Ikipe y'Igihugu y'u Rwanda, Amavubi, ikomeje urugendo rwo gushaka itike y'Igikombe cy'Isi cya 2026 kizabera muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika, Canada na Mexico. Nyuma yo gukina imikino ine y'amajonjora, Amavubi yahise afata umwanya wa gatatu mu itsinda C, aho afite amanota arindwi (7).
Muri iri tsinda, Afurika y'Epfo ni yo iyoboye n'amanota 10, ikurikirwa na Bénin ifite amanota 8. U Rwanda ruri ku mwanya wa gatatu, rukaba rufite inota rimwe imbere ya Nigeria, ifite amanota 6. Lesotho na Zimbabwe na zo zikomeje gukurikirana, aho zifite amanota 5 na 3.
Uyu mwanya wa gatatu ni intambwe ikomeye ku Mavubi kuko uyegereza amahirwe yo kubona itike yo kwitabira ku nshuro ya mbere Igikombe cy'Isi. Abafana bakomeje kugaragaza ibyishimo n'ubufasha kuri iyi kipe, bayisaba gukomeza kwitwara neza mu mikino isigaye.
Umukino ukurikira wa Amavubi uzaba ku wa 25 Werurwe, aho izakina na Lesotho. Uyu mukino uzaba ari ingenzi cyane kuko gutsinda byatuma Amavubi azamuka kurushaho, bikayongerera amahirwe yo kubona itike.
Ku wa Gatanu, tariki ya 21 Werurwe 2025, Leta Zunze Ubumwe za Amerika zatangaje ko zikuyeho uburenganzira bw'agateganyo bw'abarenga ibihumbi 530 baturutse muri Cuba, Haiti, Nicaragua na Venezuela. Aba bimukira bari bemerewe kwinjira muri Amerika muri gahunda yiswe 'Processes for Cubans, Haitians, Nicaraguans, and Venezuelans (CHNV)' yatangijwe mu Ukwakira 2022 na Perezida Joe Biden, igamije gutanga ubuhungiro ku bantu baturuka mu bihugu bifite ibibazo by'uburenganzira bwa muntu. Iyi gahunda yaje kongererwa igihe muri Mutarama 2023, yemera ko abantu ibihumbi 30 buri kwezi binjira muri Amerika mu gihe cy'imyaka ibiri bafite uburenganzira bwo gukora no gutura.
Iteka rishya ryashyizweho umukono na Kristi Noem, umuyobozi wa Departema ya Homeland Security, rivuga ko aba bimukira bazatakaza uburenganzira bwabo ku itariki ya 24 Mata 2025, nyuma y'iminsi 30 iteka risohotse mu Igazeti ya Leta. Nyuma y'iyi tariki, abazaba badafite ubundi burenganzira bwo gutura muri Amerika bazasabwa gusubira mu bihugu byabo cyangwa bagafatwa bagasubizwa ku ngufu. Iri teka rivuga ko 'parole' ari uburyo bw'agateganyo kandi ko itanga uburenganzira bwo kuba muri Amerika mu gihe gito, ariko itari uburyo bwo kubona uburenganzira bwo gutura burundu. citeturn0news20
Perezida Donald Trump, mu rwego rwo gushyira mu bikorwa gahunda ye yo kugabanya umubare w'abimukira, yavuze ko iyi gahunda ya 'parole' yakoreshejwe nabi kandi ikabangamira abakozi b'Abanyamerika. Yongeyeho ko iyi gahunda itagombaga kuba inzira yo kubona uburenganzira bwo gutura burundu muri Amerika. Abasesenguzi bavuga ko iki cyemezo gishobora kugira ingaruka zikomeye ku mibereho y'aba bimukira, cyane cyane abamaze igihe kinini muri Amerika bafite akazi n'imiryango.
Perezida Donald Trump, mu rwego rwo gushyira mu bikorwa gahunda ye yo kugabanya umubare w'abimukira, yavuze ko iyi gahunda ya 'parole' yakoreshejwe nabi kandi ikabangamira abakozi b'Abanyamerika.
Abaharanira uburenganzira bwa muntu n'amashyirahamwe yita ku bimukira bamaganye iki cyemezo, bavuga ko kinyuranyije n'indangagaciro za kimuntu kandi ko gishobora gutuma abantu benshi basubizwa mu bihugu bafite impungenge z'umutekano. Basaba Leta zunze Ubumwe za Amerika gusubira kuri iki cyemezo no gushaka uburyo burambye bwo gukemura ikibazo cy'abimukira.
Kugeza ubu, abagera kuri 26,000 b'abana b'abimukira badafite ababarera bari muri Amerika bashobora guhura n'ingaruka zikomeye kubera guhagarikwa kw'inkunga y'amategeko yabafashaga kubona uburenganzira bwo gutura no kwiga. Ibi bishobora gutuma benshi muri bo basubizwa mu bihugu bakomokamo, aho bashobora guhura n'ibibazo by'umutekano n'ubukungu.
Mu gihe iki cyemezo gikomeje guteza impaka muri politiki ya Amerika, haribazwa uko kizashyirwa mu bikorwa n'ingaruka kizagira ku mibereho y'abimukira, umutekano w'igihugu, ndetse n'ubukungu bwa Amerika muri rusange. Abasesenguzi bavuga ko hakenewe ibiganiro bihuriweho n'impande zose kugira ngo haboneke umuti urambye kandi wubahiriza uburenganzira bwa muntu.
Abimukira bagizweho ingaruka n'iki cyemezo barasabwa gushaka ubundi burenganzira bwo gutura muri Amerika cyangwa gutegura uburyo bwo gusubira mu bihugu bakomokamo mbere y'itariki ya 24 Mata 2025, kugira ngo birinde ingaruka zo gufatwa no gusubizwa ku ngufu. Amashyirahamwe yita ku bimukira arimo gutanga inama n'ubufasha mu by'amategeko kugira ngo bafashe aba bantu guhangana n'iki kibazo.
Mu gihe hategerejwe kureba uko iki cyemezo kizashyirwa mu bikorwa, haracyari urujijo ku hazaza h'aba bimukira no ku ngaruka iki cyemezo kizagira ku mibereho yabo ndetse n'imiryango yabo. Ni ngombwa ko hakomeza kuba ibiganiro hagati ya leta, abaharanira uburenganzira bwa muntu, n'abandi bafatanyabikorwa kugira ngo haboneke ibisubizo byubahiriza uburenganzira bwa muntu kandi bikemure ikibazo cy'abimukira mu buryo burambye.
Iyi gahunda yo gukuraho uburenganzira bw'agateganyo bw'aba bimukira ni kimwe mu byemezo bikomeye byafashwe na Perezida Trump mu rwego rwo kugabanya umubare w'abimukira muri Amerika. Abasesenguzi bavuga ko iki cyemezo gishobora kugira ingaruka zikomeye ku mibereho y'abimukira, umutekano w'igihugu, ndetse n'ubukungu bwa Amerika muri rusange. Haracyari byinshi byo gukorwa no kuganirwaho kugira ngo haboneke umuti urambye kandi wubahiriza uburenganzira bwa muntu muri iki kibazo cy'abimukira
Ingaruka ku Muryango n'Ubukungu
Icyemezo cyo gukura aba bimukira mu gihugu nticyazongera gusa umubare w'abantu batazwi aho baherereye (undocumented immigrants), ahubwo gishobora no kugira ingaruka zikomeye ku bukungu bwa Leta Zunze Ubumwe za Amerika. Abenshi muri aba bimukira bari bafite akazi, bakaba bari bagize uruhare mu kuzamura ubukungu, cyane cyane mu nzego nk'ubwubatsi, ubuhinzi, n'ibikorwa by'ubucuruzi. Ku byemezo nk'ibi, abasesenguzi bavuga ko bizateza igabanuka ry'umusaruro mbumbe w'igihugu (GDP), ndetse n'ibura ry'abakozi mu bikorwa by'ubucuruzi bitandukanye.
Nubwo iyi gahunda yo gucyura aba bimukira yasohotse nk'iteka, haracyari urujijo ku buryo izashyirwa mu bikorwa neza. Hari impungenge z'uko inzego zishinzwe abinjira n'abasohoka (ICE) zishobora gukoresha imbaraga mu kubashyira hanze, ibintu bishobora guteza impagarara n'impaka muri rubanda. Amashyirahamwe yita ku burenganzira bwa muntu akomeje gusaba ko hashyirwaho inzira zorohereza aba bimukira kubona ubundi burenganzira bwo gutura aho kwirukanwa batateguye. Muri rusange, iki cyemezo gikomeje guteza impagarara muri politiki ya Amerika, kikaba kitezweho kugira ingaruka ndende ku mibereho y'abimukira ndetse no ku mibanire mpuzamahanga ya Leta Zunze Ubumwe za Amerika n'ibihugu byakomokamo aba bimukira.
Ni igitabo yise 'Surviving the Unthinkable: A Story of Hope and Resilience' yamuritse ku mugaragaro kuri uyu wa 21 Werurwe 2025, agaragaza ko yagize ishyaka ryo kucyandika mu rwego rwo guharanira ko amateka ya Jenoside yakorewe Abatutsi atazibagirana by'umwihariko ubuhamya bwo kurokoka kwe.
Yavuze ko kwandika icyo gitabo bitari urugendo rworoshye kuko yarutangiye mu 2000.
Ati 'Urugendo rwo kwandika igitabo rwabaye rurerure kuko natangiye mu 2000 niga mu mashuri yisumbuye. Kwandika urugendo rwo kurokoka, kwari ukwandika amarangamutima y'ukuri y'ubuzima nanyuzemo.'
Ni igitabo kigizwe n'ibice bigera ku 10, birimo icyiswe imizi y'amacakubiri yagejeje kuri Jenoside yakorewe Abatutsi, kwibuka umuryango, gutotezwa birakomera, n'ibindi.
Nk'igice yahariye icyo kwibuka umuryango, umwanditsi yagaragaje ko abo mu muryango we biciwe muri kiliziya ya Ntarama mu Karere ka Bugesera ndetse no kugaruka ku mateka y'abo.
Murangwayire ageze ku gice cya kane ni bwo yagaragaje uko na we yarokotse Jenoside yakorewe Abatutsi nyuma y'uko abicanyi bishe abo mu muryango we aho bari bahungiye kuri kiliziya ya Ntarama na we bakamutema bakamusiga bazi ko yapfuye ariko akaza kurokoka.
Mu gice cya gatanu, Murangwayire yagarutse ku kubohorwa, aho yavuze ku gushyira hamwe, ubumuntu, urukundo n'ubushishozi byaranze ingabo za RPA mu kurokora Abatutsi ndetse yemeza ko abahagaritse Jenoside bakwiye kubahwa n'amahanga.
Ati 'Jenoside ikorwa abantu benshi barareberaga, ibihugu byari bifite ubushobozi byararebereye ariko Umunyarwanda wari ukunze igihugu cye, ni we wafashe iya mbere aravuga ngo turebe uko yahagarara. Yabikoze nta bushobozi afite ariko intwaro ikomeye yari afite ni ugukunda igihugu. Uwo muntu waturokoye, akarokora abantu benshi, njyewe mufata nk'intwari, mufata nk'umuntu udasanzwe ku Isi kandi birakwiye ko buri wese amumenya akanamwubaha.'
Muri icyo gitabo kandi Murangwayire agaruka ku gice cy'ubuzima bw'uko umugore w'Umutaliyani yamujyanye nyuma yo kurokoka, ubuzima yabayemo muri icyo gihugu ndetse n'uko yagarutse mu Rwanda.
Yasobanuye kandi uburyo bwo kongera kubaho, yemeza ko nyuma ya Jenoside yakorewe Abatutsi hari ubuzima bwo kubaho kandi ko habonetse icyizere cy'ubuzima.
Harimo kandi igice yise icy'ingaruka za Jenoside yakorewe Abatutsi haba kuri we nk'umwanditsi ku giti cye, ku bayikorewe, ababakomokaho n'igihugu muri rusange.
Ni igitabo yanditse mu Cyongereza, ariko yatangaje ko afite gahunda yo kugishyira mu Kinyarwanda n'Igifaransa.
Umuyobozi w'Urwego rw'Igihugu rushinzwe ibibuga by'Indege, Habonimana Charles, yashimye Murangwayire ku butwari yagize bwo kwandika amateka yanyuzemo, yemeza ko ari intambwe nziza ikwiye guterwa n'abarokotse Jenoside bagamije gusigasira amateka banyuzemo.
Byabaye ku wa 21 Werurwe 2025 aho iyi gymnase iri kubakwa hafi y'Akarere ka Kirehe ahahoze ikigo cy'urubyiruko.
Umuyobozi w'Akarere ka Kirehe, Rangira Bruno, yabwiye IGIHE iby'iyi mpanuka, yatumye abantu babiri bitaba Imana mu gihe abandi benshi bakomeretse.
Ati 'Bari barimo gusudira igisenge noneho icyuma kimwe muri bimwe biba bitambitse kiragwa, kigwira ibindi abantu bari bari hejuru barahananuka. Ubu amakuru dufite aka kanya ni uko hitabye Imana abantu babiri abandi 12 barakomereka ariko bari gukurikiranwa n'abaganga.''
Meya Rangira yakomeje avuga ko bari mu bijyanye n'ubutabazi kugira ngo abakomeretse bakurikiranwe bavurwe neza, avuga ko hari gukorwa iperereza kugira ngo hamenyekane icyateye iyi mpanuka niba hari n'uburangare bwabayemo bimenyekane.
Kuri ubu abakomeretse bose bari kuvurirwa ku Bitaro bya Kirehe.
Kubaka Gymnase n'ikigo cy'urubyiruko ni umushinga mugari watangiye gukorwa mu Karere ka Kirehe.
Ibi bikorwaremezo bizuzura bitwaye miliyari 2,7 Frw yatanzwe n'Umushinga NELSAP wubatse urugomero rwa Rusumo ruhuriweho n'u Rwanda, u Burundi na Tanzania.
Abubakaga gymnase ya Kirehe bagwiriwe n’ibyuma, babiri bahita bapfa
Umunyamakuru Jean Lambert Gatare, wakoreye ibitangazamakuru bitandukanye byo mu Rwanda, yitabye Imana azize uburwayi yari amaranye igihe kirekire.
Inkuru y'urupfu rwe yateye intimba mu ruganda rw'itangazamakuru, aho bagenzi be, inshuti n'umuryango we bagaragaje akababaro kenshi ku bwo kubura umuntu wari inkingi ya mwamba mu itangazamakuru ry'u Rwanda.
Jean Lambert Gatare yari umunyamakuru uzwiho ubuhanga n'ubushishozi mu gutara no gutangaza inkuru, akaba yarakoranye n'ibitangazamakuru bikomeye mu Rwanda. Mu buzima bwe, yagaragaje ubwitange no guharanira itangazamakuru rifite ireme, aho yagiye afasha benshi mu banyamakuru bakiri bato kubona ubunararibonye n'ubumenyi bukenewe muri uyu mwuga.
Bamwe mu bamumenye batangaje ko yari umuntu w'inyangamugayo, urangwa no gukunda umurimo, kandi wicisha bugufi. Abakoranye na we bibuka ubuhanga bwe mu gutegura inkuru zicukumbuye, aho yagiye afasha benshi gusobanukirwa ibibera mu gihugu no hanze yacyo.
Gatare yari amaranye igihe uburwayi bwamugoye, ariko nubwo yahuye n'icyo kibazo, ntiyigeze acika intege mu buzima bwe bwa buri munsi. Yakomeje kugira umwete wo kuganira no gutanga inama ku itangazamakuru ndetse n'ubuzima busanzwe.
Inkuru y'urupfu rwe yakiriwe n'amarira n'agahinda n'abakoranye na we, ndetse n'abamukundaga. Bamwe mu banyamakuru bazwi mu Rwanda bagize icyo bavuga kuri we, aho bavuze ko urupfu rwe ari igihombo gikomeye ku mwuga w'itangazamakuru.
Umwe yagize ati: 'Gatare yari umuntu w'intangarugero, yakundaga gutanga umusaruro mwiza kandi adacogora. Ni igihombo gikomeye ku itangazamakuru ryacu.'
Umuryango wa nyakwigendera urateganya gutangaza gahunda y'ibijyanye no kumusezeraho no kumushyingura mu minsi iri imbere. Nubwo atakiri kumwe n'abakundaga, umurage we mu mwuga w'itangazamakuru uzahora wibukwa.
Jean Lambert Gatare yari umunyamakuru uzwiho ubuhanga n'ubushishozi mu gutara no gutangaza inkuru, akaba yarakoranye n'ibitangazamakuru bikomeye mu Rwanda.
George Foreman, umwe mu banyabigwi mu mukino w'iteramakofe ku isi, yitabye Imana ku myaka 76. Umuryango we watangaje ko uyu mukinnyi wahize benshi mu myaka ye yitabye Imana mu ijoro ryo ku wa Gatanu, tariki ya 21 Werurwe 2025.
Foreman azwi cyane ku mateka akomeye yanditse mu mukino w'iteramakofe, cyane cyane ku mukino we w'ibihe byose wahuje na Muhammad Ali mu 1974 i Kinshasa muri Zaire, uzwi nka Rumble in the Jungle.
Foreman yatangiye urugendo rwe mu iteramakofe mu myaka ya za 1960, yegukana umudali wa zahabu mu Mikino Olempike ya 1968 i Mexico City.
Uyu mukino wari witezwe na benshi, warangiye Foreman atsinzwe na Ali, ariko ntiwamuvukije kuba umwe mu banyabigwi bakomeye b'ibihe byose.
Foreman yatangiye urugendo rwe mu iteramakofe mu myaka ya za 1960, yegukana umudali wa zahabu mu Mikino Olempike ya 1968 i Mexico City.
Nyuma yaho, yinjiriye mu iteramakofe nk'uwabigize umwuga, atsindira bwa mbere igikombe cy'isi cy'abakinnyi baremerewe mu 1973, ubwo yatsindaga Joe Frazier.
Nyuma yo gutsindwa na Muhammad Ali, Foreman yagiye asezera no kugaruka mu mukino, aza gukora amateka mu 1994 ubwo yongera kwegukana igikombe cy'isi ku myaka 45, aba umukinnyi mukuru mu myaka wegukanye icyo gikombe.
Nyuma y'iyo ntsinzi, yaretse iteramakofe burundu maze yinjira mu bucuruzi, aho yagize izina rikomeye binyuze muri George Foreman Grill, ibikoresho byo guteka byamamaye ku isi.
Urupfu rwe ni igihombo gikomeye ku mukino w'iteramakofe no ku bakunzi bawo ku isi hose. Bamwe mu banyabigwi b'uyu mukino, barimo Mike Tyson na Lennox Lewis, bamwunamiye bamwita 'umwe mu bakomeye babayeho mu iteramakofe.'
Nyuma yaho, yinjiriye mu iteramakofe nk'uwabigize umwuga, atsindira bwa mbere igikombe cy'isi cy'abakinnyi baremerewe mu 1973, ubwo yatsindaga Joe Frazier.
Yitabye Imana mu ijoro ryo kuri uyu wa Gatanu rishyira ku wa Gatandatu akaba yaguye mu Buhinde aho yari yaragiye kwivuza uburwayi yari amaranye igihe kirekire.
Jean Lambert Gatare yamenyekanye cyane ubwo yari kuri Radio Rwanda yakozeho kuva mu 1995. Guhera mu 2011 yatangiye gukorera Isango Star nabwo mu biganiro bya siporo aho yanakoze mu kiganiro kigaruka ku makuru ya Rayon Sports ‘Rayon Time’ . Mu 2020 ni bwo yagizwe umuyobozi w'agateganyo w'ikinyamakuru Rushyashya.
Gatare ni umwe mu batanze umusanzu ukomeye mu itangazamakuru rya Siporo, haba mu kogeza umupira no kuvuga amakuru y'imikino, akagira indi mpano yihariye yo kwita abakinnyi amazina bitewe n'imyitwarire yabo mu kibuga.
Mu bo yise amazina harimo Bokota yise ‘Igikurankota’, Haruna yise ‘Fabregas’, Twagizimana Fabrice yise ‘Ndikukazi’, Ndayishimiye Eric yise ‘Bakame’, i Rubavu ahita muri ‘Brezil’ kubera impano z'umupira zihakomoka, aho yemeza ko ibyo yabifashwagamo n'inararibonye mu mikino witwa Migambi.
Jean Lambert Gatare yari umwe mu bafana bakomeye b’ikipe ya Rayon Sports kuva kera.
Urupfu rw'uyu mugabo rwamenyekanye mu rukerera rwo kuri uyu wa Gatandatu tariki 22 Werurwe 2025.
Amakuru yizewe IGIHE ifite ni uko yari amaze iminsi yaragiye kwivuriza mu Buhinde. Ku wa Gatanu tariki 21 Werurwe nibwo yatangiye kuremba cyane, ndetse birangira yitabye Imana.
Jean Lambert Gatare ni umwe mu banyamakuru bakunzwe cyane mu Rwanda, by'umwihariko mu bijyanye n'imikino ndetse no kwamamaza.
Yatangiye gukora kuri Radio Rwanda mu 1995. Guhera mu 2011 yatangiye gukorera Isango Star. Mu 2020 nibwo yagizwe umuyobozi w'agateganyo w'ikinyamakuru Rushyashya.
Umutoza Mugiraneza Jean Baptiste, uzwi nka Miggy, yahagaritswe n'ikipe ya Muhazi United nyuma y'amajwi yasakaye agaragaza ko yagerageje kugura umukino. FERWAFA nayo yatangaje ko igiye gukurikirana iki kibazo, ihamagaza Miggy ngo yisobanure ku byo ashinjwa.
Miggy, wahoze ari umukinnyi ukomeye wa APR FC n'Amavubi, yavuzweho gushaka gutanga ruswa kuri Shafik Bakaki, myugariro wa Musanze FC, kugira ngo Kiyovu Sports ibone amanota. Icyakora, Shafik ngo yanze ubwo busabe, avuga ko ari mu gisibo cya Ramadan.
Mu kiganiro Miggy yagiranye kuri YouTube, yemeje ko ayo majwi ari aye, ariko avuga ko yari gukora ubushakashatsi. 'Amajwi ni ayange. Nakoraga ubushakashatsi ngo ndebe ko Shafik arya ruswa kuko nashakaga kumuzana muri Muhazi,' Miggy yatangaje.
Ubushotoranyi bukabije ku itangazamakuru mu gihe cy'amatora muri Uganda abanyamakuru 18 bakoreraga inkuru ku matora y'abadepite muri Kawempe North, agace kari mu majyaruguru y'umurwa mukuru wa Kampala, bakubiswe bikabije n'inzego z'umutekano.
Abanyamakuru 18 bakoreraga inkuru ku matora y'abadepite muri Kawempe North, agace kari mu majyaruguru y'umurwa mukuru wa Kampala, bakubiswe bikabije n'inzego z'umutekano. Reporters Without Borders (RSF) yamaganye ubu bugizi bwa nabi kandi isaba inzego z'ubuyobozi kugira icyo zikora mu rwego rwo kurinda umutekano w'abanyamakuru, by'umwihariko kwemeza ko igisirikare cyubahiriza uburenganzira bw'itangazamakuru.
'Twatubwiye gukuramo imipira kugira ngo tuyishyire ku maso, batubwira kuryama hasi, hanyuma batwadukira n'inkoni ndetse banadukubita mu mitwe bakoresheje imbunda zabo,' ibi ni amagambo y'umunyamakuru w'amafoto Abubaker Lubowa ukorera ikinyamakuru Daily Monitor, nk'uko yabibwiye RSF. Ku wa 13 Werurwe, abanyamakuru nibura 13 bari boherejwe gukurikirana aya matora muri Kawempe North bakubiswe bikomeye n'inzego z'umutekano za Uganda, zirimo igisirikare cy'igihugu (Uganda People's Defence Force â” UPDF) hamwe n'itsinda rya Joint Anti-Terrorist Task Force (JATT). Abanyamakuru batanu bari bakubiswe mbere y'iminsi itatu, umwe muri bo akaba yarangiritse ijisho bikomeye.
Nyuma y'ubu bugizi bwa nabi, ku wa 13 Werurwe UPDF yasohoye itangazo rivuga ko igiye gukora iperereza kuri ibi bitero, kandi ibisubizo bizagenderwaho mu gufata ibyemezo bikwiye birimo no guhana ababigizemo uruhare. Ubwo RSF yavuganaga n'umuvugizi wa UPDF, Chris Magezi, yavuze ko ibi byatewe n''ukutumvikana n'ukutagira ihuza ryiza' kandi ko 'abanyamakuru bashobora kuba bibasiwe bibeshyweho ko ari abafana b'ishyaka runaka.' Yongeyeho ko igisirikare cyiteguye kongerera abasirikare amahugurwa ku buryo bwo kurinda abanyamakuru mu bihe by'amatora.
'Ubukana budasanzwe bugaragajwe n'inzego z'umutekano bwemeza ko hari ikibazo gikomeye cy'umutekano w'abanyamakuru. Kuba igisirikare n'itsinda rishinzwe kurwanya iterabwoba bikorera abanyamakuru ibi mu bihe by'amatora ni ibintu bidakwiriye. Igihugu kigiye kwinjira mu matora ya perezida mu gihe kiri munsi y'umwaka, ni ngombwa ko abanyamakuru bakora mu bwisanzure n'umutekano. RSF irasaba ubuyobozi bwa Uganda kwemeza ko igisirikare cyayo gisohoza umuhigo wacyo wo gukora iperereza rihamye, guhana ababikoze no guhugura abasirikare babo ku burenganzira bw'itangazamakuru.'
Ku wa 13 Werurwe, ubwo abanyamakuru bakurikiraga umukandida wageze ku biro by'itora bya Kazo-Angola muri Kawempe, nibura abanyamakuru batandatu barimo Raymond Tamale wa NTV Uganda, Dennis Kabugo (cameraman) na Abubaker Lubowa, bafashwe bagafungwa mu modoka y'igisirikare igihe kirenga isaha. Abari babafashe babambuye inkweto, amasaha n'ibikoresho byabo, nyuma babakubita mu mitwe, ku mavi no ku mbavu.
'Twatubwiye kuryama hasi mu modoka, gukora nk'abasinziriye ndetse no kugira icyo duseka. Batubwiye kubara kugeza kuri 15, kandi kuri buri mubare baradukubitaga. Amadirishya y'iyo modoka yari apfutse, hari ubushyuhe bwinshi, ntitwabashaga kureba aho turi,' ni uko Raymond Tamale yasobanuye. Ibikoresho byabo byose byarangiritse, kandi buri munyamakuru wese yahise ajyanwa kwa muganga kubera ibikomere.
Abanyamakuru Ibrahim Ruhweza na Isaac Nuwagaba bo mu kinyamakuru New Vision na bo barafashwe, bakubitwa n'inkoni ndetse n'insinga z'amashanyarazi, nyuma basabwa gusiba amashusho bari bafashe.
Ibrahim Ruhweza
Ku itariki ya 26 Gashyantare, umunyamakuru Miracle Ibra wa Top TV yakubiswe bikomeye n'abasirikare ba JATT ubwo yarimo atara inkuru ku mukandida w'ishyaka ritavuga rumwe n'ubutegetsi. Bamukubise inshuro nyinshi mu maso, bituma ahura n'ikibazo gikomeye cy'ijisho rye ry'ibumoso. Abandi banyamakuru bane bo muri NBS TV na NTV Uganda na bo barashweho amasasu ubwo bakurikiraga ibikorwa by'amatora.
Iri hohoterwa rikabije rikomeje kugira ingaruka mbi ku itangazamakuru muri Uganda, aho bamwe mu banyamakuru bahisemo gusubira mu biro byabo aho gukomeza gutara inkuru, mu gihe abandi bagiye bakuramo imyenda ibagaragaza nk'abanyamakuru kugira ngo birinde gutotezwa.