Author: webrwanda

  • Menya impamvu 5 abagore baramba cyane ku isi kurusha abagabo_ inkuru irambuye #rwanda #RwOT

    Ese waruziko mu bushakashatsi bwakozwe bwagaragaje ko abagore babaho igihe kirekire kurusha abagabo? Ese waruziko abagore hari uburyo babigiramo uruhare cyangwa ntibabigiremo uruhare kugirango barambe kuruta abagabo? Reka tubiganireho mu nkuru yacu.

    Abagore bakunze kuramba kurusha abagabo yaba mu bihugu byateye imbere n'ibihugu bikiri mu nzira y'iterambere. Mu bihugu byateye imbere cyane, impuzandengo yo kubaho igihe kirekire (life expectancy) ni imyaka 79 ku bagore, n'imyaka 72 ku bagabo, naho mu bihugu bikiri mu nzira y'iterambere harimo ibihugu byinshi byo muri Afurika, haboneka impfu nyinshi z'ababyeyi bapfa babyara ibi bikagabanya ikigero cyo kuramba, aho abagore babaho nibura imyaka 66, naho abagabo bakabaho nibura imyaka 63.

    Dore zimwe mu mpamvu abagore baramba kurusha abagabo.

    1. Abagabo ntibita ku buzima bwabo cyane nk'abagore.

    Kimwe mu bintu bituma abagabo bataramba ni uko bakunze kugaragara bannywa itabi, nk'uko Ishami ry'Umuryango w'Abibumbye ryita ku Buzima (OMS) ribitangaza, 40% by'abagabo ni abanywi b'itabi ugereranije na 9% by'abagore bannywa itabi. Nanone kandi, abagore bake nibo bannywa inzoga ugereranije n'abagabo, abahanga bemeza ko izo ngeso zituma abagabo bakunze kwibasirwa n'indwara zidakira zifata ibihaha nka kanseri y'ibihaha, indwara z'umutima, ibibazo by'igifu, n'indwara y'umwijima, Ubushakashatsi kandi bwerekanye kandi ko ugereranije n'abagore, abagabo bafite ibyago byinshi byo kwandura diyabete ibyo rero bikaba bituma abagabo batabaho igihe kinini nk'abagore.

    2.Ese waruziko umutima w'umugore utera ku kigero cyo hejuru cyane iyo ari mu mihango.

    Nkuko tubikesha ikinyamakuru cya BBC, Burya umugore wese iyo ari mu mihango umutima we ntutera nk'ibisanzwe kuko wongera ikigero utereraho ibi bigatanga inyungu nkiy'imyitozo ngororamubiri kuko amaraso aba ari gutembera neza mu mubiri ibi bigatuma abagore badakunze kwibasirwa n'indwara z'umutima, ibi rero bigatuma baramba kurusha abagabo.

    3. Imisemburo ya kigabo ariyo bita Testosterone igabanya ubudahangarwa bw'umubiri w'abagabo.

     Abahanga mu by'Ubuzima bavuga ko testosterone ishobora kugabanya igihe cyo kubaho k'umugabo(Lifespan). Kyung-Jin Min, umwarimu w'ubumenyi bw'ibinyabuzima muri kaminuza ya Inha muri Koreya yepfo agira ati: 'Imisemburo ya testosterone ku bagabo igabanya ubudahangarwa bw'umubiri w'umugabo kandi ikongera ibyago byo kwandura indwara zibasira umutima byoroshye.' Ni mu gihe imisemburo ya kigore ariyo yitwa Estrogen iha inyungu umugore kubaho igihe kirekire kuko ikora nk'urukingo ku mugore.

    4. Abagabo bafata ibyemezo bikomeye mu buzima kuruta abagore.

    Akenshi dukunze kubibona hari nk'ibintu umugabo aba ashobora gukora ariko umugore adashobora gupfa gukora kuko bishobora kuvamo ibyago byinshi ariko ugasanga umugabo afashe iya mbere arabikoze wenda kubw' amahirwe make bikamutwara ubuzima, ibyo rero nabyo biri mu bituma abagabo bataramba cyane nk'abagore.

    5. Abagore benshi bakunda gukoresha imbuga nkoranyambaga ndetse no gusabana n'inshuti zabo kurusha abagabo.

    Kugira inshuti nyanshuti ni umuti mwiza, abantu bafite inshuti nziza bakunze kugira amahirwe yo kudapfa ku kigero cya 50% ugereranije n'abadafite inshuti , nk'uko ubushakashatsi bwakozwe mu mwaka wa 2010 bwabereye muri kaminuza ya Brigham Young. Dr. Legato abisobanura agira ati: 'Abagabo benshi iyo bahuye n'ikibazo ntibakunda kubisangiza abandi cyangwa se ngo babe babivuga baruhuke, mu gihe abagore bakunda kwegera inshuti zabo bakaziganiriza ibyababayeho bitabashimishije.' bikaba ariyo mpamvu abagabo bubatse bakunda kubaho igihe kirekire kuruta abasore batararushinga, kuko abagabo bubatse iyo bahuye n'ikibazo bakunda kubisangiza abagore babo.

    Source : https://impanuro.rw/2021/08/10/menya-impamvu-5-abagore-baramba-cyane-ku-isi-kurusha-abagabo_-inkuru-irambuye/

  • IFOTO Y'UMUNSI: Messi yakiriwe nka Mesiya ubwo yari ageze I Paris #rwanda #RwOT

    Lionel Messi bidasubirwaho yamaze kuba umukinnyi wa Paris Saint-Germain aho arasinya amasezerano yo gukinira iyi kipe mu gihe cy'imyaka ibiri, gishobora no kongerwa kugeza mu 2024.

    Ku kibuga cy'indege cya Bourget Airport mu mujyi wa Paris,Messi yakiriwe n'abafana benshi ba PSG bamuhaye impundu ubwo yabapeperaga yambaye agapira kanditseho ngo aha ni I Paris 'ICI C'EST PARIS'.

    Ikipe ya PSG nayo ibinyujije ku mbuga nkoranyambaga zayo yemeje ko yumvikanye na Lionel Messi kuzayikinira muri uyu mwaka w'imikino ugiye gutangira.

    Messi w'imyaka 34 agiye kuzajya ahembwa miliyoni 35 z'amayero buri mwaka muri PSG ndetse azanwe kugira ngo aheshe iyi kipe igikombe cya UEFA Champions League itaratwara mu mateka yayo.

    Neymar Jr usanzwe ari inshuti ya Messi nawe abinyujije ku mbuga nkoranyambaga yahise yandika ati 'Bwa nyuma turahuye.'

    Ku kibuga Parc des Princes no hirya no hino mu mujyi wa Paris, abafana ni benshi bose baje kureba kizigenza Messi watwaye Ballon d'Or 6.

    Messi n'umuryango we ndetse na se bagaragaye ku kibuga cya El Prat I Barcelona bagiye kurira indege ibazana I Paris.

    Hari indi foto yakwiriye hose Messi ari mu ndege ari kwifata selfie n'umugore Antonela Roccuzzo wahise wandikaho ati 'Tugana mu bihe bishya.'

    Hari hashize iminsi 2 abafana ba PSG birirwa ku kibuga cy'indege I Paris bategereje Messi ariko ntahagere.

    Messi wari umaze imyaka 21 muri FC Barcelona,azerekwa abanyamakuru ku munsi w'ejo ariko arara asinye amasezerano anakoze ikizamini cy'ubuzima.





    Umwami wa ruhago yageze I Paris!

    Source : https://umuryango.rw/imyidagaduro/imikino/article/ifoto-y-umunsi-messi-yakiriwe-nka-mesiya-ubwo-yari-ageze-i-paris

  • Houssina Urujeni uri i Kigali uhatanye muri Miss AfricaFrance, yavuze nyampinga w’u Rwanda akunda kurusha abandi(AMAFOTO+VIDEO) #rwanda #RwOT

    Sinderibuye Urujeni Houssina umunyarwandakazi uhataniye ikamba rya Miss Africa France 2021 avuga ko akunda cyane Nyampinga w’u Rwanda 2020, Nishimwe Naomie bitewe n’ibyo yakoze, akaba na we akunda amarushanwa y’ubwiza ari nayo mpamvu yahisemo kujya muri iri rushanwa.

    Urujeni Houssina ni umunyarwandakazi w’imyaka 21 uba mu Bufaransa aho yagiye afite imyaka 2 ajyanye n’ababyeyi be ubu niho baba, akaba avuka mu karere ka Musanze.

    Uyu munyarwandakazi waherukaga mu Rwanda muri 2017, ari mu irushanwa ngarukamwaka ritora umukobwa uhiga abandi uburanga mu Banyafurika batuye mu Bufaransa(Miss Africa France).

    Avuga ko yabigiyemo kubera ko akunda ibintu by’ubwiza ndetse ko akunda kureba n’andi marushanwa arimo na Miss Rwanda.

    Ati 'nkunda amarushanwa y’ubwiza, ndavuga nti kubera iki njyewe ntajyayo ko ari ibintu nkunda, ndeba Miss Rwanda, Miss France ndavuga ngo reka njyeyo.'

    Agaruka kuri Miss Rwanda yavuze ko muri ba Nyampinga bose bagiye babaho uwo yakunze ari Nishimwe Naomie wegukanye ikamba rya Miss Rwanda 2020.

    Ati 'By’umwihariko nkunda Nyampinga w’u Rwanda 2020, Nishimwe Naomie ndamukunda cyane, kubera ni mwiza, ibintu yakoze, ibitekerezo yatanze narabikunze.'

    Ngo inzozi afite ni ukwegukana iri kamba ubundi akagaragaza u Rwanda mu Bufaransa kuko hari ibintu byinshi batazi ku Rwanda.

    Ati 'Inzozi zanjye nifuza ko nazaba Nyampinga wa Africa France 2021 kugira ngo ngaragaze igihugu cyanje kuko nasanze mu Bufaransa hari ibintu byinshi batazi ku Rwanda (…) u Rwanda ni igihugu cyiza dufite ingagi, imisozi, abakobwa beza, umuco…'

    Urujeni ufite nimero 9 muri iri rushanwa rigeze muri ½ aho bazanyura imbere y’akanama nkemurampaka tariki ya 9 Ukwakira 2021 i Paris, ahanganye n’abakobwa barimo abo muri Mali, Tchad, Côte d’Ivoire, Guinée-Bissau, Cameroun, Cap Vert na Nigeria

    Urujeni Houssina ahatanye mu irushanwa rya Miss Africa France 2021

    Yavuye mu Rwanda afite imyaka 2

    Ngo yagombaga guhagararira u Rwanda kuko ari nkomoko ye

    Ngo yakuze akunda amarushanwa y’ubwiza

    Urujeni Houssina ubu ari mu Rwanda

    Ngo ashaka kwegukana iri kamba akagaragaza u Rwanda mu Bufaransa

    Nishimwe Naomie ngo ni we Housina yemera muri ba Nyampinga b’u Rwanda babayeho

    Source : http://isimbi.rw/imyidagaduro/article/houssina-urujeni-uri-i-kigali-uhatanye-muri-miss-africafrance-yavuze-nyampinga-w-u-rwanda-akunda-kurusha-abandi-amafoto-video

  • Perezida wa Rayon Sports yavuze ku rubanza rwayo na Nishimwe Blaise ruri muri FERWAFA #rwanda #RwOT

    Mu gitondo cyo kuri uyu wa kabiri tariki 10 Kanama 2021,ubwo yari mu kiganiro yagiranye na Radio Flash muri Porogaramu Umufana,Bwana Uwayezu yavuze ko bazitaba FERWAFA ku munsi w'ejo bagasubiza kuri iki kirego cya Blaise.

    Yagize ati ” Nibyo Ferwafa yaradutumiye, ejo tuzitaba. Muziko umukinnyi aba afite amasezerano n'ikipe nakwita umukoresha…, umwaka ushize Blaise yasinyeamasezerano y'imyaka imyaka 3 muri Rayon Sports.Ubu ngubu yari arangije umwaka umwe, yari asigaje imyaka ibiri.

    Mu rwego rw'amategeko twebwe ku ruhande rwa Rayon Sports dufata ko Blaise ari umukinnyi wa Rayon Sports. Ibyo asaba muri FERWAFA ni uburenganzira bwe, kuvuga ngo dusubiremo amasezerano …ejo tuzagenda twumve icyo abisobanuraho, natwe twerekane ko ari umukinnyi wacu dushingiye ku mategeko, hanyuma Ferwafa izafata umwanzuro…”

    Perezida wa Rayon Sports yavuze ko Ikipe yifuza Blaise Nishimwe [Bivugwa ko ari APR FC] yaje kureba Rayon Sports ibabwira ko imushaka ariko ntibumvikanye ku giciro imutangaho.

    Perezida Uwayezu yavuze ko iyi kipe yifuza uyu mukinnyi yanze gutanga amafaranga yaciwe ariyo mpamvu bagomba kumugumana cyane ko n'amafaranga yari aberewemo yayishyuwe.

    FERWAFA yamenyesheje Rayon Sports na Nishimwe Blaise ko bagomba kwitaba Akanama Nkemurampaka kayo ku wa Gatatu, tariki ya 11 Kanama 2021 saa Munani ndetse bakabanza kwipimisha COVID-19.

    Source : https://umuryango.rw/imyidagaduro/imikino/article/perezida-wa-rayon-sports-yavuze-ku-rubanza-rwayo-na-nishimwe-blaise-ruri-muri

  • Barifuza ibitaro bya Ruhengeri bijyanye n’igihe #Rwanda #RwOT via @kigalitoday #rwanda #RwOT

    Ibitaro bikuru bya Ruhengeri bimaze imyaka isaga 80 byubatswe
    Ibitaro bikuru bya Ruhengeri bimaze imyaka isaga 80 byubatswe

    Ni bimwe mu bitaro bishaje, aho byubatswe mu myaka ya 1939-1940, bikaba byakira by’umwihariko abaturuka mu duce tunyuranye, turimo akarere ka Musanze, Nyabihu n’ahandi.

    Ni kenshi ubuyobozi bwakunze kugaragaza ko ibyo bitaro biri mu mushinga wo kubakwa, guhera mu mwaka wa 2017, uko ubuyobozi bw’ako karere bwagiye busimburana, muri gahunda yabwo hagiye hagaragaramo umushinga wo kubaka ibitaro bya Ruhengeri.

    Ni ikibazo abaturage bo mu karere ka Musanze bakunze kugaragaza, kugeza n’ubwo bakigejeje ku mukuru w’igihugu Paul Kagame ubwo yabasuraga muri 2019, bamubwira ko serivise zitangirwa muri ibyo bitaro ziganjemo iz’isuku zitanoze uko bikwiye, kubera ubuto bwabyo n’ubwinshi bw’ababigana.

    Icyo gihe Umukuru w’igihugu yatinze kuri icyo kibazo, asaba ko ibyo bitaro byubakwa neza mu buryo bujyanye n’igihe, kandi bigakorwa vuba.

    Ubwo Guverineri w’Intara y’Amajyaruguru Nyirarugero Dancille yasuraga Akarere ka Musanze, akagirana ibiganiro n’ubuyobozi bw’Akarere ka Musanze na bamwe mu bafatanyabikorwa bako mu ntangiriro z’ukwezi kwa Mata 2021, mu bikorwa Nuwumuremyi Jeannine Umuyobozi w’ako karere yagaragaje, harimo umushinga wo kubaka ibitaro bya Ruhengeri.

    Ni nyuma y’uko mu mpera z’umwaka wa 2019, ubuyobozi bw’Akarere mu nama y’abaturage bwari bwemeje ko, mu ntangiriro z’umwaka wa 2021, ibitaro bizaba byuzuye aho bwagaragaje ko inyigo yamaze gukorwa ndetse ko n’amafaranga azagenda kuri iyo nyubako yamaze kuboneka.

    Nyuma y’icyo cyizere cyakomeje guhabwa abaturage, byagaragaye ko gikomeje kuraza amasinde, aho kugeza na n’ubu abaturage bahora bishyuza ubuyobozi ibyo bitaro, mu gihe bigaragara ko nta kimenyetso na kimwe wabona cyerekana ko ibitaro bya Ruhengeri biri mu nzira zo kubakwa.

    Mu kumenya uko uwo mushinga wo kubaka ibitaro bya Ruhengeri uhagaze muri iki gihe, Kigali Today yegereye Umuyobozi w’akarere ka Musanze wungirije ushinzwe iterambere ry’ubukungu Andrew Rucyahana Mpuhwe, agaragaza gahunda ubuyobozi bufitiye ibyo bitaro, aho yemeza ko ari umushinga usaba ingengo y’imari itajyanye n’ubushobozi bw’akarere.

    Yagize ati “Ibitaro bya Ruhengeri, ni ibitaro dukomeje gukorera ubuvugizi nk’akarere kugira ngo bibe byakubakwa, ariko ni n’ibitaro bisaba ingengo y’imari nini, kandi nk’uko mubizi, n’ubushize Umukuru w’Igihugu aza kudusura hano mu karere ka Musanze i Nyakinama, icyo kibazo kiri mu bintu yakomojeho, ko azirikana kandi kigiye guhabwa umurongo”.

    Arongera ati “Dukomeje kubikurikirana nk’akarere ka Musanze no gukora ubuvugizi, ni ibitaro bikenewe, ni ibitaro bimaze gusaza, ni ibitaro bigera ku baturage benshi, ni ibitaro biri ahantu hari ubukerarugendo, ku buryo tubonye ibitaro biri ku rwego rushimishije byadufasha n’uburyo twakira ba mu bukerarugendo, ikibazo tukirimo bizubakwa”.

    Nk’uko ubuyobozi bw’akarere bubiteganya, ngo ni ibitaro bizubakwa mu byiciro mu rwego rwo kugira ngo serivisi z’ubuvuzi zidahagarara, mu gihe gahunda yo kubaka yaba itangiye ubwubatsi bw’ibitaro bishya bukazakorwa mu gihe cy’imyaka ibiri.


    source : https://ift.tt/3CDxsUm

  • Abagabo bifuza ko abagore bajya bagaragaza imitungo basize iwabo mbere yo gusezerana ivangamutungo #Rwanda #RwOT via @kigalitoday #rwanda #RwOT

    Babitangaje ku wa mbere tariki ya 09 Kanama 2021, mu kiganiro Ubyumva Ute, gitambuka kuri KT Radio, cyavugaga ku burenganzira bw’umugore ku butaka.

    Umukozi w’Akarere ka Nyaruguru ushinzwe imiyoborere myiza, Raphaël Uwimana, avuga ko Nyaruguru nk’akarere k’icyaro hakunze kugaragara amakimbirane ashingiye ku mutungo w’ubutaka.

    Avuga ko ahanini biterwa no kutandikisha ubutaka cyangwa rimwe na rimwe bukaba bwanditse kuri umwe mu bashakanye.

    Ati “Niba ari umugabo ugasanga batandikishije ubutaka yenda bwanditse ku mugabo, umugore akaba azi ko ari umutungo bahuriyeho, iyo havutse uburyo bwo kugurisha nyine ihererekanya usanga havutse impaka zivuga ngo umugabo yagurishije ubutaka ntabizi”.

    Uwimana avuga ko ariko ikibazo gikomeye gikunze kugaragara ku babana mu buryo budakurikije amategeko kuko babura uburenganzira ku mutungo bagizemo uruhare mu guhahana n’umugabo.

    Agira ati “Cyane cyane bituruka ku bagabo, ugize gutya agashaka kugurisha wa mutungo, atagishije inama uwo bashakanye, bigakurura ya makimbirane, akavuga ati jyewe iyi mitungo yose dufite, nayishakanye n’umugabo, dore tumaranye imyaka runaka, abana ni bakuru ariko agurishije atambajije”.

    Akomeza agira ati “Urumva ubwo burenganzira bw’umugore, burasigaye we yiyumva nk’umugore mu rugo, akiyumva nk’umugore mu muryango ariko hari ikindi kiba kibuze kubera ko rya sezerano cyangwa kuba babana mu buryo butemewe n’amategeko, bimubuza uburenganzira ku mutungo”.

    Uwimana yongeraho ko ari imyumvire micye cyangwa kutamenya ibikubiye mu masezerano abashakanye bagirana, aho usanga hari abavuga ko umugore adafite uburenganzira ku mutungo yasanganye umugabo.

    Ati “Kenshi uzasanga nk’umugabo arambagiza bakaba mu mitungo umugabo yari afite cyangwa se yakomoye kuri gakondo k’iwabo, akumva ko awufitiho uburenganzira ko wenda yamuzanye mu mitungo y’iwabo ariko akirengagiza na we ko bagisezerana ivangamutungo risesuye, uwo mutungo wose baba bawuhuriyeho”.

    Akomeza agira ati “Yajya ku kugurisha ati ariko jyewe namugisha inama gute ko iyi sambu nyikomora ku babyeyi banjye, ntiyaje ayisanga aha? Kenshi iyo myumvire ituma bibaza ko uburenganzira bw’umwe mu bashakanye budahari”.

    Avuga ko iyo myumvire idaha umugore uburenganzira busesuye ku mitungo nyamara abufite.

    Ikindi ngo uburenganzira n’amategeko arengera umugore birahari ariko hari abagabo bitwaza ko ari bo bayobozi b’urugo bakaba bakwima abagore uburenganzira ku mitungo rimwe na rimwe bafatanyije guhaha.

    Ashishikariza abagiye kubana cyangwa n’ababana, gushyingirwa mu buryo bwemewe n’amategeko kuko bitanga uburenganzira bungana ku mutungo.

    Nyamara ariko umwe mu baturage witwa Ahorukundiye, avuga ko ikibazo kinini ahanini gishingiye ku kuba abagabo bagaragaza imitungo yabo nyamara umugore ntagaragaze iyo bafite iwabo bigakurura amakimbirane.

    Ati “Iyo mumaze gukora ivangamutungo, umugore ntagaragaza imirima yahawe n’iwabo, akayigurisha rwihishwa ukavuga uti ndajya kuburana kwa databukwe? Abayobozi bahaguruke babigishe ko ivangamutungo iyo umuntu aryishe ahanwa n’amategeko, n’umugabo agahabwa uburenganzira bwo kurega umugore kutagaragaza ibyo iwabo bamuhaye”.

    source : https://ift.tt/3iwlp3j

  • U Bufaransa bugiye gushyiraho intumwa yihariye mu gushakisha uruhindu abajenosideri babwihishemo – #rwanda #RwOT

    U Bufaransa buri mu bihugu bishinjwa uruhare rukomeye mu kureberera itegurwa n’ishyirwa mu bikorwa rya Jenoside yakorewe Abatutsi, yahitanye ubuzima bw’inzirakarengane zisaga miliyoni mu minsi 100.

    Iki gihugu cyagize ijambo rikomeye cyane mu Rwanda ku butegetsi bwa Habyarimana Juvénal. Muri icyo gihe bwatanze inkunga ikomeye haba mu by’ubukungu n’ibya gisirikare.

    Guhera mu 1990 ubwo FPR Inkotanyi yatangizaga urugamba rwo kwibohora, u Bufaransa bwakomeje gutanga inkunga ya gisirikare n’imyitozo ku Ngabo z’u Rwanda n’Umutwe w’Interahamwe, byagize uruhare rukomeye muri Jenoside.

    Nyuma ya Jenoside kandi iki gihugu ntabwo kitandukanyije na bamwe mu bakoze Jenoside kuko cyakomeje kubacumbikira, bo kimwe n’abayipfobya, bakanayihakana.

    Nyuma y’imyaka 27 ishize ariko umubano w’ibihugu byombi usa n’ugana mu cyerekezo kizima. Ibi byanashimangiwe n’urugendo Perezida w’u Bufaransa, Emmanuel Macron aheruka kugirira mu Rwanda.

    Uru rugendo rwakozwe nyuma y’ishyirwa hanze rya Raporo Duclert igaragaza neza ko ubutegetsi bwa Perezida François Mitterrand wayoboraga u Bufaransa mbere no mu gihe cya Jenoside bwashyigikiye ‘buhumyi’ umugambi wo kurimbura Abatutsi ndetse n’ishyirwa mu bikorwa ryawo.

    Iyi raporo yakozwe na Komisiyo yashyizweho na mugenzi we w’u Bufaransa Emmanuel Macron ngo icukumbure uruhare rw’iki gihugu hagati ya 1990 na 1994.

    Indi gihamya ku mubano ugana aheza hagati y’ibihugu byombi, ni ishyirwaho rya Ambasaderi w’u Bufaransa mu Rwanda, Antoine Anfré.

    U Bufaransa bwaherukaga kugira ubuhagararira ku rwego rwa Ambasaderi mu 2015. Guhera icyo gihe ibikorwa bya Ambasade yabwo mu Rwanda byakurikiranwaga na Chargé d’affaires.

    Nubwo umubano ukomeje kugana aheza, haracyatungwa agatoki kuba ntacyo u Bufaransa bukora mu guta muri yombi abakekwaho Jenoside bari ku butaka bwayo.

    Ambasaderi Antoine Anfré mu kiganiro yagiranye n’abanyamakuru kuri uyu wa Kabiri, yavuze ko umubano uri mu nzira nziza kuko Perezida Kagame na mugenzi we Emmanuel Macron batanze icyerekezo kizima ahanini bishingiye ku byatangajwe muri “raporo Duclert” yatumye ibikorwa bishingira ku nyandiko zemewe.

    Yashimangiye ko hari intambwe yatewe mu kugeza imbere y’ubutabera abakekwaho uruhare muri Jenoside.

    Ati “Hashyizweho abakozi bashya b’inzobere, hanongerwa ubushobozi buzabafasha kwihutisha dosiye z’abajenosideri kandi kuri ubu ziri gukorwaho.’’

    Yanavuze ko u Bufaransa bugiye kohereza mu Rwanda, intumwa yihariye izajya ikurikirana abajenosideri.

    Yakomeje ati “Turagerageza kubyihutisha kuko twizeye ko tuzakora ibirenzeho ndetse tukabona umusaruro.’’

    Biteganyijwe ko Intumwa y’u Bufaransa kuri dosiye zihariye zo gukurikirana abajenosideri izaba ifite ibiro muri Ambasade y’iki gihugu mu Rwanda, aho azagera ku wa 20 Nzeri 2021. Izajya ikorana umunsi ku wundi n’ubutabera bw’u Rwanda no kubuhuza n’urundi ruhande rw’u Bufaransa.

    Ambasaderi Antoine Anfré yavuze no ku bapfobya Jenoside bakoresheje imbuga nkoranyambaga, ashimangira ko “intwaro y’ubutabera yo kubohereza bakaburanishwa ari ingenzi kuko kurwanya abahakana n’abapfobya ari urugamba ruhoraho.’’

    Ubushinjacyaha bw’u Rwanda busanganywe ingamba zashyizweho mu gukurikirana abajenosideri bihishahisha mu mahanga. Bwashyizeho itsinda rishinzwe ako kazi ari na ryo ritegura impapuro zohererezwa ibihugu by’amahanga zisaba ko abagize uruhare muri Jenoside yakorewe Abatutsi bafatwa.

    Kuva iri tsinda rishyizweho mu 2007, impapuro zigera ku 1146 ni zo zimaze koherezwa mu bihugu 33 birimo ibituranye n’u Rwanda n’ibya kure.

    Muri Afurika, igihugu cyoherejwemo impapuro nyinshi zisaba ko abakekwaho uruhare muri Jenoside bafatwa ni Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, yoherejwemo izigera kuri 408. Muri Uganda hoherejweyo 277 mu gihe ibihugu bimaze koherezwamo nke ari Ghana na Benin, rumwe kuri rumwe.

    Ku Mugabane w’u Burayi igihugu kirimo impapuro nyinshi ni u Bufaransa bwohererejwe 47 ku barimo Agatha Kanziga, umugore w’uwahoze ari Umukuru w’Igihugu, Habyarimana Juvénal. U Bubiligi bwoherejwemo impapuro 40, u Buholandi 26, Canada 14 n’ahandi.

    Muri rusange aboherejwe bavuye mu mahanga ni 24. Nko ku Bufaransa by’umwihariko Umunyemari Kabuga Félicien, umwe mu bashakishwaga cyane kubera ibyaha bya Jenoside akekwaho, ni ho yafatiwe mu 2020.

    Ambasaderi Antoine Anfré mu kiganiro cye cya mbere ahaye itangazamakuru, yavuze ko Ambasade ayoboye igiye gushyiraho umukozi wihariye uzaba ashinzwe gukurikirana dosiye z’abakekwaho Jenoside bihishe mu Bufaransa

    source : https://ift.tt/2VCrkLM

  • Kwiyunga k’u Rwanda n’u Burundi, umunsi mubi ku barwanya ubuyobozi bwarwo – #rwanda #RwOT

    Abenshi mu bakurikiranira hafi politike yo mu karere bavuga ko kuba u Rwanda n’u Burundi byakwiyunga bivuze ibintu bitatu: Kongera guhahirana mu buryo busesuye, kugenderana kw’abaturage b’ibihugu byombi ndetse n’ubufatanye mu bya gisirikare hagamijwe kubungabunga umudendezo w’ibihugu byombi.

    Kuba u Rwanda rwari rumaze iminsi rudacana uwaka n’u Burundi byagiye byuririrwaho n’abarwanya ubuyobozi bwarwo, ugasanga baragaba ibitero bitandukanye baturutse ku butaka bw’iki gihugu. Ibi bitero birimo icyagabwe muri Gicurasi 2021 i Bweyeye muri Rusizi.

    Muri Kamena 2020 na bwo abarwanyi nk’aba baturutse i Burundi bateye ibirindiro by’Ingabo z’u Rwanda biherereye mu Murenge wa Ruheru mu Karere ka Nyaruguru.

    Bane muri izo nyeshyamba barishwe. Aho barasiwe kandi habonetse ibisigazwa by’amasasu byinshi na zimwe mu ntwaro bahataye zirimo imbunda, grenade n’amasasu.

    Umuntu yavuga ko guhera mu 2018 u Rwanda rutigeze rubona agahenge biturutse ku nyeshyamba za FLN zagiye zitera ziturutse mu Burundi. Ibi bitero byibasiraga mu bice bihana imbibi n’Intara y’Amajyepfo n’iy’Iburengerazuba mu Rwanda.

    Kuba u Burundi bwarakunze kuba icyanzu ku bashaka guhungabanya umutekano w’u Rwanda binemezwa n’umusesenguzi muri politike akaba n’Umwarimu muri Kaminuza y’u Rwanda, Dr Ismael Buchanan.

    Mu kiganiro yagiranye na IGIHE, yavuze ko ibihugu byombi biramutse byiyunze byaba bivuze ko bigiye kurandura iki kibazo.

    Ati “Mu rwego rw’umutekano twavuga ko hari ibintu bishobora kuba byahinduka kubera ko twaba tugiye mu mibanire myiza kandi ntabwo wabana n’igihugu kigufitiye umwanzi. Numva ko u Burundi ku ruhande rwabwo hari ibyo busabwa gukora kugira ngo ayo mahoro abe yasubira mu bikorwa.”

    “U Burundi bwagiye buba indiri y’abantu banyuraga hariya bakanyura ku mupaka ari mu ishyamba rya Nyungwe n’ahandi bakaza gutera u Rwanda n’u Burundi kandi ntibwabihakanaga ko abantu bari kubutaka bwabwo nubwo bakundaga kuvuga ko babatorotse abatazi aho banyuze. Ibyo rero mu mibanire bizatuma u Rwanda rwongera kubana n’u Burundi ku buryo bashobora gukorera hamwe bakaba bahangana n’ibyo bintu kuko ari ku Burundi bitera ibibazo ari no ku Rwanda bitera ibibazo.”

    Dr Ismael Buchanan yakomeje avuga ko ikibazo cy’abagaba ibitero mu Rwanda baturutse mu Burundi gikomeye kuko u Rwanda rudashobora kubakurikirana.

    Ati “Ntabwo ari ukuvuga ko ari ikibazo gikomeye cyangwa cyoroshye. Iyo tugeze ku busugire bw’Igihugu ureba ubutaka bwawe ntabwo ureba ubutaka bwo hanze. Ni ikibazo gikomeye kuba umuntu yagutera ntushobore kuba wamukomezanya cyangwa ngo ube wamutera aho ari.”

    “Uko byagenda kose n’iyo yaba abuza umutekano ku mupaka gusa yinjira agasubirayo cyangwa se hari abaturage bagenda baburirwa irengero, ni ikibazo gikomeye ku gihugu.”

    Yavuze ko mu gihe ibihugu byombi bizaba byiyunze neza hashobora kuzabaho ubufatanye mu byagisirikare bugamije guhashya aba barwanyi.

    Indi nyungu iri mu kwiyunga kw’ibi bihugu byombi mu mboni za Dr Ismael Buchanan, ni uko impunzi z’Abarundi ziri mu Rwanda zizarushaho gutahuka bityo n’ababa bazivamo bakiyemeza kurwanya Leta y’u Burundi bakabura icyanzu.

    Uretse ibijyanye n’umutekano, Dr Buchanan yavuze ko kwiyunga k’u Rwanda n’u Burundi kuzatuma abaturage b’ibihugu byombi bongera kugenderanirana ndetse n’ubuhahirane hagati y’ibihugu byombi bukongera kuzamuka.

    Kwiyunga k’u Rwanda n’u Burundi bifatwa nk’undi munsi mubi ku barwanya Leta y’u Rwanda kuko uwa mbere wo bawugiyemo ubwo Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo iyobowe na Félix Antoine Tshisekedi yiyemezaga kubarwanya yivuye inyuma bamwe baricwa, abandi barafatwa ku buryo n’abasigaye babayeho bihishahisha.

    Ese hari icyizere cyo kwiyunga koko ?

    Umubano w’u Rwanda n’u Burundi wajemo agatotsi mu 2015 ubwo ibihugu byombi byatangiraga gushinjanya gucumbikira abatavuga rumwe n’ubutegetsi bwabyo.

    Kuva iki gihe, nta mwaka wigeze ukorwamo ibikorwa cyangwa ngo uvugwemo imbwirwaruhame n’impande zombi zigaragaza ko hari icyizere cy’uko ibibazo byaba bigiye gukemuka nk’uyu mwaka wa 2021.

    Icyezere cy’uko ibibazo biri hagati y’u Rwanda n’u Burundi byaba bigiye gukemuka cyatangiye kuzamuka ku wa 1 Gicurasi 2021 ubwo hateranaga Inama ya Komite Nyobozi y’Umuryango wa FPR Inkotanyi.

    Perezida Kagame wari uyiyoboye yavuze ko umubano w’u Rwanda n’u Burundi uri kugenda ujya mu buryo nubwo hari hashize igihe ibi bihugu bidacana uwaka.

    Yagize ati “Abaturanyi bacu, ni bane gusa tumeranye neza usibye wenda nk’umuturanyi umwe gusa. Kera bari babiri, uwa kabiri navuga igihugu cy’amajyepfo, u Burundi ubu turi mu nzira yo gushaka uko twumvikana ariko ngira ngo ubu twe n’Abarundi turashaka kubana kandi nabo bamaze kwerekana iyo nzira.”

    Umuntu yavuga ko kuva Evariste Ndayishimiye yatorerwa kuyobora u Burundi ibintu byatangiye kujya mu buryo ugereranyije n’uko byari bimeze ku butegetsi bwa Nyakwigendera Pierre Nkurunziza.

    Byagiye bigaragara haba mu biganiro hagati y’ibihugu byombi, yaba ibyahuje ba Minisitiri b’Ububanyi n’Amahanga n’ibyahuje abakuru b’inzego zishinzwe iperereza mu gisirikare bigamije guhanahana amakuru mu guhashya umwanzi washaka guhungabanya umutekano.

    Iri jambo ritanga icyizere rya Perezida Kagame ryaje rikurikira iryo mugenzi we yavuze mu ntangiriro z’uyu mwaka agaragaza ko afite icyizere cy’uko umubano w’ibihugu byombi uzongera ukaba mwiza.

    Iki cyizere cyarushijeho kwiyongera ku wa 1 Nyakanga 2021 ubwo Minisitiri w’Intebe w’u Rwanda, Dr Edouard Ngirente yagaragaraga mu mubare w’abashyitsi benshi bari bitabiriye ibirori byo kwizihiza imyaka 59 ishize u Burundi bubonye ubwigenge.

    Mu mbwirwaruhame Perezida Ndayishimiye yatanze uyu munsi yavuze ko ko hagiye gufungurwa “igitabo gishya” mu mubano w’u Rwanda n’u Burundi.

    Yavuze ko kuba u Rwanda rwifatanyije n’u Burundi mu kwizihiza ubwigenge ari akanyamuneza ku Barundi. Ati “Nagira ngo mbamenyeshe ko uyu munsi ari uw’akanyamuneza ku Burundi, ndabizi ko nta Murundi n’umwe utanezerewe kuri uyu munsi kuko na bene wacu bo mu gihugu cy’abaturanyi cy’u Rwanda baje aha kudushyigikira.”

    “Twizeye neza ko kuva ubu hari igitabo u Burundi n’u Rwanda twari tumaze imyaka twandika ubu tugiye kugisoma kugira ngo dutangire igice gishyashya. Iki ni icyizere cy’uko kiriya gitabo twari tumaze iminsi twandika tugifunguye ngo tugisomere hamwe, hanyuma tugifunge ubundi dutangire igice kindi cy’icyo gitabo twavuga ko ari ubucuti bushya. Twizeye ko ibya kera turi kubisoza hagiye kuza ibishya.”

    Uretse gushimira Edouard Ngirente, Perezida Ndayishimiye yanavuze ko amuhaye ubutumwa bw’ishimwe agomba kumugereza kuri Perezida Kagame n’Abanyarwanda.

    Umuhate ibihugu byombi bishyira mu kongera kubana ugaragazwa kandi n’uko ku wa 30 Nyakanga 2021, u Rwanda rwashyikirije Leta y’u Burundi abarwanyi 19 b’umutwe wa RED Tabara bafatiwe muri Nyungwe muri Nzeri 2020. Ni abarwanyi u Burundi bwari bumaze iminsi busaba kugira ngo bagezwe imbere y’ubutabera kubera ibyaha batandukanye bashinjwa kuba barakorewe ku butaka bw’iki gihugu.

    Mu butumwa yanyujije ku rukuta rwa Twitter, Perezida Ndayishimiye, yashimye u Rwanda rwamushyikirije abo barwanyi kugira ngo bashyikirizwe ubutabera.

    Ikindi kimenyetso cyiza cyabonetse kuwa Gatanu tariki 6 Kanama ubwo Guverineri w’Intara ya Kayanza mu Burundi yahuraga na Guverineri w’Intara y’Amajyepfo mu Rwanda, bagahurira mu murenge wa Ruheru muri Nyaruguru, bakaganira ku mubano w’intara zombi ndetse u Burundi bugashyikiriza u Rwanda abaturage barindwi bari bamaze iminsi bafatiweyo kuko bambutse binyuranyije n’amategeko.

    Icyo gihe Guverineri wa Kayanza, Cishahayo Remy, yijeje u Rwanda ko nta muturage we cyangwa undi wese uzava mu Burundi agiye kugirira nabi u Rwanda.

    Yagize ati “Abanyarwanda twabizeza ko nta nkozi y’ibibi izava mu Burundi ngo ize gutera u Rwanda, uwo ntituzamwihanganira kandi natwe twizeye ko nta nkozi y’ikibi izava mu Rwanda ngo ize gutera u Burundi.”

    Guverineri w’Intara y’Amajyepfo, Kayitesi Alice yavuze ko ibyakozwe n’ubuyobozi bw’Intara ya Kayanza, ari ikimenyetso cy’uko umubano mwiza wahoze uranga ibihugu byombi uri kuzahuka.

    Yavuze ko imibanire myiza by’umwihariko hagati y’Intara ayoboye n’iya Kayanza, ari ingenzi kuko bizatuma abayobozi b’inzego z’ibanze ku mpande zombi babasha kujya bakemura ibibazo byoroheje bidasaba imbaraga nyinshi kandi bagahanahana amakuru

    Uwo munsi kandi, intumwa z’u Burundi zaje mu Rwanda zizanye ibinyobwa mu rwego rwo kwifatanya n’Abanyarwanda kwizihiza umunsi w’Umuganura.

    Umwaka ushize ubwo Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga w’u Rwanda, Dr Vincent Biruta yahuriraga na mugenzi we w’u Burundi, Albert Shingiro ku mupaka wa Nemba mu Bugesera

    Minisitiri w’Intebe w’u Rwanda, Dr Edouard Ngirente aganira na mugenzi we w’u Burundi, Alain-Guillaume Bunyoni mu birori byo kwizihiza ubwigenge bw’u Burundi

    Hashize igihe hari ibimenyetso ko umubano w’ibihugu byombi ushobora kongera kuba mwiza, aha Perezida w’u Burundi, Evariste Ndayishimiye yaganiraga na Minisitiri w’Intebe w’u Rwanda, Dr Edouard Ngirente

    Abayobozi ku mpande zombi bagiye bagirana ibiganiro mu bihe bitandukanye, aha Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga w’u Rwanda, Dr Vincent Biruta yari yahuye na mugenzi we w’u Burundi, Albert Shingiro

    Guverineri Kayitesi aganira na Cishahayo ubwo bari bageze mu murenge wa Ruheru

    Guverineri Cishahayo na Kayitesi biyemeje gukomeza guhanahana amakuru ku nyungu z’umutekano n’iterambere ry’ibihugu byombi

    Abanyarwanda barindwi bafatiwe i Burundi bambutse binyuranyije n’amategeko, basubijwe mu gihugu cyabo

    Abaturage basabwe kwirinda kwambuka mu buryo butemewe n’amategeko mu gihe imipaka itarafungurwa

    Mukamisha Verediana, ni umuturage washyikirijwe inka ye yari yafatiwe i Burundi

    Mu kwifatanya n’Abanyarwanda ku munsi w’Umuganura, Abarundi baje bazanye icyo kunywa

    U Rwanda narwo rwakirije Abarundi ibinyobwa bitandukanye mu kwifatanya nabo kwizihiza Umuganura

    Guverineri Kayitesi na Cishahayo basezeranyeho biyemeje gukomeza guhanahana amakuru arimo n’ay’umutekano

    Guverineri Cishahayo Remy yijeje ko nta muturage we cyangwa undi wese mu Burundi uzava muri icyo gihugu agiye kugirira nabi u Rwanda

    Guverineri w’Intara y’Amajyepfo, Kayitesi Alice, yavuze ko ibyakozwe n’ubuyobozi bw’Intara ya Kayanza, ari ikimenyetso cy’uko umubano mwiza wahoze uranga ibihugu byombi uri kuzahuka

    U Rwanda rwagiye rugabwaho ibitero bitandukanye n’abarwanyi baturutse i Burundi, uyu ni umwe mu bari bagize itsinda ryagabye igitero i Bweyeye, akaraswa n’Ingabo z’u Rwanda

    U Rwanda rwashyikirije u Burundi abarwanyi 19 b’umutwe wa Red Tabara biba ikindi kimenyetso cy’uko umubano w’ibihugu byombi ugana aheza

    source : https://ift.tt/3xz79uP

  • Nyarugenge: Ihurizo ku bana bo mu muhanda bagowe no kwandikisha abo babyaye mu bitabo by’irangamimerere – #rwanda #RwOT

    Bamwe muri aba bana b’abakobwa baba mu muhanda banawubyariyemo, babwiye IGIHE, ko batewe impungenge cyane n’abana babo kubera kubura uko babandikisha mu bitabo by’irangamimerere, buvuze ko ntaho bazwi mu igenamigambi rya Leta.

    Ibyo kandi bigira ingaruka ku kubona izindi serivisi nko kwishyura Mutuelle de santé n’ibindi.

    Uwase watewe inda afite imyaka 16 y’amavuko n’umusore bararanaga mu muhanda hafi y’inyubako ya CHIC mu Karere ka Nyarugenge, yabwiye IGIHE ko ahangayishijwe cyane n’uko umwana we atanditse mu gitabo cy’irangamimerere n’umwana we.

    Ati “ Ibibazo byo ni byinshi ariko njye ikimbangamiye cyane n’uko umwana wanjye ataba mu gitabo cy’irangamimerere. Nanjye ntacyo mbamo ariko wenda njye ndakuze, uyu mwana se we azaba uwa nde? Ndagenda bakansaba kuzana se, bakanansaba icyangombwa bagasanga ntabyo mfite.”

    Yongeyeho ko kuba umwana we atanditse mu gitabo cy’irangamimerere byamugizeho ingaruka zirimo kubura mituweli kuko nta cyiciro cy’ubudehe agira.

    Mugenzi we w’imyaka 17 na we ufite uruhinja yagize ati “ Badufashije natwe tukabona ibyo byangombwa by’irangamimerere n’abana bacu byadufasha kuko nk’ubunjye rwose umbajije irangamuntu cyangwa mituweli ntiwabibona, ibyo rero byose usanga ingaruka zose ziza kuri aba bana bacu kuko ararwara ukabura uko umuvuza keretse iyo uhuye n’umugiraneza akakugirira impuhwe akamukuvuriza.”

    Ushinzwe itangazamakuru mu Karere ka Nyarugenge, Serugendo Jean de Dieu, yabwiye IGIHE ko aba bana batewe inda batari buzuza imyaka y’ubukure bakwiye kwegera ubuyobozi bukabafasha kubera ko kwandika umwana mu gitabo cy’irangamimerere bidasaba ko aba ari kumwe na se.

    Ati “ Ntabwo aribyo uko umwana udafite se bitabuza nyina kumujyana bakamwandika cyane ko noneho abana bavuka ako kanya ikigo nderabuzima cyemerewe kubandika, abatamwandikishije ku kigo Nderabuzima bakwegera Umurenge kuko icy’ingenzi ni umwana n’aho yavukiye ikibazo cy’ababyeyi ubundi ntabwo cyizamo.”

    Guhera umwaka ushize u Rwanda rwatangije uburyo bwo kwandika abana bakivuka mu gihe bavukiye kwa muganga, cyangwa se bakandikirwa mu tugali twabo mu gihe batavukiye kwa muganga cyangwa hari ikindi kibazo cyabayeho.

    Ubuyobozi bwa Nyarugenge bwashishikarije abana bo mu muhanda bagowe no kwandikisha abo babyaye mu irangamimerere, kwegera ubuyobozi bukabafasha

    source : https://ift.tt/3ApCv98

  • Urubanza rwa Gisupusupu rwasubitswe – #rwanda #RwOT

    Nsengiyumva yafunzwe ashinjwa icyaha cyo gusambanya umwana w’imyaka 13 wabaga iwe, ndetse bikavugwa ko yamwanduje indwara zandurira mu mibonano mpuzabitsina.

    Uyu mugabo w’imyaka 45 yafunzwe kuwa 30 Kamena uyu mwaka. Agifatwa yafungiwe kuri Sitasiyo ya RIB ya Kiramuruzi mbere yo koherezwa muri gereza ya Rwamagana.

    Isubikwa ry’urubanza ryatewe n’uko Nsengiyumva akiri mu kato yashyizwemo na Gereza ya Rwamagana mu rwego rwo kwirinda ikwirakwira ry’icyorezo cya Covid-19.

    Uyu mugabo ahakana ibyaha byose aregwa, akavuga ko abeshyerwa n’ababyeyi b’umwana.

    Urubanza ruzasubukurwa ku itariki ya 24 Kanama.

    Inkuru bijyanye: Nsengiyumva François “Igisupusupu” yajuririye icyemezo cyo gufungwa by’agateganyo

    Nsengiyumva wabiciye bigacika mu ndirimbo nka Rwagitima ari mu maboko y’ubutabera ashinjwa icyaha cyo gusambanya umwana w’imyaka 13

    source : https://ift.tt/3yAW1za