/amakuru/mu-rwanda/umutekano/article/bugesera-babiri-bacyekwaho-ubujura-bukabije-barashwe

  • #Kwibuka29: Itel iri kumwe nabarimo Rocky na… – #rwanda #RwOT

    Ku munsi wa Gatanu w’iminsi ijana yo kwibuka Jenoside yakorewe Abatutsi muri Mata 1994, sosiyete ya Itel imenyerewe mu ikoranabuhanga, yasuye urwibutso rwa Jenoside rwa Ntarama mu karere ka Bugesera aho basobanuriwe amateka akomeye yaranze aka gace by’umwihariko ibyahabereye mu 1994.

    Bamwe mu bakozi ba Itel bari kumwe na Rock Kimomo usanzwe ari Ambasaderi w'iyi sosiyete, hamwe n’umuhanzi Chriss Eazy na Junior Giti uzwi cyane mu gusobanura filime, batemberejwe urwibutso rwa Jenoside rwa Ntarama banasobanurirwa amateka yaho akomeye yatangiye mu 1959 kugeza mu 1994 ubwo Jenoside yakorewe Abatutsi yari itangiye kuba byeruye.

    Beretswe Kiliziya ihari ibitsemo imibiri y’abari bahahungiye bizeye kurokoka nyamara bakaza kuhicirwa n'abicanyi batitayeho ko ari mu nzu y'Imana. 

    Nyuma yo gutemberezwa uru rwibutso rwa Jenoside rubitse amateka menshi, abakozi ba Itel bari kumwe na Rocky, Junior hamwe na Chriss Eazy n'abandi, bunamiye abahashyinguye ndetse banashyira indabo ku mva, baboneraho no gufata umunota umwe wo kunamira abahashyinguye.

    Nyuma y'ibi, bahise bajya mu gikorwa cy'urukundo aho bagiye gufasha uwarokotse Jenoside utuye muri aka gace witwa Uwimana Jean Pierre n'umuryango we ugizwe n'abana babiri n'umugore. Itel ikaba yamuhaye ibikoresho byo mu nzu birimo intebe, matela 2, imeza, hamwe n'ihene 3. Ibi bikaba bizamufasha kwiyubaka n'umuryango we.

    Mu byishimo byinshi, Uwimana Jean Pierre yashimiye Itel yamutekerejeho ikamutera inkunga ikomeye. Mu kiganiro yagiranye na InyaRwanda, yagize ati: “Ndishimye cyane, sinabona amagambo nabivugamo. Umutima wanjye uracyeye. Nakiriye neza iki gikorwa cy'urukundo”. 

    Jean Pierre wafashijwe na Itel, yayishimiye anagaragaza indi mbogamizi agifite ijyanye n'imiturire asaba ko hagize ubundi bushobozi buboneka yakubakirwa akava mu nzu ntoya atuyemo.

    Hakizimana Gregoire Shema wari uhagarariye Itel muri iki gikorwa, yafashe umwanya wo gushima ingabo za RPF Inkotanyi zahagaritse Jenoside yakorewe Abatutsi ndetse anashimira muri rusange abitabiriye iki gikorwa cy'urukundo, anabashishikariza gukomeza gufatanya no gukundana by’umwihariko bagaharanira ko ibyabaye mu 1994 bitazongera.

    Mu kiganiro Gregoire Shema yahaye InyaRwanda, yagarutse ku cyatumye Itel ikora iki gikorwa ati: “Nubwo Itel icuruza iby'ikoranabuhanga, ariko nyuma ya byose turi abanyarwanda kandi twifuza gufasha aho dushoboye. Niyo mpamvu Itel iba yakoze igikorwa cyo gufasha abarokotse Jenoside batishoboye''.

    Asobanura impamvu bahisemo gusura urwibutso rwa Ntarama no gufasha Uwimana Jean Pierre, yagize ati: “Buri mwaka tugira agace dusura tukanahitamo uwo dufasha mu gihe cyo kwibuka. Ni igikorwa tudakoze bwa mbere, dusanzwe tugikora buri mwaka''. Gregoire Shema wari uhagarariye Itel yasoje asaba urubyiruko gukorera igihugu bafatanirije hamwe.

    Rocky Kimomo wafatanije na Itel muri iki gikorwa, yatangarije InyaRwanda ko cyamusigiye amasomo menshi. Mu magambo ye yagize ati: “Nize amasomo menshi ku rwibutso, mbona ibyahabereye. Leta yakoze neza gusigasira ibihamya. Nakozwe ku mutima no kubona ibihari''.

    Yasoje agenera ubutumwa urubyiruko n'abanyarwanda bose agira ati: “Ni ugukomeza kurwanya imyumvire y'ivangura, tukarwanya abapfobya Jenoside tukabereka ibihamya''. 

    Abakozi ba Itel bari kumwe na Rocky, Junior na Chriss Eazy bunamiye abashyingure mu rwibutso rwa Jenoside rwa Ntarama

    Basuye urwibutso rwa Jenoside rwa Ntarama muri iki gihe cyo kwibuka ku nshuro ya 29 Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994

    Gregoire Shema wari uhagarariye Itel, yasinye mu gitabo cy’abasuye urwibutso rwa Jenoside rwa Ntarama

    Bamwe mu bakozi ba Itel bari gusobanurirwa amateka yaranze Ntarama mu 1994

    Rocky Kimomo n’umuhanzi Chrissy Eazy basuye urwibutso rwa Jenoside rwa Ntarama

    Abakozi ba Itel bunamiye abashyinguye mu rwibutso rwa Jenoside rwa Ntarama

    Bashyize indabo ku rwibutso rwa Jenoside yakorewe Abatutsi

    Chrissy Eazy, Rocky Kimomo n’umunyamakuru Gicumbi

    Bafashe umunoto wo kunamira no guha icyubahiro abashyinguye mu rwibutso rwa Jenoside rwa Ntarama

    Abakozi ba Itel basuye urwibutso rwa Jenoside wa Ntarama mu Karere ka Bugesera

    Batemberejwe urwibutso rwa Jenoside rwa Ntarama bigishwa amateka yaho

    Bajyana indabo ku rwibutso rwa Jenoside rwa Ntarama

    Gregoire Shema wari uhagarariye sosiyete ya Itel muri iki gikorwa 

    Nyuma yo gusura urwibutso rwa Jenoside yakorewe Abatutsi rwa Ntarama bafashije uwayirokotse utishoboye 

    Uwimana Jean Pierre wahawe ibikoresho byo mu nzu na Itel

    Uwimana Jean Pierre yashimiye Itel yamuzirikanye muri ibi bibe

    Ubwo bajyanaga ibikoresho mu rugo rwa Uwimana Jean Pierre

    Itel yahaye ihene eshatu Uwimana Jean Pierre inamuha ibikoresho nkenerwa mu rugo

    Yahawe na Itel intebe nshya kandi nziza cyane

    Kanda hano urebe amafoto menshi yaranze iki gikorwa cyo #Kwibuka29

    AMAFOTO: Sangwa Julien-INYARWANDA.COM

    Source : https://inyarwanda.com/inkuru/127982/kwibuka29-itel-iri-kumwe-nabarimo-rocky-na-chriss-eazy-basuye-urwibutso-rwa-jenoside-rwa-n-127982.html

  • #Kwibuka29: Abakoresha urubuga rwa Tik Tok mu… – #rwanda #RwOT

    Kuri ubu imbuga nkoranyambaga zikomeje kwiyongera ari na ko abazikoresha barushaho kwiyongera biganjemo urubyiruko ari na wo mubare munini w’abatuye u Rwanda.

    Muri ibi bihe byo kwibuka ku nshuro ya 29 Jenoside yakorewe Abatutsi, abakoresha urubuga rwa Tik Tok rukomeje kwitabirwa cyane mu Rwanda, basuye Urwibutso rwa Jenoside rwa Kigai ruherereye ku Gisozi.

    Gusura inzibutso za Jenoside yakorewe Abatutsi, ni kimwe mu bikorwa by'ingenzi urubyiruko n'abanyarwanda muri rusange bashishikarizwa kwitabira kugira ngo barusheho gusobanukirwa no kuba abahamya b’ibyabaye no guharanira ko bitazasubira.

    Mu kiganiro na InyaRwanda, bamwe mu bakoresha Tik Tok basuye Urwibutso rwa Jenoside rwa Kigali, batangaje ibintu bitandukanye ariko bigaragaza ko ari gikorwa gikwiye.

    Uwitwa Umunyana Denise yagize ati: 'Kwibuka bisobanuye ikintu gikomeye cyane mu mateka y'u Rwanda. Rero iyo twaje hano tuba twaje guhereza icyubahiro abazize Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994.'

    Yongeraho ati: 'Ni byinshi harimo ibyo banditse twasomye tugasobanukirwa. Nashishikariza urubyiruko kwitabira ibikorwa byo gusura inzibutso kandi bagatanga umusanzu bifashishije imbuga nkoranyambaga, berekana amateka nyayo ya Jenoside yakorewe Abatutsi banarwanya abapfobya.'

    Byiringiro Jean Aime yagize ati:'Kwibuka mbibonamo umwanya uboneye wo guha icyubahiro abacu bazize Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 no guharanira ko itazongera kubaho ukundi.'

    Si ubwa mbere abakoresha urubuga rwa Tik Tok basura Urwibutso rwa Jenoside rwa Kigali kuko no mu mwaka wa 2022 kuwa 10 Mata nabwo basuye uru rwibutso, bakaba bongeye kurusura kuwa 10 Mata 2023.

    Abasore n’inkumi bakoresha urubuga rwa Tik Tok mu Rwanda basuye Urwibutso rwa Jenoside rwa Kigali Nyuma yo gusobanurirwa amateka yaranze Jenoside yakorewe Abatutsi bashyize indabo aharuhukiye inzirakarengane Biyemeje gukora iyo bwabaga bavuga amateka nyayo ya Jenoside yakorewe Abatutsi bifashisha urubuga rwa Tik Tok n’izindi mu kurwanya ipfobya n’ihakana ryayoBiyemeje gukomeza kuba urumuri kandi barushaho kwibuka biyubaka banakangurira urundi rubyiruko gusura inzibutso za Jenoside kugira ngo barusheho kumva neza ubukana bwa Jenoside yakorewe Abatutsi baharanira ko itazasubiraBunamiye abazize Jenoside yakorewe Abatutsi bashyinguye mu rwibutso rwa Jenoside rwa Kigali ruherereye ku GisoziMu #Kwibuka29 urubyiruko rurashishikarizwa guharanira kumenya amateka by’umwihariko yaranze Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 

    Mbere yo gutaha babanje gusangira ibitekerezo ku cyo bungutse n’icyo bagiye gusangiza abandi

    Kanda hano urebe amafoto yose

    AMAFOTO: SERGE NGABO-INYARWANDA.COM

    Source : https://inyarwanda.com/inkuru/127973/kwibuka29-abakoresha-urubuga-rwa-tik-tok-mu-rwanda-basuye-urwibutso-rwa-jenoside-rwa-kigal-127973.html

  • #Kwibuka29: Ubuhamya bwa Nsengimana Albert wa… – #rwanda #RwOT

    Albert ukomoka mu cyahoze ari Kibungo mu ntara y'Iburasirazuba, ubwo yatangaga ubuhamya bwe nk’uwarokotse Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda muri Mata 1994, yagarutse ku rukundo papa we umubyara yabakundaga nk'abana be, ndetse bakishimira kuba bamufite n'ubwo byarangiye ari amarira bose bishwe.

    Yavuze ko ise yari umututsi ariko nyina yari umuhutukazi. Ubwo Jnoside yabaga, umuryango wari ufite ikizere ko nyina azabahisha ndetse akabafasha gucika amaboko y'abicanyi, birangira ahubwo nyina ariwe ubashoreye abajyanira abicanyi ngo babice.

    Ubwo Albert yari acyuye amatungo yaje asanga mu rugo nta muntu n'umwe ururimo bose babishe, ariko mubyara we amubwira ko umuryango we bamaze kwicwa ndetse ko nyina ariwe wabatanze ngo babice.

    Umuryango wo kwa nyina bari bafite ubushobozi bwo kubahisha kuko batahigwaga, ariko ngo bose bari bahindutse inyamaswa bamureba nk'aho ntacyo bapfana kandi bamwe bari ba nyirarume, babyara be n'abandi.

    Babyara be baramushoreye ngo bajye kumwica kuko bamwitaga inzoka. Yagerageje kubasaba imbabazi kuko yari umuryango we, ariko bamurebanaga umujinya n'ijisho ry'urwango.

    Ubwo Albert yaganiraga n'umunyamakuru Gerard Mbabazi yavuze ko ubwo yari asigaye wenyine yagiye gushaka nyina ngo amuhishe, maze ahita amufata akaboko amujyana nawe kumwicisha aho babiciraga maze arabaza ati: 'Abica bari he?' kugira ngo bamwicire umwana, ariko Nsengimana aza kurokorwa n'Imana.

    Nyuma Albert yanditse igitabo kivuga uko umubyeyi wabo ariwe nyina yishe umuryango wose akarokoka wenyine, ubwo hishwe abana 8 na se ubabyara maze Albert asigara wenyine.



                 

    Avuga ko nyina atigeze amusaba imbabazi kugeza n'ubu, ndetse ko ahora yibuka ibyamubayeho agaharanira kwiyubaka

    Source : https://inyarwanda.com/inkuru/127990/kwibuka29-ubuhamya-bwa-nsengimana-albert-wahizwe-na-nyina-ndetse-akanica-ise-nabavandimwe–127990.html

  • Jules Karangwa wo muri FERWAFA yahishuye igikomere amaranye imyaka 29 gitonekara umunsi ku munsi cyanze gukira #rwanda #RwOT

    Umukozi wa FERWAFA ushinzwe amarushanwa akaba n’umujyanama mu by’amategeko, Jules Karangwa avuga ko umunsi ku munsi ashengurwa umutima no kuba atarabasha kubona umubiri wa se wishwe muri Jenoside yakorewe Abatutsi ngo awushyingure mu cyubahiro.

    Jules Karangwa ni umwe mu barokotse Jenoside yakorewe Abatutsi aho yarokokeye mu cyahoze ari Cyangungu, ubu ni mu Karere ka Rusizi mu Ntara y’Iburengerazuba.

    Yavutse tariki ya 8 Werurwe 1993, yavukiye mu Murenge wa Kamembe mu Karere ka Rusizi icyo gihe hitwaga Cyangugu. Akaba ari umuhererezi mu muryango w’abana 3 bose b’abahungu.

    Jenoside yabaye afite umwaka umwe w’amavuko, we n’abavandimwe be ndetse na nyina bagize amahirwe yo kurokoka ariko se we yishwe tariki ya 7 Mata 1994 Jenoside igitangira.

    Mu buhamya yahaye ikinyamakuru ISIMBI, Jules yavuze ko ubusanzwe se yari umucuruzi ujya no hanze y’u Rwanda, Jenoside yabaye yakabaye yaragiye ku munsi wayibanjirije ariko akaba yari yiyongeje umunsi ngo awumarane n’umuryango we.

    Ati 'Jenoside yabaye mfite ababyeyi bombi ariko papa we ntabwo yabashije kurokoka kuko yishwe tariki ya 7 Mata umunsi wa mbere wa Jenoside hari mu gitondo cya kare ni ko bambwiye, abana bandi tuvukana bo turiho hamwe na mama, ariko hari n’abandi bana bo mu muryango bavukana na papa babaga mu rugo bishwe kuri iyo tariki.'

    'Papa yitwaga Karangwa Theoneste yari umucuruzi i Cyangugu, umucuruzi umaze kugira aho agera ndetse no mu mateka bambwiye ko ari inshuro nke yakundaga kuba ari mu rugo ndetse n’umunsi Jenoside yatangiriye, tariki 7 Mata ubanza ahari ari nk’umunsi yari yiyongeje wo kuruhuka ariko yari afite urugendo, ariko ni bya bindi iyo biri bube biba biri bube.'

    Se wari waragiye afungwa ashinjwa kuba icyitso cy’inkotanyi, yari ku rutonde rw’abagomba gupfa bwa mbere. Yabonye amahirwe y’abantu bashakaga kumwambutsa bamunyuza muri Kivu ajya muri DR Congo ariko yanga gusiga umuryango.

    Mu gitondo cya 7 Mata, iwabo haje umuturanyi amushaka ngo bategure uburyo bamucikisha we n’umuryango we, gusa byari akagambane kwari ukugira ngo bamubone byoroshye, yagiye kumureba ari bwo umuryango we na wo wahise utoroka ujya mu baturanyi.

    Ati 'hari umugabo w’umuturanyi wari uhari wamubwiye ngo ngwino tuvugane turebe uko twabasha kugucikisha wowe n’umuryango wa we, ariko si ko byari bimeze ahubwo byari akagambane kugira ngo bamubone kuko ni ho interahamwe zari ziteraniye.'

    'Akigerayo azi ko agiye kuvugana n’inshuti, n’umuntu ushobora kumufasha kugira ngo atoroke ahubwo noneho birangira bamugaruye mu rugo iwe, ariko navuga ngo ku bw’amahirwe asanga twe twamaze kugenda.'

    Kuri iyo tariki ya 7 Mata ni nabwo babyara na barumuna ba se bishwe, bari mu nzira bagiye ku iduka kuzana ibiribwa kuko se yari abohereje ababwira ko ibibaye batamenya igihe bizarangirira bityo ko bajya kuzana ibyo kurya byinshi.

    Nyina yamubwiye ko abaturanyi ari bo bagerageje kubahisha, baba muri parafo, nyuma y’iminsi mike ni bwo haje umugabo witwa Jerome akaba n’umubyeyi we muri batisimu yari n’inshuti ya se yaje kubashaka abakura i Gihundwe abajyana iwe ahitwa ku Cyapa arabahisha.

    Bahamaze amezi agera muri 2, interahamwe hari n’igihe zamenyaga ko ari ho bihishe ariko akagerageza kubaha amafaranga, babaye aho kugeza Jenoside irangiye.

    Nyuma ya Jenoside ntabwo byari biboroheye kuko nyina yari amaze gupfakara, yagerageje kubarwanirira, abatunga yifashishije imitungo mike se yabasigiye indi yo intarahamwe zari zarayinyaze, ndetse yirinze kuba yashaka undi mugabo ahubwo arera abana be kugeza bakuze, bariga bararangiza.

    Kubera intambara y’abacengezi kandi yabaye nyuma ya Jenoside, byatumye bava Cyangugu bajya i Butare aho babaye umwaka umwe cyangwa 2, bahavuye bajya i Kigali n’aho bamaze imyaka 2 babona gusubira i Cyangugu.

    Kimwe mu bintu byamugoye ni ukuntu agitangira ishuri abandi bana bavugaga ko bafite papa na mama ariko we akibuka ko iyo atashye aba ahamagara mama gusa, yanamubaza aho papa we ari akabura icyo amusubiza kuko yabaga azi ko n’ibyo ari bumusobanurire atazi niba ari buyumve.

    Karangwa Jules ubu arubatse afite umugore n’umwana w’umuhungu w’imyaka 4, Karangwa Owen, avuga ko hari igihe amubaza ikibazo akumva amarira agiye gushoka.

    Ati 'tariki ya 7 Mata twibuka papa, hari ifoto mu rugo arabibona, arabizi ko ari sekuru ariko ahita yibuka ko atigeze ambaza ngo sogokuru mpora mvuga aba he? Yakumva turi kumwibuka yarapfuye umwana akakubaza ikibazo ukumva ni bya bindi nyine ngo amarira y’umugabo atemba ajya mu nda ntubimwereke ariko ukabura ikintu umusubiza, ukumva hari ahantu agutonetse, urumva umuntu akubaza ni sekuru kandi na we arimo kumubaza ntumuzi kandi ugomba kumwereka ko ubizi.'

    Karangwa avuga ko ibikomere byinshi byagiye bikira ariko kuba atarabasha kubona umubiri wa se ngo abashe kuwushyingura mu cyubahiro, ni igikomere cyanze gukira.

    Ati 'reka mvuge ko bimwe mu byo umbajije ntarabasha kubyakira. Kimwe mu bikomeye n’ubu njye binkomerera ntarakira, ni byo yarapfuye yishwe muri Jenoside, yazize ko ari umutusti amateka ntangiye kuyamenya, ariko se nibura umubiri we uri he ngo tuwushyingure?'

    Kuba ataragize ibyiyumviro byo gutunga ababyeyi bombi yarabyakiriye ariko kuba nk’umwana w’umwaka umwe utari umuzi, akaba atarabasha kumushyingura biramubabaza cyane kuko amushyinguye ari nk’aho yaba yahuye na we. Icyabababaje kurushaho ni uko n’amafoto bafite yavuye mu nshuti, nta foto ye nk’umuryango bafite kuko yose yangiritse muri Jenoside.

    Nyuma y’imyaka 29 nta muntu urabasha kubabwira aho umubiri wa se washyizwe ngo bawushyingure. Ngo babwiwe ko nyuma yo kubica imarambo bazaga bakayitwara hari n’abo batwaraga mu Kiyaga cya Kivu, avuga ko ni yo bamubwira ko ari muri icyo Kiyaga bamushyize byibuze byamuha gutuza kuko yaba azi aho umubyeyi we ari.

    Ageze mu mashuri yisumbuye ni bwo ibikomere bye byatangiye gukira amaze kwinjira mu muryango w’abanyeshuri barokotse Jenoside yakorewe Abatutsi wa AERG, ni nabwo ibibazo yabazaga mama we byatangiye kugabanuka.

    Nubwo ashengurwa no kuba ataramenye se ndetse akaba ataranamushyingura, Jules Karangwa yishimira cyane kuba ubu afite umwana umuhamagara ati 'papa' kuko iyo amuhamagaye aba yumva ari nk’aho ari we urimo guhamagara se, bikamushimisha cyane.

    Jules Karangwa ashengurwa no kuba atarabasha kubona umubiri wa se ngo bamushyingure mu cyubahiro

    Source : http://isimbi.rw/kwibuka/article/jules-karangwa-wo-muri-ferwafa-yahishuye-igikomere-amaranye-imyaka-29-gitonekara-umunsi-ku-munsi-cyanze-gukira

  • Uko Gatete Jean Baptiste yateguye Jenoside muri Murambi igahitana Abatutsi barenga ibihumbi 140 #rwanda #RwOT

    Rimwe mu mazina azwi cyane muri Jenoside yakorewe Abatutsi ni iry'uwahoze ari Burugumesitiri wa Komini Murambi Gatete Jean Baptiste wateguye akanashishikariza Abahutu kwica buri mututsi wese wari utuye muri iyo Komini.

    Gatete Jean Baptiste tugiye kugarukaho, yavutse muri 1953 muri Segiteri Rwankuba, Komini Murambi.

    Gatete Jean Baptiste wari Burugumesitiri wa Komini Murambi mu cyahoze ari Byumba kuva muri 1981 kugeza 1993 n'umwe muri ba ruharwa bagize uruhare rukomeye muri jenoside ndetse urukiko rurabimuhamya.

    Amateka mabi ya Gatete azwi cyane cyane mu bice by'Iburasirazuba by'umwihariko mu yahoze ari perefegitura ya Byumba, ubu ni mu turere twa Gatsibo na Nyagatare, ahari benshi bafatwa n'ikiniga iyo bumvise iryo zina.

    Komini Murambi yari ituwe n'abatutsi benshi kandi bize abandi bifashije, maze Gatete abiraramo arabica ahereye mu mwaka wa 1990. Gatete wari inshuti magara ya Perezida Habyarimana yabaye intangarugero mu kurimbura Abatutsi muri 1994 hamwe na Juvenal Kajelijeli wari Burugumesitiri wa Komini Mukingo ndetse na Fidele Rwambuka wari Burugumesitiri wa Kanzenze mu Bugesera.

    Aba bose mu mishyikirano ya Arusha hasabwe ko bakurwaho bagakurikiranwa n'inkiko, aho gukurwaho bazamuwe mu ntera, Gatete agirwa umuyobozi muri Minisiteri y'abagore no guteza imbere umuryango.

    Nubwo Gatete yahinduriwe imirimo muri 1993 yakomeje kwitwara nkaho ariwe ukuriye Komini Murambi.

    Mu kwakira 1990, Jean Baptiste Gatete yateguye umugambi wo gusaka ingo z'Abatutsi yitwaje ko ari gushaka Inkotanyi n'ibyitso byazo. Hafashwe abagabo benshi boherezwa gufungirwa I Byumba bicirwayo.

    Mu bikorwa by'ubugome Gatete yakoze agamije kwica abatutsi birimo ko yashinze ishyaka rya CDR agamije kumara abatutsi.

    Yashinze ikinyamakuru cyabibaga urwango cyitwaga 'Ukuri kwa Murambi' ashinga umutwe w'Interahamwe z'abagore witwa Interamwete, wari ugizwe n'abagore n'abakobwa bari bashinzwe kwica abana n'abagore no gutera imbaraga abagabo bicaga.

    Gatete yashyizeho umutwe w'interahamwe zidasanzwe aho buri segiteri yagombaga kugira Interahamwe 150 zakoze imyitozo, zikitwaza ubuhiri yise Nta Mpongano y'Umwanzi (Umututsi).

    Mu gihe cya Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, Gatete yategetse Interahamwe kwica abatutsi babaga muri iyo komine ku buryo nta n'umwe usigara.

    Tariki 11 Mata 1994 ni itariki itazibagira mu mitwe ya benshi by'umwihariko abari batuye muri Murambi kuko aribwo abatutsi ibihumbi bari bahungiye kuri Paruwasi Gatolika ya Kiziguro, bishwe bigizwemo uruhare na Gatete.

    Ubuhamya bwatanzwe ku bugome bwa Gatate

    Kuwa 11 Mata 2019 ubwo hashyingurwaga mu cyubahiro imibiri 17 y'abazize Jenoside yakorewe abatutsi yabonetse, hatanzwe ubuhamya ku bantu batandukanye bavuga ku bugome bwa Gatete.

    Padiri Mukuru wa Paruwasi ya Kiziguro, Rutinduka Laurent, yagaragaje bimwe mu bihamya byerekana ko Gatete ari mu bateguye bakanashyira mu bikorwa Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994.

    Ibyo birimo kuba yarategetse ko hatozwa interahamwe 150 muri buri segiteri.

    Ati 'Muri Murambi harimo segiteri 14, buri segiteri yose yashatsemo urubyiruko 150 rukajya rutozwa ubwicanyi ndetse n'ibindi bikorwa bibi bizakorerwa abatutsi.'

    Yanavuze ukuntu ubwo Jenoside yatangiraga Gatete yaciye muri segiteri zose afite indangururamajwi agenda abwira abaturage ko abahaye iminsi 10 yo kwica umututsi wese, avuga ngo 'Nkeneye Komine idafite umututsi n'umwe.'

    Tariki ya 7 Mata 1994 ubwo jenoside yatangiraga ku mugaragaro,Gatete yakoresheje inama abwira Interahamwe gufunga imihanda yose yo muri Murambi kugira ngo hatagira Umututsi n'umwe uhunga.

    Gatete kandi yashyizeho Komisiyo yo kujya kuvumbura abihishe mu bihuru. Interahamwe yari kwica benshi yari guhabwa amapeti ya Gisirikare. Uwitwa Sebatsinzi yabonye ipeti rya Kaporali kuko yari yishe Abatutsi 42.

    Ikinyamakuru cyitwaga 'Ukuri kwa Murambi'

    Iki kinyamakuru cyashinzwe na Gatete, ngo kiri mu byatumye hicwa abatutsi benshi muri Murambi kuko ngo cyacishwagamo abatutsi benshi babeshyerwa ko ari ibyitso by'inkotanyi. Kuva mu 1990 hagiye hicwa abatutsi benshi bitewe n'iki kinyamakuru.

    Mujawingoma Jeanne warokokeye i Kiziguro yatanze ubuhamya bw'ukuntu Gatete yahagarikiye Interahamwe akajya azitegeka kwica abatutsi bari bahungiye kuri Paruwasi ya Kiziguro.

    Ati 'Tariki 11 Mata Gatete yaraje abaza Interahamwe zari zatwicaje hasi twese, ngo harabura iki ngo aba bantu mubice ko Inkotanyi zenda kutugeraho.'

    'Bahereye ku bagabo n'abasore barabica maze baradufata tukajya duterura imirambo tuyijyana mu cyobo kinini cyabaga hano hafi, bwarinze bwira bakica kuko hano hari hahungiye abatutsi benshi.'

    Gatete yicishije uwamurihiye amashuri

    Jean Nepomuscène Sibomana, ubu ni Perezida wa Ibuka mu karere ka Gatsibo, avuga neza uburyo sekuru ari we warihiye Gatete amashuri ariko ngo mu gihe cya Jenoside, Gatete niwe yahereyeho.

    Mu buhamya yatanze ubwo abayobozi n'abakozi b'ishuri rya APAPEC Irebero bari basuye urwibutso rwa Jenoside rwa Kiziguro, yagize ati 'Kubera ko Interahamwe zari zizi ko sogokuru ari we warihiye amashuri Gatete, zaramubajije ziti Rwema nawe tumwice? Arabasubiza ati ahubwo se ntabwo muramwica?'

    Yishe abandi ba Burugumesitiri abaziza kudatanga amategeko yo kwica Abatutsi

    Padiri Gatete yicishije Burugumesitiri Muramutsa Joachim wa Muhura kuko yanze we kwitabira kurimbura Abatutsi. Byari kuri 13 Mata 1994 bamaze kwica Abatutsi i Kiziguro noneho Muramutsa baramufata afatwa na Col Nkundiye Leonard umusirikare mukuru i Gabiro nawe wicishije abatutsi i Kiziguro bari kumwe na Rwabukombe Onesphore wari Bourgmestre wa Muvumba ubu afungiye mu Budage nibwo bishe Muramutsa Yowakimi umuryango we yari yahungishije abavanye i Muhura babamarira i Rwinkwavu.

    Bourgmestre Muramutsa Yowakimi bamwiciye kuri Muhazi mu Ntaruka ujya i Kayonza kandi bamwica nabi kuko bamuzizaga ko yigeze gushaka gukorera Perezida Habyarimana coup d'etat hamwe naba Kanyarengwe, Lizinde na Kagenza muri 1980.

    Yarafashwe arafungwa afungurwa muri 1991 bamugira Bourgmestre ariko ntiyacanaga uwaka na Gatete inshuti ya Perezida Habyarimana.

    Gatete niwe watumye Jenoside yakorewe Abatutsi ishoboka mu gice cy'iburasirazuba mu gihe kitageze mu minsi 20 kuko Ingabo za RPF Inkotanyi zafashe umupaka wa Rusumo mu mpera za Mata 1994.

    Gatete n'interahamwe ze zimaze kwica Abatutsi Kiziguro, bahise bajya kwica abatutsi Karubamba muri Rukara nyuma yaho bakomereza mu kiliziya ya Mukarange mu cyahoze ari Komini Kayonza afatanyije na Burugumesitiri Celestin Senkware wa Kayonza. Bakomereje mu kiliziya ya Kabarondo, bakomeza Kigarama basoreza Nyarubuye.

    Ubwicanyi bwa Gatete yabukoze akoranye n'abandi bantu bakomeye barimo Col Rwagafirita, Lt Col Nkuriyekubona, Lt Mihigo, Emmanuel HABIMANA (Cyasa). Jean de Dieu MWANGE, Celestin SENKWARE, Jean BIZIMUNGU, Gerard KAYONZA, Jean MPAMBARA, Burugumesitiri wa Kigarama MUGIRANEZA, Conseiller, Gaspard KAMALI, Gasigwa KARANGWA, Augustin NKUNDABAZUNGU n'abandi.

    Gatete kandi yicishije umudamu w'umututsikazi bari barabyaranye umwana wari ufite imyaka umunani icyo gihe.

    Urukiko rwashyiriweho u Rwanda rwakoreraga Arusha rwakatiye Gatete gufungwa burundu ku itariki ya 29 Werurwe 2011,ariko nyuma yagabanyirijwe ibihano kuko mu bujurire bwe byagaragaye ko yatinze kuburana ugereranije n'igihe yaterewe muri yombi.

    Ubwo yakatirwaga gufungwa burundu, umucamanza yari yasobanuye ko Gatete yagize uruhare mu gushishikariza abantu kwica, ndetse ko ari we wari inyuma y'urupfu rw'Abatutsi amagana bari bahungiye i Rwankuba, kuri Paruwasi ya Kiziguro ndetse n'iya Mukarange, bibwira ko ariho babona ubuhungiro hanyuma bakaza kuhasiga ubuzima.

    Mu rwibutso rwa Jenoside rwa Kiziguro hashyinguyemo imibiri y'abazize Jenoside yakorewe abatutsi bagera ku bihumbi 142 biciwe mu yahoze ari Komine Murambi.

    Source : https://umuryango.rw/amakuru/mu-rwanda/ubuzima/article/uko-gatete-jean-baptiste-yateguye-jenoside-muri-murambi-igahitana-abatutsi