Author: webrwanda

  • Ukwiye gutangiza ishuri wabanje kureba uburwayi buhari – Dr. Nsanzimana ku bo muri kaminuza zigisha ubuvuzi – #rwanda #RwOT

    Ibi Dr. Nsanzimana yabigarutseho ku wa 24 Werurwe 2024, ubwo yatangiza inama y'iminsi ibiri ihurije hamwe kaminuza zigisha ubuvuzi muri Afurika, iteraniye i Kigali.

    Yateguwe na University of Global Health Equity, UGHE, ku bufatanye na Minisiteri y'Ubuzima mu rwego guteza imbere amasomo y'ubuvuzi kuri uyu Mugabane.

    Minisitiri Dr. Nsanzimana yavuze ko amashuri yigisha ubuvuzi muri Afurika akwiye kwibanda ku bibazo by'ubuvuzi buri gihugu kihariye noneho abanyeshuri ashyira ku isoko ry'umurimo bakaza kubikemura.

    Ati 'Mbere y'uko utangiza n'ishuri ukwiye kubanza kureba uburwayi buhari kugira ngo abe ari yo mashuri dushyiraho azabashe gusohora abanyeshuri bajya kuvura abaturage. Ntabwo washyiraho ishuri ryigisha indwara itanahari cyangwa ngo usange indwara yibasiye abantu cyane ni yo uri kwigishamo abanyeshuri bake.'

    Dr. Nsazimana yakomeje avuga ko mu Rwanda kuri ubu hari gahunda ya 4×4 igamije kongera umubare w'abaganga kandi itanasize inyuma ireme ry'amasomo bahabwa. Ibyo agasanga izo kaminuza zikwiye kubyigiraho ariko zikabikora zifatanyije.

    Ati 'Iyi nama irasiga dushyizeho ihuriro ry'amashuri yigisha ubuvuzi [muri Afurika] n'uburyo bwo kwigisha buhuriweho. Ntukwiye gusanga bamwe bigisha biri hasi abandi biri hejuru kuko uwo bazavura ari umuturage umwe muri twebwe.'

    Umuyobozi Mukuru wa UGHE, Prof. Philip Cotton, yavuze ko imwe mu mbogamizi ikizitiye amasomo y'ubuvuzi muri Afurika ikwiye gushakirwa umuti ari uko usanga imikoranire y'amashuri n'amavuriro ikiri hasi bigatuma abanyeshuri bamara umwanya munini mu ishuri bityo kwigira ku murimo bigakorwa igihe gito.

    Umuyobozi w'Agateganyo w'Ishami rya Loni rishinzwe Ubuzima muri Afurika, Dr. Chikwe Ihekweazu, wari witabiriye mu buryo bw'ikoranabuganga yavuze ko Afurika yugarijwe na 25% by'indwara ziri ku Isi Isi ariko ko ikibabaje ariko abahatanga serivise z'ubuvuzi bangana na 3% gusa by'abakora muri urwo rwego ku Isi.

    Icyo cyuho kigira ingaruka kuri serivisi z'ubuvuzi Abanyafurika bahabwa ari yo mpamvu hakenewe gushyirwa ingufu mu kubaka abaganga bashoboye kandi bahagije kuko OMS iteganya ko mu 2030 Afurika izaba ikeneye abaganga miliyoni esheshatu biyongera ku bahari uyu munsi.

    Yavuze ko OMS yafunguye urwego rushinzwe kubaka ubushobozi bw'abatanga serivisi z'ubuvuzi muri Afurika ariko ko hakenewe ubufatanye kugira ngo ibyo bigerweho harimo gushora mu ikoranabuhanga kandi bivuye mu banyafurika ubwabo.

    Ati 'Ni iby'ingenzi cyane ko duhindura tukareka guhanga amaso abandi tukishakamo ibisubizo nka Afurika.Perezida Paul Kagame ahora avuga ko abantu bari mu mwanya mwiza wo gukemura ibibazo bya Afurika ari Abanyafurika.Yego imbogamizi ziracyari nyinshi ariko twazishakira ibisubizo dukoreye hamwe.'

    Imibare ya Minisiteri y'Ubuzima yo muri Nyakanga 2024, igaragaza ko Igihugu gifite abatanga serivisi z'ubuvuzi mu mavuriro bose hamwe 25,609.

    Ni mu gihe biteganyijwe ko gahunda ya 4×4 yatangiye muri Nyakanga 2023 igamije gukuba kane umubare w'abatanga servise z'ubuvuzi izazamura uwo mubare babe 58.582 mu 2028.

    Minisitiri Nsanzimana, Dr. Nsanzimana Sabin yasabye kaminuza zigisha ubuvuzi muri Afurika kwibanda ku buvuzi buri gihugu gikeneye

    Umuyobozi Mukuru wa UGHE, Prof. Philip Cotton, yavuze ko muri Afurika amashuri y’ubuvuzi adakorana bihagije n’amavuriro, bikadindiza abanyeshuri

    Haganiriwe ku buryo bwo gukemura imbogamizi zugarije amasomo y’ubuvuzi muri Afurika

    Abitabiriye iyi nama yahuje kaminuza zigisha ubuzima muri Afurika batanze ibitekerezo bigamije guteza imbere uru rwego


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/ukwiye-gutangiza-ishuri-wabanje-kureba-uburwayi-buhari-dr-nsanzimana-ku-bo-muri

  • Iburengerazuba: Abitabiriye Umurenge Kagame Cup basabwe guca ukubiri n'ibiyobyabwenge – #rwanda #RwOT

    Ni amarushanwa agamije kwimakaza imiyoborere myiza, akinwa guhera ku rwego rw'umurenge mu mikino irimo Football, Basketball, Volleyball, Sitball, amagare, kubuguza (gukina igisoro), gusiganwa ku maguru, no gusimbuka urukiramende.

    Amarushanwa y'uyu mwaka afite insanganyamatsiko igira iti “Twimakaze imiyoborere myiza duharanira ko umuturage aba ku isonga”.

    Guverineri Ntibitura ubwo yasozaga aya marushanwa ku rwego rw'Intara yibukije urubyiruko kwirinda ibiyobyabwenge.

    Ni nyuma y'imikino ya nyuma y'umupira w'amaguru yabereye mu karere ka Rubavu kuri Sitade Umuganda, ku wa 23 Werurwe 2025,

    Yagize atii 'Siporo ifasha abaturage guhura bagasabana, bikabarinda kubona umwanya wo kwishora mu biyobyabwenge. Turakangurira abantu benshi kuyitabira kuko ari bumwe mu buryo bwo kwimakaza imiyoborere myiza n'imitangire ya serivisi inyuranye.'

    Yakomeje asaba amakipe yatwaye ibikombe n'ayakomeje kuzitwara neza mu mikino yo ku rwego rw'Igihugu, akisubiza ibi bikombe, kuko yaba mu bakobwa no mu bagabo ibikombe by'umwaka ushize byatashye muri iyi ntara.

    Mu bagabo umukino warangiye ikipe y'Umurenge wa Boneza mu Karere ka Rutsiro itsinzwe n'ikipe y'Umurenge wa Bwishyura mu Karere ka Karongi ibitego ibitego bibiri ku busa.

    Mu bagore ikipe y'Umurenge wa Mahembe yo mu Karere ka Nyamasheke yatwaye igikombe itsinze, iy'Umurenge wa Murunda mu Karere ka Rutsiro ibitego bibiri kuri kimwe

    Perezida w'ikipe y'Umurenge wa Bwishyura yegukanye iki gikombe cy'Intara y'Iburengerazuba, Urimubenshi Aimable ati 'Twashyize hamwe turategura kuko iki gikombe gisobanuye byinshi ku miyoborere myiza ya Perezida Kagame, kandi twiteguye kuzegukana n'icy'Igihugu.'

    Uwimpuhwe Jane wo mu Murenge wa Bwishyura yagize ati 'Twari twaje gushyigikira ikipe y'umurenge wacu kandi twanejejwe n'igikombe twatwaye cy'imiyoborere myiza, kandi tuzakomeza kuyiba inyuma no mu mikino isigaye.'

    Imikino ya nyuma isoza aya marushanwa ku rwego rw'Igihugu muri uyu mwaka biteganyijwe ko izabera mu Karere ka Bugesera, mu gihe iy'umwaka ushize yari yakiriwe n'Akarere ka Rubavu.

    Amarushanwa Umurenge Kagame Cup yatangiye mu mwaka wa 2006, atangira yitwa “Amarushanwa y'Imiyoborere Myiza'.

    Mu mwaka wa 2010, aya marushanwa yahinduriwe inyito yitwa 'Umurenge Kagame Cup' mu rwego rwo kugaragaza no gushimira uruhare rukomeye rwa Perezida Kagame mu miyoborere myiza n'inkunga atanga mu iterambere rya siporo mu Rwanda no mu Karere.

    Guverineri w'Intara y’Iburengerazuba, Ntibitura Jean Bosco, ubwo yasozaga aya marushanwa ku rwego rw'intara, yibukije urubyiruko kwirinda ibiyobyabwenge

    Mu bagore ikipe y'Umurenge wa Mahembe yo mu Karere ka Nyamasheke yatwaye igikombe ku rwego rw’Intara y’Iburengerazuba

    Umuyobozi w’ikipe y'Umurenge wa Bwishyura yegukanye igikombe cy'Intara y'Iburengerazuba, Urimubenshi Aimable yateguje ko n’icyo ku rwego rw’igihugu bazagitwara

    Abayobozi b’uturere two mu Ntara y’Iburengerazuba bafatanye ifoto y’urwibutso n’ikipe y’Umurenge wa Bwishyuranya yegukanye igikombe


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/uburengerazuba-abitabiriye-imikino-ya-umurenge-kagame-cup-basabwe-guca-ukubiri

  • Abarenga 8500 barwaye igituntu mu 2024 – #rwanda #RwOT

    Byatangajwe kuri uyu wa 24 Werurwe 2025, ubwo hizihizwaga umunsi Mpuzamahanga wo kurwanya igituntu, uyu munsi wizihirijwe mu Karere ka Kayonza mu Murenge wa Mukarange ku nsanganyamatsiko igira iti 'Dufatanye turandure igituntu.''

    Mu baturage 8.551 barwaye igituntu barimo 92 barwaye icy'igikatu. Abajyanama b'ubuzima bashimiwe uruhare bagize rungana na 31,4% mu kohereza aba barwayi b'igituntu kwa muganga.

    Umuyobozi w'agateganyo w'ishami ryo kurwanya igituntu muri RBC, Dr. Yves Habimana Mucyo, yavuze ko uyu mubare ari munini cyane kandi ko aba bakirwaye iyo badakurikiranwe neza bakwanduza abandi benshi.

    Ati 'Ugaragaje kimwe mu bimenyetso bituma akeka ko ari indwara y'igituntu akwiriye kwihutira kugera ku ivuriro rimwegereye kugira ngo asuzumwe barebe ko ayirwaye. Iyo agaragaweho iyo ndwara agafata imiti neza aravurwa agakira kandi byose bikorwa ku buntu.''

    Dr. Habimana yavuze ko abantu benshi batinda kwivuza igituntu bituma banduza abandi bantu benshi kuko ari indwara yandurira mu mwuka, asaba buri wese kugana abaganga aho kwizerera mu bapfumu no mu barozi.

    Habakurama Johnson warwaye igituntu akacyivuza kigakira, yatanze ubuhamya bw'uko yafashwe n'inkorora akagira ngo ni isanzwe. Yavuze ko yageze n'aho akorora amaraso kugeza ubwo abantu batangiye kumubwira ko abantu bamuroze akwiriye no kujya kwivuza.

    Ati 'Nigiriye inama yo kujya kwa muganga kuko nari nsigaye ndyamira urubavu nkababara, nahawe ikizamini nsanga nanduye igituntu bahita bantangiza imiti nafatiraga ku kigo nderabuzima cya Mukarange. Iyo miti nayifashe amezi abiri bahita bampindurira biza kurangira nkize neza ubu ndi muzima.''

    Umuyobozi w'Akarere ka Kayonza, Nyemazi John Bosco, yavuze ko muri aka Karere bafite abarwayi b'igituntu barenga 70 bari gukurikiranwa n'abagnga. Ashimira abajyanama b'ubuzima babakurikirana umunsi ku munsi bakanabafasha kwiyakira.

    Bimwe mu bimenyetso biranga igituntu birimo inkorora imara ibyumweru bibiri cyangwa birenga, kugira umuriro, kubira ibyuya cyane cyane nimugoroba, kubabara mu gatuza, kugira ikizibakanwa, gutakaza ibiro n'ibindi.

    Ufite ibi bimenyetso asabwa kugana abaganga bakamusuzuma kuko kwisuzumisha bikorwa ku buntu.

    Umunsi Mpuzamahanga wo kurwanya igituntu wizihirijwe mu Karere ka Kayonza mu Murenge wa Mukarange

    Bamwe mu barwaye igituntu bakagikira batanze ubuhamya bugaragaza ko iyo umuntu yacyivuje neza agikira

    Umuyobozi w'agateganyo w'ishami ryo kurwanya igituntu muri RBC, Dr. Yves Habimana Mucyo yasabye buri muturage kwisuzumisha mu gihe afite inkorora irengeje ibyumweru bibiri

    Umuyobozi w'Akarere ka Kayonza, Nyemazi John Bosco, yashimiye abajyanama b'ubuzima ku ruhare rwabo mu gufasha abarwaye igituntu


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/abarenga-8500-barwaye-igituntu-mu-2024

  • Umwiyahuzi Yarashe Umusirikare wa Israel, Atwara Intwaro, Yica Umushoferi W'umunyacyubahiro #rwanda #RwOT

    Yokne'am, Israel — Umugabo ukekwaho ibikorwa by'iterabwoba yarashwe n'inzego z'umutekano za Israel ku wa mbere mu gitondo nyuma yo gutera icyuma umusirikare wa Israel, akamwambura imbunda ye, hanyuma akayikoresha arasa imodoka zari zirimo kunyura hafi aho, aho yahise yica umugabo w'imyaka 85 y'amavuko.

    Uyu mwiyahuzi w'imyaka 25, witwa Karem Jabarin, yakoze igikorwa cy'ubugizi bwa nabi atangiriye ku kigo cy'ahitwa Tishbi Junction kuri Route 66, hafi y'umujyi wa Yokne'am, mu gace ka Lower Galilee. Nk'uko ubuyobozi bwa Israel bwabitangaje, yabanje kugonga aho bategera imodoka, akubita icyuma umusirikare w'imyaka 20 wari uhari, nyuma y'aho amwambura imbunda atangira kurasa imodoka zigenda.

    Jabarin yarashe ku modoka zari mu muhanda, ahitana Moshe Horan, umusaza w'imyaka 85 wari utwaye imodoka ari kumwe n'umuhungu we w'imyaka 51. Amashusho yagaragaye ku mbuga nkoranyambaga agaragaza uyu mugizi wa nabi ahunga mu muhanda afite imbunda, arasa imodoka, kugeza ubwo yaguye hasi nyuma yo kuraswa n'inzego z'umutekano.

    Abapolisi bo mu mutwe w'inkeragutabara bari mu rugendo bajya mu myitozo babonye uyu mwiyahuzi, bahita bamanuka mu modoka yabo maze bamurasa, nk'uko raporo z'ubuyobozi zibivuga.

    Ibihano byihuse byafashwe n'inzego z'umutekano

    Horan ndetse na Jabarin bapfiriye aho byabereye, nk'uko inzego z'umutekano za Israel zabitangaje. Uyu musirikare wakomeretse bikomeye, akaba asanzwe ari umushoferi w'amakamyo manini mu mutwe w'ingabo zirwanira mu bikoresho bikomeye (Armored Corps), yajyanywe kwa muganga muri Rambam Medical Center i Haifa, aho avurirwa uburwayi bukomeye.

    Ubuhamya bw'ababonye ibyabaye

    Gideon Shalom, umwe mu bari aho icyabaye, yavuze ko yari ari hafi y'icyapa cya Tishbi Junction ubwo Jabarin yagongaga inyubako yaho, akeka ko ari impanuka isanzwe.

    'Nahise ngenda ngana imodoka ye, ntekereza ko agize impanuka isanzwe, ariko nahise mbona akuyemo icyuma kinini cy'ibirometero 12 ndahunga,' Shalom yabwiye Kan, televiziyo y'igihugu cya Israel.

    Yongeyeho ko nyuma yo gutera icyuma umusirikare, yumvise amasasu abiri yarashwe mu cyerekezo cye. 'Ibyabaye byari nk'inzozi mbi,' yabisobanuye.

    Moshe Horan, wishwe n'uyu mwiyahuzi, yari umuturage uzwi cyane mu gace ka Jezreel Valley, aho yari umuhinzi w'indimu n'imbuto. Times of Israel yatangaje ko kibutizi (kibbutz) ye yamwibutse nk'umugabo w'umuryango, witangiye abana be, n'icyitegererezo cy'umuturage wagize uruhare runini mu iterambere ry'aho yavukiye.

    Yasize umugore we Betty, abana bane ndetse n'abuzukuru icumi.

    Source : https://kasukumedia.com/umwiyahuzi-yarashe-umusirikare-wa-israel-atwara-intwaro-arica-umushoferi-wumunyacyubahiro/

  • Igitero Cy'Iterabwoba muri Kenya: Abapolisi 6 Bishwe, Intwaro Ziribwa n'Abarwanyi ba al-Shabab #rwanda #RwOT

    Igitero Cy'Iterabwoba muri Kenya: Abapolisi 6 Bishwe, Intwaro Ziribwa n'Abarwanyi ba al-Shabab

    Garissa, Kenya — Abantu bitwaje intwaro baturutse muri Somalia bagabye igitero ku kigo cya polisi giherereye hafi y'umupaka wa Kenya na Somalia, bishe abapolisi batandatu bo mu ngabo zungirije, banatwara intwaro, nk'uko polisi ya Kenya yabitangaje kuri iki cyumweru.

    Nk'uko umuvugizi wa polisi ya Kenya, Michael Muchiri, yabitangaje, abandi bapolisi bane bakomerekeye bikomeye muri iki gitero cyagabwe mu karere ka Garissa n'umutwe wa al-Shabab, ufite imikoranire na al-Qaida. Yongeyeho ko inzego z'umutekano zamaze koherezwa mu gace kugira ngo zikaze umutekano.

    Uburyo Igitero Cyagenze

    Nk'uko amakuru abitangaza, aba barwanyi bateye ikigo cya polisi bagasanga abapolisi bari mu kazi ka buri munsi. Barabarashe, bamwe babakomeretsa bikomeye, banabatema, hanyuma barasahura, batwara intwaro. Nubwo polisi itatangaje umubare nyawo w'abarwanyi bishwe muri icyo gitero, yavuze ko hari abo mu barwanyi baguye muri urwo rugamba.

    Aka gace kari hafi y'umupaka wa Kenya na Somalia, gakunze kugabwaho ibitero n'uyu mutwe w'iterabwoba, bitewe n'imipaka ifunguye yorohereza abo barwanyi kwinjira no gusohoka nta nkomyi.

    Imyanzuro yafashwe nyuma y'igitero

    Ubuyobozi bwa Kenya bwahise bwohereza ingabo zishinzwe umutekano kugira ngo zikaze umutekano mu gace kose, ndetse hashyizweho ingamba zo kurinda abaturage n'ibikorwa remezo bikunze kuba intego y'ibitero by'iterabwoba.

    Ishami ry'ubutasi rya Leta Zunze Ubumwe za Amerika ryahise ritanga impuruza isaba Abanyamerika kudasura aka gace, kubera ibyago byo kugabwaho ibitero cyangwa gushimutwa.

    Ibitero Biheruka ku Mupaka wa Kenya na Somalia

    Iki si cyo gitero cya mbere cyibasiye Kenya mu minsi ya vuba. Mu cyumweru gishize, umupolisi wa Kenya wari kuri poste y'umupaka mu karere ka Mandera yarishwe, nyuma y'aho abantu bitwaje intwaro bakekwaho kuba abakozi b'ubutasi ba Somalia bamurashe.

    Abategetsi ba Kenya batangaje ko iki gitero cyari igikorwa cyo kwihorera, nyuma y'aho inzego z'umutekano za Kenya zari zimaze guta muri yombi abaturage ba Somalia bakekwagaho gutegura igitero ku mushinga w'ibikorwa remezo uri gukorwa muri ako gace.

    Ingaruka z'Ibikorwa bya al-Shabab muri Kenya na Somalia

    Guverinoma ya Somalia kuva mu mwaka wa 2022 yongereye ibikorwa by'umutekano bigamije guhashya abarwanyi ba al-Shabab, uyu mutwe ugifite ibirindiro mu bice bimwe na bimwe by'icyaro cya Somalia.

    Ku rundi ruhande, Umuryango w'Ubumwe bwa Afurika (AU) wifashishije ingabo ziturutse mu bihugu bitandukanye, wakomeje gufasha Somalia mu rugamba rwo guhashya uyu mutwe w'iterabwoba. Nubwo hari intambwe imaze guterwa, al-Shabab igikomeje kugaba ibitero, cyane cyane muri Kenya, aho bigaragara ko ishaka gutera ubwoba inzego z'umutekano no gukoma mu nkokora iterambere ry'akarere.

    Kenya ikomeje gushimangira ko itazemera ko ibitero by'iterabwoba bikomeza guca intege ubusugire bwayo. Inzego z'umutekano ziragenda zongerwa mu bice byegereye umupaka wa Somalia, ndetse na guverinoma y'uwo muturanyi wa Kenya ikomeje ibikorwa byo guhangana n'uyu mutwe wa al-Shabab.

    Ku baturage bo muri aka gace, aya ni amakuru abangamiye umutekano wabo, aho bibaza niba ingabo zishinzwe umutekano zizabasha kubarinda ibitero nk'ibi, bikunze kwibasira abapolisi ndetse n'abasivile muri aka gace gafatwa nk'aka mbere mu kuba intandaro y'ubushyamirane hagati ya Kenya na Somalia.

    Source : https://kasukumedia.com/igitero-cyiterabwoba-muri-kenya-abapolisi-6-bishwe-intwaro-ziribwa-nabarwanyi-ba-al-shabab/

  • Rusizi: Abacuruza isambaza namafi bakanguriw… – #rwanda #RwOT

    Mu gukomeza gukangurira abaturage kwimakaza ubuziranenge, Ikigo cy'Igihugu Gitsura Ubuziranenge (RSB) gifatanyije na Minisiteri y'Ubuhinzi n'Ubworozi (MINAGRI) ndetse n'Ikigo cy'Igihugu gishinzwe guteza imbere imikurire y'umwana (NCDA), batangije ubukangurambaga bugamije kumenyekanisha aya mabwiriza no kureba uko ashyirwa mu bikorwa.

    Ubukangurambaga bwatangirijwe i Rusizi

    Kuri uyu wa Mbere, tariki 24 Werurwe 2025, ubu bukangurambaga bwatangirijwe mu Karere ka Rusizi mu Ntara y'Iburengerazuba, aho abakora ubucuruzi bw'isambaza, amafi n'ibiyakomokaho, basabwe gushyira imbere ubuziranenge kugira ngo umusaruro ugere ku muturage wujuje ibisabwa.

    Umuyobozi wa Koperative Projet Pêche, ifite ubushobozi bwo kwakira no kumisha toni imwe y'isambaza ku munsi, yagaragaje ko ibyo bakora byagize uruhare mu guhindura imibereho y'abatuye aka karere. 

    Yagize ati: 'Nk'iyi fu y'isambaza ifasha abafite imirire mibi, abana barazamuka. Isambaza zari zisanzwe zumira iminsi itatu, ubu zumira amasaha ane cyangwa atanu.'

    Gusa, yavuze ko ikibazo cy'ibiciro bikiri hejuru kigira ingaruka mbi ku baturage, kandi ko hakenewe igisubizo kirambye cy'igenamigambi ku biciro by'umusaruro w'amafi n'isambaza.

    Ibibazo by'ubuziranenge mu bucuruzi bw'isambaza

    Nubwo ubuyobozi busaba abacuruzi gukomeza gushyira imbere ubuziranenge, hari abagaragaza ko bigoye kubera imiterere y'aho bakorera n'ibikoresho bitajyana n’igihe.

    Uzayisenga Agnes, umwe mu bacuruzi b'isambaza, yagize ati: 'Nta buziranenge buhari da! Urabona ni mu bihuru, nta bantu bakihaza, benshi basigaye bakorera n'i Nyamasheke aho gukorera hano. N'utuyunguruzo twatonze umugesi.'

    Yasobanuye ko isoko ry'isambaza muri Rusizi ryatangiye gucumbagira, kandi n'izo bacuruza zitujuje ubuziranenge kubera aho zicururizwa n'ibikoresho bishaje.

    Uruhare rw'ubuziranenge mu guteza imbere uburobyi


    Umuyobozi w'Ishami rishinzwe gushyiraho amabwiriza muri RSB, Gatera Emmanuel, yavuze ko ubu bukangurambaga bwibanda ku guteza imbere urwego rw'uburobyi bw'amafi no kongera intungamubiri mu biribwa.

    Ati: 'Icyatumye dushyira imbaraga aha ni uko amafi n'ibiyakomokaho bifite uruhare runini mu kongera intungamubiri, by'umwihariko mu kuvugurura imirire.'

    Yakomeje avuga ko hakenewe kongera ubukangurambaga kugira ngo abaturarwanda bamenye akamaro k'amabwiriza y'ubuziranenge mu kongera agaciro k'umusaruro ukomoka ku mafi.

    Imirire mibi muri Rusizi

    Hashingiwe ku bushakashatsi bwakozwe mu 2020, Akarere ka Rusizi ni kamwe mu turere tugifite ikibazo cy'imirire mibi, by'umwihariko igwingira ry'abana. Aka karere kandi ni kamwe mu turere 13 dufashwa na Banki y'Isi binyuze mu mushinga wa SPRP.

    Nathan Kabanguka, ukora muri NCDA, yasobanuye impamvu aka karere kagifite iki kibazo nubwo gafite amafi n'isambaza.

    Ati: 'Igihari gikomeye cyane, ni ubukangurambaga no gushishikariza abantu kurya indyo yuzuye cyane cyane aha turi, kuko tubonye ko ari aborozi. Ikigaragara neza ni uko mu gihugu muri rusange, abantu barya ibikomoka ku matungo, bikiri hasi. 

    Biranashoboka ko ariyo mpamvu aka karere kari mu turere dufite ikibazo gifite imirire mibi.'

    Ubu bukangurambaga buzakomereza mu tundi turere

    Biteganyijwe ko ubu bukangurambaga buzakomereza no mu yandi turere twa Gicumbi, Musanze, Rubavu, Karongi, Nyamasheke na Rusizi, aho hazasurwa inganda, amasoko, ndetse n'ibikorwa by'ubuhinzi n'ubworozi bw'amafi.

    Iki gikorwa kigamije gufasha abaguzi kubona ibiribwa byujuje ubuziranenge, kongerera agaciro umusaruro w'amafi no gufasha mu kurwanya imirire mibi mu bice bitandukanye by'igihugu.

    Source : https://inyarwanda.com/inkuru/153865/rusizi-abacuruza-isambaza-namafi-bakanguriwe-kwimakaza-ubuziranenge-barwanya-imirire-mibi–153865.html

  • Kaminuza ya Kigali yungutse buruse zifasha abanyeshuri bayo kwiga muri Canada – #rwanda #RwOT

    Izi buruse zizwi nka 'BCDI 2030' zizahabwa abanyeshuri batandatu b'indashyikirwa ariko bakazajya kwiga mu byiciro.

    Ni buruse zatanzwe na Concordia University of Edmonton yo muri Canada, zikazahabwa abanyeshuri batandatu bitwaye neza kurusha abandi muri UoK mu myaka itanu kugeza mu 2023.

    BCDI 2030 ni porogaramu igamije guha abanyeshuri b'indashyikirwa ubumenyi buhanitse bukenewe kugira ngo bakemure ibibazo bigezweho by'umutekano mu by'ikoranabuhanga no kugira uruhare mu kuzamura urwo rwego mu Rwanda.

    Iyi gahunda izaha abanyeshuri bo mu Rwanda uburezi ku rwego mpuzamahanga, kunguka ubumenyi bugezweho mu bijyanye n'umutekano w'ikoranabuhanga no gutanga amahirwe yo gukora ubushakashatsi mpuzamahanga.

    Buruse ya BCDI 2030 izatangwa mu matsinda atatu, aho icya mbere kizatangira amasomo ku wa 01 Nzeri 2025 kugeza ku wa 30 Mata 2027.

    Icyiciro cya kabiri biteganyijwe ko kizatangira ku wa 01 Nzeri 2026 kugeza ku wa 30 Mata 2028, mu gihe icya gatatu kizatangira ku wa 01 Nzeri 2027 kirangire 30 Mata 2029.

    Mu rwego rwo guteza imbere ihame ry'uburinganire no guteza imbere abari n'abategarugori mu burezi, iyo gahunda iteganya ko nibura bane kuri batandatu batoranijwe bagomba kuba ari ab'igitsina gore

    Umuyobozi Wungirije Ushinzwe Imiyoborere n'Abakozi muri Kaminuza ya Kigali, Prof Ogechi Adeola, yagize ati 'Iyi buruse ntabwo ishimangira gusa ubushobozi bw'amasomo n'ubushakashatsi bitangirwa muri kaminuza yacu ahubwo inatanga amahirwe yo guhindura abanyeshuri n'abarimu bacu bagahabwa ubushobozi bwoujya mu bikorwa bigezweho mu guteza imbere ubumenyi mu bijyanye n'ikoranabuhanga n'Imibare.'

    Uyu muyobozi yasabye abafatanyabikorwa bayo mu kubiyungaho mu rugendo rwo kwimakaza uburezi bufite ireme ndetse busubiza ibibazo abaturage bafite byose bikajyana na gahunda y'u Rwanda yo kwimakaza ubukungu bushingiye ku bumenyi.

    Umuyobozi w'Ishuri ry'Imibare n'Ikoranabuhanga muri UoK, wagize uruhare runini mu kubona izi buruse, Dr. Wilson Musoni, yagaragaje ko izi buruse babonye ari amahirwe azahindurira ubuzima abazazihabwa, bikaba igihamya y'uburezi bufite ireme butangwa n'iyi kaminuza, ashimira na Guverinoma y'u Rwanda idahwema kubaba hafi.

    Abanyeshuri bo muri Kaminuza ya Kigali bagiye guhabwa buruse zo kwiga muri Canada

    Kaminuza ya Kigali ikomeje guteza imbere ubufatanye mpuzamahanga mu kwimakaza uburezi bufite ireme

    Umuyobozi w'Ishuri ry'Imibare n'Ikoranabuhanga muri UoK, wagize uruhare runini mu kubona izi buruse, Dr. Wilson Musoni, yasabye abanyeshuri kubyaza umusaruro amahirwe kaminuza bigamo ibaha


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/kaminuza-ya-kigali-yungutse-buruse-zifasha-abanyeshuri-bayo-kwiga-muri-canada

  • Miliyari 140 Frw zizakoreshwa mu kuvugurura amasangano yo ku Gishushu, Chez Lando na Sonatube – #rwanda #RwOT

    Amasangano azubakwa mu buryo bugezweho ni Gishushu, Chez Lando na Sonatube.

    Hanatangijwe kandi umushinga wo kubaka imihanda migari mu mushinga w'iterambere uhuriweho n'u Rwanda n'u Burundi wiswe BRIDEP.

    Ni imishinga izatwara miliyoni 360$ ni ukuvuga arenga miliyari 519 Frw. Uwo kuvugurura amasangano wonyine uzatwara miliyoni 100$ (arenga miliyari 140Frw).

    Ni amafaranga y'inguzanyo yatanzwe na Banki Nyafurika Itsura Amajyambere (AfDB) na Guverinoma y'u Buyapani izishyurwa mu myaka 25.

    Umushinga wo guteza imbere ubwikorezi muri Kigali, Kigali Urban Transport Improvement Project (KUTI), witezweho kunoza uburyo bw'ubwikorezi muri Kigali.

    Ku isangano ry'imihanda rya Chez Lando hazubakwa umuhanda wo munsi y'ubutaka ku buryo imodoka zizajya ziva ku Gishushu zijya ku Kibuga Mpuzamahanga cy'Indege cya Kigali i Kanombe zizajya zinyura munsi y'umuhanda usanzwe uzaba ukoreshwa n'izindi modoka.

    Ni mu gihe imodoka zizaba zituruka mu gahanda k'amabuye zisa n'izerekeza kuri Stade Amahoro zizajya zinyura hejuru, bikaba bizafasha mu kurinda umuvundo w'ibinyabiziga byabisikaniraga mu isangano ry'umuhanda bituruka mu byerekezo bitandukanye.

    Ku isangano rya Gishushu, biteganyijwe ko naho hazubakwa ikiraro kinyura hejuru y'umuhanda [flyover bridge] kiva ahari Simba Supermarket, kizajya gikoreshwa n'imodoka zisanzwe kugira ngo bisi zitwara abantu zijye zica mu wo munsi usanzwe.

    Iki kiraro kigomba kuba byibuze gifite uburebure bwa metero 500.

    Ku isangano rya Sonatubes hazubakwa umuhanda wo munsi y'ubutaka [tunnel], uzaturuka ku nyubako ikoreramo Minisiteri y'Ubuzima ukarangirira ahahoze hakorera Kaminuza y'Ubukerarugendo, Ikoranabuhanga n'Ubukungu [UTB]. Uyu muhanda nawo ugomba kuba ufite uburebure bwa metero 620.

    Ku wa 04 Ukuboza 2024, Banki Nyafurika Itsura Amajyambere, BAD, ni bwo yemereye Guverinoma y'u Rwanda inguzanyo ya miliyoni 100 z'Amadolari ya Amerika [miliyari 138,8 Frw] yo kuyifasha guteza imbere urwego rwo gutwara abantu n'ibintu mu buryo bwa rusange mu Mujyi wa Kigali.

    RTDA igaragaza ko igihe cyo gushyira mu bikorwa uyu mushinga cyari giteganyijwe kumara imyaka itanu uhereye igihe inguzanyo yemerewe.

    Umuyobozi Ushinzwe ishyirwa mu bikorwa ry'imishinga muri RTDA, Gihoza Mivugo François, yagaragaje ko uwo mushinga uzafasha mu koroshya urujya n'uruza muri Kigali.

    Ati 'Mu by'ukuri ayo masangano agira umuvundo cyane cyane mu masaha ya nimugoroba, mu gitondo na saa Sita rimwe na rimwe. Mu by'ukuri ni ikibazo ntabwo umuntu agomba kumara isaha ari mu muhanda ategereje ko umuvundo ugabanuka. Ugomba guhaguruka ukajya mu kazi, ugakora, ugataha utarinze gusiragira mu muhanda. Ni muri urwo rwego iyo mishanga izafasha mu gukemura icyo kibazo.'

    Ku ruhande rwa BRIDEP, Gihozo Mivugo yavuze ko hazubakwa imihanda igamije koroshya ubuhahirane n'uduce dutandukanye tw'u Rwanda ireshya na kilometero 215 nubwo hari n'indi mishinga izubakwa.

    Ati 'Ni umuhanda kuva Ngororero-Musanze-Cyanika, undi ni uzahuza Bugarama na Bweyeye, undi wa Gatatu ni Ngororero-Rutsiro ubundi ubu warangiritse cyane ku buryo ubuhahirane bugorona cyane, undi ni umuhanda wo muri Musanze.'

    Yavuze ko uretse iyo mihanda hazakorwa n'indi mishinga irimo no kubaka icyambu cya Kirambo mu Karere ka Nyamasheke.

    Yagaragaje ko kandi hazashyirwaho uburyo bwo kugenzura neza inzira zikoreshwa n'amato mu kiyaga cya Kivu mu rwego rwo kwirinda impanuka za hato na hato.

    Yemeje ko muri uwo mushinga kandi hazakorwa inyigo ku mishinga ishobora gukorwa mu kubungabunga amazi y'imigezi itandukanye yo mu Rwanda ngo ishobore kubyazwa umusaruro.

    Umunyamabanga Uhoraho muri Minisiteri y'Ibikorwaremezo, Abimana Fidele, yagaragaje ko BRIDEP izafasha mu guhuza u Rwanda n'ibindi bihugu nk'u Burundu, RDC na Uganda.

    Ati 'Uradufasha ahantu tutari dufite imihanda ya kaburimbo. Nk'umuhanda wa Cyanika-Musanze-Ngororero. Cyanika-Musanze ni umuhanda washaje, uzavugururwa noneho hakorwe n'igice kimanuka Nyakinama, Nyamutera muri Vunga umanuke ugere Ngororero. Ni umuhanda ukenewe cyane uzahuza Akarere ka Ngororero, Nyabihu, Musanze na Burera. Hari n'umuhanda Bugarama-Bweyeye uzahuza imipaka ibiri yegereye u Burundi ariko hari n'indi itandukanye izakorerwa inyigo.'

    Umuyobozi wa AfDB mu Rwanda, Aissa Touré, yashimye ko iyo mishinga izafasha mu koroshya urujya n'uruza ndetse no kunoza ubuhahirane mu Karere.

    Ati 'Iyi mishinga ntabwo izanoza gusa ubwikorezi ahubwo izanagira uruhare ku iterambere ry'ubukungu no guhanga imirimo. Dufite icyizere ko binyuze mu bufatanye hagati ya Guverinoma y'u Rwanda, AfDB n'abafatanyabikorwa bacu iyi mishinga izagira umusaruro mwiza ku Karere.'

    Urebye ku gishushanyo mbonera cy'imihanda izubakwa i Kigali, bigaragara ko bimwe mu biteganyijwe muri uyu mishinga mugari harimo kwagura amasangano y'imihanda ya Chez Lando, ku Gishushu na Sonatubes imihanda igahabwa ibisate byinshi birimo ibishobora guharirwa bisi, abanyonzi, iy'abagenzi n'inzira zikoreshwa n'abafite ubumuga.

    Amasangano y’imihanda y’ahazwi nka Chez Lando ni uku hazaba hubatse

    Sonatubes hazaba hubatswe imihanda yo munsi

    Aya masangano azubakwa mu buryo bugezweho

    Aya masangano azagira uruhare mu koroshya urujya n’uruza binyuze mu kugabanya umuvundo

    Zimwe mu modoka zerekeza i Remera no ku Kibuga cy’Indege zizajya zinyura mu muhanda wo munsi y’ubutaka

    Isangano ry’imihanda yo ku Gishushu naryo rizubakwa mu buryo bwihariye


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/miliyari-140-frw-zizakoreshwa-mu-kuvugurura-amasangano-yo-ku-gishushu-chez

  • Zelensky ati 'Trump Ntazemera Gutsindwa mu Masezerano na Putin, Ariko Impungenge z'Ibihuha mu White House Ziriyongera' #rwanda #RwOT

    Perezida wa Ukraine, Volodymyr Zelensky, yagaragaje icyizere cy'uko Perezida wa Leta Zunze Ubumwe za Amerika, Donald Trump, atazemera amasezerano y'intsinzi ku ruhande rwa Kremlin mu mishyikirano y'amahoro. Gusa, anavuga ko afite impungenge ko amakuru y'ibihuha aturutse mu Burusiya yaba yarageze muri White House.

    Trump nk'intwaro ikomeye ya Ukraine mu kurwanya Putin

    N'ubwo umubano wa Zelensky na Trump utari umeze neza mu biganiro biheruka, Perezida wa Ukraine yavuze ko Trump agifite uruhare rukomeye nk'intwaro ya politiki yo guhangana na Perezida w'Uburusiya, Vladimir Putin. Avuga ko Trump aharanira intsinzi ikomeye ku rwego mpuzamahanga binyuze mu kurangiza intambara.

    'Ifite ubushake, Trump yashobora gushyira igitutu gikomeye kuri Moscow, kuko asa n'uwonyine Putin agirira ubwoba,' Zelensky yabwiye Time Magazine mu kiganiro cye cya mbere gikomeye kuva yatangira ibiganiro by'amahoro.

    Perezida wa Ukraine avuga ko iyo Trump ashyizeho ibihano ku Burusiya kubera ibitero byabwo ku mijyi ya Ukraine, Abayobozi b'i Moscow babigaragarizaga impungenge nyinshi, bikagaragaza ko Trump afite ubushobozi bwo kubahatira kuva mu ntambara.

    Trump ashaka intsinzi ya politiki muri Ukraine

    Zelensky yavuze ko ibiganiro yagiranye n'itsinda rya Trump byagaragaje ko iyi adminisitasiyo ishaka gutsindira intsinzi muri dipolomasi kugira ngo izabe igice cy'amateka ya Trump.

    'Bafite inyota y'amateka,' Zelensky yavuze, yongeraho ko Trump n'itsinda rye bashaka kugira uruhare rukomeye mu kurangiza intambara kugira ngo bizandikwe nk'intsinzi yabo.

    Impungenge za Zelensky ku makuru y'ibihuha ava i Moscow

    Nubwo Trump afite ubushake bwo kurangiza intambara, Zelensky yavuze ko afite impungenge ku kuba Uburusiya bwarashoboye kwinjiza amakuru y'ibinyoma mu White House. Ibi byagaragaye cyane kuri raporo yiswe 'Ikinyoma cya Kursk.'

    Mu gihe Ukraine yari igarutse mu karere ka Kursk nyuma yo gutsinda ibitero bya Moscow, Putin yatangaje ko ingabo za Ukraine zirimo gutsindwa, ko ibihumbi byazo byari bifashwe bugwate n'ingabo ze. Nyamara, aya makuru yaje kunyomozwa n'inzego z'ubutasi zitandukanye, impuguke, ndetse n'ibitangazamakuru mpuzamahanga.

    Nubwo bimeze bityo, Trump yakomeje guhamya amagambo ya Putin nubwo abajyanama be bari bamubwiye ibihabanye n'ibyo. Ibi byatumye Zelensky avuga ati: 'Ndizera ko Uburusiya bwashoboye kugira abantu bamwe muri White House bubangikanya amakuru y'ibihuha.'

    Trump ashaka gusubiza Uburusiya muri G7, Zelensky arabirwanya

    Perezida Zelensky yanagaragaje impungenge kuri Trump nyuma y'uko yifuje ko Uburusiya bwagaruka muri G7, itsinda ry'ibihugu bikomeye ku isi. Uburusiya bwakuwemo muri iri tsinda nyuma yo kwigarurira Crimea mu 2014.

    Zelensky yavuze ko gusubiza Uburusiya muri G7 byaba ari ugukuraho ibihano rukumbi byari byarafatiwe Putin, bikaba byamugarura mu ruhando mpuzamahanga nta kibazo.

    'Ni ugutanga igitambo gikomeye. Tekereza ukuntu byari kuba bimeze iyo Hitler ashyirwa muri politiki mpuzamahanga nyuma y'ibikorwa bye bibi,' Zelensky yavuze.

    Zelensky asanga Trump afite imbaraga zo kurangiza intambara ariko akagira impungenge ku kuba Uburusiya bwaba bwaramwinjijemo amakuru y'ibihuha agamije kugoreka ukuri ku kibazo cya Ukraine. Ku rundi ruhande, asanga gufasha Uburusiya kugaruka muri G7 ari ugushimangira ibikorwa by'ubushotoranyi bya Putin aho kubihagarika. Ku bw'ibyo, Zelensky asaba Amerika gukomeza gufasha Ukraine mu rugamba rwo kwigobotora Uburusiya no kurengera ubusugire bw'igihugu cye.

    Source : https://kasukumedia.com/zelensky-ati-trump-ntazemera-gutsindwa-mu-masezerano-na-putin-ariko-impungenge-zibihuha-mu-white-house-ziriyongera/

  • Video ya Weekend: Mu gahinda kenshi, Legend Nzovu yangiwe kwinjira muri stade Amahoro ngo areba Amavubi na Nigeria – VIDEO – YEGOB #rwanda #RwOT

    Nzovu, umukunzi ukomeye w'Ikipe y'Igihugu Amavubi, yahuye n'agahinda nyuma yo kwangirwa kwinjira muri Stade Amahoro kugira ngo yihere ijisho umukino wahuje Amavubi na Nigeria. Uyu mukino wari uw'umunsi wa gatanu wo mu itsinda C mu rugendo rwo gushaka itike y'Igikombe cy'Isi cya 2026.

    Amavubi yatsinzwe ibitego 2-0 na Super Eagles ya Nigeria. Iyi ntsinzi yashyize Nigeria ku mwanya wa kane n'amanota atandatu, mu gihe U Rwanda rwasigaye ku mwanya wa gatatu n'amanota arindwi. Afurika y'Epfo ni yo iyoboye itsinda n'amanota 10 nyuma yo gutsinda Lesotho ibitego 2-0.

    Amavubi azagaruka mu kibuga ku wa Kabiri, tariki ya 25 Werurwe 2025, bakina na Lesotho muri Stade Amahoro. Iki ni amahirwe mashya ku Rwanda yo gukomeza guhatanira itike y'Igikombe cy'Isi cya 2026.

    Source : https://yegob.rw/video-ya-weekend-mu-gahinda-kenshi-legend-nzovu-yangiwe-kwinjira-muri-stade-amahoro-ngo-areba-amavubi-na-nigeria-video/