Category: Uncategorized

  • Impinduka zatewe n'umusaruro w'amata umaze kugera kuri litiro miliyari ku mwaka – #rwanda #RwOT

    Uwo musaruro w'amata wari uvuye kuri litiro miliyoni 776, bituma n'amakusanyirizo y'amata na yo yiyongera agera ku 134 avuye kuri 56 yabarurwaga mu 2017.

    Ibi byagizwemo uruhare na gahunda ya Girinka yatangijwe kuva mu 2006, igitangizwa kugeza ubu imiryango 451.612 yari imaze guhabwa inka, aho mu myaka irindi kugeza mu 2024 hiyongereyeho imiryango 154.382 yahawe inka z'umukamo z'ubwoko butandukanye.

    Ni inka zibarurwa hatabariwemo izakomotse kuri izo zatanzwe.

    Nyuma ya Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda, ubworozi bw'inka bwari bwarahungabanye cyane ko bwahereye ku nka ibihumbi 172, na zo ziganjemo iza gakondo. Mu 2000 izi nka zari zimaze kwiyongera zigera ku 755,123.

    Muri Kamena 2023, mu Rwanda hari inka 1,644,692 habariwemo n'izatanzwe muri gahunda ya Girinka.

    Mu 2005 mbere gato y'uko gahunda ya Girinka itangira gushyirwa mu bikorwa, umukamo ku mwaka wari toni 142,511 uza kugera kuri toni 1,061,301 mu 2023.

    Umukamo ungana uko ni na wo watumye hubakwa uruganda rutunganya amata y'ifu mu Karere ka Nyagatare, aho ruzajya rutunganya litiro ibihumbi 600 ku munsi.

    Gahunda ya Girinka yongereye umukamo, ifasha mu mirire myiza, abahinzi na bo babona ifumbire bongera umusaruro ndetse uyu munsi miryango ihabwa inka iracyiyongera.

    Ibi byatumye uyu munsi Umuturarwanda abarirwa litiro 78,7 z'amata anywa ku mwaka, igipimo cyazamutse cyane kuko mu 1998 Umuturwanda umwe yanywaga litiro esheshatu ku mwaka, mu 2005 yabarirwaga litiro 20,5 mu 2016 akaba yaranywaga litiro 59.

    Ubusanzwe amata ni kimwe mu bya mbere bifasha kugabanya imibare y'abana bagwingiye n'iy'abafite imirire mibi.

    Girinka ni na yo yafashije u Rwanda kugabanya iyi mibare aho mu ubushakashatsi ku buzima n'imibereho by'abaturage, RDHS mu 2015 bwerekanaga ko 38% by'abana bari munsi y'imyaka itanu mu Rwanda bafite ikibazo cyo kugwingira.

    Girinka n'izindi gahunda zakomeje kwifashishwa bigera mu 2020 iyi mibare y'abana bagwingiye iri kuri 33%, intego ikaba ko 2024 igomba kurangira igeze kuri 19%.

    Ibyo byajyanye n'izindi gahunda zo guteza imbere ubuhinzi kugira ngo Umunyarwanda yihaze mu biribwa byose ndetse asagurire n'isoko kuko uyu munsi u Rwanda rurangamiye ubuhinzi bugamije ubucuruzi.

    Uyu munsi ubuso bwuhirwa bwageze kuri hegitari 71.585 bungana na 70% kuko intego yari hegitari 102.284, ugereranyije na hegitari 48.508 zahingwaga mu 2017.

    Gahunda yo gutubura imbuto zikenewe yavuze kuri toni 3416 mu myaka irindwi ishize igera kuri toni 6131 mu 2024, ifumbire yakoreshwaga iva ku bilo 32 kuri hegitali igera ku bilo 70, intego ikaba ko umwaka uzarangira bigeze ku bilo 75 kuri hegitari imwe.

    Mu buryo bwo gukomeza gushyigikira abahinzi ifumbire leta yatangaga yavuze kuri ku toni ibihumbi 45 mu myaka irindwi ishize igera kuri toni ibihumbi 95 mu 2024.

    Gusuza ubutaka buhingwa byageze ku buso bungana na hegitari ibihumbi 773.320 mu gihe intego yari hegitari 980.000, naho guhangana n'isuri hakorwa amaterasi y'indinganire byakorewe kuri hegitari ibihumbi 138 mu gihe intego yari hegitari ibihumbi 142.

    Ubwitabire bw'ubwishingizi ku buhinzi n'ubworozi mu myaka irindwi ishize na bwo bwakomeje kuzamuka aho bwageze ku bantu 653.961 barimo abahinzi bashinganisha imyaka yabo 568.563 n'aborozi 85,398.

    Ibi ni byo byatumye mu myaka irindwi ishize, Umusaruro mbumbe ukomoka ku buhinzi n'ubworozi wavuye kuri miliyari 2027 Frw mu 2017 ugera kuri miliyari 3415 Frw bingana na 88% kuko intego yari miliyari 3888 Frw.

    Kugeza uyu munsi Umuryango FPR-Inkotanyi wiyemeje ko mu myaka itanu izamuka ry'umusaruro w'ubuhinzi n'ubworozi rizaba riri kuri 8% buri mwaka.

    Umusaruro w’amata wageze kuri litiro miliyari imwe


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/umusaruro-w-amata-wageze-kuri-litiro-miliyari-imwe-mu-2024

  • U Rwanda rugiye kubaka ikigo cy'ubushakashatsi ku ndwara z'ibyorezo – #rwanda #RwOT

    Ni inguzanyo u Rwanda rwahawe n'Ikigega Mpuzamahanga Gitsura Amajyambere, igenewe umushinga wo kwitegura ibyorezo by'indwara, kubishakira ibisubizo no guhangana na byo hakoreshejwe uburyo bwa gahunda z'ibyiciro byinshi, yashyiriweho umukono i Kigali mu Rwanda, ku wa 31 Gicurasi 2024.

    Minisitiri w'Imari n'Igenamigambi Dr Uzziel Ndagijimana kuri uyu wa 10 Kamena 2024 yabwiye Abadepite ko inguzanyo ya miliyoni 120$ ni ukuvuga asaga miliyari 157,99 Frw azifashishwa mu guteza imbere ibikorwaremezo by'ubuvuzi bigamije gukumira ibyorezo.

    Yagaragaje ko mu mishinga y'ingenzi iri muri iri tegeko 'Harimo kubaka laboratwari nshya igezweho ifite n'ibikoresho, harimo kubaka ikigo cy'ubushakashatsi ku byorezo, ibi bigo byombi bikazubakwa i Masaka ahagenewe ibikorwa by'ubuvuzi.'

    Muri Werurwe 2024 Ikigo cy'Igihugu cy'Ubuzima, RBC, cyatangije amahugurwa y'amezi atandatu ahabwa abakora umwuga w'ubuvuzi mu rwego rwo gutegura ubumenyi buzifashishwa mu kigo cy'ubushakashatsi ku ndwara z'ibyorezo.

    Uretse iki kigo kandi hazagurwa imbangukiragutabara, n'amavuriro yimukanwa (mobile clinics) hanubakwe ikigo gishinzwe gucunga ibiza.

    Muri aka gace ka Masaka hateganyirijwe ibitaro, ibikorwaremezo bya farumasi, laboratwari, hoteli, amashuri n'ibindi biri muri uwo mujyo.

    Aha kandi hazashyirwa icyicaro cya Kaminuza itanga amasomo ajyanye n'ubuvuzi n'ubuzima kuri bose, University of Global Health Equity (UGHE), isanzwe ikorera i Butaro mu Karere ka Burera.


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/u-rwanda-rugiye-kubaka-ikigo-cy-ubushakashatsi-ku-ndwara-z-ibyorezo

  • Bomboko wahamijwe ibyaha bya Jenoside akomeje gusaza imigeri – #rwanda #RwOT

    Urubanza rwatangiye ku wa 8 Mata 2024, Nkunduwimye yaburanye ahakana kugira uruhare muri Jenoside yakorewe Abatutsi nubwo abatangabuhamya benshi bagiye bagaragaza uruhare rwe muri Jenoside.

    Nyuma y'imiburanire yatwaye hafi amezi abiri, Urukiko rwafashe iminsi ine y'umwiherero ruza gutangaza ko Bomboko ahamwa n'ibyaha bya Jenoside, ibyaha by'intambara ndetse no gusambanya abagore ku gahato.

    Bomboko akimara guhamwa n'ibyaha yahise atabwa muri yombi arafungwa mu gihe hagitegerejwe igihano agomba guhabwa.

    Mbere y'uko ahabwa ibihano, Ubushinjacyaha bwahawe umwanya maze ubuhagarariye asobanura ko Bomboko agomba guhanwa nk'uburyo bwo kwereka sosiyete ko abantu bagomba kubaha ubuzima bw'abandi no guca umuco wo kudahana.

    Yagaragaje kandi ko bisobanura ko abantu bagomba kugendera ku mategeko aba yarashyizweho.

    Ubushinjacyaha bwavuze kubera uregwa yakoranye n'Interahamwe nkuru kandi zikaba zarahamijwe ibyaha ko na we agomba guhanwa igihano nk'icyabo.

    Ubushinjacyaha bwagaragaje ko ibyaha bomboko yahamijwe bikwiye guhanishwa igifungo cya burundu ariko ko bitewe n'imyitwarire y'uregwa n'imyaka afite kuri ubu itegeko rishobora gutuma yagabanyirizwa ibihano.

    Uruhande rwa Bomboko, narwo rwagaragaje ko uwo bunganira atigeze yihisha ubutabera, igihe cyose bwamushakiye bwamubonye kandi ko nta mananiza yigeze agira bityo ko bagomba kwita kuri iyo myitwarire rukamugabanyiriza ibihano.

    Umunyamategeko wa Bomkoko yongeye kugaragaza ko kuba hari abagiye bagaragaza ko muri Jenoside yakorewe Abatutsi Bomboko yabaga ari kumwe na Rutaganda, Kajuga, Zouzu bakaba barahanishijwe igihano cya burundu n'Inkiko Gacaca.

    Uwo munyamategeko yavuze ko nubwo bamuhamije ibyaha ariko uwo yunganira ari umwere ngo kuko nta Mututsi yigeze yica, nta mugore yafashe ku ngufu ndetse nta gikorwa cy'ubugome muri Jenoside kigeze kimuranga.

    Ibikorwa bigize ibyaha Nkunduwimye yahamijwe byo kugira uruhare muri Jenoside yakorewe Abatutsi, ni ugusambanya abagore ku gahato, ubwicanyi ndetse n'ubwinjiracyaha mu cyaha cy'ubwicanyi.

    Urukiko rwahaye ijambo Bomboko avuga ko atabonye umwanya uhagije wo kwisobanura ku bibazo byose yabajijwe ariko ko kuri we ahamya ko ari umwere.

    Yavuze ko bimwe mu byaha abatangabuhamya bamushinje birimo kwica, gusahura no gusambanya umugore ku gahato ari ibinyoma.

    Yakomeje ati 'Muyobozi w'iburanisha ndabamenyesha ko ntari umugome na gato, ntanga abatutsi. Hari abatangabuhamya baje hano mwagiye mwumva ko nta bugome banziho, Ikindi hari abandi batangabuhamya bagiye banga kuvuga n'abagize ubwoba bwo kuza kuvuga sinzi impamvu yabibateye niba nta gitutu cyaba kibiri inyuma.'

    Bomboko yavuze ko atigeze aca umuryango wa Gasamagera Wellars ibihumbi 800 Frw kugira ngo awugeze muri Hôtel des Milles Collines.

    Nkunduwimye yatangiye gukorwaho iperereza mu Ugushyingo 2006, aho ubushinjacyaha bwabanje kuyifatanya n'iya Ephrem Nkezabera waje gukatirwa imyaka 30 mu 2009.

    Bomboko akomeje kuvuga ko ari umwere


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/bomboko-wahamijwe-ibyaha-bya-jenoside-akomeje-gusaza-imigeri

  • Imodoka ya Carcarbaba yakoze amateka yo kuyob… – #rwanda #RwOT

    Kuri iki Cyumweru tariki 9 Kamena, ni bwo i Kigali hakinwaga ku nshuro y 19 isiganwa ngarukamwaka rya Kigali International Peace Marathon. Iri siganwa ryongeye kuryoshywa n’imodoka ya Kampani ya Carcarbaba yari iyoboye abakinnyi, ndetse iyi modoka ikaba yatangaje benshi kubera uko iteye ndetse n’ubuhanga ikoranye.

    Iyi modoka, yari ifite inshingano zo kugenda iyobora abakinnyi mu cyerekezo banyuramo bagana aho basoreza, no kubashakira inzira imenyesha abari imbere ko hari igikorwa cya Siporo kirimo kuba ndetse no kwerekana iminota y’isiganwa. 

    Iyi modoka kandi, iri muri Modeli nshya yitwa Forthing Friday, ikoresha amashanyarazi 100% ikaba ifite ubushobozi bwo kugenda ibirometero 410 mu gihe yuzuye neza.

    Forthing Friday ni imodoka isa neza ndetse itagira urusaku 

    Miss Queen Kalimpinya wari utwaye iyi modoka ndetse akaba na Brand Ambassador wa Carcarbaba, aganira n’itangazamakuru yavuze ko iyi modoka yaje kuba igisubizo ku bidukikije kuko itangiza ikirere.

    Yagize ati: “Iyi modoka ni imwe mu modoka nziza zigezweho hano mu Rwanda ndetse ikaba imodoka iri mu murongo mwiza wa Leta kuko itangiza ibidukikije. Ubu bwoko bw’imodoka turabufite ku bwinshi ndetse aba mbere batangiye kubugura. Nk’umuntu usanzwe ukina umukino w’imodoka, iyi modoka narayinkunze kuko ikorana neza kandi irihuse.”

    Iyi modoka ifite ubushobozi bwo kugenda Kirometero 410 mu gihe yuzuye neza. Nk’aho ibyo bidahagije, iyi modoka ntabwo igoye kuyicaginga kuko yuzurira amasaha 6 ndetse ukaba wayicagingira mu rugo iwawe ku muriro usanzwe uwo mucomekaho telephone.

    Abitabiriye isiganwa babonye imodoka yari imbere y’abakinnyi igenda ibashakira inzira 

    Miss Kalimpinya yakomeje avuga ko izi modoka kuzisana byoroshye dore ko ari kimwe mu bintu abantu batinya. Yagize ati: “Hari abantu bahita bibaza bati ko izi modoka ari nshya ubu kubona ibikoresho byazo ntibigoye? 

    Ndagira ngo mbamenyeshe ko iyi modoka n’ubwo kugira ikibazo bigoye ariko bibayeho ndagira ngo mbamare impungenge ko dutanga garanti y’igihe kinini kandi dufite abakanishi bavuye ku ruganda biteguye kurinda ubusugire bw’imodoka yawe. Ariko Carcarbaba ifite nizindi modoka za Hybrid”.

    Iyi yari ku nshuro ya 3 uruganda rwa Carcarbaba rutanga imodoka iyobora irushanwa rya Kigali International Peace Marathon kuko bwa mbere mu 2022 bazanye imodoka inywa Esanse, bwa kabiri bazana imodoka ya Hybrid ikoresha Esanse nke n’umuriro w’amashanyarazi, none kuri ubu bazanye imodoka ikoresha umuriro w’amashanyarazi gusa.

    Carcarbaba Ifite icyicaro mu mujyi wa Kigali ku muhanda wa KN 7 Kanogo Road Plot No. 40, hegereye Sawa City Supermarket. Ushobora no kubahamagara kuri 0788 708 280 / 6699.

    Miss Queen Kalimpinya ni we wari utwaye iyi modoka ndetse akaba yivugiye ko ari imodoka nziza cyane 

    Izi modoka zifite ubwoko butandukanye bigendanye n’ibara ushaka 

    Kanda hano urebe amafoto menshi menshi

    Source : https://inyarwanda.com/inkuru/143876/imodoka-ya-carcarbaba-yakoze-amateka-yo-kuyobora-isiganwa-rya-kigali-international-peace-m-143876.html

  • Album ya Tuff Gangs imaze igihe itegerejwe ya… – #rwanda #RwOT

    Ni ibintu batangaje nyuma y'uko hasohotse ifoto bari kumwe, ndetse igaragaramo umuraperi Ish Kevin n'ubwo nta ndirimbo n'imwe afitanye n'aba bombi.

    Ni Album yatangajwe muri Werurwe 2023 isingira Mata ya 2023, kandi ikorwaho na Producer Davydenko umaze igihe kinini akorana n'iri tsinda. Iriho ibihangano byakozweho na Bull Dogg, P-Fla ndetse na Fireman.

    Ushingiye ku bikorwa bimaze gushyirwa hanze n'abaraperi banyuranye mu ntangiriro z'uyu mwaka, ndetse n'ibyo bavuga bari guteganyiriza abakunzi babo, hari icyizere cy'uko 2024 yaba umwaka wa Hip Hop.

    Mu kiganiro yagiranye na InyaRwanda, umuraperi Bull Dogg yavuze ko nyuma yo gushyira hanze Album 'Icyumba cy'amategeko' yahuriyemo na Riderman, yatangiye nawe gutegura Album ye bwite izaba iriho indirimbo imwe yakoranye na Riderman.

    Ati 'Nanjye ndi gutegura Album, kandi Imana ninshoboza nzayisohora muri uyu mwaka. Ni ikintu cyiza, kuko mfite abantu bakunda Hip Hop yanjye, kandi batari bacye…'

    Riderman nawe ari gukora kuri Album ye bwite ateganya ko izajya hanze muri uyu mwaka. Bull Dogg yavuze ko mu gihe ari gukora kuri Album ye, we na bagenzi be bahuriye muri Tuff Gang, bari no kurangiza Album yabo.

    Yavuze ko iyi Album yatinze kujya hanze, kubera amaniza yagaragaye mu ikorwa ry'uyu mushinga w'abo mushya, ariko hari icyizere cy'uko izasohoka muri uyu mwaka.

    Ati 'Hari imishinga twakoze nka Tuff Gangs. Twagiye tubivugaho ariko hakagenda hazamo utuntu twamamaniza, kuko urumva 'Project' (umushinga) ihuza abantu benshi kuriya, ni 'Project' nini, ifite abayihagarariye, ntabwo ari twe gusa, kuko ni nk'abantu batubwiye turashaka y'uko mukora ikintu gutya, twese turi mu bufatanye, ni nko kudushyiragikira.'

    Akomeza ati 'Ni ikipe nini, ntabwo ari twe duhuriye gusa, dufite abantu bahuriye kuri icyo gikorwa, bibaye bigenze neza nayo yasohoka muri uyu mwaka.'

    Tuff Gangs ni ryo tsinda ry'abaririmbyi bo mu njyana ya Hip Hop mu Rwanda ryashinze ibirindiro by'umwihariko riririmba iyi njyana.  Ryari rigizwe n'abarimo Jay Polly witabye Imana mu 2022, P Fla, Bulldogg, Green P na Fireman

    Bamenyekanye cyane mu mwaka 2008 biturutse ku ndirimbo yaryo yiswe 'Kwicuma' nyuma yayo ryagiye rikora izindi ndirimbo nyinshi nazo zakunzwe.


    Umuraperi Bull Dogg yatangaje ko mu ikorwa rya Album ya Tuff Gangs yagaragayemo amaniza bituma batinda kuyishyira hanze 


    Iyi Album iri gukorwaho na Producer Davydenko wakoranye igihe kinini na Tuff Gangs


    Bull Dogg yatangaje ko ari gukora kuri Album ye ateganya gushyira hanze muri uyu mwaka

    REBAKU MUNOTA WA 36' BULL DOGG AGARUKA KURI ALBUM YA TUFF GANGS

    “>

    Source : https://inyarwanda.com/inkuru/143859/album-ya-tuff-gangs-imaze-igihe-itegerejwe-yaheze-he-143859.html

  • Gisobanuye ko ubutumwa bwageze kure- Israel M… – #rwanda #RwOT

    Yabigarutseho mu kiganiro yagiranye na InyaRwanda, nyuma yo gutaramira mu nyubako ya Dome Event Hall yakira abarenga 1,000 yataramiyemo mu gihugu cy'u Bubiligi. Ni ku nshuro ya kabiri, uyu muhanzi ataramiye muri kiriya gihugu.

    Kuri iyi nshuro yabihuje no kumurikira abanyarwanda batuye muri kiriya gihugu n’abandi, Album ye yise 'Nk'Umusirikare' iriho indirimbo zamamaye nka 'Nina Siri'.

    Muri iki gitaramo, uyu muhanzi wamamaye mu ndirimbo zirimo nka 'Umukunzi', yahahererwe igikombe nk'umuhanzi wo muri Afurika y'Iburasirazuba ukunzwe i Burayi. 

    Iki gikombe yashyikirijwe na Burugumesitiri wa Bruxelles witwa Philippe Close, cyateguwe Team Production yamutumiye gutamira mu Bubiligi.

    Israel Mbonyi yabwiye InyaRwanda, ko yakozwe ku mutima no kwakira iki gikombe, kuri we ni igisobanuro cy'uko ubutumwa bwageze kure, kandi bisa n'aho ari bwo agitangira urugendo rw'ibivugabutumwa rinyuze mu ndirimbo.

    Ati 'Iki gikombe rero kuri njye nanezerewe! Ni igikombe cy'umugisha, kubera y'uko gisobanuye y'uko ubutumwa bwageze kure. Kugirango bahagurutse Burugumesiteri wa hano ngo aze gutanga igikombe, ni ikintu rwose kidasanzwe.'

    Akomeza ati 'Numvise ko Imana iri gukora imirimo myiza y'imbaraga muri ibi bintu turimo. Ndibaza ko ndi kumva ntangiye kuririmba, ndumva akazi ari kenshi.'

    Uyu muhanzi yagaragaje ko iki gitaramo cyabaye urwibutso rudasaza kuri we, kuko yaririmbye abantu bakakira agakiza, mbese yabonye Imana ikora.

    Yavuze ko yabonye ubuhamya bw'abantu bakize indwara kubera iki gitaramo cye, kandi ubuyobozi bw'Umujyi wa Brussels bwamusabye kuhafata nko mu rugo.

    Ati 'Ndashima Imana cyane! Twagize igitaramo cyiza cy'umunezero, habonetse abantu bakizwa benshi, twasengeye abantu, indwaraza zakize, numvise ubuhamya butandukanye, twagize umunezero, nari nazanye na 'team' yose.'

    Akomeza ati 'Twakiriwe na Burugumesitiri wa Bruxelles witwa Philippe Close, aratwakira aduha igikombe cyiza nk'umuhanzi wo muri Afurika y'Iburasirazuba ukunzwe i Burayi, arangije aduha ikaze, aravuga ati guhera uyu munsi mu Bubiligi uhafate nk'iwanyu rwose, ubu mbese ni byiza cyane. Ndashima Imana cyane. Ariko igikomeye, ni uko hakijijwe abantu, Imana itanga umunezero, kandi abantu bari benshi pe.'

    Nyuma yo gutamira mu Bubiligi, Israel Mbonyi ari kwitegura kujya gukorera ibitaramo bibiri bikomeye muri Uganda, muri Kenya, muri Afurika y'Epfo n'ahandi.


    Israel Mbonyi yatangaje ko igikombe yaherewe mu Bubiligi ari igisobanuro cy'uko ubutumwa anyuza mu bihangano bye bwarenze imipaka


    Iki gikombe yahawe nk'umuhanzi wo muri Afurika y'Iburasirazuba ukunzwe i Burayi, yagishyikirijwe Burugumesitiri wa Bruxelles witwa Philippe Close



    Israel Mbonyi yavuze ko yagiriwe ibihe by'umunezero n'urwibutso muri iki gitaramo



    Israel Mbonyi wishimira ko indirimbo ye 'Nina Siri' igejeje Miliyoni 50 z'abayirebye kuri Youtube, yavuze ko muri iki gitaramo cye abantu bakiriye agakiza



    Ni ku nshuro ya kabiri, Israel Mbonyi yari ataramiye mu Bubiligi


    Abanyarwanda n'abandi batuye mu Bubiligi bataramiwe na Israel Mbonyi binyuze mu ndirimbo ze ziri kuri Album yise 'Nk'Umusirikare'






    KANDA HANO UREBE AMASHUSHO Y’INDIRIMBO ‘YANITOSHA’ YA ISRAEL MBONYI

    “>

    Source : https://inyarwanda.com/inkuru/143868/gisobanuye-ko-ubutumwa-bwageze-kure-israel-mbonyi-ku-gikombe-yaherewe-mu-bubiligi-amafoto-143868.html

  • Intumwa z'Umuryango FPR-Inkotanyi zaganirije Abanyarwanda batuye muri Mozambique ku iterambere ry'u Rwanda – #rwanda #RwOT

    Ni igikorwa cyabaye ku mugoroba wo ku wa 09 Kamena 2024, aho izi ntumwa zari ziyobowe na Tito Rutaremara.

    Mu byaganiriwe harimo no kureba ku iterambere ry'ubukungu bw'u Rwanda n'uko Abanyarwanda baba muri iki gihugu cyo mu Majyepfo ya Afurika bakomeza kubugiramo uruhare.

    Haganiriwe kandi ku gukomeza gusigasira Umuco Nyarwanda, abo Banyarwanda berekwa ko nubwo baba baragiye guhaha batagomba kuwutatira ngo bafate iy'ahandi na cyane ko agahugu katagira umuco wako gacika.

    Rutaremara kandi yatanze ikiganiro muri Kaminuza yitiriwe Joaquim Chissano, kigaruka ku kwiyubaka k'u Rwanda mu myaka 30 ishize ruvuye mu mateka ya Jenoside yakorewe Abatutsi.

    Ni ikiganiro cyitabiriwe n'abanyeshuri n'abashakashatsi bo muri iyi kaminuza, berekwa ko iyo igihugu gifite ubuyobozi bwiza burajwe ishinga niterambere ry'abaturage, kwikura mu bibazo bigerwaho nubwo biba bitoroshye.

    Muri ibyo biganiro, intumwa z'Umuryango FPR-Inkotanyi zerekanye ko uyu munsi kuba u Rwanda rumaze kuba bandebereho mu ruhando mpuzamahanga, byagizwemo uruhare no kubaka ubumwe bw'Abanyarwanda.

    Beretswe ko nubwo Jenoside yakorewe Abatutsi yari isize abarenga miliyoni bishwe bazira uko bavutse, hari abayirokotse batagira epfo na ruguru bafite ibikomere byo ku mutima no ku mubiri n'ibindi bibazo, ihame ryo kudaheranwa n'agahinda na ryo ryarafashije cyane.

    Ibyo kandi byajyanye no kudaheza Abanyarwanda bose bagahabwa amahirwe angana haba mu kwiga, guhabwa akazi, kuvuzwa n'ibindi, muri bwa buryo bwo kwihesha agaciro.

    Abanyarwanda baba muri Mozambique kandi beretswe zimwe muri gahunda za leta zirimo izo kuzigamira ejo hazaza nka 'Ejo Heza', umushinga wa 'Vision City' icyiciro cya kabiri ugamije gushakira Abanyarwanda aho gutura byoroshe n'ibindi.

    Kuri ubu umubano w'u Rwanda na Mozambique wifashe neza aho ibihugu byombi bifitanye amasezerano y'ubufatanye mu nzego zitandukanye zirimo ubucuruzi, ubutabera ndetse u Rwanda kuri ubu ni rwo ruri ku isonga mu gutsinsura ibyihebe byari byarayogoje Intara ya Cabo Delgado iri mu Majyaruguru y'icyo gihugu.

    Ubwo itsinda ry’Umuryango FPR-Inkotanyi riri muri Mozambique ryageraga ahagombaga kubera ibiganiro bigaruka ku iterambere ry’u Rwanda n’uko rigomba ruzakomeza kwiyubaka muri rusange

    Tito Rutaremara yaganirije Abanyarwanda baba muri Mozambique ku iterambere ry’u Rwanda abashishikariza no gukomeza kugira uruhare mu kurizamura

    Abanyarwanda baba muri Mozambique bagaragaje ko bakomeye ku Muco Nyarwanda

    Intumwa za FPR Inkotanyi zaganirije Abanyarwanda 500 baba muri Mozambique ku ngingo zitandukanye zijyanye n’iterambere ry’igihugu

    Rutaremara yanaganirije abanyeshuri n’abashakashatsi bo muri Kaminuza yitiriwe Joaquim Chissano ku kwiyubaka k’u Rwanda mu myaka 30 ishize


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/intumwa-za-frr-inkotanyi-zaganirije-abanyarwanda-baba-muri-mozambique-ku

  • Niyongabo yatsindiye kuzahagararira u Rwanda mu marushanwa mpuzamahanga y'Igishinwa – #rwanda #RwOT

    Ni amarushanwa yabaye ku itariki 9 Kamena 2024 abera muri Kaminuza y'u Rwanda Ishami rya Remera. Ategurwa n'ikigo cy'uburezi cy'Abashinwa Confucius Institute gifite ishami muri UR, akitabirwa n'abanyeshuri ba kaminuza, abo mu mashuri abanza n'abo mu yisumbuye.

    Abarushanwa ni abanyeshuri basanzwe biga Igishinwa bakibangikanyije n'andi masomo asanzwe ariko babanza no gukora ikizamini cyanditse.

    Bagaragaza ubumenyi mu Gishinwa n'umuco w'Abashinwa binyuze mu ndirimbo, imbyino, ikinamico, imbwiraruhame, imivugo n'ibindi bitandukanye.

    Niyongabo Viateur wahize abandi bose mu biga muri kaminuza bari bahatanye, yabwiye IGIHE ko iyo ari intsinzi ikomeye mu buzima bwe kandi yateguye.

    Yagize ati 'Byanshimishije bidasanzwe kuko kwiga ururimi rw'Igishinwa ntabwo ari ibintu byoroshye. Nagiye nitabira mu myaka yashize simbe uwa mbere ariko uyu munsi birakunze'.

    Yakomeje ati “Guhagarira Igihugu mu Bushinwa bizampa amahirwe yo kumenyana n'abandi bantu mu Bushinwa kandi nizeye ko no mu kindi cyiciro cy'amarushanwa tuzakorerayo nzitwara neza. Impamyabushobozi bazampa ku isoko ry'umurimo iba ikomeye kuko nka hano mu Rwanda mu bigo by'Abashinwa bakenera abasemuzi kandi iyo uyifite ntibabazuyaza kugaha akazi.”

    Mu biga muri kaminuza uwabaye uwa mbere muri aya marushanwa ahembwa ibikoresho binyuranye birimo mudasobwa, kujya gutembera mu Bushinwa n'ibindi.

    Aba afite kand amahirwe yo gusaba buruse y'icyiciro cya gatatu cya kaminuza yo kwiga Igishinwa agahabwa impamyabushobozi mpuzamahanga.

    Ni mu gihe abiga mu mashuri abanza n'ayisumbuye bo uwa mbere ahembwa kwitabira ikindi cyiciro cy'amarushanwa mu Bushinwa, kumutembereza icyo gihugu ndetse na bo bahabwa ibikoresho.

    Ambasaderi w'u Bushinwa mu Rwanda, Wang Xuekun yavuze ko ururimi rw'Igishinwa ruri kuzamuka ku rwego mpuzamahanga ndetse ko abanyeshuri bo mu Rwanda bagiye barwiga bagize uruhare mu gukomeza umubano w'ibihugu byombi.

    Yagize ati 'Abanyarwanda benshi cyane cyane urubyiruko rw'u Rwanda, binjiye mu muryango mugari w'abiga ururimi rw'Igishinwa. Bafatanyije n'uwo umuryango mugari basobanukirwa umuco w'Abashinwa kandi byafashije mu kuzamura ubucuti n'imikoranire hagati y'u Bushinwa n'u Rwanda.'

    'Igishinwa ni ururimi rwiza kandi kukiga ni urugendo rwiza rwo kumenya itandukaniro ry'imico ndetse no kwishimira kuyisangira ku mpande zombi'.

    Ambasaderi Xuekun yavuze kandi ko kuva mu myaka 15 ishize abanyeshuri b'Abanyarwanda barenga ibihumbo 40 bamaze kungukira mu kwiga Igishinwa kandi ko kugeza ubu gahunda y'uburezi y'Abashinwa yigishwa mu bihugu birenga 190 ku Isi.

    Ambasaderi w'u Bushinwa mu Rwanda Wang Xuekun yavuze ko ko abanyeshuri bo mu Rwanda bize Igishinwa bagize uruhare mu gukomeza umubano w'ibihugu byombi

    Niyomugabo ni we watsinze mu biga Kaminuza

    Bahatanye mu byiciro binyuranye

    Ubuyobozi bwa College y’u Burezi bwari bwitabiriye iki gikorwa

    Umuyobozi Mukuru wa REB, Dr Mbarushimana Nelson yari ahagarariye MINEDUC muri iki gikorwa

    Amafoto: Ingabire Nicole


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/niyongabo-yatsindiye-kuzahagararira-u-rwanda-mu-marushanwa-mpuzamahanga-y

  • Kayonza: Hari kwifashishwa uburyo bushya mu kurwanya amakimbirane yo mu ngo – #rwanda #RwOT

    Ubu buryo buzwi nka GALS (Gender Action Learning System) ugenekereje mu Kinyarwanda ni nko gucengeza ihame ry'uburinganire n'ubwuzuzanye mu muryango hifashishijwe ibishushanyo.

    Ubu buryo bumaze guhugurirwamo imiryango irenga 6000 yari yibumbiye mu matsinda 240 hirya no hino mu gihugu.

    Ni uburyo bwazanywe n'umushinga KIIWP wa Leta y'u Rwanda aho uterwa inkunga n'ikigega Mpuzamahanga gishinzwe Iterambere ry'Ubuhinzi n'Ubworozi, IFAD, binyuze muri Minisiteri y'Ubuhinzi n'Ubworozi.

    Abaturage babumbirwa mu matsinda yiganjemo abafitanye amakimbirane, bakigishirizwamo amasomo arimo indoto y'ubukungu, igiti cy'uburinganire, zahabu, ikarita y'imibanire, ubusumbane hagati y'umugore n'umugabo, ikarita y'amasoko ku mukamo n'andi menshi atandukanye agamije kubakangurira gushyira hamwe n'inyungu zabyo.

    Nyirahabineza Odette utuye mu Murenge wa Gahini mu Kagari ka Juru, yavuze ko yahigiye ihame ry'uburinganire n'ubwuzuzanye mu muryango we.

    Yavuze ko bigishwa binyuze mu bishushanyo ku buryo buri wese amenya icyerekezo cy'umuryango yakagize aramutse afite umuryango utarangwamo amakimbirane.

    Ati 'Nasanze umutungo narawukoreshaga mu nyungu zanjye bwite, maze kwiga inyigisho za GALS nasanze hari ibyo nakuramo n'ibyo nagabanya. Urugero sinacaga ku cyokezo ngo mbure kurya inyama nubwo amafaranga yaba atari ayanjye ariko narabigabanyije.'

    Ndayambaje Jean d'amaour avuga uburyo yigishaga mu rusengero ariko iwe hakaba amakimbirane. Yavuze ko yasanze hari amatungo yagendaga agura ariko umugore we atari azi agasanga bwari uburyo bubi bwo gukoresha nabi umutungo.

    Mukandereya Eugenie we avuga ko yikoreraga ibyo ashatse mu rugo atanagishije inama abana be kandi bari hejuru y'imyaka 18, aho amenyeye uburyo bwo gufatanya n'abana be akabagisha inama ubu ngo iterambere riri kwihuta kuko ashyira hamwe n'abana be.

    Umuyobozi w'Akarere ka Kayonza, Nyemazi John Bosco, yavuze ko uburyo bwa GALS bwafashije mu kugabanya amakimbirane yo mu ngo ku kigero cyo hejuru.

    Yavuze ko kuri ubu bafatanya n'Amadini n'Amatorero, imiryango itari iya Leta bakigisha imiryango ibana mu makimbirane kuburyo kuri ubu hagaragara impinduka.

    Ubuyobozi bw'Akarere ka Kayonza buvuga ko umwaka ushize imiryango 890 yasezeranye mu buryo bwemewe n'amategeko nyuma yo guhabwa inyigisho zatumye bava mu makimbirane bakemera gusezerana.

    Kuri ubu bishimira ko iterambere bari kurigeraho nyuma yo gusohoka mu makimbirane

    Barishimira ko uburyo bwa GALS bwatumye bakemura ibibazo by'amakimbirane bari bafitanye

    Umuyobozi w'Akarere ka Kayonza, Nyemazi John Bosco avuga ko umwaka ushize ingo 890 zasezeranye imbere y'amategeko nyuma yo kuva mu makimbirane


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/kayonza-hari-kwifashishwa-uburyo-bushya-mu-kurwanya-amakimbirane-yo-mu-ngo

  • Abatanga ubutaka bwubakwaho imidugudu y'icyitegererezo bagiye kujya bahabwa ibyangombwa by'inzu zabo vuba – #rwanda #RwOT

    Abatuzwa mu midugudu y'icyitegererezo n'indi yubakwa na Leta mu turere dutandukanye barimo abatishoboye batagiraga aho bakinga umusaya, abari batuye mu buryo bushyira ubuzima bwabo mu kaga n'abandi.

    Aho yubakwa akenshi ni mu bibanza by'abari basanzwe bahatuye, bahita bahabwamo inzu nyuma hagatuzwamo indi miryango.

    Nk'urugero, mu Murenge wa Gitega hari kubakwa inzu 688 zigize Umudugudu w'Icyitegererezo wa Mpazi utuzwamo abahoze batuye hafi ya Ruhurura ya Mpazi, zubatswe mu bibanza byari bituyemo imiryango itandukanye.

    Mu midugudu imaze igihe yubatswe harimo abataka kudahabwa ibyangombwa by'inyubako batuyemo.

    Umuyobozi Ushinzwe Ikurikirana n'Ishyirwa mu bikorwa ry'Imidugudu y'Icyitegererezo muri Minisiteri y'Ubutegetsi bw'Igihugu, Nsabimana Vedaste, yatangaje ko basanze amabwiriza agenga ibyo kwegurira inyubako abazitujwemo agomba kuvugururwa kuko hari ibibazo adakemura.

    Ati 'Twararebye dusanga hari aho abaturage batari bagera kuri bwa bushobozi bwo gufata neza ya nzu 100% aha bikaba ngombwa bakongererwa igihe. Nka Minisiteri y'Ubutegetsi bw'Igihugu twasanze ko ayo mabwiriza agomba kuvugururwa kandi turatangira kuyavugurura ubu ageze ku rwego rwo gusinywa kuko guhera muri Mutarama twari twasabye ubuyobozi bw'uturere kuba buhagaritse gutanga ibi byagombwa kugira ngo bagendere ku mabwiriza mashya.'

    Bimwe mu byatumye aya mabwiriza avugururwa harimo icyiciro cy'abantu batuzwa mu midugudu ariko bagize uruhare mu kubaka ayo mazu usanga na bo bategereza kuzayegurirwa burundu hashize imyaka itanu.

    Ati 'Wasangaga muri ayo mabwiriza iki kintu tutari twagiteganyije. Dutange urugero ugiye nka Rweru umuturage wari usanzwe atuye, afite ubutaka uramwimuye ni ukuvuga ya nzu wamuhaye nubwo ari Leta yayubatse ariko na we hari uruhare yatanze. Muri aya mabwiriza iki kintu ntabwo cyari cyarigeze kigaragaramo.'

    Yagaragaje ko inzego zitandukanye zifite mu nshingano ibyerekeye gutuza abaturage zasanze ari ngombwa kwegurira aba baturage izi nyubako bidategereje igihe kirekire.

    Ati 'Niba umuntu yubakiwe agize uruhare rwe atanga, ese ni ngombwa ko dutegereza ya myaka itanu? Cyangwa ahubwo dukwiye guhita tumuha ibyangombwa ako kanya? Icyo ni ikintu kimwe twarebye tugomba kuvugurura byanze bikunze.'

    Iyi Minisiteri igaragaza ko amabwiriza yateguwe mbere yasaga n'areba abantu bubakiwe nta kindi kintu batanze bigatuma abayobozi bagorwa no kuyashyira mu bikorwa.

    Nsabimana yagaragaje ko mu gihe gito amabwiriza mashya azaba yasinywe, abayobozi b'uturere bagatangira kuyagenderaho batanga ibyangombwa by'izi nyubako.

    Minaloc igaragaza ko muri buri karere ahari imidugudu y'icyitegererezo, hashyizweho umukozi ushinzwe gukurikirana uko ikoreshwa agafasha abahatujwe kubungabunga inyubako no kubyaza umusaruro ibikorwaremezo bahawe.

    Ibyavuye mu ibarura rusange rya 2022 bigaragaza ko Abanyarwanda 65% batuye mu midugudu. Mu myaka irindwi ishize hubatswe imidugudu 87 ituzwamo imiryango irenga ibihumbi 17.

    Abatuzwa mu midugudu bagize uruhare mu kuyubaka bazajya bahita bahabwa ibyangombwa by’inyubako zabo


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/abatanze-ubutaka-ahubakwa-inzu-z-imidudu-y-icyitegererezo-bazajya-bahita