Author: webrwanda

  • #Kwibuka27: Akababaro gakubiye mu gitabo cya Dady de Maximo kivuga ku byabaye mu Rwanda muri Jenoside – #rwanda #RwOT

    Iki gitabo ugenekereje mu Kinyarwanda kigaruka ku rw'agashinyaguro abatutsi bakorewe mu 1994 bakarohwa mu biyaga, bakicwa nabi cyane, bagahohoterwa, bakangizwa umubiri mu buryo bukomeye.

    Kivuga kandi byimbitse ku mpfu nyinshi abantu bagiye bapfamo aho kwita ku mibare y'abatutsi bishwe mu 1994. Dady de Maximo yabwiye IGIHE ko yacyanditse kera, arakinoza neza agishyira hanze muri Mata uyu mwaka.

    Avuga ko icyamuteye kwandika iki gitabo ari uko akenshi iyo hari kuvugwa abishwe muri jenoside abantu bavuga imibare gusa ariko hakaba hari ibindi byinshi byagakwiye kuvugwa ariko bizinzikwa kenshi.

    Ati 'Kenshi tugarukira ku mibare y'Abatutsi bishwe, hirengangijwe ko abo tubara bari abantu, bari bafite amazina, imishinga n'inzozi. Urupfu ni ijambo rusange, ariko se buri umwe yishwe ate? Buri murambo ku muhanda wabaga wakorewe irihe yicarubozo mbere yo kujugunywa? Imigezi n'ibiyaga ubu ntibyavuga kandi nabo ntibavuga, abariho ntitwavugira abapfuye, ariko se bicwaga bate? Baramutse bavuze ntitwababara, iki gitabo si iki mibare ahubwo ni icy'amajwi yazimijwe atavuze.'

    Arakomeza ati 'Kandi ni igisobanura iyicarubozo n'urupfu aho rwatwaraga umuntu akarinda aborera ku muhanda n'ubutaka bukamira byose, imisozi ikanywa amaraso, umuntu akagenda burundu agahera atavuze n'intimba akayijyana, ntanashyingurwe muri make n'uko ahuhuwe akabijyana nta munyu umufunze amaso.'

    Dady de Maximo avuga ko kandi kivuga ku bikorwa bitandukanye by'ihohoterwa byagiye bikorerwa Abatutsi muri jenoside n'ibindi biteye agahinda byinshi.

    Ati 'Hari kandi ibikorwa by'iyicarubozo n'ihohoterwa yaba irikoresheje gutukwa, gukubitwa, intwaro za gakondo, kwamburwa agaciro, kwambikwa ubusa ku gasozi, gufata ku ngufi, kwica nabi aho umuntu Abahutu bicaga icyo gihe bamusigaga aruka amaraso atarahwera bakigendera akamara iminsi ahirita kuva 1959-1994. Imibiri itarashyinguwe n'iyicarubozo ryasize uburwayi n'ingaruka y'ibitazakira.'

    Dady de Maximo yanditse paji 50 mu 2007 arahagarika muri Nyakanga 2019 aragisubukura ndetse mu bihe bya Guma mu rugo muri Werurwe 2020 agenda yongera paji agisoza neza ku wa 5 Ugushyingo 2020.

    Ashimira ababyeyi batatu barimo umwanditsi Antoine Mugesera wahoze ari Umusenateri mu Nteko Ishinga Amategeko y'u Rwanda wanditse umusozo w'igitabo , Dr Havugimana Emmanuel na Tatien Ndolimana-Miheto umwe mu bashinze ishyaka PL akanarokokera muri Mille Collines Hotel bamuganirije ku iyicarubozo barokotse mu 1963.

    Avuga ko iyo aba basaza batamufasha atari kwandika amateka ayahereye mu mizi cyane ko mu kwandika iki gitabo yahereye ku mateka yo mu Bufundu kuko Mwogo na Rukarara ari imigezi yigeze kuzura imibiri yambuwe ubuzima y'Abatutsi mu 1963.

    Ati 'Sinari kwandika ntahereye kera ngo menye aho nkomereza mvuga ibyo noneho nabonye.'

    Iki gitabo kiboneka ku mbuga zitandukanye cyasohowe n' inzu y'ibitabo Classiques-Garnier yashinzwe 1833 mu Bufaransa.

    Ugishaka wakanda hano

    https://classiques-garnier.com/rwanda-un-deuil-impossible-effacement-et-traces-en.html?fbclid=IwAR2k-9kPAOXDIFx-z9l_J9by57nvUJYxlvcYfhDRGJg2Y_4kNqwOzo1Hzac cyangwa aha https://www.amazon.fr/dp/2406113795/ref=cm_sw_r_cp_api_glc_i_WP8WFG7ZSNFYTF3Q6C6T?fbclid=IwAR0TJuQg-oQtSW44ABfKlbnBHGZaMLqEWWI3vrb8q2vNFPCU17qCjR8ziKs

    Dady de Maximo Mwicira-Mitali yamenyekanye mu itangazamakuru mu Rwanda no mu kumurika imideli

    Dady de Maximo yasobanuye ko iki gitabo gikubiyemo ubugome Jenoside yakorewe Abatutsi yakoranywe


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/kwibuka27-akababaro-gakubiye-mu-gitabo-cya-dady-de-maximo-kivuga-ku-byabaye-mu

  • Amagambo mabi yabwiwe umunyamakuru Emmy n’uwari umukoresha we, yayahuje n’ibyo nyina yigeze kubwirwa kuri se #rwanda #RwOT

    Umunyamakuru w’ikinyamakuru Igihe.com mu gisata cy’imyidagaduro, Nsengiyumva Emmy yananiwe kwihanganira amagambo yabwiwe n’uwari umukoresha we mu myaka itambutse ko ari mubi adakwiye kugaragara mu mashusho y’ibiganiro yakoraga, ibintu yahuje n’ibyigeze kubwirwa nyina kuri se wishwe muri Jenoside yakorewe Abatutsi.

    Abinyujije ku mbuga nkoranyambaga ze, Emmy ku Cyumweru yashyizeho ubutumwa bukomeye bugaruka ku buryo uwari umukoresha we yavuze ko atazongera kugaragara mu mashusho y’ibiganiro yakoraga kuko ari mubi, ibintu byakuruye amarangamutima menshi y’abantu bakanibaza impamvu yabivuze mu gihe cyo kwibuka Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994.

    Aganira n’ikinyamakuru ISIMBI, Emmy yabanje kuvuga ubundi uburyo iki gitekerezo cyo gukora ibiganiro by’amashuhso n’abahanzi cyaje ubwo yari ku gitangazamakuru yakoreraga, avuga ko yabitangiye muri 2015.

    Ati'Ikintu cyanteye umujinya njya kubitangira icyo gihe, hari umuhanzi ntari buvuge wari ufite inkuru ikomeye ariko isaba ko uba ufite ijwi rye, ndamubwira nti ko uri mu mujyi wanyuze ku kazi ukampa interview gato iminota 5, aranga ngo agiye kuri Contact TV byamwicira gahunda, ukumva ko yahaye agaciro TV.'

    Ibyo byamuteye kureba kuri Channel ya YouTube y’icyo gitangamazamakuru yakoreraga asanga abantu bakurikira channel yabo bashobora kuba baruta abakurikira iyo televizyo, yiyemeza na we gutangira ibyo biganiro.

    Ati'bukeye mpita njya ku kazi ntarandika na i ku machine mpita njya kwa boss ndamubwira nti guhera uyu munsi ngiye kujya nkora ibiganiro by’amashusho tubishyire kuri YouTube, boss ati ese byaje bite? Ariko icyo kinyamakuru nakoreraga cyari gifite aba boss babiri, hari boss wanjye na nyirigitangazamakuru ariko uwo nisangagaho ni uwo twahoranaga'

    'Tubiganiraho abanza kutabyumva ndamubwira nti ariko ikibazo mufite ni ibikoresho noneho njyewe kugira ngo ubone ko nababaye ndigurira camera na micro ndabigura mu mafaranga yanjye mbizana muri company, bikaba ku kazi ikintu nabasaga ni uko umuntu ukora video aza kumfatira amashusho gusa, nakoze video na boss abona ko ari sawa aravuga ngo dukeneye camera nziza, bazana camera nziza na video zitangira kuba nziza.'

    Yakomeje avuga ko bakoze ndetse na kompanyi ikagenda yaguka abireba ariko nyuma y’imyaka 3 nibwo nyirigitangazamakuru yaje kuvuga ko adakwiye kugaragara mu mashusho ye kuko ari mubi, isura ye idacuruza.

    Ati 'turakora umwaka wa 1, 2, 3, iyo kompanyi ikura uba ubireba yaba mubareba hari n’amafaranga, nari mfite amahirwe yo kuba nareba n’amafaranga yinjiye, ku mwaka wa 3 na ba boss banjye barahindukaga, uwari uriho icyo gihe akorana inama na nyirigitangazamakuru, nyirigitangazamakuru aramubwira ati rero ndashaka ko duhindura imikorere, ziriya video Emmy akora ntabwo ari zo dukeneye, undi ati ese ko zirebwa ikibazo ni ikihe?'

    'Undi aramubwira ngo ngo ibyiza uriya muhungu ntabwo akwiye kugaragara muri video, ntakwiye kugaragara muri Video ni mubi, yaramubwiye ngo ni mubi atwanduriza video, undi urumva yarimo kuganira na boss atinya kubimbwira video ndakomeza ndazikora, ariko yaje kubimbwira mu marenga ariko hari undi mwene wabo na boss(nyirigitangazamakuru) wakoraga muri iyo kompanyi wabimbwiye atanyuze kuruhande ngo boss ntagushaka muri video yavuze ko uri mubi, ijwi n’ibikorwa si bibi ahubwo isura yanduza video, uwo munsi abimbwiye nibwo nafashe umwanzuro wo kuva muri iyo kompanyi.'

    Nsengiyumva Emmy akaba yavuze ko kugira ngo ajye kubivuga ari uko byari byamubanye byinshi mu mutwe anibutse ukuntu bigeze kubwira nyina nyuma ya Jenoside ko abantu bose bapfuye hagasigara umutwe wa Kayiranga(se umubyara) bavugaga Emmy.

    Ati'kugira mbivuge byatewe n’iki? Urabona hari igihe ibintu biba byinshi, buriya hari habanje n’indi post ivuga kuri ibyo mama wanjye bamubwiye ko ngo hasigaye umutwe wa Kayiranga, ngo ubona abandi bapfe hasigare uru rutwe rwa Kayiranga? Ubundi uku kwezi sinajyaga nkunda gupositinga cyangwa kuganira, ariko hari igihe wicara ibintu bikakubana byinshi muri wowe ukumva ugiye guturika.'

    Kubisohora akabivuga ni mu rwego rwo gusaba abantu ngo barekere kubwira abandi amagambo mabi abakomeretsa kuko nta kindi aba agiye kubungura.

    Nsengiyumva Emmy yakoreye ibinyamakuru bitandukanye birimo Kigali Hit, Touch Rwanda, Inyaranda.com na Igihe.com akorera uyu munsi.

    Kujya kubisohora ngo abivuge ni uko byari byamubanye byinshi mu mutwe

    Kubihuza n’ibyabwiwe nyina kuri se byamunaniye kubyihanganira

    Ni umwe mu banyamakuru b’imyidagaduro bakomeye mu gihugu

    Source : http://isimbi.rw/kwibuka/article/amagambo-mabi-yabwiwe-umunyamakuru-emmy-n-uwari-umukoresha-we-yayahuje-n-ibyo-nyina-yigeze-kubwirwa-kuri-se

  • Gisagara: Batatu bafatanywe magendu y'imyenda ya caguwa amabaro atandatu – #rwanda #RwOT

    Umuvugizi wa Polisi mu Ntara y'Amajyepfo, Superintendent of Police (SP) Theobald Kanamugire avuga ko kugira ngo aba bantu bamenyekane ko bafite imyenda ya magendu byaturutse ku makuru yatanzwe n'abaturage.

    SP Kanamugire yakomeje avuga ko nyuma yo kumenya amakuru y'uko hari abantu bafite imyenda ya caguwa bahise bategura igikorwa cyo kujya kubafata.

    Abafatanwe imyenda bavuze ko nabo hari abandi bantu bari bamaze kuyambura bayikuye mu gihugu cy'u Burundi mu buryo bwa magendu.

    SP Kanamugire yagiriye inama abakora ubucuruzi bwa magendu kubicikaho kuko nta muntu n'umwe bizigera bihira.

    Yagize ati 'Abenshi bakora ubu bucuruzi bwa magendu bibwira ko batazafatwa nyamara bakirengagiza ko Polisi y'u Rwanda ifitanye imikoranire myiza n'abaturage mu gukumira ibyaha. Umuntu wese wijandika muri ubu bucuruzi nta kindi buzamugezaho usibye gufungwa no gucibwa amande, ikiza ni uko babireka bagashaka indi mirimo bakora yemewe n'amategeko.'

    Yashimiye abaturage badahwema gutanga amakuru y'abakora ibinyuranyije n'amategeko, aboneraho gusaba n'abandi kwimakaza umuco wogutanga amakuru y'abakora ibikorwa bitemewe n'amategeko cyangwa abahungabanya umutekano.

    Itegeko ry'umuryango w'ibihugu byo mu Karere k'Iburasirazuba rinakoreshwa mu Rwanda ingingo yaryo ya 199 rivuga ko ibicuruzwa bya magendu byafashwe bitezwa cyamunara. Iyo hari imodoka yakoreshejwe muri ubwo bucuruzi bwa magendu nayo itezwa cyamunara ndetse umushoferi wayo agacibwa amande angana n'ibihumbi bitanu by'amadorali y'Amerika(US$5000).


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/gisagara-batatu-bafatanywe-magendu-y-imyenda-ya-caguwa-amabaro-atandatu

  • Kiyovu Sports yasuye Urwibutso rwa Jenoside rwa Kigali, Babuwa Samson ashimira Perezida Kagame(AMAFOTO) #rwanda #RwOT

    Ikipe ya Kiyovu Sports ku munsi w’ejo yasuye Urwibutso rwa Jenoside yakorewe Abatutsi rwa Kigali ku Gisozi, basobanurirwa amateka yarwo, imibiri ihashyinguwe ndetse n’uburyo abishwe bicanywe ubugome maze rutahizamu Babuwa Samson ashimira Perezida Kagame wahagaritse Jenoside.

    Ni igikorwa iyi kipe yakoze mu gihe u Rwanda rurimo kwibuka ku nshuro ya 27 Jenoside yakorewe Abatutsi muri Mata 1994.

    Kiyovu Sports iyobowe na perezida wayo Mvukiyehe Juvenal, ku munsi w’ejo hashize tariki ya 12 Mata 2021 basuye Urwibutso rwa Jenoside yakorewe Abatutsi rwa Kigali.

    Rutahizamu Babuwa Samson ukomoka mu gihugu cya Nigeria, yavuze ko ibyabaye mu Rwanda biteye ubwoba ariko ha none hakwiye gushimirwa byimazeyo uwayihagaritse.

    Ati“ibyabaye mu myaka 27 ishize, byari bitewe ubwoba pe, ndashaka gushimira buri wese warwanye kugira ibyo bintu bibi bisigare ari urwibutso gusa, ndashaka gushimira by’umwihariko Perezida Paul Kagame waryanye cyane kugira ngo agarure amahoro muri iki gihugu, ni ikintu cyiza kuko abantu bose ubu bashyize hamwe.”

    Perezida wa Kiyovu Sports, Mvukiyehe Juvenal avuga ko basuye uru rwibutso nk’ikipe yagizweho ingaruka na Jenaoside yakorewe Abatutsi kandi na none bamwe mu banyamuryango bayo bijanditse muri ubu bwicanyi, bityo ko ari no mu rwego rwo gusobanurira abakinnyi ko batagomba kujya mu bindi bikorwa bibi.
    Ati“ni igikorwa twifuza guha agaciro kugira ngo niba turi muri siporo twumve ko tudakwiye kujya mu bindi bikorwa bibi, bityo rero muri Kiyovu Sports twifuje kugira ngo tubimburire abandi basiporitifu duhe agaciro abacu bakorewe Jenoside mu 1994 cyane cyane ko umuryango wa Kiyovu Sports hari abasiporutifu bacu, abakinnyi bacu, abakunzi bacu bazize Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 kandi hakaba n’abasiporutifu bacu bijanditse muri ibyo ikorwa bibi.”

    Kuba bagiye ku Rwibutso bakajyana n’abakinnyi b’abanyamahanga batazi amateka y’u Rwanda, avuga ko ari cyo gihe cyiza cyo kugira ngo bamenye amateka y’igihugu bakiniramo bityo bikaba byanafasha no kugira ngo amateka y’u Rwanda akomeze amenyekane no mu bindi bihugu.

    Jenoside yakorewe Abatutsi muri Mata 1994, yahitanye ubuzima bw’inzirakarenane zazize uko zavutse burenga miliyoni mu minsi ijana gusa.

    Abakinnyi ba Kiyovu Sports basuye Uwibutso rwa Jenoside rwa Kigali ku Gisozi

    Mvukiyehe Juvenal mu Rwibutso rwa Jenoside rwa Kigali

    Mvukiyehe Juvenal perezida wa Kiyovu Sports asinya mu gitabo cy’abashyitsi

    Bashyira indabo ahashyinguye imibiri y’abazize Jenoside yakorewe Abatutsi

    Camarade umutoza wungirije wa Kiyovu Sports na we yari ahari

    Kayumba Jean Pierre perezida wa Board ya Kiyovu Sports na we yari ahari

    Babuwa Samson yavuze ko ibyabaye mu Rwanda biteye ubwoba hakwiye gushimirwa abahagaritse Jenoside

    Kapiteni wa Kiyovu Sports, Kimenyi Yves

    Minani Hemed ukuriya abafana ba Kiyovu Sports

    Source : http://isimbi.rw/kwibuka/article/kiyovu-sports-yasuye-urwibutso-rwa-jenoside-rwa-kigali-babuwa-samson-ashimira-perezida-kagame-amafoto

  • Gisagara: Batatu bafatanywe magendu y’imyenda ya caguwa amabaro atandatu –

    Umuvugizi wa Polisi mu Ntara y’Amajyepfo, Superintendent of Police (SP) Theobald Kanamugire avuga ko kugira ngo aba bantu bamenyekane ko bafite imyenda ya magendu byaturutse ku makuru yatanzwe n’abaturage.

    SP Kanamugire yakomeje avuga ko nyuma yo kumenya amakuru y’uko hari abantu bafite imyenda ya caguwa bahise bategura igikorwa cyo kujya kubafata.

    Abafatanwe imyenda bavuze ko nabo hari abandi bantu bari bamaze kuyambura bayikuye mu gihugu cy’u Burundi mu buryo bwa magendu.

    SP Kanamugire yagiriye inama abakora ubucuruzi bwa magendu kubicikaho kuko nta muntu n’umwe bizigera bihira.

    Yagize ati “Abenshi bakora ubu bucuruzi bwa magendu bibwira ko batazafatwa nyamara bakirengagiza ko Polisi y’u Rwanda ifitanye imikoranire myiza n’abaturage mu gukumira ibyaha. Umuntu wese wijandika muri ubu bucuruzi nta kindi buzamugezaho usibye gufungwa no gucibwa amande, ikiza ni uko babireka bagashaka indi mirimo bakora yemewe n’amategeko.”

    Yashimiye abaturage badahwema gutanga amakuru y’abakora ibinyuranyije n’amategeko, aboneraho gusaba n’abandi kwimakaza umuco wogutanga amakuru y’abakora ibikorwa bitemewe n’amategeko cyangwa abahungabanya umutekano.

    Itegeko ry’umuryango w’ibihugu byo mu Karere k’Iburasirazuba rinakoreshwa mu Rwanda ingingo yaryo ya 199 rivuga ko ibicuruzwa bya magendu byafashwe bitezwa cyamunara. Iyo hari imodoka yakoreshejwe muri ubwo bucuruzi bwa magendu nayo itezwa cyamunara ndetse umushoferi wayo agacibwa amande angana n’ibihumbi bitanu by’amadorali y’Amerika(US$5000).


  • Bizasaba iki ngo ingengabitekerezo ya Jenoside iranduke burundu mu Banyarwanda? –

    Ubwo buyobe bwagendeweho igihe kirekire, ababwiwe ko ari Abahutu bamenesha abiswe Abatutsi mu gihugu basangiye, barabatoteza abandi babica uruhongohongo kugeza ubwo mu minsi 100 yatangiye ku wa 7 Mata kugeza ku wa 4 Nyakanga 1994 hishwe Abatutsi barenga miliyoni.

    Jenoside yarahagaritswe ariko ibisigisigi byayo birimo n’ingengabitekerezo biracyahari nyuma y’imyaka 27. Ububi bwayo bwaragaragaye bihagije ku buryo nta wakwifuza no kurota yongeye kubaho aramutse afite umutima wa kimuntu.

    Nyamara hari ba ntamunoza batanyurwa n’amahoro n’umutekano biranga urwa Gasabo rukataje mu iterambere, rurangajwe imbere n’ubuyobozi buharanira icyari cyo cyose cyagarura ubumwe bw’Abanyarwanda.

    Byatangiriye mu kubabarirana hagati y’abishe n’abiciwe muri Jenoside yakorewe Abatutsi, hagamijwe komora ibikomere by’abayirokotse batari bagifite icyizere cyo kubaho, ndetse no gukura mu isoni abari batewe ipfunwe n’amahano bakoze babagaho batabohotse kuko batatiye igihango.

    Ubu amahoro arahinda benshi bemeye gusubira mu buvandimwe bwaranze ba sogokuruza mbere y’umwaduko w’Abakoloni, ariko hari abagitsimbaraye ku ngengabitekerezo ya Jenoside banze kuva ku izima ngo bashyire hamwe n’abandi mu kubaka Urwababyaye, bagahora iteka mu ntekerezo zihembera urwango n’amacakubiri kandi bazi neza ishyano byakururiye igihugu mu 1994.

    Abenshi muri bo biganjemo abagize uruhare muri Jenoside (haba abafunzwe n’abari mu bwihisho batarafatwa ngo babiryozwe). Ikibabaje kurushaho, ni uko bagenda babicengeza no mu rubyiruko ku buryo umuntu ashobora kugira impungenge z’urungano rwitezweho kuzakomereza aho igihugu kigeze cyiyubaka, mu gihe rwaba ruhaye umwanya iyo ngengabitekerezo mu mitwe yarwo.

    Icyakora intambwe imaze guterwa mu kunga Abanyarwanda ni nziza kandi itanga icyizere cy’uko abagifite “iyo myumvire ipfuye” bazatsindwa. Imbaraga za buri wese zirakenewe mu kubamagana, ku buryo gusubiza inyuma inzira y’ubumwe bumaze kugerwaho bazahora babirota gusa.

    Wakwibaza uti “Bizasaba iki ngo ingengabitekerezo ya Jenoside icike burundu mu Banyarwanda; ubutsinzi buzatuma babaho batishishanya bagasenyera umugozi umwe?”

    Mu kiganiro cyihariye IGIHE yagiranye n’abo mu ngeri zitandukanye barimo abanyamadini, abanyamategeko, abarokotse Jenoside, umuyobozi wa Komisiyo y’Igihugu y’Ubumwe n’Ubwiyunge, abahanga mu by’imitekerereze, abanyamakuru, umudepite ndetse n’umunyepolitiki; hari ibyo bagaragaje byafasha kugera ku iyo ntambwe.

    Imiyoborere myiza

    Kimwe mu biraje ishinga Guverinoma yahagaritse Jenoside yakorewe Abatutsi ikunga abayirokotse n’abayikoze ni imiyoborere myiza ituma buri wese yiyumvamo ko igihugu ari icye. Ni politiki yaje ihabanye n’iya guverinoma yateguye ikanashyira mu bikorwa Jenoside kuko yo yavugaga ko “Igihugu ari icy’Abahutu, Abatutsi batagomba kugituranamo na bo”.

    Umuyobozi w’Ishyaka riharana Demokarasi no kurengera Ibidukikije, Dr Frank Habineza, yavuze ko iyo politiki y’imiyoborere myiza nikomeza bizatuma ingengabitekerezo ya Jenoside icika kuko “buri wese azaba yibanamo ubuyobozi” kandi abona ko ahabwa uburenganzira busesuye mu byo akora n’ibyagenerwa.

    Yakomeje ati “Ariko ibyo bizanajyana no gukomeza kurandura ubukene mu Baturarwanda kuko ariho abajya gukwirakwiza ya ngengabitekerezo n’amacakubiri buririra.”

    Dr Habineza yavuze ko abanyepolitiki bashobora kumvisha umuturage ko “abayeho nabi kandi hari abandi bahabwa amahirwe yo kubaho neza kumurusha” bigatuma abagirira urwango, akaba yakumva ibyo bamubwira akagira ingengabitekerezo.

    Ati “Mu gihe Abanyarwanda bose bazaba bafatwa kimwe, bahabwa uburenganzira bungana muri gahunda zose, ‘ingengabitekerezo izacika”.

    Umuhanga mu by’Imitekerereze n’Imyitwarire bya muntu, Nsengiyumva Innocent, na we ahamya ko “guca burundu ingengabitekerezo ya Jenoside mu Banyarwanda bizasaba gukomeza gushyigikira imiyoborere myiza” kuko ari yo ikubiyemo byose.

    Yagize ati “Nituba dufite ubuyobozi bwiza buzabasha guca intege [abafite ingengabiteketrezo] no gusobanura neza ibintu uko biteye n’uko byagenze. Bizanafasha kwita ku bagizweho ingaruka na Jenoside yakorewe Abatutsi.”

    “Muri make ni wo muti kuko n’amahanga azabasha gusobanukirwa uko ibintu byabaye, bigende bihindura imyumvire y’abantu kuzageza ubwo ba bandi bavuga ibitari byo bagaragara nk’abanyabinyoma. Uko ni ko imitekerereze izagenda ihinduka, kera kabaye ingengabitekerezo ya Jenoside iranduke mu mitwe y’abayifite.”

    Gushyira imbere Ubunyarwanda

    Umuyobozi wa Komisiyo y’Igihugu y’Ubumwe n’Ubwiyunge, Ndayisaba Fidèle, yavuze ko urugamba rwo kurandura ingengabitekerezo ya Jenoside mu Banyarwanda ruzagirwamo uruhare na buri wese “akabanza kwiyumvamo Ubunyarwanda mbere yo kwibona cyangwa akabona abandi mu ndorerwamo z’amoko”.

    Buri wese niyiyumvamo Ubunyarwanda, ya macakuriri yo kubona mugenzi wawe ugahita utekereza kumenya niba ari Umuhutu cyangwa Umututsi bizahagarara, umubonemo Umunyarwanda musangiye igihugu, ururimi n’umuco.

    Yakomeje ati “Ushyize imbere Ubunyarwanda ntiwakomeretsa mugenzi wawe kandi ntiwakomereka, ahubwo byakomora ibikomere kuko buri Munyarwanda afite uko yagiye akomeretswa n’amateka mabi Igihugu cyacu cyanyuzemo.”

    Ndayisaba asanga nihimakazwa iyo gahunda nk’uko Leta yanabishyigikiye ikuraho ibitandukanya Abanyarwanda nk’indangamuntu z’amoko [zandikwagamo Hutu, Tutsi cyangwa Twa], ndetse buri wese akemererwa byose hatagenedewe ku bwoko ubu n’ubu, ingengabitekerezo ya Jenoside izatsindwa.

    Gukomeza kwigisha no gusobanura amateka, cyane cyane mu rubyiruko

    Umubare munini w’Abanyarwanda ubu ugizwe n’urubyiruko rwiganjemo abavutse nyuma ya Jenoside yakorewe Abatutsi n’abo yabaye bakiri bato. Ibyo bituma byoroha kubayobya kuko baba babarirwa ibyo batiboneye, bityo abafite ingengabitekerezo bikaborohera kurwigarurira barutekeramo ipfobya n’ihakana ryayo.

    Umudepite mu Nteko Ishinga Amategeko y’u Rwanda, Karemera Francis, yavuze ko urubyiruko rugomba kwigishwa cyane amateka y’u Rwanda, rugasobanurirwa neza “ko nta Jenoside ebyiri zabayeho”.

    Yavuze ko n’ubundi kwigishwa bisanzwe bikorwa mu mashuri ariko abana “bagera ku ishyiga ababyeyi babo bakabacengezamo andi matwara,” ibintu bibangamira iyo gahunda kuko bikomeza gushyira urubyiruko mu gihirahiro.

    Depite Karemera yongeyeho ko hari igitekerezo cyo gutegura izindi gahunda zo gutanga inyigisho ku mateka no ku rubyiruko rutiga, rukayasobanukirwa kurushaho.

    Yagize ati “Tukajya mu midugudu tugakomeza kwigisha abana uko Jenoside yatangiye, ukuntu amacakubiri yaje, ntitubereke ko se (ufunze yenda) ari we wabitekereje akabikora.”

    Iyo ngingo ayihurizaho na Pasiteri Rev Uwimana Jean Pierre usanzwe ari n’Umwarimu muri Kaminuza y’u Rwanda, uvuga ko niba abanyamadini bigisha urukundo rw’Imana bagomba no kwigisha abayoboke kubana neza nk’abavandimwe aho kwibonamo amoko atandukanye.

    Ibyo bizafasha kurandura ingengabitekerezo ya Jenoside kuko abayoboke bazajya bahurira mu nsengero ntibibonemo Abahutu, Abatutsi cyangwa Abatwa ahubwo bakibonamo abahuje ukwemera basenga Imana imwe.

    Rev Uwimana yagize ati “Dusanzwe twigisha Abakirisitu tukabahugura ku kuri kwabayeho kuri Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, ndetse no kugira igihe cyo kwibuka kugira ngo umuntu atazibagirwa kandi cya gishyika cyo mu mitima kiveho.”

    “Hanyuma tukabigisha ihame ry’ubumwe n’ubwiyunge kuko ijambo ry’Imana rishingiye ku rukundo, ari narwo rutujyana mu kwiyunga no gushyira hamwe, rukadusaba kubabarira no kwihangana ku mutima ushengutse.”

    Rev Uwimana yavuze ko iyo ibyo bifatanyijwe n’amasengesho y’ukwizera, ‘bituma umuntu agira imbaraga zo kwihangana no kubabarira (ku wiciwe) n’izo guca bugufi agasaba imbabazi (ku wishe)”.

    Uko ibyo bizagenda bikorwa kenshi mu gihe kirekire, yizera ko bizatuma ingengabitekerezo ya Jenoside icika burundu.

    Impuguke mu by’Amategeko akaba n’Umwarimu muri Kaminuza y’u Rwanda, Me Kayitana Evode, yavuze ko amategeko atari yo akenewe mu kurandura ingengabitekerezo ya Jenoside kuko ibera mu ntekerezo, ashimangira ko bizagerwaho binyuze mu kwigisha.

    Yagize ati “Kurandura ingengabitekerezo ya Jenoside si ikibazo cy’amategeko. Ni ikibazo cyo kwigisha abantu kizakorwa n’abanyepolitiki n’abahanga mu by’imitekerereze. Ntabwo ari ukuvuga ngo hazashyirwaho amategeko akaze kuko ingengabitekerezo ni ibitekerezo kandi abantu ntibareka gutekereza kubera ibihano.”

    Umunyamakuru w’Urwego rw’Igihugu rw’Itangazamakuru (RBA), Uwimana Ferdinand, na we yemeje ko hakwiye gukomeza “kwigisha ububi bwa Jenoside” cyane cyane mu rubyiruko, ariko “n’abakuru bakigishwa ko bagomba gusigira umurage mwiza abakiri bato.”

    Yakomeje ati “Umunyamakuru na we ubwo bukangurambaga yabukora, akabwira abantu ko u Rwanda ruzira amacakubiri n’ingengabitekerezo ya Jenoside ari rwo Rwanda dukwiye kuraga abazadukomokaho. Umunyamakuru ni ijwi rya rubanda kandi rigera ku bantu benshi icyarimwe, uwo mwanya nawo wakagombye kuba ari mwiza kuko ubutumwa atanze bufatwa nk’ukuri bukizerwa.”

    Uwimana yibukije ko itangazamakuru ribi ryagize uruhare muri Jenoside yakorewe Abatutsi bigatuma benshi bayikora kuko baryizeye, avuga ko ubu ari cyo gihe cyo “gukoresha imbaraga dufite twubaka u Rwanda.”

    Yagaragaje ko gusobanura neza uko amateka mabi y’u Rwanda yagenze bizanakomeza gutera isoni abayagizemo uruhare, bikabaca intege ntibakomeze gukwirakwiza ingengabitekerezo ya Jenoside.

    Yakomeje avuga ko abashakashatsi n’abanditsi bashobora kubyandika kugira ngo bitazibagirana ndetse n’ibimenyetso byose biyagaragaza bikabungabungwa, kuko “uko abakoze jenoside bazajya babibona,bakabisoma cyangwa bakabyumva bizabaca intege”.

    Hari icyizere ko bizagerwaho

    Abarokotse Jenoside baganiye na IGIHE bavuze ko uko bimeze ubu hari icyizere cy’uko ingengabitekerezo izashira mu bayifite.

    Perezida wa Ibuka mu Murenge wa Kintobo ho mu Karere ka Nyabihu, Ntawirinda Jean Damascène, yagize ati “Mbere nka za 2010 twageraga mu bihe byo kwibuka ugasanga hari nk’aho batemye inka y’umuntu warokotse Jenoside, ariko kugeza ubu [mu 2021] ntabyo twari twumva. Hari impinduka zagiye zigaragara uko imyaka ishira, icyizere kirahari.”

    Ntawirinda arabibona kimwe n’abandi benshi barimo na Ndayisaba Fidèle, wavuze ko “abasigaranye ingengabitekerezo ya Jenoside ari udutsiko duto twiganjemo abakorera mu mahanga”.

    Hashingiwe ku byagezweho mu myaka 27, abo bose bavuzwe haruguru batangaje ko babona hari icyizere cy’uko ingengabitekerezo ya Jenoside izaranduka burundu mu Banyarwanda.

    Raporo ya Komisoyo y’Igihugu yo Kurwanya Jenoside (CNLG) yo mu 2015 yerekanye ko mu 2011 habonetse dosiye zijyanye n’ingengabitekerezo 143, 2012 haboneka 190 naho hagati ya 2013 na 2014 haboneka 183.

    Icyegeranyo cy’Ubushinjacyaha bw’u Rwanda mu myaka itatu ishize kigaragaza ko hagati ya 2017 na 2018 hari dosiye 333, mu 2018 na 2019 ziba 293, naho mu 2019 na 2020 haboneka izigera kuri 323.

    Umuvugizi wa Polisi y’Igihugu, CP John Bosco Kabera aheruka gutangariza RBA ko muri ibi bihe byo kwibuka ku nshuro ya 27 Jenoside yakorewe Abatutsi, hamaze gutahurwa abarenga 30 bakoze ibifitanye isano n’ingengabitekerezo ya Jenoside.

    Abishe n’abiciwe muri Jenoside yakorewe Abatutsi basabanye imbabazi ubu babana batishishanya

    Depite Karemera Francis yavuze ko kwigisha neza urubyiruko ko nta Jenoside ebyiri zabayeho bizafasha mu guhangana n’ingengabitekerezo

    Pasiteri Rev Uwimana Jean Pierre avuga ko abanyamadini nibigisha urukundo rw’Imana bagomba no kwigisha abayoboke kubana neza nk’abavandimwe aho kwibonamo amoko

    Umuyobozi wa Komisiyo y’Igihugu y’Ubumwe n’Ubwiyunge, Ndayisaba Fidèle, yavuze ko urugamba rwo kurandura ingengabitekerezo ya Jenoside mu Banyarwanda ruzagirwamo uruhare na buri wese

  • Kibonke na Samusure bageneye Abanyarwanda ubutumwa muri ibi bihe byo kwibuka Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994. – YEGOB #rwanda #RwOT

    Abakinnyi ba filime nyarwanda Mugisha Emmanuel (Kibonke Clapton) na Kalisa Ernest uzwi nka Samusure bagize ubutumwa baha urubyiruko n'Abanyarwanda muri rusange muri ibi bihe byo kwibuka Jenoside yakorewe Abatutsi ku nshuro ya 27.

    Samusure yagize ati: 'Mu byo nandika hazamo cyane imibanire myiza ikwiriye abanyarwanda. Ndasaba Abanyarwanda kutumva amabwire no kuzirikana ko igihugu ari icyabo kandi ko ari bo mbaraga zacyo, birinda kukigambanira, kumva inyigisho z'ababyeyi ziganisha mu moko no kurogwa uburozi buzamunga igihugu'.

    Yashimiye abagize uruhare mu kubohora u Rwanda no kuruha amahoro rufite uyu munsi wa none. Ati 'Ni uko hatabayeho kwikunda bagahara amagara yabo bakayashyira mu kaga ku bwo kugira ngo igihugu kibe kigeze aha kigeze ni abo gushimirwa na buri wese ubu aryama agasinzira neza ntakwikanga ngo baraje'.

    Yasabiye urubyiruko rw'u Rwanda ko rwajya ruhabwa amahugurwa y'ubumenyingiro ndetse n'abagiye gutangiza ubushabitsi bakoroherezwa imisoro. Ati 'Ndifuza ko urubyiruko rwashyirirwaho amahugurwa ahoraho y'ubumenyi ngiro mu gihe basoje amashuri cyangwa se abananiwe kuyasoza kubera impamvu zitandukanye, korohereza urubyiruko rutangiye kwikorera imisoro byibuze amezi 6 abanza'.

    Clapton Kibonge we yasabye urubyiruko rw'u Rwanda kwiga amateka y'igihugu cyabo cy'u Rwanda ndetse bagakunda gusoma ibitabo no gusura inzibutso za Jenoside yakorewe Abatutsi. Ati: 'Urubyiruko rwavutse nyuma ya Jenoside yakorewe Abatutsi ndarusaba kwiga amateka y'igihugu cyacu ndetse no gusoma, gusura inzibutso kugira ngo ejo hazaza nabo bazafate iya mbere mu kwigisha abazabakomokaho, kugira ngo dukomeze kurwanya icyatuma Jenoside igaruka mu Rwanda'.

    Source:inyarwanda.

    Leave your vote

    Comments

    0 comments

    Source : https://yegob.rw/kibonke-na-samusure-bageneye-abanyarwanda-ubutumwa-muri-ibi-bihe-byo-kwibuka-jenoside-yakorewe-abatutsi-mu-1994/

  • Tuzarasana nka Rambo tujye gushaka igihugu cyacu – Masamba yagaragaje ishusho ya Kigali bayinjiramo mu 1994 – YEGOB #rwanda #RwOT

    Umuhanzi nyarwanda Intore Masamba wahimbye indirimbo zomoye ibikomere bya benshi, umwe mu bari kumwe n'inkotanyi ku rugamba rwo kubohora igihugu(ariko we ntiyafashe imbunda ngo arwane) avuga ko ubwo binjiraga mu Rwanda bakagera i Kigali basanze igihugu cy'isezerano babwirwa kitakibaho ahubwo cyuzuye imirambo gusa.

    Ni mu kiganiro yagiranye n'ikinyamakuru ISIMBI, dukesha iyi nkuru, cyagarutse ku mwuka bari bafite nk'abasirikare ubwo bari mu myiteguro yo kubohora igihugu cyari mu icuraburindi.

    Ati'mu gitamaduni habagamo indirimbo nyinshi cyane, iziduha morale, uburyo ibibazo byatumye abanyarwanda bashaka kurwanira igihugu cyabo(…) ndibuka nkora imyitozo yanjye ninjye wari ushinzwe gutera indirimbo (Ossi Morale), nabashyiraga hariya bose nkabaririmbisha uko nshaka, ndibuka twageraga n'igihe cyo guteka kuko buri wese yagombaga kugira umwanya we bakavuga ngo uko nabaririmbishije neza njye sinjyeyo barabinkorera.'

    'Muri iyi minisi abantu barampamagara bakambwira ngo indirimbo zawe zaradufashije cyane, twazumvaga muri Muhabura, indirimbo zawe nizo zatunmye dutabara, nizo zatumye muri iyi minsi mpagaze bwuma, ndi afande, narazumvise zimpa imbaraga.'

    Muri icyo gihe ngo bumvaga bagomba gukora nk'ibyo babonaga muri filime ariko bakabohora igihugu cyababyaye.

    Ati 'Abasore twese twari twarabaye nka Rambo, twakundaga kureba za filime tukavuga ngo tuzarasana nka Rambo tujye gushaka igihugu cyacu, ariko ukuri kwari ku ruganmba ni ukundi ariko twese twumvaga dufite imbaraga tugomba kuzajya dukora nk'ibyo twabonye muri filime, nta ntambara twari tuzi, nta n'iyo twigeze tujyamo.'

    Ntazibagirwa ishusho yinjira mu gihugu kuko basanze gisa nabi cyuzuye imirambo kandi bari barabwiwe ko ari igihugu gitemba amata n'ubuki, ari umuvandimwe w'ijuru.

    Ati 'Njye mfite urwibutso rubi cyane, kumva u Rwanda rutemba Amata n'ubuki, batubwira ko ruva inda imwe n'ijuru nyuma nkarwinjiramo mbona imirambo ahantu hose, u Rwanda rwapfuye, u Rwanda rutariho nkavuga nti ubu koko nibyo Imana yatugeneye.'

    Yakomeje avuga ko bitewe n'ibyo yabonye ubwo bari bageze mu Rwanda byatumye ahimba indirimbo yitwa Amarira, yatangiye guhimba ubwo bari bageze ku Murindi wa Byumba ubwo Jenoside yari yatangiye, ikubiyemo ibyo yagiye abona mu nzira banyuzemo zose, amaraso atemba, imirambo iri hose.

    Ubwo binjiraga muri Kigali bavuye i Byumba hari aho bageze imirambo ikazajya imanuka mu misozi yikubita mu modoka bari barimo hari n'uwikubise imbere ku kirahure cy'imodoka gihita cyuzura amaraso ku buryo no kureba imbere bitashobokaga.

    Bageze Kigali nabwo baratesetse cyane kuko basanze inzu nyinshi zitezemo ibisasu ku buryo winjiragamo utabizi bikaguturikana, byaje gusaba ko bitabaza imbwa.

    Ati'harimo n'ubugome, buriya amazu menshi yo muri Kigali hari hatezemo ibisasu. Twasanze inzu zirimo ubusa wakinjira mu nzu waba warangaye gato hari umuntu wagutanze ukumva igisasu kiramuturikanye, umuntu atwigisha ubwenge ati ntabwo muri burare munsi y'ibiti(…) hari imbwa nyinshi cyane zariye imirambo zahaze, ati mujye mufata inyama mwohereze mu nzu imbwa igende ikurikiye n'idaturika iyo nzu iraba ari nzima.'

    'Nabikoze nk'inshuro zigera kuri 3 ariko inzu nk'ebyiri zose zaraturikaga. Wagira utya uri muri Salon muri ako kababaro ukumva kiraturutse umwana akuguyeho, yarapfuye nabi, yarashonje, igihugu cyarapfuye ubu cyarazutse.'

    Yavuze ko Kigali muri 1994 kimwe n'igihugu cyose bitari biriho nta kintu na kimwe cyari gifite ubuzima kugeza n'aho ibicu byari umukara.

    Yasabye umuntu wese ufite ingengabitekerezo yo guhakana no gupfobya Jenoside akwiye kubyihorera kuko ntacyo byamurira kuko ibyabaye byabaye Isi yose ireba ahubwo asaba abanyarwanda bose gufatanya kugira ngo ibyabaye bitazongera kubaho ukundi.

    IYI NKURU TUYIKESHA ISIMBI.RW

    Leave your vote

    Comments

    0 comments

    Source : https://yegob.rw/tuzarasana-nka-rambo-tujye-gushaka-igihugu-cyacu-masamba-yagaragaje-ishusho-ya-kigali-bayinjiramo-mu-1994/

  • RDC: Imyigaragambyo yo kwamagana MONUSCO yavuyemo imirwano y'amoko bamwe barapfa #rwanda #RwOT

    Mu mijyi ya Beni, Butembo na Goma hashize iminsi hari imyigaragambyo yamagana ubwicanyi n'andi mabi akorwa n'imitwe yitwaje intwaro muri Beni kandi ako gace karimo ingabo nyinshi z'Umuryango w'Abibumbye (MONUSCO) zoherejwe kugarura amahoro.

    Amashusho arimo inzu ziri gushya n'insoresore zifite ibirwanisho gakondo n'abasirikare bari hagati y'abashyamiranye, yakwiragijwe ku mbuga nkoranyambaga yerekana ibi byabereye ahitwa Buhene mu gace ka Majengo hanze gato y'umujyi wa Goma.

    Jean Bosco Sebishyimbo, minisitiri w'umutekano mu ntara ya Kivu ya ruguru, yabwiye BBC ko ubushyamirane bwavuye ku bantu babiri bo mu bwoko bw'Abakumu batowe bishwe mu gitondo cyo kuwa mbere.

    Ati: “…bamwe bavugaga ko abo bishwe n'abo mu bwoko bw'Abanande, ni ibyo byazanye umwiryane ariko byose biturutse kuri iyo myigaragambyo.”

    Hari amakuru avuga ko abapfuye n'abakomerekeye muri ubwo bushyamirane bashobora kuba barenga aba babiri batangajwe, gusa abategetsi ibi ntibabyemeza.

    Ubu byifashe bite?

    Sebishyimbo avuga ko guverineri w'intara ya Kivu ya ruguru n'abandi bategetsi bagiye i Buhene kuganira n'abahagarariye ayo moko yashyamiranye kugira ngo “ntitwongere kubona intambara z'amoko”.

    Ati: “Abakumu n'Abanande basanzwe bashyamirana mu tubazo tumwe na tumwe, [ubu rero] icyo nicyo cyabaye imbarutso, bituma hari abantu baramuka batwika amazu ariko ubu umwuka mwiza utangiye kugaruka.”

    Sebishyimbo avuga ko muri iriya mijyi itatu ya Kivu ya ruguru abaturage bakomeje kwerekana uburakari mu myigaragambyo bavuga ko MONUSCO idakwiye kuba iri muri DR Congo.

    Ati: “Bavuga ko bifuza 'brigade d'intervention' irimo abasirikare b'Abanyafurika bamenyereye kurwanira ku butaka bwa Africa ngo abe aribo bafasha ingabo za Congo aho gukomezanya n'ingabo za MONUSCO.”

    BBC

    Source : http://umuryango.rw/amakuru/mu-mahanga/umutekano/article/rdc-imyigaragambyo-yo-kwamagana-monusco-yavuyemo-imirwano-y-amoko-bamwe-barapfa

  • Abarimo Perezida Kagame na Tshisekedi bemeje umugambi wa Africa wo gukora urukingo rwa Covid n'izindi #rwanda #RwOT

    Perezida Kagame yavuze ko muri gahunda ya Afurika yo kongera ishoramari mu rwego rw'ubuzima, ari ingenzi ko hashyirwaho uburyo bw'ubufatanye hagati ya Leta n'abikorera mu gukora inkingo ku Mugabane wa Afurika.

    Yagize ati 'Gukora inkingo bijyana no kongera ishoramari mu rwego rw'ubuzima no kubaka ikigo gishinzwe kurwanya indwara z'ibyorezo gikomeye, gikora neza kandi kigenga, kandi nkeka ko ariho tugana. U Rwanda rwiteguye kubigiramo uruhare hamwe n'ibindi bihugu binyamuryango ndetse n'abafanyabikorwa.'

    Perezida Félix Tshisekedi wa DR Congo wari uyoboye iyi nama yatangaje ko atangije kandi afite icyizere mu mugambi wa Africa wo gukora urukingo rwa Covid-19 n'izindi nkingo n'imiti, bivuye ku 'isomo turi kuvana ku cyorezo cya Covid-19'.

    Mu kiganiro cyateguwe n'ikigo cyo kurwanya ibyorezo cy'Umuryango w'Ubumwe bwa Africa cyo kurwanya ibyorezo cyo kuganira ku buryo Africa yakora inkingo n'imiti byayo, benshi mu bahawe ijambo bemezaga ko ibyo bishoboka.

    Perezida Paul Kagame yavuze ko yaganiriye n'abakora inkingo za Covid-19 bifashishije ubuhanga bwa messenger RNA (mRNA) mu ntego yo kureba niba ubwo buhanga Africa yabukoresha.

    Yavuze ko abahanga bashobora no kureba ku gufatanya ubwo buhanga n'ubundi bwifashishwa n'abakoze urukingo rwa Johnson&Johnson.

    Ati: “Igitekerezo ni uburyo natwe twagira ubu bushobozi ku mugabane wacu…bityo Africa ikava ku gutera imbabazi kandi ibyo ntawe twabirenganyiriza, tukava ku bitaradufashije tukajya kubyo twakora dushoboye ubwacu.”

    Kagame avuga ko u Rwanda rwiteguye gutanga umusanzu warwo muri uwo muhate wa Africa wo gukora urukingo rwa Covid-19.

    Perezida Tshisekedi ukuriye umuryango w'Ubumwe bwa Africa avuga ko hejuru ya 80% y'inkingo Africa ikoresha ziva ahandi, akavuga ko bituma n'Abanyafurika bakemanga izo nkingo.

    Ati: “Hari ubushobozi n'impamvu yo gushora imari mu nkingo n'imiti…ariko ibyo bizasaba ubushake n'ubutegetsi, politiki n'ubufatanye bukomeye bw'inzego nyinshi n'abashakashatsi ba Africa…”

    Urukingo ruzakorwa gute?

    Tshisekedi yavuze ko ubu atangije umugambi uzasaba ubufatanye bw'ibihugu bya Africa wo “gukora inkingo zayo, imiti n'ibikoresho byo gupima indwara”.

    Avuga ko ibi biri mu byumvikanyweho n'abakuru b'ibihugu mu mugambi waguye wo kuvugurura inzego z'ubuzima muri Africa ngo bagere ku ntego z'igihe kirekire za 2063.

    Mu gukora urukingo rwa Covid-19 n'izindi, Tshisekedi yavuze ko hatekerejwe ku ngingo zirimo; ahantu hatanu muri Africa zakorerwa, gukusanya imari isabwa, kuzana ikoranabuhanga ryo kuzikora muri Africa, n'izindi.

    Ati: “Sinshidikanya ko ibyo bizagerwaho kuko hari ubushobozi bw'abantu, ubwenge n'ubufatanye Africa yifitemo hamwe n'abafatanyabikorwa bayo”.

    Dr Tedros Ghebreyesus ukuriye ishami rya ONU rishinzwe ubuzima OMS/WHO yavuze ko OMS izaha Africa ubufasha mu bya tekiniki n'inama mu gukora urukingo rwayo rwa Covid-19 n'izindi nkingo.

    Source : http://umuryango.rw/amakuru/mu-rwanda/ubuzima/article/abarimo-perezida-kagame-na-tshisekedi-bemeje-umugambi-wa-africa-wo-gukora