Author: webrwanda

  • “Kariya ga ‘Cornea’ ushobora kugatera ku wund… – #rwanda #RwOT

    Ubu butumwa, bwaherekejwe n'ibitekerezo bitandukanye by'abantu bashimaga umusore witwa Kendrick Kevin wemeye guha Niyo Bosco ijisho, bamushimira uburyo yitanze ndetse banerekana amarangamutima yabo cyane. Bamwe bavuze ko ibyo uyu musore yakoze bigaragara urukundo nyarwo abantu bari bakwiriye gukundana.

    Niyo Bosco yakozwe cyane ku mutima n’urukundo yeretswe n’uyu musore wemeye adahatwa kumuha ijisho, atangaza ko yiyongereye mu bantu yifashisha asobanura impamvu yo kubaho kwe. Mu butumwa bwe yagize ati “Mbega! Ahise aba umwe mu bo nifashisha nsobanura impamvu yo kubaho kwanjye. Nishimiye ko Imana inkunda urukundo rungana rutya. Ubuse ndi inde wo gutekerezwaho aka kageni?. Imana y’urukundo iguhe umugisha”.

    Mu bandi bantu twabonye bashimye uyu musore Kendrick Kevin harimo n'umukobwa witwa Keza Shekina ku rubuga rwa Instagram wagize ati “Nanjye mwemereye irindi jisho kubera ko ndamukunda cyane, nshaka ko andeba nari narabuze uburyo mbibwira Irene. Mu gushaka kumenya niba koko ibyo Keza yavuze ari byo, nka inyaRwanda twashatse uyu mukobwa ubusanzwe utuye muri Canada turamuvugisha”.


    Keza nawe yifuza guha Niyo Bosco ijisho kugira ngo bajye barebana

    Twamubajije uko yatekereje guha Niyo Bosco ijisho, adusubiza agira ati “Nabitekerejeho igihe kinini ariko kubera ko ntari mfite uburyo nabikoramo ndaceceka ariko nabonye undi muntu wanteye ingabo mu bitugu ndavuga ngo nanjye igihe ni iki cyo gusohoza icyo niyemeje”.

    Yakomeje agira ati “Impamvu ya mbere nemereye uyu muhanzi ijisho ndamukunda cyane, kandi ikindi ni uko atariwe wahisemo kuba uko, iyo Imana imubaza uko ashaka kuzaba ntiyari kuzahitamo kubana n'ubumuga kandi siwe gusa mbantekereza ku bantu bose bavukanye ubumuga butandukanye cyane cyane ku badafite ingingo ebyiri kandi njye nzujuje”.

    Niyo Bosco afite ijwi rikurura ingeri zitandukanye

    Uyu mukobwa Keza iyo urebye ku rukuta rwe Instagram ubonaho indirimbo ‘Nahawe ijambo’ yanditswe na Niyo Bosco ayisubiramo mu ijwi ryiza. Asanzwe aba muri Canada ariko yabwiye inyaRwanda ko mu gihe icyo ari cyo cyose byaba bikunze nta kabuza yahita aza gusohoza umuhigo we ijisho rye akariha umuntu akunda.

    Yagize ati “Rwose nahita nshaka ibyangombwa ngahita nza igihe icyo ari cyo cyose, kuko urebye umuntu wese ufite umutima wo gukunda icyo yiyemeje aragikora kuko urukundo ruritangirana, rurababarana n'ubababaye ntacyo atakora cyangwa se atakwitangira undi bibaye ari ibishoboka wafasha na benshi cyane. Icya mbere ni uko atari we wahisemo kuba kuriya. Njyewe mba ntekereza ku bantu bose bavukanye ubumuga butandukanye cyane cyane ku badafite ingingo ebyiri kandi njye nzujuje”.

    INKURU WASOMA: Urukundo nyarwo! Yakomewe amashyi nyuma yo kwemera gutanga ijisho rye akariha Niyo Bosco ku bw’urukundo amukunda

    Irene Murindahabi umujyanama w'umuhanzi Niyo Bosco aganira na InyaRwanda mu magambo make yavuze ko nawe rwose ataramenya niba byashoboka ko umuntu utabona yahabwa ijisho, bigakunda, adusaba kumubariza inzobere mu by’amaso.

    Mu gushaka kumenya koko niba bishoboka nka inyaRwanda twaganiriye n'abaganga batandukanye barimo Dr Charles Muhizi ukorera i Butare muri Salus na CHUB. Yagize ati ''Ntabwo ijisho waritanga ngo urihe undi ariko igishoboka hari igihe kano kantu gasa n'umukara hano ku mboni kitwa (Cornea) ariko ntabwo ari umukara ariko gasa n'umukara kubera imbere hijimye, hari igihe kaba karangiritse”.

    “Ubundi gakora nk'idirisha amashusho yose anyura hariya kugira ngo ajye imbere mu ndiba y'ijisho kugira ngo ahite akomeza mu bwonko kugira ngo umuntu abone neza kagomba kuba kagaragara neza”.

    Yakomeje agira ati “Ubundi iyo umuntu apfuye abantu bakajya kubaza imiryango niba bemerewe gutanga ibihimba by'umuntu, buri muganga afata igihimba bitewe n'icyo ashaka, impyiko, umutima n'ibindi na muganga w'amaso rero afata kariya kantu k'umukara (cornea), gashobora gukurwa ku muntu wapfuye ariko gufata ijisho ryose ukarikuraho ntabwo bibaho”.

    Yunzemo ati “Impyiko y'umuntu bashobora kuyifata bakayiha undi muntu ariko ku jisho ntabwo kariya kantu (cornea) nakubwiye wagakuramo umuntu akiri muzima yagira ibibazo, n'uwafata ijisho ryose ngo arikureho ntabwo bibaho aho ubuhanga bugeze ntabwo barafata ijisho ngo baritere ku wundi ariko kariya ga cornea ushobora kugafata ukagatera ku wundi ariko bisaba ko aba yapfuye. Ijisho rikorana n'umutsi waryo ntabwo warifata ngo uritandukanye n'umutsi waryo kuko uriciye, n'ijisho rirapfa”.

    Undi muganga w’inzobere mu buvuzi bw’amaso waganiriye na InyaRwanda.com ni Prof. Dr Saiba Semanyenzi – umwuga amazemo imyaka irenga 14 – wanayoboye ishami ryigisha ubuvuzi bw’amaso muri Kaminuza y’u Rwanda (Ophthalmology Department), kuri ubu akaba asigaye yikorera aho afite ivuriro rye bwite ryitwa ‘Rapha Medical Clinic’ rikorera mu mujyi wa Kigali.

    Uyu muganga yavuze ko ufashe ijisho ukarikura ku muntu kugira ngo urihe undi, ari nk’urutsinga rw’amashanyaraza rudafite aho rucometse. Icyakora yatanze inkuru nziza ku buvuzi bw’amaso bwo mu myaka iri imbere. Ati: “Urabona ukase ijisho, ni nk’amashanyaraza akonekitinze n’ubwonko (Connecting), biba byarangiye ntabwo rishobora gukora, ni ukuvuga ngo nta muntu watanga ijisho ngo arihe undi muntu kuko uriya mutsi witwa Optic nerve (umutsi uhuza ijisho n’ubwonko) iyo uwukase uhita wangirika ntabwo wakora”.

    “Ntabwo ijisho umuntu arihindura, ntabwo bishoboka. Gusa, hari ubushakashatsi burimo gukorwa mu myaka izaza aho umuntu ashobora gushyiraho ‘device’ (agakoresho kabugenewe) mu jisho bakagahuza n’ubwonko ku buryo umuntu utareba, ubwonko bwajya bukorana n’iyo ‘device’ ku buryo umuntu yareba bigakunda, ariko ni ibintu bikiri mu bushakashatsi”.

    Keza twaganiriye kuri WhatsApp

    Keza uba muri Canada avuga ko gutanga ijisho bikunze bamwandikira kuri Instagram agahita aza

    PROF. DR SAIBA YADUTANGARIJE INDWARA Z’AMASO ZIHANGAYIKISHIJE ISI

    KANDA HANO UREBE ‘SEKA’ INDIRIMBO YA NIYO BOSCO

    REBA HANO IKIGANIRO TWAGIRANYE NA GAHONGAYIRE AVUGA KO ASHAKA KUGURIRA IMODOKA NIYO BOSCO

    Source : https://inyarwanda.com/inkuru/104676/kariya-ga-cornea-ushobora-kugatera-ku-wundi-ariko-bisaba-ko-aba-yapfuye-menya-icyo-abagang-104676.html

  • #Kwibuka27: “Mama yishwe atemaguwe, ajugunywa… – #rwanda #RwOT

    Mu buhamya bwe, Dusengiyumva avuga ko yavukaga mu muryango w'abana batanu, abo bavukana uko ari bane ndetse n'ababyeyi babo bakaba barishwe muri Jenoside yakorewe Abatutsi, arokoka wenyine binyuze mu nzira ndende kandi igoye.

    N’ubwo ababyeyi be bishwe muri 1994, ariko na mbere yaho baratotezwaga mu buryo butandukanye. Avuga ko se yari umushumba w'itorero (Pasiteri), naho nyina akaba yari umuganga, ayobora ikigo nderabuzima.

    Akenshi ngo se yababwiraga ko kuva muri 1973, yari ageze mu mwaka wa gatanu w'amashuri yisumbuye, ariko nubwo atigeze ahagarika kwiga, yarinze yicwa muri 1994, atarangije iyo myaka ibiri ngo abone impamyabumenyi ye.

    Dusengiyumva avuga ko kuba se atarabonaga impamyabumenyi, bitaterwaga n'uko yari umuswa, kuko ngo bajyaga babona indangamanota ze, bakabona atsinda neza, gusa ngo iyo umwaka w'amashuri wajyaga kurangira, ntibaburaga ibyo bamushinja, rimwe na rimwe akanafungwa, bityo akadindira.

    Nyina na we, nubwo yari umuganga bahoraga bamutumiza kuri parike (ubushinjacyaha), bamushinja ko ahungabanya umutekano w'igihugu kandi ngo ntabyo yabaga yakoze.

    Mu gihe cya Jenoside muri 1994, indege y'uwari Perezida w'u Rwanda icyo gihe imaze guhanuka, ku itariki ya 07 Mata, ngo nta kintu kidasanzwe cyabaye aho bari batuye, keretse amarondo yatangiye gukorwa, ku buryo umuntu yari gutekereza ko hari ikintu kibi kigiye kuba.

    Mu minsi mike yakurikiyeho, batangiye kubona abantu bahunga baturuka mu Bugesera, batemaguwe, abandi batwikirwa. Kugeza ku itariki ya 12 Mata, ngo nibwo ibitero byatangiye kwica Abatutsi no kubatwikira aho muri Komini Ntongwe.

    Umunsi wakurikiyeho ni bwo uwari Burugumesitiri wa Komini Ntongwe witwaga Kagabo yagiriye inama abaturage bo muri za segiteri zose yo guhungira kuri Komini, ngo kuko bazaharindirwa.

    Uko birwanyeho

    Mu kiganiro yagiranye na Kigali Today ducyesha iyi nkuru, Dusengiyumva yavuze ko umutekano bari bijejwe kubona kuri Komini ntawo babonye, kuko ngo intego yari ukubakusanyiriza hamwe, kugira ngo babone uko babica. Ngo hari hateraniye abantu benshi bagera nko ku bihumbi ijana, ariko nta mazi yari ahari, nta cyo kurya, mu by'ukuri ngo bwari ubuzima bugoye cyane.

    Samuel dusengiyumva (umwana wambaye agapira karimo ibara ritukura, useka) hamwe na se na nyina n
    Samuel Dusengiyumva (umwana wambaye agapira karimo ibara ritukura, useka) hamwe na se na nyina n'abavandimwe be n'abashyitsi bari babasuye)

    Nyuma y'iminsi ibiri, ibitero by'interahamwe byatangiye kubasanga kuri Komini, bagerageza kwirwanaho nubwo nta ntwaro babaga bafite, kuko Umututsi wageraga aho kuri Komini, Burugumesitiri n'abapolisi bahitaga bamwambura icyo yabaga yitwaje cyose, yaba inkoni cyangwa umuhoro, bikabikwa.

    Birwanyeho rero bakoresheje amabuye, abana n'abagore bakayarunda, abagabo n'abasore bakayatera. Iminsi ibiri ibanza basubijeyo ibitero, ku munsi wa gatatu igitero cyaje kirimo n'abasirikare bica abantu batanu, mu bageragezaga kwirwanaho, bahita batangira kubona ko ibintu bikomeye.

    Nyuma y'icyo gitero byagaragaye ko batazashobora kubatsinda aho kuri Komini, kuko hari ahantu ku musozi, igitero kikaza bakibona, bakitegura. Burugumesitiri Kagabo yahise atumiza abandi basirikare n'abajandarume ndetse n'abapolisi kuri Superefegitura ya Nyanza n'iya Ruhango, icyo gihe arangije abwira Abatutsi bari bahungiye kuri Komini ko kuhabarindira bitagishobotse.

    Uwo Burugumesitiri Kagabo yabagiriye inama yo guhungira kuri Superefegitura ya Ruhango, ariko wari umutego, kuko inzira iva aho kuri Komini igana kuri Superefegitura yanyuranga ahantu hari ikibaya cyitwa Nyamukuma kiri hagati y'imisozi, aba ari ho babategera igico, kuko ntibashoboraga kwirwanaho.

    Ku itariki 20 Mata, Abatutsi bavuye kuri Komini bagerageza kujya kuri Superefegitura bageze muri icyo kibaya, basanga bahabategeye, barabarasa babatera za gerenade, ku buryo nko mu minota mirongo itatu bamaze barasa, Abatutsi bari bahunze, hafi ya bose bari baryamye hasi, abenshi bapfuye. Nyuma interahamwe ziraza zirabatemagura kuko ntibashoraga kwirwanaho.

    'Mujyane, hari igihe ari we wazarokoka!'

    Dusengiyumva avuga ko aho ari ho yatandukaniye n'umuryango we, icyakora ajyana na murumuna we umwe na Nyirarume, bagenda bahunga baza kugera i Shyogwe, Nyirarume amushyira mu muryango wari inshuti z'iwabo, na murumuna we bamuhisha mu wundi muryango baturanye, naho uwo Nyirarume akomereza i Kabgayi aho yaje kwicirwa na we.

    Nyina wa Dusengiyumva na we yaje kugera aho i Shyogwe, we yihisha mu cyumba cy'ishuri, nyuma igihe cyo guhunga kigeze, kuko ingabo za RPF, zagendaga zisatira aho i Shyogwe, umugore wo mu rugo rwari ruhishe Dusengiyumva yagiye kubaza nyina ati, 'Ese uyu mwana ko nari muhishe tukaba tugiye guhunga muguhe cyangwa se tujyane?'

    Samuel dusengiyumva
    Samuel Dusengiyumva

    Nyina wa Dusengiyumva ngo yamusubije ijambo rikomeye ryamuherekeje mu buzima bugoye yanyuzemo nyuma ya Jenoside. Ngo yaramubwiye ati, 'Uwo mwana n'ubundi ni wowe wari umuhishe mujyane, hari igihe ari we wazarokoka.'

    Uko ni ko byagenze kuko murumuna we wari warahishwe n'undi muryango w'aho i Shyogwe, mu gihe cyo guhunga bageze i Kaduha ku Gikongoro, yahuye n'abana biganaga bamuzi bamwereka interahamwe ziramwica.

    Abandi bana babiri bavukanaga bahunganye na se, agerageza kugera ku ishuri rya paruwasi kuko yari Umupasiteri, ariko ntabyamukundira kuko yageze kuri bariyeri baramwica, abana bari kumwe na we basubira inyuma, ariko Burugumesitiri Kagabo arabafata, abohereza aho bakomoka na bo barabica.

    Nyina na we yagerageje guhunga ari kumwe n'umwana w'umuhererezi bari kumwe, bageze ahitwa i Mushubati, ahasanga interahamwe zimuzi zimwicana n'uwo mwana bari kumwe.

    Ku Gikongoro, Dusengiyumva yagarukiye hejuru y'icyobo

    Dusengiyumva n'umuryango wamuhishe bageze ku Gikongoro, yibwiye ko ari kure y'aho akomoka, ko nta kibazo, ngo ajya mu isoko ari kumwe n'umwana wo mu muryango wari umuhishe. Agezeyo, ahura n'umwana biganaga, abwira interahamwe ati, 'mbonye umwana wo kwa Ruhamya'.

    Icyo gihe ngo bamukozeho uruziga bagiye kumwica, bamwegereza icyobo, bamukuramo imyenda, ariko umwe muri bo abwira bagenzi be ko se w'uwo mwana yari Pasiteri, ngo bareke abanze asenge, gusa umwana wo mu muryango wari umuhishe, yabonye bamufashe ajya kubwira ababyeyi be.

    Nyuma umubyeyi wo muri urwo rugo, yahise yitabaza umupolisi wari hafi aho, ati 'bagiye kunyicira umwana' uwo mupolisi ahita aza arahamukura asubira mu muryango wari umuhishe, ariko atangira kubona ko aho atazahakirira ashakisha uko yahava'.

    Dusengiyumva yaje kubona Abasirikare b'Abafaransa, abasaba kumukura aho, bashaka kumwangira, ariko arakomeza arahatiriza birangira bamushyize mu ikamyo yabo bamujyana aho bari bafite ibirindiro i Murambi.

    Ahageze nabwo yabonye ko nta mutekano uhari kuko interahamwe zajyaga ziza zigatwara abantu cyangwa zikabicira ku irembo ry'icyo kigo cya Murambi Abafaransa barebera ntibagire icyo bakora, ikindi kandi ngo yabonaga Abasirikare ba Habyarimana bahora baza aho, bakaganira n'abo Bafaransa.

    Ibyo byatumye rero ashaka uko yazagera mu gice cyari cyarafashwe n'Inkotanyi, ni ukuvuga icyari Butare icyo gihe. N’ubwo byari bigoye cyane kuhagera kuko hari n'abandi bagendaga basubira mu gice cyafashwe n'Inkotanyi, na we yarabigerageje birakunda, arahagera yakirwa neza, anahasanga bamwe mu bo bari kumwe i Murambi.

    Abana be bose yabise izina rya se 'ruhamya
    Abana be bose yabise izina rya se 'Ruhamya'

    Kimwe mu bintu Dusengiyumva avuga ko byamugoye kubyumva ni ukuntu uwigishije ingengabitekerezo ya Jenoside yabigenje ku buryo igera no mu bana bato, kuko ngo bahunga hari aho banyuze basanga abana bari hagati y'imyaka 5-10, babatera amabuye, na we ubwe rimwe rimukomeretsa mu mutwe ariko arakomeza, akibaza ukuntu byari byarinjiye no mu mitwe y'abana bato ko Abatutsi bagomba gupfa.

    Nyuma yo kurokoka, Dusengiyumva yakomeje amashuri ye, arangiza kaminuza muri 2005, kuko yumvaga ashaka kugira umuryango kugira ngo izina rya se ritazazima, yahise ashinga urugo muri 2008. Ubu afite abana bane, akaba bose yarabise izina rya sekuru ari ryo 'Ruhamya', bityo akaba yizeye ko mu minsi izaza hazabaho umuryango witwa 'Abahamya', abo bana be kandi yanabise amazina y'abavandimwe be bishwe.

    Gusa ikindi Dusengiyumva avuga, ni uko yababariye abo bose bamuhemukiye. Avuga ko hari bamwe muri bo baje kumusaba imbabazi, arazibaha. Ashimangira ko gutanga imbabazi bitavuze ko ari umunyantege nke, ahubwo ngo ni amahitamo yakoze.

    UBUHAMYA BWA SAMUEL DUSENGIYUMVA

    Src: Kigali Today

    Source : https://inyarwanda.com/inkuru/104678/kwibuka27-mama-yishwe-atemaguwe-ajugunywa-mu-cyobo-dusengiyumva-yarokotse-wenyine-mu-murya-104678.html

  • China: Alibaba yaciwe amande ya Miliyari 2.8$… – #rwanda #RwOT

    Alibaba Group ni ikigo cyatangijwe na Jack Ma, gusa cyatangiye gitanga serivise zo gucururiza ibicuruzwa kuri murandasi nyuma kiza kuba ikigo cy'ubukombe ku Isi gitanga serivise nyinshi cyane. Kuri uyu munsi wanone, urwego rushinzwe kugenzura amasoko mu Bushinwa rwatanze itegeko kuri iki kigo ryo gutanga amande ya miliyari ebyiri na miliyoni magana inani z’amadorali y’amanyamerika.

    Alibaba yahanwe izizwa kubuza uburyo abakiriya ndetse no kubima amahitamo mu gihe bahaha. Muri iki kirego ikigo gishinzwe ubucuruzi kivuga ko Alibaba idaha amahirwe abakiriya yo gukoresha izindi mbuga zitari Alibaba, ibi bikaba bifatwa nko kubuza uburyo abakiriya.  

    Nk’uko uru rwego ribitangaza, ibi binyuranyije n'amategeko kuko bihonyora uburenganzira bw'umuguzi ugomba guhabwa amahitamo mu gihe agura. Ku ruhande rwa Alibaba yatangaje ko yemera igihano yahawe, ndetse ko yiteguye kubahiriza ibyo yasabwe n'urwo rwego. Igihano Alibaba yahawe kirangana na 4% by'inyungu Alibaba yabonye mu Bushinwa mu mwaka wa 2019.

    Ku rundi ruhande, bwana Jack Ma amaze igihe atumvikana ndetse atanagaragara muri rubanda nk’uko yari abimenyereweho. Nk’uko urubuga rwa businessinsider rubyerekana, Jack Ma ashobora kuba amaze igihe muri rino genzura n’ubwo bitavugwaho rumwe na benshi.

    N’ubwo byatangajwe ko Alibaba yaciye aka gahigo ntabwo ari cyo kigo cyonyine gihanwe kubera uku kwikubira isoko, gusa ibi byari bimenyerewe ku bigo byo muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika. Ku isonga ry'ibigo bikunze gushyirwa mu majwi harimo Apple na Facebook. Ikigo cya Facebook gikunze gushinjwa kuba nyamwigendaho kubera akenshi iyo kibonye ikigo gitangiye gukora nk’ibyo gikora gihita gikoresha uburyo bwose bwatuma kikigura.

    Ku ruhande rwa Apple nayo ishinjwa kubuza uburyo abakiriya, aho itabaha ububasha bwo kugira amahitamo. Aha ku muntu ukoresha igikoresho cya Apple arabyumva vuba. Iki kigo kigira uburyo bw’uko program zikoreshwa mu bikoresho byacyo byose biba bigomba kugurishwa na cyo gusa, ibi bikaba bifatwa nko kuba nyamwigendaho (Monopoly).  

    Source : https://inyarwanda.com/inkuru/104679/china-alibaba-yaciwe-amande-ya-miliyari-28-izira-kubuza-uburyo-abakiriya-bayo-104679.html

  • Siporo n'imyidagaduro byabaye ibikoresho nyamukuru mu gutegura Jenoside yakorewe Abatutsi – #rwanda #RwOT

    Kuba Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 yarahitanye abasaga miliyoni imwe mu mezi atatu gusa, ni ikigaragaza ko yateguranywe ubuhanga bukomeye ndetse igategurwa mu ngeri zitandukanye.

    Umugambi mubisha wo kumaraho Abatutsi wateguwe kuva kera Abanyarwanda babibwamo urwango, ariko hibanzwe cyane ku rubyiruko mu gushaka imbaraga zizafasha kubarimbura.

    Mu gushaka uru rubyiruko, abateguye Jenoside bashakiye muri siporo n'imyidagaduro batangira kurubibamo kwanga Abatutsi, cyane cyane hibanzwe ku bakinnyi b'amakipe atandukanye.

    Urwango Abatutsi bagiriwe mu gice cya siporo n'imyidagaduro rugaragarira muri MIJEUMA, yari Minisiteri y'Urubyiruko n'Amashyirahamwe (Ministère de la Jeunesse et du Mouvement associatif), ikaba yari ifite abakozi 544. Abatutsi bari 49 gusa bahwanye na 9% y'abakozi bose. 37 muri bo bishwe mu gihe cya Jenoside.

    Mu kiganiro cya Televiziyo Rwanda cyabaye kuri iki Cyumweru, tariki ya 11 Mata 2021 kigaruka ku buryo 'Siporo n'imyidagaduro byabaye ibikoresho' mu gutegura umugambi wa Jenoside, hagaragajwe uburyo ivangura ryakozwe muri siporo n'imyidagaduro, ryakururiye rumwe mu rubyiruko kwijandika muri Jenoside yakorewe Abatutsi.

    Uwahoze ari Umuyobozi w'Ishyirahamwe ry'Umukino wa Volleyball (FRVB), Senateri Uyisenga Charles, yavuze uburyo bajyaga babazwa abakinnyi bashyizwe mu makipe niba ari Abatutsi.

    Ati 'Hari igihe twatanze Ikipe y'Igihugu ya Volleyball mu 1992, bigiye ku muyobozi mukuru wa siporo [muri MIJEUMA] ati ntibyakunda iyi kipe irimo Abatutsi benshi, ibi abanyepolitiki ni bo babaga babifitemo uruhare.'

    Yakomeje agira ati 'Ibi bigaragaza uruhare iyi minisiteri yagize mu gutegura no gushyira mu bikorwa Jenoside yakorewe Abatutsi, abari abayobozi bayo bashyize imbaraga nyinshi mu kubiba urwango nka Bikindi bamushyizemo imbaraga mu bihangano bye.'

    Minisiteri wa Siporo, Munyangaju Aurore Mimosa, na we yagaragaje urwango Abatutsi bagiye bagirirwa mu makipe atandukanye, atanga urugero rwa Mukura Victory Sports yakinishije umukinnyi witwaga Kayihura Camile, igafatirwa ibihano byo gukurwaho amanota 14.

    Ati 'Mu bushakashatsi byagaragaye ko hari aho byabaye ngombwa ko Leta isa n'aho igiye mu makipe, cyangwa se ijya mu bakinnyi n'abafana kugira ngo ibumvishe ko noneho bagomba gukoresha cya gikoresho cya siporo mu bundi buryo bwo gusenya Abanyarwanda. Natanga urugero, mu bushakashatsi hari aho bavuze ko Mukura VS yigeze gukinisha umusore witwaga Camile Kayihura, noneho baza kubafatiraho umwanzuro wo kubambura amanota, bakuraho Mukura amanota 14, yari umusore wabaga inaha yaragiye kwiga mu Burundi, bavugaga ko ari inyenzi.'

    Yavuze kandi uburyo abakinnyi ba Rayon Sports bahagarikiwe ku kibuga cy'indege i Kanombe bagiye gukina muri Ethiopia, bashinjwa ko bari gushaka kujya mu Nkotanyi. Urundi rugero ni uburyo ubwo amakipe amwe yabaga yatsinze Panthères Noirs yari iya gisirikare, abafana bayo bakubitwaga n'abasirikare.

    Ibi byose bikubiye mu bushashatsi bwakozwe na Dr. Gakwenzire Philbert, wagaragaje urwango rwagiye rukorerwa Abatutsi mu mikino n'imyidagaduro itandukanye bikaba byaratumye no muri Jenoside bicwa.

    Yagize ati 'Mu mikino no mu myidagaduro Abatutsi bagiye bangwa cyane aho abanyapolitiki bagiye bafata ibintu bikundwa n'abantu benshi bakabyifashisha mu gutegura Jenoside niho hafashwe siporo n'imyidagaduro.'

    Ibyo bikorwa byose bigaragaza ko urubyiruko rwashyizwemo ingengabitekerezo mbi ituma rwishora mu gukora Jenoside.

    Nyuma ya Jenoside, ibintu byarahindutse ahubwo urubyiruko rutozwa Ndi Umunyarwanda n'izindi ndangagaciro zituma rwibonamo Ubunyarwanda kurenza ibindi byose nk'uko byagarutsweho n'Umunyamabanga wa Leta muri Minisiteri y'Urubyiruko n'Umuco, Bamporiki Edouard, wavuze ko kuri ubu urubyiruko ruri kwitabwaho mu buryo bwihariye kuko arirwo bukungu bw'igihugu.

    Ati 'Leta y'ubumwe igitangira hashyizwe imbaraga nyinshi mu gutoza urubyiruko kuko niyo mizero yarwo, niho havuye kugarura itorero rukajyanwa kwiga indangagaciro z'Abanyarwanda kugira ngo bubake u Rwanda ruzira amacakubiri.'

    Ubushashatsi bwakozwe muri MIJEUMA bwaturutse kuri imwe mu myanzuro y'Inama y'Umushyikirano yabaye mu 2015, hasabwa ko hari ubwakorwa ku nzego zitandukanye zariho mu gihe cya Jenoside zirimo minisiteri, ibigo na za komini.

    Abakinnyi ba Rayon Sports bigeze guhagarikirwa ku Kibuga cy'Indege i Kanombe bagiye gukina muri Ethiopia, bashinjwa ko bari gushaka kujya mu Nkotanyi


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/siporo-n-imyidagaduro-byabaye-ibikoresho-nyamukuru-mu-gutegura-jenoside

  • Muhanga: Umugabo ushinjwa gutega abantu abakatema akanabambura yafashwe, yatemye na Gitifu w’Akagari –

    Uwo mugabo ubusanzwe nta hantu abarizwa hazwi ariko abaturage bavuga ko yari afite umugore yinjiye mu Karere ka Nyanza.

    Yafatiwe mu Mudugudu wa Murambi mu Kagari ka Ruli mu Murenge wa Shyogwe ho mu Karere ka Muhanga ahagana saa Cyenda z’amanywa ku wa Gatandatu tariki ya 10 Mata 2021.

    Ashinjwa kuba yari amaze igihe yiba akanatega abaturage akabatema hanyuma akabambura.

    Umunyamabanga Nshingwabikorwa w’Umurenge wa Shyogwe, Niyonzima Gustave, yabwiye IGIHE ko uwo mugabo yari amaze igihe ashakishwa kubera ibikorwa akora birimo gutega abantu akabatema ndetse akabambura ibyabo.

    Ati “Twari tumaze igihe tumushakisha kubera ibikorwa by’ubugizi bwa nabi akora, noneho tukamubura kuko yabaga i Mpanga mu Karere ka Nyanza ahantu yakundaga kuba kuko hari umugore waho yinjiye.”

    Yakomeje avuga ko uwo mugabo avugwaho no gucuruza urumogi.

    Ati “Avugwaho no kugemura urumogi muri uyu Mujyi wa Muhanga. Twahanahanye amakuru kugira ngo niyongera kugaruka inaha azahite afatwa.’’

    Niyonzima avuga ko uwo mugabo yari aherutse gutega Umunyamabanga Nshingwabikorwa w’Akagari ka Gitare mu Murenge wa Nyarubaka mu Karere ka Kamonyi akamutema ashaka kumwambura moto.

    Ati “Yamuteze mu gihe gishize ashaka kumwambura moto, ariko ntiyayimwambuye kuko hahise habaho gutabara. Yamutegeye inaha mu Kagari ka Ruli mu Murenge wa Shyogwe. Yasize amutemye aramukomeretsa bikomeye ku buryo yajyanywe mu Bitaro bya Kanombe.”

    Uyu muyobozi yavuze ko mu Karere ka Muhanga hamaze iminsi hagaragara ibikorwa by’urugomo n’ubwambuzi, yemeza ko uwo mugabo yafashwe nyuma y’abandi bagera kuri bane batawe muri yombi mu minsi ishize.

    Akimara gufatwa yahise ashyikirizwa Ubugenzacyaha kuri Sitasiyo ya RIB ya Nyamabuye mu Karere ka Muhanga.

    Niyonzima yashimiye abaturage n’abanyerondo uruhare bagize mu gutahura uwo mugabo no kumutangaho amakuru kugeza igihe afatiwe.

    Yasabye abaturage gukomeza gukorana n’inzego z’umutekano n’iz’ubuyobozi kugira ngo ibikorwa by’urugo, ubwambuzi, ubujura n’ubundi bugizi bwa nabi bicike burundu.

    Ifoto yerekana kamwe mu duce twa Muhanga aho uyu mugabo yafatiwe

    [email protected]


  • Siporo n’imyidagaduro byabaye ibikoresho nyamukuru mu gutegura Jenoside yakorewe Abatutsi –

    Kuba Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 yarahitanye abasaga miliyoni imwe mu mezi atatu gusa, ni ikigaragaza ko yateguranywe ubuhanga bukomeye ndetse igategurwa mu ngeri zitandukanye.

    Umugambi mubisha wo kumaraho Abatutsi wateguwe kuva kera Abanyarwanda babibwamo urwango, ariko hibanzwe cyane ku rubyiruko mu gushaka imbaraga zizafasha kubarimbura.

    Mu gushaka uru rubyiruko, abateguye Jenoside bashakiye muri siporo n’imyidagaduro batangira kurubibamo kwanga Abatutsi, cyane cyane hibanzwe ku bakinnyi b’amakipe atandukanye.

    Urwango Abatutsi bagiriwe mu gice cya siporo n’imyidagaduro rugaragarira muri MIJEUMA, yari Minisiteri y’Urubyiruko n’Amashyirahamwe (Ministère de la Jeunesse et du Mouvement associatif), ikaba yari ifite abakozi 544. Abatutsi bari 49 gusa bahwanye na 9% y’abakozi bose. 37 muri bo bishwe mu gihe cya Jenoside.

    Mu kiganiro cya Televiziyo Rwanda cyabaye kuri iki Cyumweru, tariki ya 11 Mata 2021 kigaruka ku buryo “Siporo n’imyidagaduro byabaye ibikoresho” mu gutegura umugambi wa Jenoside, hagaragajwe uburyo ivangura ryakozwe muri siporo n’imyidagaduro, ryakururiye rumwe mu rubyiruko kwijandika muri Jenoside yakorewe Abatutsi.

    Uwahoze ari Umuyobozi w’Ishyirahamwe ry’Umukino wa Volleyball (FRVB), Senateri Uyisenga Charles, yavuze uburyo bajyaga babazwa abakinnyi bashyizwe mu makipe niba ari Abatutsi.

    Ati “Hari igihe twatanze Ikipe y’Igihugu ya Volleyball mu 1992, bigiye ku muyobozi mukuru wa siporo [muri MIJEUMA] ati ntibyakunda iyi kipe irimo Abatutsi benshi, ibi abanyepolitiki ni bo babaga babifitemo uruhare.”

    Yakomeje agira ati “Ibi bigaragaza uruhare iyi minisiteri yagize mu gutegura no gushyira mu bikorwa Jenoside yakorewe Abatutsi, abari abayobozi bayo bashyize imbaraga nyinshi mu kubiba urwango nka Bikindi bamushyizemo imbaraga mu bihangano bye.”

    Minisiteri wa Siporo, Munyangaju Aurore Mimosa, na we yagaragaje urwango Abatutsi bagiye bagirirwa mu makipe atandukanye, atanga urugero rwa Mukura Victory Sports yakinishije umukinnyi witwaga Kayihura Camile, igafatirwa ibihano byo gukurwaho amanota 14.

    Ati “Mu bushakashatsi byagaragaye ko hari aho byabaye ngombwa ko Leta isa n’aho igiye mu makipe, cyangwa se ijya mu bakinnyi n’abafana kugira ngo ibumvishe ko noneho bagomba gukoresha cya gikoresho cya siporo mu bundi buryo bwo gusenya Abanyarwanda. Natanga urugero, mu bushakashatsi hari aho bavuze ko Mukura VS yigeze gukinisha umusore witwaga Camile Kayihura, noneho baza kubafatiraho umwanzuro wo kubambura amanota, bakuraho Mukura amanota 14, yari umusore wabaga inaha yaragiye kwiga mu Burundi, bavugaga ko ari inyenzi.”

    Yavuze kandi uburyo abakinnyi ba Rayon Sports bahagarikiwe ku kibuga cy’indege i Kanombe bagiye gukina muri Ethiopia, bashinjwa ko bari gushaka kujya mu Nkotanyi. Urundi rugero ni uburyo ubwo amakipe amwe yabaga yatsinze Panthères Noirs yari iya gisirikare, abafana bayo bakubitwaga n’abasirikare.

    Ibi byose bikubiye mu bushashatsi bwakozwe na Dr. Gakwenzire Philbert, wagaragaje urwango rwagiye rukorerwa Abatutsi mu mikino n’imyidagaduro itandukanye bikaba byaratumye no muri Jenoside bicwa.

    Yagize ati “Mu mikino no mu myidagaduro Abatutsi bagiye bangwa cyane aho abanyapolitiki bagiye bafata ibintu bikundwa n’abantu benshi bakabyifashisha mu gutegura Jenoside niho hafashwe siporo n’imyidagaduro.”

    Ibyo bikorwa byose bigaragaza ko urubyiruko rwashyizwemo ingengabitekerezo mbi ituma rwishora mu gukora Jenoside.

    Nyuma ya Jenoside, ibintu byarahindutse ahubwo urubyiruko rutozwa Ndi Umunyarwanda n’izindi ndangagaciro zituma rwibonamo Ubunyarwanda kurenza ibindi byose nk’uko byagarutsweho n’Umunyamabanga wa Leta muri Minisiteri y’Urubyiruko n’Umuco, Bamporiki Edouard, wavuze ko kuri ubu urubyiruko ruri kwitabwaho mu buryo bwihariye kuko arirwo bukungu bw’igihugu.

    Ati “Leta y’ubumwe igitangira hashyizwe imbaraga nyinshi mu gutoza urubyiruko kuko niyo mizero yarwo, niho havuye kugarura itorero rukajyanwa kwiga indangagaciro z’Abanyarwanda kugira ngo bubake u Rwanda ruzira amacakubiri.”

    Ubushashatsi bwakozwe muri MIJEUMA bwaturutse kuri imwe mu myanzuro y’Inama y’Umushyikirano yabaye mu 2015, hasabwa ko hari ubwakorwa ku nzego zitandukanye zariho mu gihe cya Jenoside zirimo minisiteri, ibigo na za komini.

    Abakinnyi ba Rayon Sports bigeze guhagarikirwa ku Kibuga cy’Indege i Kanombe bagiye gukina muri Ethiopia, bashinjwa ko bari gushaka kujya mu Nkotanyi

  • Muhanga: Umugabo ushinjwa gutega abantu abakatema akanabambura yafashwe, yatemye na Gitifu w'Akagari – #rwanda #RwOT

    Uwo mugabo ubusanzwe nta hantu abarizwa hazwi ariko abaturage bavuga ko yari afite umugore yinjiye mu Karere ka Nyanza.

    Yafatiwe mu Mudugudu wa Murambi mu Kagari ka Ruli mu Murenge wa Shyogwe ho mu Karere ka Muhanga ahagana saa Cyenda z'amanywa ku wa Gatandatu tariki ya 10 Mata 2021.

    Ashinjwa kuba yari amaze igihe yiba akanatega abaturage akabatema hanyuma akabambura.

    Umunyamabanga Nshingwabikorwa w'Umurenge wa Shyogwe, Niyonzima Gustave, yabwiye IGIHE ko uwo mugabo yari amaze igihe ashakishwa kubera ibikorwa akora birimo gutega abantu akabatema ndetse akabambura ibyabo.

    Ati 'Twari tumaze igihe tumushakisha kubera ibikorwa by'ubugizi bwa nabi akora, noneho tukamubura kuko yabaga i Mpanga mu Karere ka Nyanza ahantu yakundaga kuba kuko hari umugore waho yinjiye.'

    Yakomeje avuga ko uwo mugabo avugwaho no gucuruza urumogi.

    Ati 'Avugwaho no kugemura urumogi muri uyu Mujyi wa Muhanga. Twahanahanye amakuru kugira ngo niyongera kugaruka inaha azahite afatwa.''

    Niyonzima avuga ko uwo mugabo yari aherutse gutega Umunyamabanga Nshingwabikorwa w'Akagari ka Gitare mu Murenge wa Nyarubaka mu Karere ka Kamonyi akamutema ashaka kumwambura moto.

    Ati 'Yamuteze mu gihe gishize ashaka kumwambura moto, ariko ntiyayimwambuye kuko hahise habaho gutabara. Yamutegeye inaha mu Kagari ka Ruli mu Murenge wa Shyogwe. Yasize amutemye aramukomeretsa bikomeye ku buryo yajyanywe mu Bitaro bya Kanombe.'

    Uyu muyobozi yavuze ko mu Karere ka Muhanga hamaze iminsi hagaragara ibikorwa by'urugomo n'ubwambuzi, yemeza ko uwo mugabo yafashwe nyuma y'abandi bagera kuri bane batawe muri yombi mu minsi ishize.

    Akimara gufatwa yahise ashyikirizwa Ubugenzacyaha kuri Sitasiyo ya RIB ya Nyamabuye mu Karere ka Muhanga.

    Niyonzima yashimiye abaturage n'abanyerondo uruhare bagize mu gutahura uwo mugabo no kumutangaho amakuru kugeza igihe afatiwe.

    Yasabye abaturage gukomeza gukorana n'inzego z'umutekano n'iz'ubuyobozi kugira ngo ibikorwa by'urugo, ubwambuzi, ubujura n'ubundi bugizi bwa nabi bicike burundu.

    Ifoto yerekana kamwe mu duce twa Muhanga aho uyu mugabo yafatiwe

    [email protected]


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/muhanga-umugabo-ushinjwa-gutega-abantu-abakatema-akanabambura-yafashwe-yatemye

  • Umuntu umwe yahitanwe na Covid-19 mu Rwanda abandi 83 barayandura #rwanda #RwOT

    Minisitiri w'Ubuzima yatangaje ko kuri iki Cyumweru, umugabo w'imyaka 60 wo mu mujyi wa Kigali yishwe na COVID-19 bituma umubare w'abamaze gupfa bagera kuri 315. Hari hashize iminsi 4 yikurikiranye ntawicwa n'iki cyorezo.

    Uyu munsi habonetse abarwayi bashya 83 mu gihe abakize ari 171 batumye abamaze gukira bagera kuri 90.6%.Abakirwaye ni 1,868 barimo batanu barembye.

    Amakuru yose kuri Covid-19 mu Rwanda

    Habonetse abanduye bashya:83
    Abanduye bose:23,426
    Hakize:171
    Abakize bose:21,243
    Abakirwaye:1,868
    Abarembye:5
    Abakingiwe bashya:0
    Abakingiwe kuva ku wa 05/3/2021:348,926

    Umuryango wa Afurika yunze Ubumwe wahagaritse gahunda yo kugura inkingo za AstraZeneca zikorerwa mu Buhinde, kubera uburyo ubu bigoye kuzibona, ijya mu biganiro byo kugura iza Johnson & Johnson zitangwaho dose imwe umuntu akaba akingiwe byuzuye.

    Umuyobozi w'Ikigo Nyafurika gishinzwe Kurwanya Indwara (CDC), John Nkengasong, yabwiye Financial Times ko guhagarika kugura izo nkingo ntaho bihuriye n'ibibazo zavuzweho byo kuvura kw'amaraso ko ahubwo ari ukwanga 'guhangana na gahunda ya Covax [igamije gufasha ibihugu bikennye kubona inkingo]'.

    Yavuze ko muri Covax hazakoreshwa inkingo nyinshi za AstraZeneca kandi zizazanwa ahanini muri Afurika, bityo ko batakomeza gusa n'abarushanwa basaba izo nkingo zitari no kuboneka ku bwinshi.

    Yakomeje ati 'Intego yacu ni ugukingira 60%. Niba Covax izadufashaho 20%, dushobora gukomeza gushaka izindi nkingo zo kongeraho. Niba Covax iri gukorana na AstraZeneca ngo ibone dose ikeneye, dushobora kumvikana na Johnson & Johnson kugira ngo tubone izisigaye.'

    Uretse kuba inkingo zizifashishwa muri Covax ari iza AstraZeneca, u Buhinde buherutse kugabanya izoherezwa hanze kugira ngo habanze hihutishwe ikingira ry'imbere mu gihugu, ibintu bikomeje gutuma urwo rukingo rutaboneka cyane kuko ariho zikorerwa.

    Johnson & Johnson iherutse gutangaza ko izaha Afurika inkingo miliyoni 400.

    Ibihugu bya Afurika biracyafite umuvuduko uri hasi mu bikorwa byo gukingira, biturutse ahanini ku mbogamizi zo kubona inkingo.

    Abasaga miliyoni 4,4 ni bo bamaze kwandura COVID-19 muri Afurika, muri bo miliyoni 3,9 barayikize naho abarenga ibihumbi 115 imaze kubahitana.


    Source : http://umuryango.rw/amakuru/mu-rwanda/ubuzima/article/umuntu-umwe-yahitanwe-na-covid-19-mu-rwanda-abandi-83-barayandura

  • Ingabo za FARDC zatangije ibitero ku Nyeshyamba za Nyatura na FDLR muri Masisi #rwanda #RwOT

    Nyuma yaho Inyeshyamba za nyatura APCLS ,zifatanyije na FDLR zigabye ibitero muri Teritwari ya Masisi maze zigahita zigarurira tumwe mu duce tugize iyo Teritwari nta mirwano ibaye kuri Ubu ingabo za FRDC zatangije ibitero byo guhashya izi nyeshyamba.

    Imirwano ikaba yaratangiye mu gitondo cyo kuwa 11 Mata 2021 mu gace ka Nyabyondo muri Segiteri ya OSO- Banyungu ho muri Teritwari ya Masisi aho ingabo za FARDC zatangiye kugaba ibitero simusiga ku Nyeshyamba za Nyatura APCLS na FDLR zari zimaze iminsi igera kuri itatu zigamba ko zafashe tumwe mu duce tugize Teritwari ya Masisi ho muri Kivu y'Amajyaruguru.

    Telesphore Mitondeke umuvugizi w'umuryango utabogamiye kuri Leta ukorera muri Teritwari ya Masisi yabwiye Rwandatribune dukesha iyi nkuru ko kuva iyi mirwano yatangira ingaruka zatangiye kugera ku baturage aho abantu babiri barimo umwana w'umukobwa uri mu kigero cy'imyaka 7 bamaze kuhasiga ubuzima bazize uruhurirane rw'Amasasu naho abandi bantu 8 barakomereka mu gihe umutegarugori umwe yashimuswe n'izi Nyeshyamba maze asaba inzego z'umutekano gukora ibishoboka byose kugira ngo umutekano ugaruke muri Masisi.

    Yagize ati:'Muri make abaturage 2 bamajije kuhasiga ubuzima barimo umwana w'umukobwa w'imyaka 7 n'aho abagera ku Munani bakomeretse bikomeye, mugihe umugore umwe yashimuswe n'inyeshyamba za Nyatura zifatanyije na FDLR.

    Ikibazo cy'umutekano muri Masisi gikeneye kwitabwaho n'inzego Zose zibifite mu nshingano.Hakenewe ingamba nshya zifatika kugira ngo ugaruke muri aka Gace.

    Akomeza avuga ko abantu benshi bifungiranye mu mazu yabo mu gihe abandi bahungiye Kuri centre de Santé ya Nyabyondo no ku bitaro bya Médecin sans Frontière(MSF) uhakorera .

    Maj Njike Kaiko umuvugizi wa FARDC muri rejiyo ya 34 ya FARDC ikorera muri Kivu y'Amajyaruguru nawe yemeje iki gitero maze ashimangira ko ingabo za FARDC zatangiye guhashya no gusubiza inyuma izi Nyeshyamba ndetse ko zamajije kwigarurira uduce twa Mweso na Kitshanga twari twarigaruriwe n'izi Nyeshyamba,mu kiganiro yahaye Umunyamakuru wa Rwanda Tribune uri i Goma.

    Yagize ati: ' Mu gace ka Nyabyondo ingabo zacu zatangije ibitero ku nyeshyamba za Nyatura APCLS na FDLR ariko kugeza magingo aya ,ingabo za FARDC zikomeje gukubita inshuro izi nyeshyamba zisize hamwe ndetse uduce twa Mweso na Kitshanga tukaba twongeye kujya mu maboko y'ingabo za FARDC.

    Hari zimwe muri izi Nyeshyamba zamanitse amaboko zikaba zahise zishyikiriza igisirikare abandi bamburwa intwaro.Nizeye ko mu masaha ari imbere ndaza kubaha andi makuru y'uko ibintu biri buze kuba byifashe.'

    Uduce twinshi twa Masisi tukaba magingo aya turi kuberamo imirwano ihuje FARDC n' inyeshyamba za Nyatura APCL zifatanyije na FDLR.

    Ibi akaba yabitangarije mu mugi wa Goma ubwo yagiranaga ibiganiro n'abayobozi b'intara ya Kivu y'Amajyaruguru hamwe n'umuryango utegamiye kuri Leta ukorera muri iyo Ntara.

    Rwanda Tribune

    Source : http://umuryango.rw/amakuru/mu-mahanga/umutekano/article/ingabo-za-fardc-zatangije-ibitero-ku-nyeshyamba-za-nyatura-na-fdlr-muri-masisi

  • Abaganga bagize icyo batangaza ku kuba waha undi muntu ijisho|Igisubizo ku mukunzi wa Niyo Bosco wifuzaga kumuha ijisho. – YEGOB #rwanda #RwOT

    Mu gitondo cyo kuri uyu wa Gatandatu tariki 10 Mata 2021 ni bwo Irene Murindahabi Umujyanama wa Niyo Bosco yashyize ku rukuta rwe rwa Instagram ubutumwa bw'umusore wemeye guha Niyo Bosco ijisho bitewe n'urukundo amukunda. Nyuma y'uyu musore habonetse umukobwa witwa Keza nawe wemeye gutanga irindi jisho.

    Umuhanzi Niyo Bosco

    Nyuma y'iyi nkuru Abaganga batandukanye bagize icyo batangaza ku bijyanye n'uko umuntu yaha undi ijisho.

    Mu baganiriye na InyaRwanda harimo Dr Charles Muhizi. Yagize ati ''Ntabwo ijisho waritanga ngo urihe undi ariko igishoboka hari igihe kano kantu gasa n'umukara hano ku mboni kitwa (Cornea) ariko ntabwo ari umukara ariko gasa n'umukara kubera imbere hijimye, hari igihe kaba karangiritse'.'Ubundi gakora nk'idirisha amashusho yose anyura hariya kugira ngo ajye imbere mu ndiba y'ijisho kugira ngo ahite akomeza mu bwonko kugira ngo umuntu abone neza kagomba kuba kagaragara neza'.

    Yakomeje agira ati 'Ubundi iyo umuntu apfuye abantu bakajya kubaza imiryango niba bemerewe gutanga ibihimba by'umuntu, buri muganga afata igihimba bitewe n'icyo ashaka, impyiko, umutima n'ibindi na muganga w'amaso rero afata kariya kantu k'umukara (cornea), gashobora gukurwa ku muntu wapfuye ariko gufata ijisho ryose ukarikuraho ntabwo bibaho'.

    Yunzemo ati 'Impyiko y'umuntu bashobora kuyifata bakayiha undi muntu ariko ku jisho ntabwo kariya kantu (cornea) nakubwiye wagakuramo umuntu akiri muzima yagira ibibazo, n'uwafata ijisho ryose ngo arikureho ntabwo bibaho aho ubuhanga bugeze ntabwo barafata ijisho ngo baritere ku wundi ariko kariya ga cornea ushobora kugafata ukagatera ku wundi ariko bisaba ko aba yapfuye. Ijisho rikorana n'umutsi waryo ntabwo warifata ngo uritandukanye n'umutsi waryo kuko uriciye, n'ijisho rirapfa'.

    Undi muganga w'inzobere mu buvuzi bw'amaso, Prof. Dr Saiba Semanyenzi yavuze ko ufashe ijisho ukarikura ku muntu kugira ngo urihe undi, ari nk'urutsinga rw'amashanyaraza rudafite aho rucometse. Icyakora yatanze inkuru nziza ku buvuzi bw'amaso bwo mu myaka iri imbere. Ati: 'Urabona ukase ijisho, ni nk'amashanyaraza akonekitinze n'ubwonko (Connecting), biba byarangiye ntabwo rishobora gukora, ni ukuvuga ngo nta muntu watanga ijisho ngo arihe undi muntu kuko uriya mutsi witwa Optic nerve (umutsi uhuza ijisho n'ubwonko) iyo uwukase uhita wangirika ntabwo wakora.'Ntabwo ijisho umuntu arihindura, ntabwo bishoboka. Gusa, hari ubushakashatsi burimo gukorwa mu myaka izaza aho umuntu ashobora gushyiraho 'device' (agakoresho kabugenewe) mu jisho bakagahuza n'ubwonko ku buryo umuntu utareba, ubwonko bwajya bukorana n'iyo 'device' ku buryo umuntu yareba bigakunda, ariko ni ibintu bikiri mu bushakashatsi'.

    Uyu mukobwa Keza na we yifuzaga guha ijisho Niyo Bosco

    Leave your vote

    Comments

    0 comments

    Source : https://yegob.rw/abaganga-bagize-icyo-batangaza-ku-kuba-waha-undi-muntu-ijishoigisubizo-ku-mukunzi-wa-niyo-bosco-wifuzaga-kumuha-ijisho/