Author: webrwanda

  • Igishoboka si ukubasubizayo- Nshuti Manasseh ku koherereza u Burundi abashinjwa uruhare muri Coup d'état – #rwanda #RwOT

    Leta y'u Burundi yakunze kumvikana yikoma u Rwanda irushinja gucumbikira abakekwaho kuba inyuma y'umugambi wo guhirika ubutegetsi bwa Perezida Pierre Nkurunziza mu 2015, kugeza n'aho Umuvugizi w'Ibiro bya Perezida mu Burundi, Jean Claude Karerwa, yumvikanye avuga ko igihugu cye kizakomeza gusaba amahanga gushyira igitutu k'u Rwanda kugira ngo rutange aba bantu.

    Mu kiganiro Prof Nshuti Manasseh yagiranye na IGIHE yavuze ko u Rwanda rudashobora gutanga aba bantu kuko byaba binyuranye n'amategeko mpuzamahanga agenga impunzi.

    Ati 'Nk'igihugu twe tugendera ku mategeko twasinye n'Umuryango w'Abibumbye nk'uko ibindi bihugu byose byasinye ayo masezerano avuga ko iyo wakiriye umuntu avuga ko ahunze mbere na mbere ntabwo umusubiza iwabo cyane cyane iyo Loni nayo yamuhaye ibyangombwa ikemera ko ari mpunzi.'

    Prof Nshuti yakomeje avuga ko u Rwanda rwohereje aba bantu rwaba rwishe nkana amategeko rwasinye, yemeza ko nta n'ikindi gihugu cyabikora.

    Ati 'U Burundi buravuga buti aba bantu turashaka ko bagaruka iwacu ariko kuvuga ngo tubasubije iwabo byaba ari ukwica amasezerano nta n'igihugu cyabikora tuzi kiriho, ntibishoboka nubwo twabyifuza twaba twishe amategeko kandi bigaragara nabi cyane nk'igihugu.'

    'Ntabwo twabikora turi igihugu kigendera ku mategeko yaba ay'igihugu cyacu n'ari mpuzamahanga twemeye kandi n'Abarundi nabo barayemeye nabo ngira ngo bazi ko hari amategeko atugenga twese ku bijyanye n'impunzi.'

    Leta y'u Burundi iherutse gushyikiriza iy'u Rwanda urutonde rw'aba bantu ishaka ko iyishyikiriza. Ivuga ko gushyikirizwa aba bantu ari kimwe mu bizatuma umubano w'ibihugu byombi wongera kumera neza.

    Ntabwo babangamiye u Burundi

    Prof Nshuti Manasseh yavuze ko izi mpunzi z'Abarundi u Rwanda rucumbikiye nk'uko biteganywa n'amategeko mpuzamahanga ntacyo zibangamiyeho Leta y'u Burundi mu kuba zahungabanya umutekano.

    Ati 'Hari inzira ebyiri impunzi zibangamira igihugu zavuyemo, ni uko zigitera zivuye aho zahungiye haba mu buryo bwo gushaka gutera ku giti cyabo igihugu cyabo cyangwa igihugu bahungiyemo kibafashije, kandi u Rwanda ntirwigeze rukora ibyo na gato. U Rwanda ntabwo rushobora gufasha impunzi izo arizo zose gutera igihugu yahunze, ibyo byo ntibishoboka.'

    Yakomeje avuga ko kuba u Burundi bushaka izi mpunzi bishingiye ku mpamvu zabwo bwite zitereba u Rwanda.

    Ati 'Kuvuga ngo turabashaka bafite impamvu zabo zaba iza politike, u Rwanda ntirushobora kwivanga muri politike zabo. Ni Abarundi ariko ibibazo bafitanye ni ibyabo twe ntabwo bitureba. Ikitureba ni kubafasha nk'abantu bafite uburenganzira bwo kubaho no kuba mu Rwanda.'

    Kuba u Burundi bukomeza gusaba ko bwohererezwa aba bantu, Prof Nshuti Manasseh yavuze ko asanga atari cyo gisubizo gishoboka.

    Ati 'Igisubizo gishoboka si ukubasubizayo nk'uko babivuga nabo (Abayobozi b'u Burundi) bazi ko bitanashoboka nk'uko nabivuze nabo ntabwo baduha abo dushaka. Abanyarwanda bahungiyeyo ntabwo bashobora kubaduha cyane cyane Loni yabakiriye.'

    Nshuti Manasseh yavuze ko kugeza ubu igishoboka ari uko izi mpunzi zakoherezwa mu bindi bihugu ndetse yemeza ko ari gahunda yatangiye kuganirwaho n'ibindi bihugu.

    Ati 'Igisubizo gishoboka ari k'u Rwanda nk'igihugu cyacu cyangwa se n'ikindi gihugu gifite impunzi ni ukuvuga ngo reka dushake ahandi twabajyana ariko icyo kintu kibaho ari uko babangamiye cya gihugu bahunze bagitera bakibuza umutekano.'

    'Kuvuga ngo rero dushake aho tubashyira ni ibintu turimo, ibuka ko twumvikana n'ibindi bihugu bishobora kubakira, iyo gahunda twarayitangiye ariko ntabwo turayisoza […] Ni urugendo rwatangiye ariko ntabwo turarurangiza […] ariko kuri ubu nta mpungenge zikwiye kubaho kuko ikibazo cya mbere ni uko bahungabanya igihugu kandi ntibiri kubaho.'

    Yavuze ko hari ibihugu batangiye kugirana ibiganiro bafatanyije na Loni kugira ngo izi mpunzi zibe ariho zoherezwa gusa yirinda gutangaza amazina yabyo.

    Hari icyizere cy'umubano mwiza ariko ni urugendo

    Kuva mu 2015 umubano w'u Rwanda n'u Burundi wazamo agatotsi, inzego zose zagiye zikora ibishoboka byose ngo ibi bibazo bikemurwe.

    Mu mpera za Kanama 2020 , Inzego z'Ubutasi mu Gisirikare hagati y'u Rwanda n'u Burundi zahuriye ku mupaka wa Nemba zemeranya kwimakaza guhanahana amakuru ku kintu cyose cyahungabanya ubusugire n'umutekano w'ikindi gihugu, nk'inzira igamije gukemura ibibazo by'imitwe yitwaje intwaro imaze igihe igaragara ituruka mu Burundi igatera u Rwanda.

    Mu Ukwakira 2020 kandi Minisitiri w'Ububanyi n'Amahanga w'u Rwanda, Dr Vincent Biruta, yagiranye ibiganiro na mugenzi we w'u Burundi, Albert Shingiro, bagaragarizanya ubushake bwo gusubiza umubano mu buryo.

    Nshuti yavuze ko kuba ibihugu bituranye byagirana ibibazo bisanzwe, yemeza ko ikibazo gikomeye cyavuka igihe baba batabiganiraho.

    Ati 'U Burundi rero hashize igihe hari ibibazo hagati yacu ariko iyo abantu baturanye cyangwa banabana ibibazo bibaho ariko igisubizo ni ukubiganira hari igihe mushobora kubona ibisubizo uyu munsi cyangwa se ejo n'ejo bundi biterwa n'uburemere bw'ibyo bibazo tuba dufite.'

    'Ni byiza ko tuganira, ibibazo biba ingutu iyo abantu bataganira ngo umbwire ikibazo uko ucyumva nanjye nkakubwira uko mbyumva. Iyo muganiriye icyo mwitaga ikibazo umuntu agitangiye igisobanuro kirumvikana kigafatwaho ingamba z'uko twagikemura.'

    Yavuze ko hari icyizere cy'uko umubano w'u Rwanda n'u Burundi uzongera kuba mwiza ariko yemeza ko ari urugendo rugomba kugirwamo uruhare n'impande zombi.

    Ati 'Aho tugeze hari icyizere cy'uko umubano wacu uzasubira kuba mwiza ariko ni urugendo. Turifuza ko tubana neza ariko nabo biri mu nyungu zabo ko tubana neza nk'uko nabivuze ni abaturanyi ntaho benda kujya ntaho twenda kujya. Kubana neza biri mu nyungu zacu, turabyifuza ariko nabo bakwiye kuba babyifuza njye niko mbibona.'

    Yavuze ko kuba neza kw'ibihugu byombi byazanira inyungu Abanyarwanda n'Abarundi, ashimangira ko kandi aribyo Leta y'u Rwanda yifuza.

    Umunyamabanga wa Leta muri Minisiteri y'Ububanyi n'Amahanga, Ushinzwe Umuryango wa Afurika y'Iburasirazuba, Prof Nshuti Manasseh yavuze ko u Rwanda rudashobora koherereza u Burundi impunzi zikekwaho gushaka guhirika ubutegetsi kuko binyuranye n’amategeko mpuzamahanga agenga impunzi


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/igishoboka-si-ukubasubizayo-nshuti-manasseh-ku-koherereza-u-burundi-abashinjwa

  • Umuzungu wahoze ari umupolisi witwa Derek yahamijwe icyaha cyo kwica umwirabura George Floyd   #rwanda #RwOT

    BBC dukesha iyi nkuru ivuga ko Derek Chauvin, umuzungu wahoze ari umupolisi, yahamwe n'icyaha cyo kwica umwirabura George Floyd mu mujyi wa Minneapolis muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika mu mwaka ushize.

    Uyu Derek waje kwirukanwa mu gipolisi nyuma yo kwica Floyd amushinze ivi ku ijosi, yahamijwe ibyaha bitatu byose bijyanye no kwica yari yarezwe muri uru rubanza rwakurikiranywe cyane.

    Humvikanye induru n'impundu hanze y'urukiko igihe umucamanza yasomaga ibyagezweho n'abanyagihugu bumviriza bagaca urubanza (jury) nk'uko bigenda mu manza muri Amerika.

    Iryo tsinda rya jury byaritwaye igihe kiri munsi y'umunsi umwe kugira ngo rihamye icyaha Derek Chauvin ku birego byose bitatu bijyanye n'urupfu rwa George Floyd.

    Derek yafashwe video mu kwezi kwa Gatanu mu mwaka ushize, yashinze ivi ku ijosi rya Floyd mu gihe kigera ku minota icyenda, ubwo yarimo amufata, byamuviriyemo gupfa.

    Ababuranira Chauvin , bireguraga bavuga ko ibiyobyabwenge hamwe n' ubuzima butifashe neza ari byo byatumye Floyd apfa. Ubushinjacaha bwasabye itsinda rya jury kwemera ibyabonywe muri video.

    Iyo video yabonywe henshi ku isi, iteza ishavu n'agahinda kuri benshi byanabyukije imyigaragambyo yo kwamagana ivangura n'amacakubiri bishingiye ku ruhu, hamwe no gukoresha ingufu z'umurengera bikorwa n'abapolisi.

    Umucamanza yatangaje ko Derek Chauvin w'imyaka 45 azasomerwa igihano mu byumweru umunani biri imbere, ahita yambikwa amapingu ajyanwa muri gereza.


    Urupfu rwa George Floyd rwashavuje benshi mu banyamerika

    Ni ubwa mbere umupolisi w'umuzungu ahamwa n'icyaha cyo kwica umwirabura yafashe mu mateka ya Leta ya Minnesota, nk'uko bivugwa n'ishyirahamwe riharanira uburenganzira bwa muntu muri Amerika, American Civil Liberties Union.

    Source : https://impanuro.rw/2021/04/21/umuzungu-wahoze-ari-umupolisi-witwa-derek-yahamijwe-icyaha-cyo-kwica-umwirabura-george-floyd/

  • Igishoboka si ukubasubizayo- Nshuti Manasseh ku koherereza u Burundi abashinjwa uruhare muri Coup d’état –

    Leta y’u Burundi yakunze kumvikana yikoma u Rwanda irushinja gucumbikira abakekwaho kuba inyuma y’umugambi wo guhirika ubutegetsi bwa Perezida Pierre Nkurunziza mu 2015, kugeza n’aho Umuvugizi w’Ibiro bya Perezida mu Burundi, Jean Claude Karerwa, yumvikanye avuga ko igihugu cye kizakomeza gusaba amahanga gushyira igitutu k’u Rwanda kugira ngo rutange aba bantu.

    Mu kiganiro Prof Nshuti Manasseh yagiranye na IGIHE yavuze ko u Rwanda rudashobora gutanga aba bantu kuko byaba binyuranye n’amategeko mpuzamahanga agenga impunzi.

    Ati “Nk’igihugu twe tugendera ku mategeko twasinye n’Umuryango w’Abibumbye nk’uko ibindi bihugu byose byasinye ayo masezerano avuga ko iyo wakiriye umuntu avuga ko ahunze mbere na mbere ntabwo umusubiza iwabo cyane cyane iyo Loni nayo yamuhaye ibyangombwa ikemera ko ari mpunzi.”

    Prof Nshuti yakomeje avuga ko u Rwanda rwohereje aba bantu rwaba rwishe nkana amategeko rwasinye, yemeza ko nta n’ikindi gihugu cyabikora.

    Ati “U Burundi buravuga buti aba bantu turashaka ko bagaruka iwacu ariko kuvuga ngo tubasubije iwabo byaba ari ukwica amasezerano nta n’igihugu cyabikora tuzi kiriho, ntibishoboka nubwo twabyifuza twaba twishe amategeko kandi bigaragara nabi cyane nk’igihugu.”

    “Ntabwo twabikora turi igihugu kigendera ku mategeko yaba ay’igihugu cyacu n’ari mpuzamahanga twemeye kandi n’Abarundi nabo barayemeye nabo ngira ngo bazi ko hari amategeko atugenga twese ku bijyanye n’impunzi.”

    Leta y’u Burundi iherutse gushyikiriza iy’u Rwanda urutonde rw’aba bantu ishaka ko iyishyikiriza. Ivuga ko gushyikirizwa aba bantu ari kimwe mu bizatuma umubano w’ibihugu byombi wongera kumera neza.

    Ntabwo babangamiye u Burundi

    Prof Nshuti Manasseh yavuze ko izi mpunzi z’Abarundi u Rwanda rucumbikiye nk’uko biteganywa n’amategeko mpuzamahanga ntacyo zibangamiyeho Leta y’u Burundi mu kuba zahungabanya umutekano.

    Ati “Hari inzira ebyiri impunzi zibangamira igihugu zavuyemo, ni uko zigitera zivuye aho zahungiye haba mu buryo bwo gushaka gutera ku giti cyabo igihugu cyabo cyangwa igihugu bahungiyemo kibafashije, kandi u Rwanda ntirwigeze rukora ibyo na gato. U Rwanda ntabwo rushobora gufasha impunzi izo arizo zose gutera igihugu yahunze, ibyo byo ntibishoboka.”

    Yakomeje avuga ko kuba u Burundi bushaka izi mpunzi bishingiye ku mpamvu zabwo bwite zitereba u Rwanda.

    Ati “Kuvuga ngo turabashaka bafite impamvu zabo zaba iza politike, u Rwanda ntirushobora kwivanga muri politike zabo. Ni Abarundi ariko ibibazo bafitanye ni ibyabo twe ntabwo bitureba. Ikitureba ni kubafasha nk’abantu bafite uburenganzira bwo kubaho no kuba mu Rwanda.”

    Kuba u Burundi bukomeza gusaba ko bwohererezwa aba bantu, Prof Nshuti Manasseh yavuze ko asanga atari cyo gisubizo gishoboka.

    Ati “Igisubizo gishoboka si ukubasubizayo nk’uko babivuga nabo (Abayobozi b’u Burundi) bazi ko bitanashoboka nk’uko nabivuze nabo ntabwo baduha abo dushaka. Abanyarwanda bahungiyeyo ntabwo bashobora kubaduha cyane cyane Loni yabakiriye.”

    Nshuti Manasseh yavuze ko kugeza ubu igishoboka ari uko izi mpunzi zakoherezwa mu bindi bihugu ndetse yemeza ko ari gahunda yatangiye kuganirwaho n’ibindi bihugu.

    Ati “Igisubizo gishoboka ari k’u Rwanda nk’igihugu cyacu cyangwa se n’ikindi gihugu gifite impunzi ni ukuvuga ngo reka dushake ahandi twabajyana ariko icyo kintu kibaho ari uko babangamiye cya gihugu bahunze bagitera bakibuza umutekano.”

    “Kuvuga ngo rero dushake aho tubashyira ni ibintu turimo, ibuka ko twumvikana n’ibindi bihugu bishobora kubakira, iyo gahunda twarayitangiye ariko ntabwo turayisoza […] Ni urugendo rwatangiye ariko ntabwo turarurangiza […] ariko kuri ubu nta mpungenge zikwiye kubaho kuko ikibazo cya mbere ni uko bahungabanya igihugu kandi ntibiri kubaho.”

    Yavuze ko hari ibihugu batangiye kugirana ibiganiro bafatanyije na Loni kugira ngo izi mpunzi zibe ariho zoherezwa gusa yirinda gutangaza amazina yabyo.

    Hari icyizere cy’umubano mwiza ariko ni urugendo

    Kuva mu 2015 umubano w’u Rwanda n’u Burundi wazamo agatotsi, inzego zose zagiye zikora ibishoboka byose ngo ibi bibazo bikemurwe.

    Mu mpera za Kanama 2020 , Inzego z’Ubutasi mu Gisirikare hagati y’u Rwanda n’u Burundi zahuriye ku mupaka wa Nemba zemeranya kwimakaza guhanahana amakuru ku kintu cyose cyahungabanya ubusugire n’umutekano w’ikindi gihugu, nk’inzira igamije gukemura ibibazo by’imitwe yitwaje intwaro imaze igihe igaragara ituruka mu Burundi igatera u Rwanda.

    Mu Ukwakira 2020 kandi Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga w’u Rwanda, Dr Vincent Biruta, yagiranye ibiganiro na mugenzi we w’u Burundi, Albert Shingiro, bagaragarizanya ubushake bwo gusubiza umubano mu buryo.

    Nshuti yavuze ko kuba ibihugu bituranye byagirana ibibazo bisanzwe, yemeza ko ikibazo gikomeye cyavuka igihe baba batabiganiraho.

    Ati “U Burundi rero hashize igihe hari ibibazo hagati yacu ariko iyo abantu baturanye cyangwa banabana ibibazo bibaho ariko igisubizo ni ukubiganira hari igihe mushobora kubona ibisubizo uyu munsi cyangwa se ejo n’ejo bundi biterwa n’uburemere bw’ibyo bibazo tuba dufite.”

    “Ni byiza ko tuganira, ibibazo biba ingutu iyo abantu bataganira ngo umbwire ikibazo uko ucyumva nanjye nkakubwira uko mbyumva. Iyo muganiriye icyo mwitaga ikibazo umuntu agitangiye igisobanuro kirumvikana kigafatwaho ingamba z’uko twagikemura.”

    Yavuze ko hari icyizere cy’uko umubano w’u Rwanda n’u Burundi uzongera kuba mwiza ariko yemeza ko ari urugendo rugomba kugirwamo uruhare n’impande zombi.

    Ati “Aho tugeze hari icyizere cy’uko umubano wacu uzasubira kuba mwiza ariko ni urugendo. Turifuza ko tubana neza ariko nabo biri mu nyungu zabo ko tubana neza nk’uko nabivuze ni abaturanyi ntaho benda kujya ntaho twenda kujya. Kubana neza biri mu nyungu zacu, turabyifuza ariko nabo bakwiye kuba babyifuza njye niko mbibona.”

    Yavuze ko kuba neza kw’ibihugu byombi byazanira inyungu Abanyarwanda n’Abarundi, ashimangira ko kandi aribyo Leta y’u Rwanda yifuza.

    Umunyamabanga wa Leta muri Minisiteri y’Ububanyi n’Amahanga, Ushinzwe Umuryango wa Afurika y’Iburasirazuba, Prof Nshuti Manasseh yavuze ko u Rwanda rudashobora koherereza u Burundi impunzi zikekwaho gushaka guhirika ubutegetsi kuko binyuranye n’amategeko mpuzamahanga agenga impunzi

  • Wa mupolisi w'umuzungu witwa Derek yahamijwe icyaha cyo kwica umwirabura George Floyd #rwanda #RwOT

    Derek Chauvin, umuzungu wahoze ari umupolisi, yahamwe n'icyaha cyo kwica umwirabura George Floyd mu mujyi wa Minneapolis muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika mu mwaka ushize.

    Uyu Derek waje kwirukanwa mu gipolisi nyuma yo kwica Floyd amushinze ivi ku ijosi, yahamijwe ibyaha bitatu byose bijyanye no kwica yari yarezwe muri uru rubanza rwakurikiranywe cyane.

    Humvikanye induru n'impundu hanze y'urukiko igihe umucamanza yasomaga ibyagezweho n'abanyagihugu bumviriza bagaca urubanza (jury) nk'uko bigenda mu manza muri Amerika.

    Iryo tsinda rya jury byaritwaye igihe kiri munsi y'umunsi umwe kugira ngo rihamye icyaha Derek Chauvin ku birego byose bitatu bijyanye n'urupfu rwa George Floyd.

    Derek yafashwe video mu kwezi kwa Gatanu mu mwaka ushize, yashinze ivi ku ijosi rya Floyd mu gihe kigera ku minota icyenda, ubwo yarimo amufata, byamuviriyemo gupfa.

    Ababuranira Chauvin nkuko BBC ibitangaza, bireguraga bavuga ko ibiyobyabwenge hamwe n' ubuzima butifashe neza ari byo byatumye Floyd apfa. Ubushinjacaha bwasabye itsinda rya jury kwemera ibyabonywe muri video.

    Iyo video yabonywe henshi ku isi, iteza ishavu n'agahinda kuri benshi byanabyukije imyigaragambyo yo kwamagana ivangura n'amacakubiri bishingiye ku ruhu, hamwe no gukoresha ingufu z'umurengera bikorwa n'abapolisi.

    Umucamanza yatangaje ko Derek Chauvin w'imyaka 45 azasomerwa igihano mu byumweru umunani biri imbere, ahita yambikwa amapingu ajyanwa muri gereza.

    Urupfu rwa George Floyd rwashavuje benshi mu banyamerika.

    Ni ubwa mbere umupolisi w'umuzungu ahamwa n'icyaha cyo kwica umwirabura yafashe mu mateka ya Leta ya Minnesota, nk'uko bivugwa n'ishyirahamwe riharanira uburenganzira bwa muntu muri Amerika, American Civil Liberties Union.

    Munyaneza Theogene / intyoza.com

    Source : https://www.intyoza.com/wa-mupolisi-wumuzungu-witwa-derek-yahamijwe-icyaha-cyo-kwica-umwirabura-george-floyd/

  • Bavukiye rimwe! Ibigwi by'ibyamamare bitatu bikomeye mu Rwanda bivuka kuri uyu munsi (amafoto) – YEGOB #rwanda #RwOT

    Si kenshi ukunze gusanga ibyamamare bikomeye bihurira ku itariki imwe y'amavuko. Ku itariki ya 20 Mata ya buri mwaka, ibyamamare nyarwanda aribyo Shaddyboo, Muzogeye Plaisir ndetse na Papa Cyangwe niho bizihiza amasabukuru y'abo y'amavuko. Hano twabateguriye amafoto y'ibi byamamare ndetse tunabategurira bimwe mu bikorwa bibaranga bikabagira ibyamamare.

    1. Shaddyboo

    Amazina ye nyakuri ni Mbabazi Chadia akaba yaramamaye cyane ku mbuga nkoranyambaga by'umwihariko ku rubuga rwa instagram aho akoresha amazina ya Shaddyboo__92. Shaddyboo niwe munyarwanda wa mbere ufite umubare munini w'abamukurikira. Akurikirwa n'abasaga ibihumbi 857.

    Shaddyboo

    2. Muzogeye Plaisir

    Muzogeye Plaisir yamamaye cyane hano mu Rwanda kubera umwuga wo gufotora yatangiye gukora kera. Kuri ubu ni gafotozi ukomeye ndetse abenshi bareberaho nk'ikitegererezo mu mwuga wo gufotora.

    Plaisir

    3. Papa Cyangwe

    Amazina ye nyakuri ni Abijuru King Lewis akaba ari umuhanzi ukora injyana ya Rap akaba kuri ubu abarizwa muri label ya Rocky Entertainment. Papa Cyangwe yabaye icyamamare cyane ubwo yashyiraga hanze indirimbo zitandukanye zirimo  zakunzwe na benshi.

    Papa Cyangwe

    Leave your vote

    Comments

    0 comments

    Source : https://yegob.rw/bavukiye-rimwe-ibigwi-byibyamamare-bitatu-bikomeye-mu-rwanda-bivuka-kuri-uyu-munsi-amafoto/

  • Amateka ya Marishali Idriss Deby Iltno Perezi… – #rwanda #RwOT

    Umusirikare w'ipeti rya Marishali irya nyuma mu gisirikare rifitwe na bacye ku Isi kandi ryagizwe na bacye, uwo nta wundi ni Perezida Idriss Deby Iltno wavutse mu mwaka wa 1952 hari ku itariki ya 18 Kamena agatabaruka kuwa 20 Mata 2021.

    Yari umusilamu n’umukuru w’igihugu cya Tchad, wagiye ku butegetsi mu mwaka wa 1990 bivuze ko yari amaze ku butegetsi imyaka igera kuri 31. Ni nawe wari umugaba w’ikirenga w’ingabo za Tchad akanaba uhagarariye ishyaka rya 'Patriotic Salvation Movement' yashinze ubwo yari mu buhungiro muri Sudan.

    Idris akomoka mu bwoko bwa 'Bidyat', yagiye ku butegetsi, nyuma yo kuyobora inyeshyamba, zahiritse ubutegetsi bwa Perezida Hissene Habre mu Ukuboza 1990. Mu mwaka 1996 nyuma yo gutsinda amatora yakomeje kuyobora igihugu, yongera kwiyamamaza anatsinda amatora yo mu mwaka wa 2001, 2006, 2011, 2016 ubu yari amaze gutangazwa ko yatsindiye manda ya gatandatu mu masaha macye ashize.

    Yize amasomo ye mu ishuri ry'umuyobozi w'igihangange mu bo Afurika yagize, umuperezida w'impinduramatwaro no guharanira kwishyira ukizana kwa Afurika, Muammar Gaddafi. Yishwe nyuma y’ibikomerere by’amasasu yarasiwe ku rugamba n'inyeshyamba zirwanya ubutegetsi bwe za FACT.

    Amabyiruka n'ubuzima bwa Idris nk'umusirikare

    Deby yavutse ku itariki ya 18 Kamena 1962, mu cyaro cya Berdoba ni nko mu birometero 190 uvuye mu mujyi wa Fada mu Majyaruguru ya Tchad.Se umubyara yari umukene wavaga mu bwoko bwa Bidayat mu miryango ya Zaghawa.Idris yakurikiranye amasomo y'idini rya Isilamu mu ishuri rya Tine, akomereza mu ishuri ry’abafaransa muri Fada, udasize n'ishuri rya Franco-Arab mu gace ka Abeche.

    Yanize kandi muri Lyce Jacques Moudeina mu gace ka Bonkor, yari afite impamyabumenyi y'icyiciro cya mbere cya kaminuza mu bijyanye na siyansi.Nyuma yo gusoza ibijyanye n'amasomo asanzwe yinjiye mu ishuri rya gisirikare ry’aba ofisiye bato, mu murwa mukuru N'Djamena asoje amasomo ye ya gisrikare. Yoherejwe mu mahugurwa ku mugabane w'uburayi mu gihugu cy'u Bufaransa, aza kugaruka muri Tchad mu mwaka wa 1976 afite impamyabumenyi y'umwuga mu byo gutwara rutema ikirere.

    Maze aguma kuba umuntu w'ingenzi kandi w'umwizerwa wa Perezida Felix Malloum no mu bihe bikomeye ubwo Tchad yari yaracitsemo ibice.Muri Gashyantare 1979 yasubiye mu gihugu cy'u Bufaransa, ubwo yagarukaga yasanze igihugu kiri mu bihe by'intambara z’urudaca. Maze arwanira ku ruhande rwa Hissene Habre wari ufite ubufasha buva iburayi, mu gihugu cy'u Bufaransa nyuma y'intambara yamaze umwaka, mu 1982 Habre aba Perezida.

    Yahise agira Déby umugaba w'ingabo z'igihugu cye cya Tchad, nawe yiyerekana nk’indwanyi y’akataraboneka ubwo yayoboraga intambara, yakubise itanzitse abarwanyaga ubutegetsi baturutse mu burasirazuba ahagana mu gihugu cya Libya.Mu mwaka wa 1985 Perezida Habre yohereje Idris mu murwa mukuru w'u Bufaransa, Paris kujya kwiga ibijyanye n'amasomo ahambaye y'intambara.

    Ubwo yayasozaga mu mwaka wa 1986 yahise agirwa umujyanama mukuru mu by'umutekano mu biro bya Perezida.Mu mwaka wa 1987 yongeye kuyobora urugamba rwakubise intagondwa zavaga mu ruhande rw'igihugu cya Libya. Ni intambara Idris yayoboye afatanije n'abafaransa muri operasiyo yiswe Toyota, ni intambara yateje igihombo gikomeye inashegesha umwanzi.

    Yakomeje kujya akubita umwanzi wese wateraga igihugu cya Tchad byatumye we na Perezida ku itariki ya mbere Mata 1989 bongererwa abashinzwe umutekano.Hashingiwe kuri raporo y’umuryango ushinzwe uburenganzira bw'ikiremwamuntu Perezida Habre, yashinjwe guhohotera ikiremwamuntu, kudakurikiza amategeko, iyicarubozo, gufunga inzirikarengane ibihumbi n'ibihumbi adasize n’ivangura.

    Mu gihe ibi byabaga byateje igisa n’urwikekwe mu mibanire y'abayobozi bose ba Tchad, maze Perezida Habre ahita ashinja ubugambanyi no gushaka guhirika ubutegetsi abayobozi barimo Idris, Minisitiri Mahamat Iltno n'umugaba w'ingabo Hassan Djamous.Bidatinze Déby yahise ahungira muri Darfur mu gihugu cya Sudani ahava yerecyeza muri Libya, aho yakiwe mu murwa mukuru w'iki gihugu n’umugabo udasanzwe mu babayeho muri Afurika, Perezida wa Libya Gaddafi.

    Ba bandi barimo Minisitiri Itno n'umugaba w'ingabo Djamous bahise batabwa muri yombi baza no kwicwa bashinjwa icyaha cy'ubugambanyi.Maze abantu bose baturuka mu bwoko no mu gace kamwe na Idris barashimutwa, barafungwa banatotezwa bikomeye benshi bapfira mu mivundo abandi baricwa.Mu mwaka wa 2016 ni bwo Habre yahamwe n'ibyaha by'intambara mu rukiko mpuzamahanga rubarizwa mu gihugu cya Senegal.

    Maze Déby aha amakuru inzego z'ubutasi za Libya, amakuru zari zikenye bituma Gaddafi yemerera ingabo zahiritse ubutegetsi bwa Tchad, ariko na Deby abemerera kubaha imfugwa z'intambara za Libya zari muri Tchad.Kuwa 02 Ukuboza 1990 ishyaka rya Patriotic Salvation Movement ryashinzwe na Idris, rigaterwa inkunga n'igihugu cya Sudan na Libya, bafata ubutegetsi nyuma y'umupangu karundura wahise unashyira iherezo ku butegetsi bwa Perezida Habre.

    Ubuzima bwa Idris nka Peredia wa Tchad

    Mu mwaka wa 1991 kuwa 28 Gashyantare, ni bwo Deby yemejwe nka Perezida wa Tchad nyuma y'amezi atatu asa n'inzibacyuho yari ayoboye. Mu myaka ibiri yakurikiyeho Deby yarwaniriye ubutegetsi mu buryo bukomeye, ahanganye n'inyeshyamba zabarizwaga mu itsinda rya MDD ry’abarwanashyaka ba Perezida Habre wari warakuwe ku butegetsi.

    Mu mwaka wa 1993 ni bwo bwa mbere nyuma y'imyaka itari micye Tchad yabashije gushyiraho amabwiriza yemeza amashyaka, habasha no kuba inama ihuza ishyaka ryari ku butegetsi n’atavuga rumwe naryo, yanitabiriwe n’abadipolomate baturutse no mu bindi bihugu barimo abikorera n'abahagarariye ibihugu byabo.

    Nyamara ntibyakuyeho burundu udutero shuma turimo n'utw’ishyaka ryayoborwaga n'umusirikare w'ipeti rya Liyetona witwa Moise Kette ryifuza kuyoborana Leta ibirombe byacukurwagamo bya Doba Basin. Nyuma y’impfu zizinyeshyamba amagana haje kubaho amasezerano y'amahoro hagati y’inyeshyamba na Leta ya Idris mu mwaka wa 1994.

    Iby’inyeshyamba ariko ntibyari bigeze ku iherezo kuko hasise haduka indi mitwe y'inyeshyamba, zirwanya ubutegetsi bwa Deby zirimo FARF ya Kette Ally Laokein Barden na FDR yaje kwihuza na MDD hagati y'umwaka wa 1994 na 1995.

    Ubutegetsi bwa Deby bwagiye bugirirwa icyizere kuva mu ntangiriro ya 1990 n'ibigo bikomeye birimo na banki y'isi.Hemejwe itegeko nshinga rishya rya Tchad muri Werurwe 1996 nyuma ya referandumu, hahita hategurwa amatora ya perezida muri kamena. Ni amatora yegukanwe na Idris ku majwi angana na mirongo 69%.

    Mu mwaka wa 2001 Idris yongeye gutorwa n’amajwi 63.17%, mu mwaka wa 2006 umugambi w’abarwanya ubutegetsi bwa Idris waje guhomba, wari umugambi warimo kurasa indege ye nyamara biba iby’ubusa.Muri mata 2006 habaye imirwano y'ingabo za Leta n'inyeshyamba zari zateye umurwa mukuru w'igihugu N'Djamena.

    Ibi byateye umubano wa Sudan na Tchad kuzamo agatotsi, Deby ashinja igihugu cya Sudan kuba inyuma y'umugambi mubisha w'inyeshyamba zateye Leta ye ya Tchad. Yongeye gutsinda amatora kuwa 08 Ugushyingo 2006 yongera kurahirira kuyobora igihugu cya Tchad.Uwo muhango wanitabiriwe na Perezida wa Sudan Omar al Bashir maze we na Deby bongera kwemeranya ku bwiyunge mu buryo bwa kidipolomate.

    Inyeshyamba zokeje igitutu ubutegetsi bwa Deby ku buryo bwo hejuru guhera muri Nzeri 2006.Inyeshyamba zakomeje zincengera kugera ubwo zigeze mu murwa mukuru w'igihugu N'Djamena kuwa 02 Gashyantare 2008. Iminsi igera kuri ine kuwa 06 Gashyantare 2008 maze abinyujije mu nama n'abanyamakuru, abatangariza ko ingabo z'igihugu zakubise inyeshyamba zikamusubiza ku isuka inyeshyamba yanise abacancuro b’abanyasudani.

    Ikindi cyaranze manda yatsindiye ya 2006 ni referandumu yemejwe n’abarenga 77%.Guhera mu mwaka wa 2000, mu Majyepfo y'Amajyaruguru y'igihugu hatangiye kubakwa inzira zinyuramo amavuta, za kilometero 1070 zihuza igihugu cya Cameroun na Tchad.Uyu mushinga wasojwe mu mwaka wa 2003 wishimirwa na Banki y'isi nk'igikorwa cyiza cy’ingirakamaro kije kinunganira gahunda yo kurwanya ubukene, kuzamura imibereho y'abatagira kivurira no kurengera ibidukikije.

    Wahuriweho n'abikorera, banki y'isi na guverinoma zombi ariko igihugu cya Tchad kikaba cyari cyemerewe kubona inyungu z’agera kuri 12.5 yava muri uyu mushinga. Nk’uko amasezerano yasinyweho n’abari bahuriye kuri uyu mushinga abigaragaza.Mu mwaka wa 2006 amahanga yatangiye gusa n’agera amajanja muri uyu mushinga Deby ashinjwa kwifashisha amafaranga ava muri uyu mushinga mu mpamvu ze bwite zitari zifite inyungu rubanda nyamwinshi.

    Ni ibintu Leta ya Deby na Deby bamamaganiye kure mu bihe binyuranye, mu mwaka wa 2011 ku itariki ya 25 Mata yongeye gutsinda yanikiye kure abo bari bahanganye mu matora n'amajwi 88.7 bituma yongerwa indi manda nk'umukuru w'igihugu cya Tchad.

    Mu bijyanye n'umutekano mu mwaka wa 2012 Deby yohereje ingabo zirenga magana ane zo kujya gufasha igihugu cya Central African Republic, mu guhashya inyeshyamba no kucunga umudendezo wabanyagihugu. Umwaka wakurikiyeho yahise yohereza izindi ngabo zirenga ibihumbi bibiri ubwo ibintu byari byadogereye muri Mali.

    Ubuyobozi bwa Idris bwakomeje kugenda bushinjwa ibyaha bya ruswa ibidakwiye nk’uko akanama mpuzamahanga karengera inyungu n'uburenganzira bwa muntu kakomeje kujya kabigarukaho cyane bikaba byaraterwaga n'imikoreshereze isa n’idahwitse y'iby’injizwaga n'umushinga w'amavuta – amafaranga bivugwa ko yashorwaga mu bikorwa byo kwigwizaho imbaraga za gisirikare n'imitungo mu bayobozi.

    Mu mwaka wa 2006 iki gihugu kikaba cyarasohotse kiri ku mwanya wa mbere mu bihugu byamunzwe na Ruswa ku rutonde rwasohowe n'ikinyamakuru rurangiranwa cya Forbes. Umwaka wa 2012 Deby yatangije ubukangurambaga bugamije kurandura burundu ruswa ni mu gikorwa cyiswe 'Operation Cobra' byaje gutangazwa nyuma ko cyinjije agera kuri miliyoni zirenga 50 z’amadorali.Gusa imiryango itegamiye kuri Leta ‘NGOs’ yavuze ko iki gikorwa kitari icyo kurwanya ruswa ahubwo cyari cyo gukandagira uwitwa umucyeba wese binyuze mu kumushinja ruswa nyamara hari n’ubwo yabaga idahari.

    Mu mwaka wa 2016 iki gihugu cyashyizwe ku mwanya utari mubi wa 147 mu 168 mu byabaswe na ruswa.Ubutegetsi bwa Idris bukaba bwaranaranzwe no gutanga umusada mu bikorwa byo guhashya umutwe w'inyeshyamba n'ibyihebe kabuhariwe wa Boko Haram ubarizwa mu majyaruguru y'igihugu cya Nigeria.

    Mu mwaka wa 2015 yatangaje ku bufatanye bw'ibihugu binyuranye bamaze guhashya umutwe w'ibyihebe bya Boko Haram.Mu mwaka wa 2016 mu kwezi kwa Mutarama akaba yaranatsinze amatora yaranahanganye n'umugabo w'icyamamare wari impirimbanyi ya Afurika akaba na Perezida wa Zimbabwe mu matora yo kuyobora umuryango mugari wa Afurika Yunze Ubumwe.

    Maze mu ijambo yavuze arahirira uyu mwanya abwira abaperezida b'ibihugu bari bitabiriye uyu muhango ko umwiryane n'amakimbirane ku mugabane wa Afurika bikwiye kugera ku iherezo, ati 'Binyuze mu nzira y'imishyikirano cyangwa imirwano……….. tugomba kugera ku iherezo ry’ibihe bidafite umumaro. Ntabwo twagera ku majyambere n'iterambere tuvuga mu gihe tukirwaye iyi ndwara. Dufite kumva ko gukemura ibibazo by’amakimbirane ariyo ntwaro n'intambwe ya mbere dufite gutera ngo tubashe kugera ku bisubizo nka Afurika.'

    Kimwe mu byo yari ashyize imbere kikaba cyari ukurwanya byimazeyo umutwe w'inyeshyamba za Boko Harram. Muri Werurwe 2016 umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe wemeranya kwegeranya izindi ngabo zo gukomeza ibikorwa bya ‘Multinational Joint Task Force (MNJTF)’ zigera ku 10,000.Mu nama ya 21 yo kubungabunga no kurengera ibidukikije COP21 i Paris, Deby yazamuye ikibazo cy’uko ikiyaga cya Tchad gikomeje kwangirika asaba inkunga yo kumufasha mu kurengera iki kiyaga n'ibinyabuzima biri muri cyo

    Muri Mata 2016 yongeye gutsinda amatora nyuma yo kongera kugirirwa icyizere n’abo mu ishyaka rye. Umwaka wa 2016 yumvikanye asa n’ushaka gusubiza itegeko nshinga uko ryahoze rikagira manda zigenewe umukuru w'igihugu kuko ibyari byarakozwe muri 2005 byagendanaga n'ibihe bitoroshye by'ubukungu igihugu cyarimo.

    Mu mwaka wa 2017 ubuyobozi bwa Idris bwishyuye arenga miliyoni ebyiri z'amadorali nyuma yo gushinjwa gutanga isoko ry'ubucuruzi bw'amavuta ku gihugu cy'ubushinwa hatubahirijwe amategeko mpuzamahanga nk’uko ibiro bishinzwe ubutabera mu gihugu cya Leta zunze ubumwe za Amerika cyabimuregaga.

    Muri Mutarama mu mwaka wa 2019 ni bwo Minisitiri w'intebe wa Isiraheli Benjamin Netanyahu yatangaje urugendo rwe mu gihugu cya Tchad mu rwego rwo kunoza imigenderanire hagati ya Abayisilamu n'abarabu hamwe n’iki gihugu cya Isiraheli. Umwaka wa 2021 nk’uko byatangajwe kuwa 19 Mata akaba ariwe wari wegukanye amatora y'umukuru w'igihugu n'amajwi 79.32%. Byamuheshaga amahirwe yo kuyobora manda ye ya gatandatu yamazeho amasaha mbarwa. Uyu mugabo akimara gutsindira iyi manda akaba yahise yerecyeza mu rwambariro rw'urugamba mu majyarugu ya Tchad aho ingabo za Leta zihanganiye n'inyeshyamba.

    Déby yashyingiranwe inshuro nyinshi aho bibarwa ko yari afite abagore barenga cumi na babiri.Umwana we witwa Brahim yasanzwe yashizemo umwuka mu murwa mukuru w'u Bufaransa ku myaka 27, ni umusore wari waragizwe umujyanama wa Perezida mbere y'urupfu rwe akaba ariko yaranashinjwaga ibyaha birimo no kubangamira abayobozi bakuru.Urupfu rwe rukaba rwatangajwe kuri uyu wa 20 Mata 2021. Mu itangazo ryatanzwe ni uko yapfuye ku myaka 68 yari mu bikorwa byo gutsimbura umwanzi w'inyeshyamba mu Majyaruguru ya Tchad n'inyeshyamba ziyita FACT.

    Source : https://inyarwanda.com/inkuru/104935/amateka-ya-marishari-idriss-deby-iltno-perezida-wa-tchad-witabye-imana-yari-afite-abagore–104935.html

  • Umuntu umwe yahitanwe na Covid-19 mu Rwanda abandi 71 barayandura #rwanda #RwOT

    Uyu munsi hakize abantu 152 batumye umubare w'abamaze gukira ugera ku 22,560 bangana na 93.9% by'abamaze gutahurwaho icyo cyorezo mu Rwanda.

    Umugabo w'imyaka 80 wo mu Mujyi wa Kigali yahitanwe n'iki cyorezo, bityo abamaze guhitanwa na cyo bagera kuri 327 bangana na 1.3% by'abo kimaze gutahurwaho.

    Abarwayi bashya babonetse uyu munsi barimo abo mu Karere ka Nyaruguru 21, Ruhango 7, Nyanza 6, Karongi 5, Nyamagabe 5, Gicumbi 4, Mujyi wa Kigali 3, Muhanga 3, Gisagara 3, Kamonyi 3, Ngororero 3, Rwamagana 2, Gatsibo 2, Ngoma 2, Rubavu 1, Burera 1, na Bugesera 1.

    Abarwayi bakirimo kwitabwaho n'abaganga babaye 1,118 barimo batandatu barembye. Kugeza ubu mu Rwanda abarwayi batahuweho iki cyorezo bose babonetse mu bipimo 1,264,616 birimo 4,092 byafashwe uyu munsi.

    Abaturarwanda barasabwa kutirara kuko icyorezo kigihari ndetse hakomeje gufatwa ingamba nshya zigamije gukumira ikwirakwizwa ryacyo, harimo no kwirinda ingendo zitari ngombwa no kwirinda kujya ahantu hahurira abantu benshi kandi hafunganye.

    Icyorezo cya Covid-19 gikomeje gukaza umurego aho kuri iyi nshuro cyibasiye Intara y'Amajyepfo ndetse Ikigo cy'igihugu gishinzwe Ubuzima, RBC kikaba cyatangaje ko 85% bya Coronavirus mu gihugu hose ariho iri guturuka.

    Umuyobozi Mukuru wa RBC, Dr. Sabin Nsanzimana, yatangaje ko Covid-19 muri iyi ntara yazamutse ku kigero cya 5% aribyo byatumye bohereza itsinda ry'abaganga rimaze ibyumweru birenga bibiri, kugira ngo ritange ubwunganizi ndetse rinakore ibishoboka ngo icyorezo kigabanuke.

    Yongeyeho ati 'Imibare dufite uyu munsi ni uko 85% y'ikibazo cya Covid-19 igihugu cyose gifite, uyu munsi wa none kiri guturuka mu Ntara y'Amajyepfo. Haba mu bandura bashya no mu bahitanwa na covid-19.'

    Hamwe mu hagaragaye ubwandu bwinshi muri iyi ntara ni mu ruganda ruzatanga amashyanyarazi, basanze rukoramo abarenga 1200, bakoraga begeranye, uburyo bakoragamo ndetse n'uburyo babayeho byatumaga ubwandu bukwirakwira ku bwinshi.

    Mu ruzinduko Dr Nsanzimana yahagiriye mu cyumweru gishize, yanasuye Ibitaro Bikuru bya Kaminuza, CHUB, biri mu bitanga serivisi zo gupima, kuvura no kwita ku barwayi ba Covid-19 kugira ngo harebwe icyakongerwamo imbaraga bityo icyorezo kigabanuke.

    Bimwe mu biri gukorwa kugira ngo iki cyorezo kigabanye umurego, Dr. Nsanzimana yavuze ko birimo gupima abantu benshi kuruta uko byakorwaga mbere, aho byibura muri buri kagari hapimwa abagera kuri 50.

    Yongeyeho ati 'Twagiye ndetse twongera n'uburyo tuvura tukazamura ibipimo tukageza n'aho tuvura dukoreshe imiti yihariye. Ha handi muri ruriya ruganda tubona ko hari ikibazo gikomeye twanafashe ingamba yuko hakorwa n'uburyo bwo gukingira abo bantu mu buryo bwihariye, ku nkingo nke zari zihari kandi zagombaga kwifashishwa ahantu habaye ikibazo nk'aha ngaha.'

    Yakomeje avuga ko nubwo gukingira bidakuraho ikibazo cyose ariko ari kimwe mu bisubizo by'ibibazo bya Covid-19 ikomeje kwibasira iyi ntara by'umwihariko.

    Dr. Nsanzimana yasabye abatuye muri iyi ntara kwitwararika bagakora ibishoboka mu kwirinda iki cyorezo, ndetse bagafatanya na RBC kugihashya.

    Ati 'Icyo dushaka nyamukuru ni uko virus tuyibuza amahoro, tukayibuza gukwirakwira, ariko n'abayigize tukabarinda kuremba no gupfa, bitewe nuko dufite ubushobozi bwo gukora ibyo bintu uko ari bibiri.'

    Mu minsi irindwi ishize abarwayi bashya ba Covid-19 babonetse ni 462, muri bo 265 ni abo mu Ntara y'Amajyepfo gusa.

    Akarere kibasiwe kuruta utundi ni aka Nyamagabe kagize abarwayo 70 muri iyo minsi irindwi gusa, kagakurikirwa n'aka Nyaruguru kagize 51 aka gatatu kakaba aka Nyanza kagize abarwayi 40. Muri iyi ntara yose Akarere kagaragaramo ubwandu buke ni aka Kamonyi kagize abarwayi batandatu ba Covid-19.


    Source : http://umuryango.rw/amakuru/mu-rwanda/ubuzima/article/umuntu-umwe-yahitanwe-na-covid-19-mu-rwanda-abandi-71-barayandura

  • Haje Gushya! Riderman uri guteguza umuzingo w… – #rwanda #RwOT

    Indirimbo 'Haje gushya' yubakiye ku nkuru y'abantu babiri batangiye banywa bakaza kuba 60, inyikirizo yayo igakomeza ivuga ko ‘Haje gushya’. Iyi ndirimbo iri kuri Album 'Kimirantare' y'umuraperi Riderman uri mu bakomeye mu Rwanda. Yagombaga kumurikwa mu mpera za 2019, isubikwa kubera 'akazi kenshi' Riderman yari afite muri icyo gihe.

    Riderman aganira na INYARWANDA yavuze ko iyi ndirimbo ye nshya ari iy'abantu bataramye bishimye. Yagize ati “Ni indirimbo y’abantu bataramye bishimye. Iri kuri album yanjye ya Kimirantare”.

                           Indirimbo ya Riderman yakorewe mu Ibisumizi

    ‘Ibisumuzi Records’ yabarizwaga mu inzu ifasha abahanzi mu bya muzika Riderman yari yarise Ibisumizi. Yakorewemo indirimbo zakunzwe mu bihe bitadukanye, ndetse yari Label yabarizwagamo abarimo Ama-G The Black, M-Izzo, Queen Cha n'abandi.

    Ridermah aherutse kuririmba mu gitaramo cyateguwe na Mico The Best banamurika indirimbo nshya bakoranye yitwa 'Ubunyunyusi'. Mbere yaho yari yaririmbye mu iserukiramuco rya Iwacu Muzika Festival.

    Avuga ko yahisemo gukomeza gusohora zimwe mu ndirimbo zigize Album ye, kugira ngo aticisha irungu abafana be n'abakunzi b'umuziki muri rusange. Uyu muraperi avuga ko iyi Album ye atayimurika yifashishije iyakure (internet) kuko ataba ataramiye abafana be mu buryo bukwiye. Yavuze ko icyorezo cya Covid-19 nigicogora azakora igitaramo cyo kumurika iyi Album.

    KANDA HANO UREBE ‘HAJE GUSHYA’ INDIRIMBO NSHYA YA RIDERMAN

    Source : https://inyarwanda.com/inkuru/104928/haje-gushya-riderman-uri-guteguza-umuzingo-wa-9-yise-kimirantare-yasohoye-indirimbo-yakore-104928.html

  • Amayeri ya Burugumesitiri Kagabo mu gutsemba Abatutsi mu yahoze ari Komini Ntongwe – #rwanda #RwOT

    Ubwo indege y'uwari Perezida Habyarimana Juvénal yahanurwaga tariki ya 6 Mata 1994, bucyeye bw'aho ku wa 7 Mata mu gihugu hose hashyizweho za bariyeri hagamijwe guhiga Abatutsi no kubamaraho.

    Kimwe n'ahandi muri Komini Ntongwe, ubu ni mu karere ka Ruhango mu Mirenge ya Kinazi na Ntongwe hatangiye ubwicanyi bwakorerwaga Abatutsi.

    Ni iminsi y'umwijima ku Batutsi bari batuye muri utu duce ariko tariki ya 21 Mata yabaye rurangiza kuko ifatwa nk'umunsi w'imperuka ku Batutsi bahigwaga.

    Mu buhamya bwa Samuel Dusengiyumva, umwe mu bahakamoka baharokokeye, agaragaza amabi yakozwe n'uwari Burugumesitiri wa Komini Ntongwe witwa Kagabo Charles.

    Komini Ntongwe yari ifite umutwe w'Interahamwe n'aba CDR bari bakomeye cyane kuva mu 1991 hakaba kandi hari hanakambitse impunzi z'Abarundi zari zifite inkambi ahitwa i Nyagahama.

    Nyuma yaho Burugumesitiri Kagabo yatangiye kugenda mu masegiteri agize komini agira inama Abatutsi guhungira i Ntongwe kuko yababwiraga ko aribwo buryo bwiza bwo kubacungira umutekano. Icyo gihe yababwiye ko yahawe abasirikare n'abajandarume bo kubarinda ibitero by'Interahamwe na CDR.

    Ibi si ko byagenze ahubwo byaje kugaragara ko bwari uburyo bwiza bwo kubegeranya kugira ngo umugambi wo kubica uzaborohere.

    Muri iyo minsi Burugumesitiri Kagabo Charles yicishije mugenzi we wa Komini Mugina wageragezaga gukumira ubwicanyi.

    Mu duce twaguyemo Abatutsi benshi harimo na Nyamukumba ahaguye Abatutsi benshi cyane nyuma y'igitero gikaze cyarimo amasasu na za grenade.

    Aha Burugumesitiri Kagabo Charles yegereye abari bakuze mu mpunzi z'Abatutsi abagira inama yo guhungira kuri Su-Perefegitura ya Ruhango ababeshya ko aho bahajyanye abasirikare bahagije bo kubarinda.

    Bakihagera hahise hagera igitero kinini kivuye ahitwa kuri Adento ndetse n'ibindi bitero byaturukaga ahitwa i Nyagahama mu nkambi y'Abarundi n'i Nyarugenge.

    Ibi bitero byose byagabwe ku Batutsi bari kwerekeza mu Ruhango bibasanga mu gico bari baciriwe muri Nyamukumba, maze bamaze umwanya munini baraswa n'abasirikare n'abajandurume Interahamwe n'aba CDR babiraramo bahorahoza abari bagihumeka.

    -  Impunzi z'Abarundi mu bwicanyi bw'Abatutsi b'i Ntongwe

    Impunzi z'Abarundi zari zarahungiye mu Rwanda mu 1991, leta ya Habyarimana izishakira inkambi muri Ntongwe.

    Izi mpunzi zagize uruhare rukomeye muri Jenoside kuko ziri mu batinyutse kurya imibiri y'Abatutsi babaga bamaze kwicwa.

    Abatanga ubuhamya navuga ko izi mpunzi zari zaratujwe i Nyagahama ariko byaje kugaragara ko zari zarajyanywe i Ntongwe kugira ngo zizafashe Interahamwe mu mugambi wo kurimbura Abatutsi.

    Nyuma y'ubwo bwicanyi, izo mpunzi zasubiye mu gihugu cyabo ndetse kugeza magingo aya nta n'umwe muri bo wagejejwe imbere y'ubutabera.

    Burugumesitiri Kagabo Charles wabaye umucurabwenge n'umuhuzabikorwa mu mugambi wo kurimbura Abatutsi yabonye bikomeye arahunga, ava i Ntongwe yerekeza mu cyahoze ari Zaïre ubu ni muri DRC bikekwa ko ariho akiri.

    Tariki ya 21 Mata 1994 kandi ifatwa nk'isharira kuko Abatutsi bari bahungiye kuri Kiliziya ya Kaduha mu yahoze ari S/Perefegitura ya Kaduha bagabweho ibitero by'abasirikare n'Interahamwe zirabica. Mu Rwibutso rwa Kaduha hashyinguyemo imibiri irenga ibihumbi 47.

    Kuri uyu munsi mu myaka 27 ishize kandi ni bwo Abatutsi bari barahungiye i Murambi ya Gikongoro bavuye mu bice bitandukanye by'ubufundu n'ubunyambiriri ndetse n'ab'i Nyanza ya Butare na bo bishwe.

    Mu Rwibutso rwa Jenoside rwa Kinazi rushyinguwemo imibiri irenga 63.150, mu rwa Murambi haruhukiye ibihumbi birenga 50 mu gihe mu rwa Nyanza ya Butare hashyinguyemo imibiri irenga ibihumbi 28 y'Abatutsi bishwe muri Jenoside yakorewe Abatutsi.

    Abishwe muri Jenoside yakorewe Abatutsi baruhukiye mu Rwibutso rwa Kinazi barenga 63.150


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/amayeri-ya-burugumesitiri-kagabo-mu-gutsemba-abatutsi-mu-yahoze-ari-komini

  • Nta bushobozi bafite bwo gutunga abahanzi! Ni… – #rwanda #RwOT

    Umuziki nyarwanda ni umuziki uri gukurikiranwa cyane muri iki gihe bitandukanye n'imyaka yashize, ingero ni nyinshi. Urajya mu bitaramo abanyarwanda bari kwitabira, ujye ku ma tereveziyo atandukanye mpuzamahanga urasanga umuziki nyarwanda warahateye ibirindiro.

    Urongera urebe mu baturage batandukanye, amaradiyo atandukanye uburyo indirimbo ziri gukinwa n'uko ziri gusabwa, bitandukanye cyane nka mbere aho umuziki wo hanze waganzaga cyane nk'uko bamwe babyivugira.

    Ibi byose ni intambwe ishimishije muzika nyarwanda iri gutera ariko na none ntabwo abahanzi babyirata, urebeye no ku rwego bagenzi babo bagezeho rwo gushaka noneho umuziki ku wukura kuri uyu mugabane bakawujyana muri Amerika mu burayi no muri Aziya kandi byatangiye kugerwaho.

    Hano imbere mu gihugu twaganiriye n'abantu batandukanye baba mu muziki umunsi ku wundi bawukurikiranira hafi kuva mu myaka yashize batubwira byinshi ndetse n'ikiri gutuma abahanzi batandukana n'ababafasha ariko bongera ho ko ari ibintu bisanzwe bibaho.


    Clement yavuze ko iyo ufashe icyemezo kibi mu muziki ingaruka uzirengera

    Ishimwe Clement umwe mu bakurikiranira hafi umuziki nyarwanda ndetse akaba afite n'inzu ifasha abahanzi yitwa Kina Music, yagarutse cyane kuri abo bahanzi ariko avuga ko buri ruhande ruba rufite impamvu zarwo zitandukanye. 

    Yagize ati ''Hari abo contract zabo ziba zarangiye, hari ababa bafite izindi mpamvu zabo bwite ntabwo ari ikintu kiri rusange cyane ku buryo navuga ngo hari impamvu iyi ngiyi runaka ibitera. Nibaza ko ntaho mbyumva ku buryo budasanzwe''. Clement yongeyeho ko mu muziki iyo ufashe icyemezo kibi ingaruka urazibona. 

    Ati “Kubera ko ntabwo ari ibintu bibera mu marido, niba wakoraga ukaba utagikora nk’uko wakoraga abantu barabibona nawe ubwawe urabibona. Nk’uko nabivuze biterwa n'impamvu zitandukanye, niba umwe yakoraga akaba atagikora nk’uko yakoraga, ibyo ni zimwe mu mpamvu zo gutandukana, gusa si ibintu bidasanzwe, bibaho mu kazi kose. 

    “Ahubwo izo ngaruka zose uzireba nyuma iyo umaze kubona impamvu zatumye uvamo ugereranyije n’uko uri gutera imbere ugereranyije n’uko wari umeze mbere''

    Gentil Gedeon umunyamakuru uzwi cyane mu myidagaduro, we siko abibona ahubwo asanga icyorezo cya Covid 19 cyarishe ibintu byinshi. Ati “Byose bishingiye ku ngaruka za Covid 19, icyo ama label yacuruzaga wari uriya muziki no gucuruza Brand z'abahanzi, ubu ibintu by'umuziki ntabwo birimo bigurwa izo Brand ntiziri kugurishwa”.

    “Bihita byumvikana ko label ntabwo yirwanirira yonyine kandi n'ubwo umuhanzi yaba atagurisha ariko akomeza gukenera ibyo yakeneraga. Umuhanzi agomba gukenera gukora video, agomba kwambara neza no gusa neza, transport, gukenera gukora ‘Media duties’, akenera ibintu byinshi, ibyo rero Label nta hantu yabivana itari gucuruza”

    Yasoje agira ati “Muri iki gihe nkeka ko ahanini ariho bishingiye. Covid 19 yangije ibintu byinshi n'ubu bari mu bantu bakozweho cyane ibintu byabo byahagaze mbere y'ibindi byose abandi banasubukuye bo ntibasubukura''.

     Gentil Gedeon ati ‘byose ni ingaruka z’icyorezo ‘Covid-19’

    Philbert Nizeyimana waryubatse nka Phil Peter umunyamakuru wa Isibo Tv, umushyushyarugamba akaba n'umu Dj, ni umwe mu bantu bazwi cyane muri uru ruganda rw'imyidagaduro cyane, wagize icyo atangaza ku bimaze iminsi biba mu myidagaduro yo mu Rwanda byo gusenyuka kw’ama Label no gusezera kwa hato na hato kw’abahanzi bayabarizwagamo. 

    Phil Peter yavuze ko atari ibintu bisanzwe kubera ko n'abandi bahanzi nka ba Bruce Melody bagiye bava muri Super level ariko bagakomeza bagakora. Yagize ati “Mbona ari ikintu gisanzwe ko abantu bakorana batandukana kereka hari statistics mwandusha ko byiyongereye cyane kuri iyi nshuro, ariko kuva aho label zatangiye gukorera mu Rwanda tuzi abantu benshi bagiye batandukana”.

    “Kandi ntekereza ko bazakomeza no gutandukana mu gihe hari aho ‘Business’ izaba itagenda neza ku ruhande urwo ari rwo rwose. Rero ni ukubikurikirana mu buryo bwa hafi ntituvuge ngo wenda bizarangira, gusa birangiye byaba byiza hari ikigaragaza ko abantu bafitanye imikoranire myiza kandi iyo abantu bahora bagaragaza ko badakorana haba hari ikibazo muri iyo ‘Business’ bakora ni cyo kintu navuga wenda”.

    Yunzemo ati “Nidusanga byiyongera cyane, naho harebwa impamvu abantu bakareba niba hari icyo bayikoraho cyane cyane abo bireba, gusa ubu sinavuga ko abantu bari kuva muri label cyane ntarebye neza imibare, gusa iyo ndebye mbona bisanzwe''. Phil Peter kandi yavuze ko ari ibintu bisaba ko ubivugana ubushakashatsi buzima anahishura ko abantu bashobora kuba bari no kuvamo kubera impamvu nziza ku muziki.

    Yagize ati “Rero niba bavamo bikaba impamvu mbi ku muziki byaba ari ikibazo kuko njye nzi ko nka Bruce Melodie yavuze muri Super level aragenda akora neza nyuma yaho tuzi abantu bagiye bava mu ma label bakagenda bagakora neza. Ubwo rero niba baba bagiye heza cyangwa bakajya mu zindi byaba byiza kurushaho, niba bahita basubira inyuma nabyo byaba ari ikindi kibazo”

    “Gusa rero niba hari abantu wagiye ubona bava mu zindi Label bakagwa hasi bishobora no kuba ibimenyetso byiza byo kureba y'uko wenda hari imikoranire mibi hagati y'abahanzi n'ama Label ku buryo umuziki bishobora gutuma uvugururwa ukazamukira rimwe neza ariko bibaye bakurwamo n’impamvu mbi bagakwiye kugumamo, cyaba ari ikimenyetso cyiza cy'uko umuziki wacu utagana heza mu iterambere'.


    Phil Peter abona gutandukana bishobora gutuma umuziki uvugururwa

    Hari abandi bantu batandukanye twagiye tuganira nabo kandi bakunda umuziki bawukurikirana cyane nka Mike Karangwa – izina rikomeye mu myidagaduro yo mu Rwanda. Ni umugabo wamenyekanye mu itangazamakuru, rimwe na rimwe akaba yaragiye anagaragara mu Akanama Nkemurampaka muri Miss Rwanda.

    Mu kiganiro na InyaRwanda.com, ntabwo Mike Karangwa yagiye kure y'ibyo bagenzi be bavuze kuko nawe yavuze ko ari ibintu bisanzwe cyane ko kumvikana biba bitagishobotse cyangwa amasezerano yabo yarangiye, akaba ari ko byahozeho. 

    Hari undi twaganiriye utifuje ko amazina ye ajya hanze, we akaba yahise arasa ku ntego avuga ku bimaze iminsi biba ndetse anakomoza ku bahanzi batandukanye bagiye bava muri izo nzu zibafasha agira ati “Ikintu muba mukwiriye kubanza kumenya ‘ese Queen Cha yari amaze igihe kingana iki adasohora indirimbo, umwaka ntiwari ushize? Ntabwo nkubwiye ngo ujye kunshira mu itangazamakuru nzabivugaho namaze kubireba neza’”.

    Yakomeje ati “Amalon nawe yari uko nguko akoreshejwe ama collabo ariko nta tandukaniro yerekana, ibyo rero njyewe mbibona mu buryo bubiri, Pius nta bushobozi afite kuko nawe akeneye kwifasha. Icyo kigatuma rero Amalon yareba uwo abona ufite ubushobozi uri bumufashe”.

    Ati “Queen Cha nawe, nyiri ibikorwa ntahari (aravuga umuyobozi wa The Mane) amaze amezi angahe agiye ntanateganya no kuza vuba nk’uko ubireba, rero niba abonye umuntu ugiye kumufasha cyangwa niba agiye kureka umuziki burundu ni kimwe mu bintu bituma asezera akavamo.

    Ikintu nemera cyo kuri ibi ni uko Pius nta bushobozi afite bwo kureberera inyungu z'umuhanzi, hanyuma The Mane yo irabufite ariko The Mane ifite abahanzi benshi muri Label idafitiye umwanya wo kuba yababonera kandi na nyirayo adahari''.

    Hari umuhanga wavuze ko mu muziki umuhanzi ashobora kutamenya umusaruro uzava mu byo akora, ariko natagira icyo akora, nta musaruro azigera abona, iyo adacitse intege, aba agifite amahirwe. Iyo nta kintu afite akwiye kwita ku byo akora cyane ndetse akiringira ubwenge bwe aho kuba imbaraga z'abantu.

    Nk'umuhanzi ugomba guhora uzirikana ko hari abifuza kumera nkawe banagukurikirana umunsi ku wundi. Icyo ushaka gukora, icyo ukwiriye gukora ndetse n'igihe wifuza kumara ugikora, ugomba gukura isomo ku bo muhanganye ariko ntukwiye kubigana.

    Niba ukoze ikintu ukabona ari cyiza ukwiye kugenda ugakora ikindi cyiza kurushaho, aho kugitindaho igihe kinini. Gerageza gushakisha ikiruseho ndetse niba ubona aho wari uri byanze ujye gushakira ahandi.

    Kimwe cya kabiri cy'ibitandukanya ba rwiyemezamirimo bafite ibyo bagezeho n'abasa n'abananiwe ni ukudacika intege no gukomeza guhangana cyane.  Nk'umuhanzi iyo ubonye byose bikubayeho  mu buzima bwawe ugomba kwita ku gihe cyane no kwanga abakuyobya ugakurikira inzozi zawe.

    Mike Karangwa asanga ku kintu kitumvikanyweho ari ibintu bisanzwe mu muziki

    Queen Cha yasezeye muri The Mane ya Badrama bivugisha benshi

    Source : https://inyarwanda.com/inkuru/104919/nta-bushobozi-bafite-bwo-gutunga-abahanzi-ni-iki-abakurikiranira-hafi-umuziki-bavuga-ku-gu-104919.html