Author: webrwanda

  • Ibibazo byibazwa ku kororoka hifashishijwe ikoranabuhanga no gutwitira undi mu Rwanda – #rwanda #RwOT

    Ni itegeko rikomeje kugibwaho impaka mu Nteko n'inzego zitandukanye, aho Komisiyo ishinzwe imibereho myiza y'abaturage ikomeje gukusanya ibitekerezo ngo rizatorwe ribereye Abaturarwanda bose.

    Mu bikomeje kwibazwa ni uburyo bwo gukusanya intanga cyangwa kuzitanga kuko hari abatekereza ko bishobora kuvamo ubucuruzi aho uwazitanze ashobora kwishyurwa.

    Ingingo ya 76 y'iryo tegeko, yerekana ko gutanga intanga cyangwa urusoro ari igikorwa abantu ku giti cyabo cyangwa abashyingiranywe bakora batanga ku bushake intanga zabo cyangwa urusoro rwabo kugira ngo bafashe abandi gutwita.

    Ibyo bisobanuye ko intanga zitangwa ku bushake aho kuba ikiguzi, kuko hari abashobora kubikoresha nk'ubucuruzi.

    Umuyobozi Ushinzwe Serivisi z'Ubuvuzi n'Ubuzima Rusange muri Minisiteri y'Ubuzima, Dr. Athanase Rukundo, bidakwiye kuzagirwa ubucuruzi.

    Ati 'Buri wese afite uburenganzira bwo kororoka ariko hatajemo icyo kintu cyo gucuruza.'

    Igisekuru cy'umwana wabyawe kizaba ikihe?

    Abadepite n'abo mu miryango itari iya leta bagaragaje ko iri tegeko rigomba kwitonderwa cyane ko rifite ingaruka zikomeye ku buzima n'imibereho by'abaturage.

    Depite Mujawabega Yvonne yagaragaje ko hakiri ikibazo ku bijyanye no kumenya inkomoko n'igisekuru ku mwana wabyawe hifashishijwe ubwo buryo.

    Ati 'Ndumva tugiye kuva mu muco cyane, ubundi umwana akwiye kuba afite ababyeyi bazwi ni byo byiza. Dushobora kuba tureba ibyo bya siyanse, ariko dukwiye kugira na kirazira y'umuco Nyarwanda.'

    Depite Uwamariya Veneranda yavuze ko mu gihe umuntu yatanga intanga ku bantu babiri cyangwa batatu batandukanye ushobora gusanga hari abana bazashakana kandi bavukana.

    Umuyobozi w'Umuryango uharanira Iterambere ry'Umwari n'Umutegarugori mu Cyaro (Réseau des Femmes), Uwimana Xaverine, yagaragaje ko ku mubyeyi wari ufite ikibazo cyo kubona umwana ari we ufite inshingano zo kuzamubwira uburyo yabyawemo na cyane ko abikora agamije gukemura ikibazo yari afite.

    Dr. Athanase Rukundo, yavuze ko izo ngingo zizakomeza kuganirwaho.

    Ikiruhuko cyo kubyara kizahabwa nde?

    Izindi mpaka zavutse ku bijyanye no kumenya ushobora guhabwa ikiruhuko cyo kubyara ku mubyeyi wabyaye, hagati y'uwatwise n'uwatwitiwe.

    Impamvu ni uko uwemeye gutwitira undi, atandukana n'umwana akimubyara, agashyikirizwa uwasabye ko atwitirwa akaba ari we umwitaho.

    Birumvikana ko nubwo ataba yagiye ku gise ariko aba agiye kurera umwana ukivuka.

    Mu bigomba gusuzumwa nabyo birimo hagamijwe kureba uko bizakorwa kuko mu gihe abagiranye amasezerano baba ari abakozi, bizaba ngombwa ko hakenerwa ikiruhuko cyo kubyara, kinateganywa n'itegeko rigenga umurimo mu Rwanda.

    Kuki harebwa abashyingiranywe gusa?

    Itegeko riteganya ko uzajya yemererwa iyo serivisi ari abashyingiranywe byemejwe na muganga ko badashobora kubyara.

    Abo muri sosiyete Sivile bo basabye ko n'ingaragu zakemererwa guhabwa izo serivisi kuko hari abahitamo kudakora imibonano mpuzabitsina ariko bifuza kubyara abana aho kubigenera gusa abafite ibibazo byo kutabyara.

    Ikindi gikomeje kwibazwaho ni ibikubiye mu masezerano usaba gutwitirwa n'uwemerewe kumutwitira bakorana bari imbere ya noteri mbere yo kugana ikigo cy'ubuvuzi.

    Hatanzwe ibitekerezo ko hakorwa nk'urugero rw'amasezerano agaragaza uburyo bizajya bikorwa, n'ibiyakubiyemo kugira ngo bikorwa binyuze mu mucyo.

    Hasabwe kandi ko hazategurwa iteka rya Minisitiri mu gihe iryo tegeko ryaba ryatowe uko riri, rigashyira umucyo ku mikorere yabyo.

    Ibihano birakaze

    Umushinga w'Itegeko uteganya n'ibihano bikakaye ku bashobora gukora ibyaha aho igihano gito ni ugufungwa amezi atandatu, ikinini kikaba igifungo cya burundu n'ihazabu y'amafaranga ari hagati ya miliyoni 20 Frw na miliyoni 25 Frw.

    Mu byaha biteganywa harimo nko gushyira mu mugore intanga cyangwa urusoro bitari iby'umuntu, kubitanga utaruzuza imyaka igenenwe cyangwa uyirengeje, gutanga intanga cyangwa insoro byatanzwe n'umuntu umwe ku bashyingiranywe barenze umuryango umwe.

    Hanarimo gutanga intanga kw'abafitanye isano no gukora igerageza mu birebana no kororoka hifashishijwe ikoranabuhanga hagamijwe guhindura ubwoko bw'abantu cyangwa guhitamo igitsina cy'uzavuka.

    Harakibazwa ibibazo byinshi ku kororoka hifashishijwe ikoranabuhanga no gutwitira undi mu Rwanda


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/ibibazo-byibazwa-ku-kororoka-hifashishijwe-ikoranabuhanga-no-gutwitira-undi-mu

  • Jean de La Fontaine: umusizi w'umufaransa wahinduye Isi binyuze mu Migani #rwanda #RwOT

    Jean de La Fontaine

    Jean de La Fontaine (8 Nyakanga 1621 — 13 Mata 1695) yari umwanditsi w'imigani (fabuliste) w'Umufaransa, akaba umwe mu banditsi b'indirimbo n'imivugo basomwaga cyane mu kinyejana cya 17. Azwi cyane cyane ku bw'igitabo cye gikomeye Fables (Imigani), cyabaye isoko y'icyitegererezo ku bandi banditsi b'imigani hirya no hino i Burayi, ndetse gikorwa mu bisubiramo byinshi mu Gifaransa n'indimi z'uturere tw'u Bufaransa.

    Ubuzima bwe bwo mu buto

    Jean de La Fontaine yavukiye i Château-Thierry, hafi y'umupaka wo mu majyaruguru ashyira uburasirazuba bwa Île-de-France, mu Bufaransa. Se yari Charles de La Fontaine, maître des eaux et forêts (umuyobozi ushinzwe amashyamba n'amazi) mu karere ka Château-Thierry; nyina yari Françoise Pidoux. Impande zombi z'umuryango we zari iz'abantu bo mu rwego rwo hejuru rw'abakire bo mu ntara, nubwo batari inkorokoro (abanyacyubahiro). Jean yari imfura, yize mu ishuri ryitwa collège i Château-Thierry, nyuma ajya mu ishuri ry'abihaye Imana (Oratoire) muri Gicurasi 1641, akomereza mu iseminari ya Saint-Magloire muri Ukwakira uwo mwaka. Ariko yahavuye vuba kuko yasanze atabereye uwo mwuga. Nyuma, byavuzwe ko yize amategeko ndetse yemejwe nk'umwunganizi mu mategeko (avocat).

    Ubuzima bw'urugo

    Mu mwaka wa 1647, se yamuhaye inshingano ze zo gucunga amashyamba n'amazi, ndetse amushakira umugeni w'imyaka 14 witwaga Marie Héricart, wazanaga ubukungu bwa livres 20,000 n'icyizere cy'ejo hazaza. Nubwo yari mwiza kandi afite ubwenge, bombi ntibagiranye ubuzima bwiza bw'urugo. Nta kimenyetso gifatika cy'uko umugore we yitwaye nabi nk'uko abanzi ba La Fontaine babyavuze nyuma. Gusa yari umunyeshuri usoma ibitabo by'inkuru nyinshi kandi ntiyitaga ku mirimo yo mu rugo. La Fontaine na we yamaraga igihe kinini atari mu rugo, kandi ntabwo yitwaraga neza mu rukundo rw'abashakanye. Yari inyangamugayo nke mu by'ubucuruzi, ku buryo umutungo we wazambye bikomeye, bituma batandukanya imitungo yabo mu buryo bwemewe n'amategeko mu 1658. Icyo gikorwa cyakozwe mu bwumvikane, nta ntonganya, ku nyungu z'umuryango. Nubwo batigeze batongana ku mugaragaro, ntibakomeje kubana. La Fontaine yamaze imyaka myinshi aba i Paris, mu gihe umugore we yakomeje kuba i Château-Thierry. Baje kubyarana umwana w'umuhungu mu 1653, witaweho kandi arezwe n'umubyeyi we w'umugore.

    Ubuzima i Paris

    Nubwo mu myaka ya mbere y'ubushyingiranwe bwe yajyaga i Paris, ni kugeza ahagana mu 1656 aho yatangiye kujya ajyayo kenshi. Inshingano ze zasabaga igihe gito, zikumwemerera kubaho atari aho akorera. Umurimo we wa mbere ugaragara ni uko yahinduye cyangwa yahimbye mu Kinyafuransa igice cy'ikinamico Eunuchus ya Terence mu 1654. Yaje kumenyana n'uwari umufatanyabikorwa wa Madame we, Jacques Jannart, wabamuhuje n'umutegetsi w'igihe, Fouquet. Abenshi mu bajyaga kumusaba inkunga ntiyababaga inshuro; La Fontaine na we yahawe imperekeza ya livres 1,000 mu 1659, asabwa gusa kwandika umuvugo buri gihembwe. Yatangiye no kwandika igitabo Le Songe de Vaux kivuga kuri château ya Fouquet.

    Mu 1664, yahawe izina ry'icyubahiro rya 'Gentilhomme servant' wa duchesse ya Orléans ndetse atura mu nzu ya Luxembourg i Paris. Nubwo yakomeje kuba ari umuyobozi w'amashyamba, mu 1666 Colbert yamwandikiye amusaba gukurikirana ibibazo byabayemo i Château-Thierry. Muri uwo mwaka, yasohoye igitabo cya kabiri cy'inkuru (Contes), hakurikiraho n'ibice bitandatu bya mbere by'Imigani (Fables) mu 1668, byose bikurikirwa n'ibindi byinshi mu 1671.

    Izina n'icyubahiro

    Muri icyo gihe, La Fontaine yari yarinjiye mu itsinda ry'abanyabwenge bakomeye b'i Paris ryari rigizwe na Racine, Boileau, Molière na we ubwe. Nubwo bari bafite itandukaniro mu myaka, bahuriraga kenshi bagafatanya mu bikorwa by'ubuvanganzo. Ku myaka 43, La Fontaine yasohoye igitabo cya mbere cy'inkuru z'urwenya (Contes) cyamuhesheje izina rikomeye. Ibihangano bye byasakaye mbere y'uko byandikwa ku mugaragaro, kuko byatangiraga gukoreshwa mu nyandiko z'amaboko.

    Muri 1678, yasohoye igice cya kabiri cy'Imigani (Fables) cyavuzweho neza n'umwanditsi w'umuhanga Madame de Sévigné, wari uzwiho kutagirira umuntu icyubahiro ku busa. Bityo, yifuje kwinjira muri Académie française. Mu 1682 yahatanye n'abandi ariko ntiyatorwa. Nyuma y'urupfu rwa Colbert mu 1683, yarongeye atorwa n'amajwi menshi. Umwami Louis XIV yarabyanze, ariko nyuma y'amezi make yahise abyemeza, avuga ko La Fontaine yari yasezeranyije kuzitwara neza.

    Ubuzima bwa nyuma n'urupfu

    La Fontaine yaje kwinjira mu buzima bwo kwiyoroshya nyuma y'urupfu rwa Duchesse ya Orléans. Yimukiye mu rugo rwa Madame de la Sablière, umugore w'igikundiro n'ubwenge, aho yamaze imyaka hafi 20. Muri iyo myaka, yamaze igihe gito afitanye urukundo na Madame Ulrich, umugore wavugwagaho imyitwarire itaramenyerewe. Mu 1692, yasohoye igitabo kivuguruye cy'inkuru (Contes), ariko mu gihe yari arwaye bikomeye. Nyuma, yahindutse mu myemerere, asubira mu Kiliziya, akemera no gusenya igice cy'ikinamico yari yanditse nk'ikimenyetso cyo kwicuza.

    Yapfiriye i Paris ku itariki ya 13 Mata 1695, afite imyaka 73. Nyuma y'urupfu rwe, yashyinguwe mu irimbi rya Père Lachaise. Umugore we yamurushijeho kubaho imyaka hafi 15.


    Ibihangano n'umusanzu

    Ibihangano bya La Fontaine bigabanyijemo ibyiciro bitatu: Imigani (Fables), Inkuru (Contes et nouvelles en vers), n'ibindi bikorwa bitandukanye birimo n'iby'ikinamico. Azwi cyane ku bw'Imigani ye 12 yasohotse hagati ya 1668 na 1694. Igice cya mbere cyashingiye kuri Aesop na Horace, gikorwa mu mirongo yoroheje ariko irimo ubwenge bwinshi. Ibice byo nyuma bikubiyeho imigani yo mu Burasirazuba n'indi mihinduranyije mu Gifaransa. Bimwe mu mirongo y'iyo migani byinjiye mu mvugo rusange zikoreshwa kugeza n'ubu mu Gifaransa.

    Nubwo Inkuru ze (Contes) zari zubakiye ku busambanyi no ku rwenya, zasomwe cyane mu gihe cye kandi zikaba zarashimwe ku buryo zagiye zasohoka no nyuma y'urupfu rwe.

    Source : https://kasukumedia.com/jean-de-la-fontaine-umusizi-wumufaransa-wahinduye-isi-binyuze-mu-migani/

  • Nyagatare: Hagiye kubakwa ubusitani bugezweho bwa miliyoni 300 Frw buzashyirwamo internet y'ubuntu – #rwanda #RwOT

    Buzubakwa hafi y'Ibitaro bya Nyagatare aho buri ku buso bwa hegitari eshatu, bukazuzura butwaye miliyoni 309 Frw.

    Muri ubu busitani hazashyirwamo ibyuzi bihangano, ahateye ibiti byiza bikurura amafu, inzu zicururizwamo ikawa n'ibyo kurya, ibice birimo intebe zo kwicaraho n'ibindi byinshi.

    Umuyobozi w'Akarere ka Nyagatare, Gasana Stephen, yavuze ko bahisemo kubaka ubu busitani buri ku buso bunini mu rwego rwo kongera ibikorwaremezo birushaho guteza imbere uyu mujyi no gufasha abawutemberera kubona iby'ibanze nkenerwa.

    Ati 'Hazaba harimo n'intebe mo imbere no hanze, tuzashyiramo intenet kugira ngo urubyiruko rwiga muri izi kaminuza ebyiri dufite, abiga mu mashuri yisumbuye n'abandi babone iyo internet kandi ayibone ahantu hisanzuye ku buryo bimufasha gukora ubushakashatsi bwe no mu masaha ya nimugoroba.'

    Meya Gasana avuga ko bazakomeza kubaka ibikorwaremezo mu Mujyi wa Nyagatare yaba imihanda, sitade, ikigo cy'urubyiruko, ibikorwa by'amashanyarazi n'ibindi.

    Bigwi Channel wiga muri Kaminuza y'u Rwanda Ishami rya Nyagatare, yabwiye IGIHE ko bishimiye ubu busitani bugiye kubakwa kuko buzabafasha cyane.

    Ati 'Bizadufasha gukora ubushakashatsi kuko byatugoraga kubona internet, wayiboneraga mu kigo gusa wahava bikaba birarangiye ariko ubu tuzajya tunagenda tugere mu mujyi tuyibone.''

    Uwera Claire we yavuze ko ubu busitani babwishimiye kuko nta handi hantu hari hahari hanini hahurira abantu benshi.

    Kugeza ubu Akarere ka Nyagatare kabarizwamo kaminuza ebyiri, harimo Kaminuza y'u Rwanda, Ishami rya Nyagatare na East Africa University, kuri ubu hamaze kubakwa ibirometero 25.5 by'imihanda ya kaburimbo ifasha abatuye muri uyu mujyi.

    Ubusitani bugiye gushyirwa mu Mujyi wa Nyagatare buzashyirwamo n’ibyuzi bihangano

    Biteganyijwe ko mu busitani buzashyirwa mu Mujyi wa Nyagatare hazashyirwamo na internet ikoreshwa n’ababurimo

    Ubusitani bugiye gushyirwa mu Mujyi wa Nyagatare buzashyirwamo inzu zicuruza ikawa n’ibindi


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/nyagatare-hagiye-kubakwa-ubusitani-bugezweho-bwa-miliyoni-300-frw-buzashyirwamo

  • Birantega mu kizamini gishya cy'akazi cya MIFOTRA – #rwanda #RwOT

    Bagaragaza ko bagorwa no gukora icyo kizamini gishya bitewe n'uko gisaba mudasobwa kandi bose batazitunze, icyakora bakavuga ko ikizamini ubwacyo nta kibazo giteye.

    Habimana Olivier yabwiye RBA ati 'Icya mbere ugomba kuba ufite ni mudasobwa irimo 'webcam' kandi si buri wese mu bana barangije kwiga uba ufite mudasobwa nziza gutyo.'

    Mudacumura Rosette we yavuze ko hari bamwe mu rubyiruko rushaka akazi bajya ku ruga rwa MIFOTRA basanga kiriho bakabireka bitewe no kubona nta buryo bwo kugikora bafite.

    Bizimana Fiston we yagize ati 'Kujya gukoresha mudasobwa zo muri 'cyber cafe' na byo bisaba ubundi bushobozi kandi ho haba hari n'urusaku bigoye kuhakorera ikizamini.'

    Minisitiri w'Abakozi ba Leta n'Umurimo, Amb Nkulikiyinka Christine, yasobanuye ko ikizamini cya 'psychometric test' nta we ukwiye kukigiraho ikibazo kuko uburyo giteguyemo bworohereza abantu kugikora, icyakoze ko hari ibizakomeza kunozwa.

    Ati 'Tuzi neza ko hari abashobora kuba badafite ibyo bikoresho koko ariko uko abantu bagenda bamenyera, haboneka ubushobozi bizagenda na byo bihinduka.'

    Ikizamini cy'isuzumabushobozi ni cyo kibanza mbere yo gukora ikizamini cy'akazi cyanditse ndetse n'icyo mu buryo bw'ikiganiro (interview).

    Abagikora, basabwa kugira nibura amanota 50% kugira ngo bemererwe gukora ibindi bizamini bizanzwe by'akazi.

    MIFOTRA yashyizeho icyo kizamini mu ntangiriro za Werurwe 2025.

    Giteganywa mu ngingo ya karindwi y'Iteka rya Perezida nimero 128/01 ryo ku wa 03 Ukuboza 2020 ryerekeye gushaka abakozi ba Leta n'amahugurwa ahabwa abakozi bagitangira akazi.

    Mu rwego rwo korohereza abasaba akazi, icyo kizamini gikorerwa aho umuntu aherereye hose bitamusabye kujya kuri site z'ibizamini ariko kigakorerwa kuri mudasobwa kandi ifite internet ihagije.

    Bamwe mu rubyiruko batangaje ko bagorwa no gukora ikizamini gishya MIFOTRA yashyizeho kuko gisaba imashini kandi ntazo bagira


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/birantega-mu-kizamini-gishya-cy-akazi-cya-mifotra

  • Mu mezi icyenda i Karongi habonetse ibirego 58 by'ingengabitekerezo ya Jenoside – #rwanda #RwOT

    Meya Muzungu yavuze ko nyuma y'urupfu rwa Nyiranyamibwa Beatrice wishwe n'abagifite ingengabitekerezo ya Jenoside, bashyizeho ingamba zo kwigisha no gutahura hakiri kare abafite ingengabitekerezo ya Jenoside.

    Yari mu kiganiro ako karere kagiranye n'abanyamakuru ku wa Gicurasi 2025, cyibanze ku kugaragariza ishusho y'akarere mu nkingi zose ubukungu, imiyoborere n'imibereho myiza y'abaturage.

    Meya Muzungu yavuze ko mu busesenguzi bakoze basanze mu bituma aka karere kagaragaramo ingengabitekerezo ya Jenoside ku bwinshi bishingira kuba hari abahamijwe ibyaha bya Jenoside bagatoroka ubutabera ntibafungwe no kuba hari imiryango itabwiza abana babo ukuri kuri Jenoside yakorewe Abatutsi.

    Ati 'Ingengabitekerezo ni uburozi. Biturutse ku kazi kakozwe kuva muri Nyakanga 2024 tumaze kwakira ibirego by'ingengabiterezo [ya Jenoside] 58, bashyikirijwe ubutabera ndetse baranakatirwa.'

    Perezida wa IBUKA mu Karere ka Karongi, akaba na Perezida w'Inama Njyanama y'ako karere, Ngarambe Vedaste, mu kiganiro na IGIHE yavuze ko ibirego 58 by'ingengabitekerezo ya Jenoside mu mezi icyenda ari nyinshi cyane.

    Ati 'Biteye isoni n'agahinda kubona muri iki gihugu hari abibona mu moko no kwica abacitse ku icumu.'

    Kubera imbaraga zashyizwe mu guhiga abahamijwe ibyaha bya Jenoside bagatoroka ubutabera, Akarere ka Karongi ku bufatanye n'izindi nzego kamaze kuta muri yombi abantu 38, abenshi bari baratorokeye mu Ntara y'Iburasirazuba.

    Aka karere kashyizeho gahunda ihoraho yo kwigisha abaturage ibijyanye ubumwe n'ubudaheranwa na gahunda ya Ndi Umunyarwanda.

    Mu mezi icyenda i Karongi habonetse ibirego 58 by'ingengabitekerezo ya Jenoside


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/mu-mezi-icyenda-i-karongi-habonetse-ibirego-58-by-ingengabitekerezo-ya-jenoside

  • Amerika yihaye indi minsi 100 mu gukemura amakimbirane ya Ukraine n'u Burusiya – #rwanda #RwOT

    Mu kiganiro yagiranye na Fox News, JD Vance, yavuze ko Amerika yateye intambwe mu guha urubuga impande zombi zigatanga ibitekerezo byazo mu gukemura amakimbirane.

    Ati “Dufite inyigo y'uko amahoro yaboneka ndetse twarayitanze tugiye gukora uko dushoboye mu minsi 100 iri imbere kugira ngo tugerageze guhuza impande zombi.'

    JD Vance yavuze ko Amerika yakoze akazi gakomeye mu kunga impande zombi avuga ko mbere y'uko ubutegetsi bwa Trump bwinjira mu kibazo cya Ukraine n'u Burusiya, ibyo bihugu bitari byarigeze bigirana imishyikirano na mike, ahubwo byakoraga bikozanyaho.

    Yavuze ko kugeza ubu byibura ibiganiro bya dipolomasi ari byo biri gutuma impande zombi zihura.

    Mu bituma amahoro ataboneka hagati y'impande zombi harimo kuba buri ruhande rutemera ibyo urundi rusaba.

    Perezida w'u Burusiya, Vladimir Putin, yavuze ko kugira ngo amasezerano y'amahoro agerweho Ukraine igomba kwemera ko uduce tune harimo na Crimea ari utw'u Burusiya ndetse igahagarika n'icyifuzo cyayo cyo kwinjira muri OTAN.

    Intumwa ya Trump, Keith Kellogg, yavuze ko Ukraine igomba kwemera guhara tumwe mu duce ikemera ko ari utw'u Burusiya kugira ngo intambara hagati y'ibi bihugu byombi ihagarare. Gusa Ukraine yavuze ko ibyo bitashoboka.

    U Burusiya bwashimye uburyo ubutegetsi bwa Trump bwitwaye muri iki kibazo aho Putin yavuze ko butandukanye n'ubwabanje bwa Joe Biden.

    Amerika yihaye indi minsi 100 mu gukemura amakimbirane ya Ukraine n'u Burusiya


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/amerika-yihaye-indi-minsi-100-mu-gukemura-amakimbirane-ya-ukraine-n-u-burusiya

  • Abarenga 400 bahitanywe n'ubucukuzi butemewe mu myaka itanu – #rwanda #RwOT

    Umuyobozi ushinzwe ubucukuzi n'ubugenzuzi muri RMB, Nsengumuremyi Donat, yavuze ko hari ingamba zafashwe mu guhagarika ubwo bucukuzi butemewe.

    Yagize ati 'Tumaze iminsi dukorana n'inzego zitandukanye zirimo ubuyobozi bw'inzego z'ibanze n'izishinzwe umutekano kugira ngo dukumire ubucukuzi butemewe n'amategeko ndetse n'aho buri babuhagarike. Biri gutanga umusaruro kuko hari abaturage bagiye bigishwa berekwa ingaruka zirimo barabyumva bagenda babireka.'

    Zimwe mu mpanuka ziheruka kumvikana zikomoka ku bucukuzi bw'amabuye y'agaciro butemewe, ni iyabereye mu Karere ka Gicumbi ku itariki 30 Mata 2025.

    Iyo mpanuka yabereye mu gace ka Miyove gacukurwamo zahabu ihitana abantu batatu abandi batatu barakomereka.

    Tuyishime Jean Paul uri mu baturiye aho iyo mpanuka yebereye, icyo gihe yabwiye RBA ko asanga ubucukuzi bw'amabuye y'agaciro butemewe bushobora gucika mu gihe inzego bireba zafasha abaturage kubona imirimo kuko biterwa akenshi no kubura akandi kazi.

    Umuyobozi w'Akarere ka Gicumbi Wungirije ushinzwe Imibereho y'Abaturage, Mbonyintwari Jean Marie Vianney, yavuze ko muri ako Karere hari sosiyete imwe yemerewe kuhakorera ubucukuzi, agasanga ari imbogamizi ikwiye gukemurwa kugira ngo abacukura bitemewe babireke.

    Yagize ati 'Twifuza ko habaho sosiyete nyinshi zicukura kuko hano mu karere kacu dufite iyitwa Ngali ni yo ifite uburenganzira yahawe na RMB bwo gucukura byemewe n'amategeko. Igice iyo sosiyete icukuramo ubona ari gitoya tukaba twifuza ko RMB ibidufashijemo haboneka izindi sosiyete zicukura mu zindi mpande za Miyove noneho abaturage bahabwe akazi bacukure byemewe.'

    Urwego rw'ubucukuzi bw'amabuye y'agaciro mu Rwanda ni rumwe mu zikomeje kwiyubaka no guha akazi abantu benshi.

    Mu myaka umunani ishize ubucukuzi bw'amabuye y'agaciro bwahaye akazi abantu benshi kuko bavuye ku bihumbi 32 bariho mu 2017 bagera ku bihumbi 81 mu 2025.

    Mu myaka itanu ishize impanuka zikomoka ku bucukuzi butemewe zahitanye abarenga 400


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/abarenga-400-bahitanywe-n-ubucukuzi-butemewe-mu-myaka-itanu

  • Leta yongeye kwibutswa iby'umushahara fatizo no kuwuvugurura buri myaka itanu – #rwanda #RwOT

    Mu butumwa bugenewe Umunsi Mpuzamahanga w'Umurimo CESTRAR yatangaje kuri uyu wa 1 Gicurasi 2025, yagaragaje ko hari ibyo Leta yakoze mu kwita ku mukozi ariko igaragaza ko icy'umushahara fatizo kikiri ikibazo ku mibereho yabo.

    Yakomeje iti 'Turashimira Leta y' u Rwanda ku mavugurura aherutse gukorwa mu birebana n'ubwiteganyirize bw'izabukuru aho dufite icyizere cyinshi ko iyongerwa ry'umusanzu ryabayeho rizagira ingaruka nziza cyane cyane ku bari basanzwe bafata amafaranga y'ubwiteganyirize y'intica ntikize.'

    CESTRAR yagaragaje ariko ko ibyo byaje byongera uburemere ku mushahara w'umukozi na wo ubwawo utari uhagije ugereranyije n'ibiciro biri ku isoko n'ibindi byinshi by'ibanze umukozi akenera nk' ifunguro, ingendo, icumbi, kwivuza n'ibindi, isaba Leta kugira icyo ikora.

    Iti 'Nk'uko tumaze igihe tubisaba, Leta ikwiriye gushyiraho uburyo buhamye bwo kuvugurura umushahara hashingiwe ku izamuka ry'ibiciro n'ihindagurika ry'agaciro k'ifaranga. Twongeye kandi kwibutsa ko gushyiraho umushahara fatizo n'ingengabihe yo kuwuvugurura itarengeje imyaka itanu, byarushaho kubungabunga imibereho myiza y'umukozi n'umuryango we, n'ubukungu bw'Igihugu muri rusange.'

    CESTRAR kandi yashimye abakoresha bubahirije ibyo Leta yashyizeho bakongera ingano y'umusanzu w'ubwiteganyirize bishyurira abakozi babo, iboneraho kubikangurira abandi bakoresha basigaye byaba ngombwa Leta ikabitangaho inama cyangwa amabwiriza.

    Ibipimo ku mibereho myiza y'abaturage (EICV7) byasohotse muri Mata 2025 bigaragara ko imirimo mishya ihangwa buri mwaka mu Rwanda yiyongereye iva ku mirimo 155.994 mu 2017 igera ku 358.564 mu 2024.

    Umubare w'abaturage bose bakorana wo wavuye kuri miliyoni 2.9 bingana na 44.2% mu 2017 ugera kuri miliyoni 4.4 bingana na 53.5% mu 2024.

    Bitewe n'ingaruka za Covid-19, ubushomeri bwari bwarazamutse bugera kuri 21.1% mu 2021 buvuye kuri 17.3% bwariho mu 2017, icyakora mu 2024 bwaramanutse bugera kuri 14.9%.

    Ibyo bipimo byatumye ubukene na bwo bugabanuka buva kuri 39.8% mu 2017 bugera kuri 27.4% mu 2024.

    CESTRAR ariko yasabye ko hashyirwaho uburyo bwo kugenzura ko imirimo ihangwa igira impinduka nziza ku bayikora kugira ngo hatazabaho kugendera ku mibare y'imirimo ihangwa gusa, hatitawe ku miterere n'akamaro kayo.

    Yasabye kandi urubyiruko gushishikarira guhanga imirimo by'umwihariko gukoresha ikoranabuhanga harimo iry'ubwenge buhangano (AI) ariko bakirinda ko ribasimbura mu kazi ndetse isaba inzego bireba gufasha mu kugenzura ingaruka z'iryo koranabuhanga ku buzima bw'abakozi kuko rikomeje gukoreshwa cyane.

    Yibukije umukozi ko atari igikoresho ahubwo ari umufatanyabikorwa mu kazi bityo ko uburenganzira bwe bugomba kubahirizwa agahabwa agaciro kamukwiye.

    CESTRAR yasabye Leta gushyiraho umushahara fatizo no kujya iwuvugurura buri myaka itanu


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/leta-yongeye-kwibutswa-iby-umushahara-fatizo-no-kuwuvugurura-buri-myaka-itanu

  • U Burayi ntibushaka ko Amerika itesha agaciro ibyagezweho na Angola mu guhuza u Rwanda na RDC – #rwanda #RwOT

    Ni ingingo yagarutsweho n'Intumwa yihariye ya EU mu Karere k'Ibiyaga Bigari, Johan Borgstam, mu kiganiro yagiranye n'itangazamakuru i Kinshasa ku wa Kane tariki 1 Gicurasi 2025.

    Borgstam yavuze ko EU ishyigikiye ibiganiro by'amahoro biri kuba hagati y'u Rwanda na RDC bigizwemo uruhare na Qatar na Amerika.

    Yavuze ko guhura kwa Perezida Paul Kagame na Félix Antoine Tshisekedi i Doha n'amahame agamije gushaka amahoro yashyizweho umukono ku wa 25 Mata i Washington, ari intambwe ikomeye.

    Yakomeje avuga ko nubwo bimeze gutyo, ibi biganiro bidakwiriye gutesha agaciro ibyari byagezweho na Perezida João Lourenço.

    Ati 'Ni ingenzi ko buri buryo bushya butangijwe, bwubakira ku byagezweho n'ibiganiro byo ku rwego rw'akarere biri kuba. Nk'uko mubizi, Perezida wa Angola, João Lourenço na Guverinoma ye bashyize ubushobozi n'imbaraga mu biganiro bya Luanda. Izi mbaraga zatinze umusaruro kandi tugomba kwirinda gutangira bundi bushya.'

    Johan Borgstam atangaje ibi mu gihe byitezwe ko muri Kamena 2025, u Rwanda na RDC bizasinya amasezerano y'amahoro azasinyirwa imbere ya Perezida Donald Trump.

    Kugeza ubu kandi ibiganiro byabaga binyuze muri gahunda ya EAC-SADC, byakuweho ahubwo bihurizwa mu mutaka wa Afurika Yunze Ubumwe, bivuze ko bikorwa birangajwe imbere na Togo.

    Johan Borgstam ari i Kinshasa


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/u-burayi-ntibushaka-ko-amerika-itesha-agaciro-ibyagezweho-na-angola-mu-guhuza-u

  • Ingaragu zo mu Rwanda zasabiwe kwemererwa gutwitirwa – #rwanda #RwOT

    Babigarutseho ubwo hatangwaga ibitekerezo ku mushinga w'itegeko rigenga serivisi z'ubuvuzi rikomeje kwigwaho no gusesengurwa muri Komisiyo y'Imibereho myiza y'Abaturage mu Nteko Ishinga Amategeko.

    Ingingo ya 77 muri uwo mushinga w'itegeko iteganya ko gutwitira undi byemewe iyo umuganga yemeje ko uwasabye gutwitirwa n'undi adashobora gutwita cyangwa kubyara cyangwa hemejwe ko ubuzima bwe n'ubw'umwana bwajya mu kaga mu gihe cyo gutwita cyangwa kubyara.

    Ingingo ya 76 yo yemeza ko gutanga intanga cyangwa urusoro ari igikorwa abantu ku giti cyabo cyangwa abashyingiranywe bakora batanga ku bushake intanga zabo cyangwa urusoro rwabo kugira ngo bafashe abandi gutwita.

    Icyakora gutanga intanga cyangwa urusoro hagamijwe kororoka byemerwa gusa iyo izo ntanga cyangwa urwo rusoro bihabwa abashyingiranywe.

    Dr. Joseph Ryarasa Nkurunziza yagaragaje ko izo ngingo zikwiye kuvugururwa hagatangwa uburenganzira ku bantu bose, kuko hari abo usanga batarashyingiranywe kubera impamvu zitandukanye cyangwa batifuza gukora imibonano mpuzabitsina ariko bifuza kubona umwana.

    Ati 'Mu by'ukuri ni byo hari abadashobora kubyara baragerageje byaranze barageze no kwa Muganga […] akenshi ntabwo umugabo ari we uhitamo ko umugore akeneye gutwitirwa, ahubwo hari n'umukobwa wabuze amahirwe yo kubona umugabo ariko akeneye kubyara, hari n'undi udakeneye kuryamana n'uwo mugabo ariko akeneye intanga ze. Itegeko ntirirebe gusa wa wundi udashobora kubyara, kuko nshobora kuba nta gikundiro mfite ariko nkaba najya ahabikwa intanga nkababaza izo bafite bakaba bazimpa.'

    Yavuze ko hari n'abantu baba barazinutswe abagabo kubera ibikorwa by'ihohoterwa biba byarababayeho, babonye, ibyakorewe ababyeyi babo cyangwa banyuzemo ariko bakifuza kubona abana.

    Umuyobozi Mukuru wa HDI, Dr Kagaba Aflodis, yasabye ko hashyirwamo ingingo y'uko hazajyaho iteka rya Minisitiri rizasobanura uko bizajya bikorwa mu kwirinda ko itegeko rizajya rihinduka uko iterambere ryagenda riza.

    Ati 'Ntabwo twashobora gutekereza ko uko twororokaga mu myaka 200 ishize ariko bizakomeza. Hari impamvu nyinshi cyane, zirimo uburwayi ariko na sosiyete yacu hari umuntu uvuga ngo njyewe nta mugabo nshaka ariko ugasanga yashaka umwana. Ashobora kuba ari ubushake bwe cyangwa ari ukubura uza kumutereta.'

    Yakomeje ati 'Tuvuze ko ugomba kubyara ari uko wakoze imibonano mpuzabitsina twaba twirengagije ko ikoranabuhanga riri gutera imbere, dushobora kubyara tudakoze imibonano mpuzabitsina.'

    Yavuze kandi ko bidakwiye gukorwa nk'ubucuruzi nk'uko usanga bimwe mu bihugu abagore b'abakene baba baragizwe nk'imashini zibyarira abandi kubera amafaranga.

    Depite Mujawabega Yvonne yavuze ko iri tegeko rikwiye gutanga ibisubizo ku bantu bafite ibibazo byo kutabyara, aho guharanira ko abantu bazabyara abana badafitiwe inkomoko izwi.

    Itegeko riteganya ko uwemerewe gutwitira undi agomba kuba afite hagati y'imyaka 21 na 40 y'amavuko, kuba yarabashije gutwita kugeza abyaye nta bibazo no kuba kuba afite ubuzima bwiza.

    Sosiyete sivile yasabiye abatarashyingiranywe kwemererwa gutwitirwa


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/sosiyete-sivile-yasabiye-abatarashyingiranywe-kwemererwa-gutwitirwa