Author: webrwanda

  • MINALOC yakomoreye abana kugaruka mu nsengero mu mabwiriza mashya yasohoye #rwanda #RwOT

    Minisiteri y'Ubutegetsi bw'Igihugu yasohoye amabwiriza mashya agenga imikoreshereze y'insengero muri ibi bihe byo kwirinda COVID-19, yemerera abana bose kwitabira amateraniro ariko bakaba baherekejwe n'abantu bakuru.

    Aya mabwiriza mashya agenga insengero MINALOC yashyizwe ahagaragara kuri uyu wa 20 Ukwakira 2021, asimbura ayari yatangajwe ku wa 2 Mata 2021 ndetse akaba ashobora kuvugururwa igihe cyose bibaye ngombwa nk'uko Minaloc ibivuga.

    Bimwe mu bishya byatangajwe nukoabana bose bemerewe kwitabira amateraniro ariko mu gihe bari kumwe n'ababyeyi cyangwa abandi bantu bakuru.

    Ikindi ni uko imihango yose y'idini cyangwa itorero yemewe uretse umwihariko washyizwe ku muhango w'umubatizo wo mu mazi menshi aho ababatizwa, ubatiza n'abamufasha bagomba kuba bipimishije Covid-19 mu masaha atarenze 72 mbere y'umubatizo.

    Insengero zemerewe gukora mu Rwanda zizakomeza gukora ariko zikakira abantu batarenze 50% y'ubushobozi bwazo.

    Amadirishya n'inzugi by'ahasengerwa bigomba kuba bifunguye kugira ngo hinjiremo umwuka uhagije kandi hagati y'iteraniro n'irindi hagomba kujyamo umwanya uhagije, ungana n'isaha imwe kugira ngo habanze gukorwa isuku mbere y'uko irindi teraniro rikorwa.

    Minisiteri y'Ubutegetsi bw'Igihugu yatangaje ko uburenganzira bwo gufungura insengero buzakomeza gutangwa n'ubuyobozi bw'Uturere nyuma y'aho igenzura rihuriweho n'inzego z'ibanze, iz'umutekano, abahagarariye amadini n'amatorero ryemeje ko insengero zasabye ubwo burenganzira zujuje ibisabwa.

    Source : https://umuryango.rw/amakuru/mu-rwanda/ubuzima/article/minaloc-yakomoreye-abana-kujya-mu-nsengero-mu-mabwiriza-mashya-yasohoye

  • U Rwanda rugiye kohereza mu kirere Satelite zirenga 300.000 #rwanda #RwOT

    Bikubiye mu itangazo rya RSA rivuga ko kuri uyu wa Kabiri tariki 19 Ukwakira iki kigo cyashyikirije Ikigo Mpuzamahanga cy’Itumanaho mu by’ikoranabuhanga ITU (International Telecommunication Union) buriya busabe bwo kohereza ariya matsinda abiri ari yo Cinnamon-217 na Cinnamon-937.

    Aya matsinda agizwe n’ibyogajuru 327 000 bizoherezwa n’u Rwanda mu isanzure mu birometero hagati ya 550 na 643 uturutse ku mubumbe w’Isi.

    Ibi byogajuru bizaba bikurikiye icyo u Rwanda ruherutse kohereza cya Rwasat-1 kimaze imyaka ibiri mu isanzure gitanga amakuru ajyanye n’ubutaka bw’u Rwanda yifashishwa mu buhinzi n’ubworozi ndetse n’ikindi cyiswe 'Icyerekezo’ cyoherejwe kugira ngo kijye gitanga umuyoboro wa murandasi ku banyeshuri bo ku kirwa cya Nkombo kiri mu kiyaga cya Kivu.

    Francis Ngabo uyobora RSA, , yavuze ko ubusabe u Rwanda rwahaye ITU ari ingirakamaro kuko bizatanga amahirwe yo kohereza ibindi byogajuru mu isanzure bizagira uruhare mu iterambere ry’u Rwanda.

    Yagize ati 'Gutanga ibi byangombwa muri ITU ni ingenzi kugira ngo twandikishe imiyoboro ya satellite n’aho zizaba ziri (mu isanzure) ndetse tunazigame amahirwe yo kuzohereza ibindi byogajuru mu bihe bizaza.”

    Akomeza agira ati “Ibi kandi biri muri gahunda ya Guverinoma y’u Rwanda yo gushyira ingufu mu bijyanye n’isanzure nk’uburyo bushya bwo guteza imbere igihugu.'

    Ngabo yakomeje avuga ko bitewe n’ikoranabuhanga rimaze kugerwaho, u Rwanda rufite gahunda yo gukora imishinga itandukanye izatanga serivisi nyinshi z’ingirakamaro mu bijyanye n’isanzure ku buryo u Rwanda ruzaba igicumbi cy’ibijyanye n’isanzure muri Afurika.

    Ibi byose biri muri gahunda u Rwanda rwihaye yo guteza imbere igihugu binyuze mu kwagura ibikorwaremezo, ikoranabuhanga, uburezi ndetse no korohereza abashoramari mu bikorwa bitandukanye.

    Source : http://www.ukwezi.rw/mu-rwanda/Amakuru-anyuranye/article/U-Rwanda-rugiye-kohereza-mu-kirere-Satelite-zirenga-300-000

  • Kamonyi: Ikamyo yagonze abarimu babiri, ihitana umwe – #rwanda #RwOT

    Iyo mpanuka yabereye mu Mudugudu wa Nyarusange mu Kagari ka Karengera mu gitondo tariki ya 19 Ukwakira 2021.

    Ikamyo yari mu muhanda Kigali- Huye ivuye muri Uganda yerekeza muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo ni yo yagonze abo barimu bari bagiye kwigisha kuri GS Wimana mu Kagari ka Kivumu.

    Amakuru y’ibanze agera ku IGIHE avuga ko iyo kamyo yataye umuhanda ihita igonga abo barimu babiri, ihitana Sebanani Callixte w’imyaka 29 y’amavuko naho mugenzi we witwa Kirabo lnidy w’imyaka 25 y’amavuko arakomereka cyane.

    Sebanani akomoka mu Karere ka Nyaruguru naho Kirabo akomoka mu Karere ka Kayonza.
    Umuyobozi w’agateganyo w’Akarere ka Kamonyi, Tuyizere Thaddée, yavuze ko amakuru y’ibanze agaragaza ko impanuka yatewe no gutwara nabi k’umushoferi kandi akimara kugonga yahise ayisohokamo arahunga aburirwa irengero.

    Yagize ati “Umushoferi yahise atoroka, bigaragara ko impanuka yatewe n’imiyoborere mibi y’umushoferi.”

    Uwakomeretse yajyanywe kuvurirwa mu Kigo Nderabuzima cya Musambira.

    Iyi mpanuka yabereye mu Murenge wa Musambira mu Karere ka Kamonyi

    Impanuka y’ikamyo yishe umwarimu ikomeretsa mugenzi we bikomeye

    source : https://ift.tt/3jjqo7z

  • Abasaga miliyoni 100 muri Afurika bugarijwe n’ingaruka z’imihindagurikire y’ikirere – Ubushakashatsi #Rwanda #RwOT via @kigalitoday #rwanda #RwOT

    Raporo nshya y’Umuryango w’Abibumbye, ivuga ko abantu basaga miliyoni 100 “bari mu bukene bukabije” hirya no hino muri Afurika, kandi bakaba batewe ubwoba n’ubwiyongere bw’imihindagurikire y’ikirere bushobora no gutuma ibibuye by’urubura ‘glaciers’ bikeya Afurika yari isigaranye bishonga mu myaka makumyabiri iri imbere.

    Iyo raporo yasohotse ejo ku wa Kabiri tariki 19 Ukwakira 2021, yagaragaje ko abantu bagera kuri Miliyari 1.3 ku Mugabane wa Afurika, barimo guhura n’ingaruka zikomeye ziterwa n’ubushyuhe bukabije bukomeza kuzamuka kandi mu buryo bwihuse ugereranyije n’uko bimeze ku si muri rusange, mu gihe ibihugu 54 bigize Umugabane w’Afurika bisohora umwuka uhumanya ikirere utagera no kuri 4 % by’umwuka uhumanya ikirere wo ku isi yose.

    Josefa Leonel Correia Sacko, Komiseri ushinzwe ubukungu bw’icyaro n’ubuhinzi muri Komisiyo y’Ubumwe bwa Afurika, yagize ati “Kugeza mu 2030, biteganyijwe ko ugereranyije, abantu bagera kuri miliyoni 118 bari mu bukene bukabije bazahura n’ibibazo by’amapfa, imyuzure n’ubushyuhe bukabije muri Afurika, mu gihe nta ngamba zihamye zo gushaka umuti w’icyo kibazo zishyizweho ”.

    Iyo raporo ya ‘WMO’ isobanura ko abantu bari mu bukene bukabije, ari abatungwa n’atagera ku Idolari 1.90 ku munsi.

    Sacko ati “Muri Afurika yo munsi y’ubutayu bwa Sahara, imihindagurikire y’ikirere ishobora kuzagabanya umusaruro mbumbe ku kigero cya 3% mu mwaka wa 2050”.

    Ati “Uretse kuba ibintu bigaragarira amaso bigenda birushaho kuba bibi, hari n’umubare w’abagerwaho n’ingaruka zikomeye z’imihindagurikire y’ikirere ugenda uzamuka”.

    Umunyamabanga mukuru wa ‘WMO’ Petteri Taalas, yavuze ko ibipimo by’ubushyuhe byari biriho umwaka ushize, byakomeje kuzamuka muri Afurika, ibyo bikazabyara ibiza birimo imyuzure, inkangu, amapfa, kandi ibyo ngo ni byo biranga imihindagurikire y’ikirere.

    Iyo raporo ivuga ko urugero rw’ubushyuhe mu myaka 30 uhereye mu 1991-2020, ruri hejuru cyane ugereranyije n’uko byari bimeze mu myaka 30 uhereye mu 1961-1990, kandi ibyo bimeze bityo mu turere twose twa Afurika.

    Muri iyo raporo kandi byavuzwe ko gushonga kw’ibibuye by’urubura biba hejuru ya Mount Kilimanjaro, Mount Kenya na Rwenzori yo muri Uganda, ari ibimenyetso by’impinduka zihuse zigiye kuzabaho.

    Ibibuye by
    Ibibuye by’urubura byo kuri Kilimanjaro ngo birimo gushonga byihuta ku buryo bihangayikishije

    Iyo raporo igira iti “Uko ibyo bibuye by’urubura bimeze muri iki gihe, bigaragara ko gushonga kwabyo kwihuta kurusha iby’ahandi ku isi. Niba ibi bikomeje, bizatuma ibyo bibuye by’urubura bizaba byarashonze burundu, bitarenze umwaka wa 2040”.

    Irongera ati “Mount Kenya iteganyijwe gushonga mu myaka icumi mbere y’aho, ibyo bikazatuma uwo ufatwa nk’umusozi wa mbere utakaje urubura rwawo rwose, bitewe n’ingaruka z’ibikorwa bya muntu bitera imihindagurikire y’ikirere.”

    N’ubwo ibyo bibuye by’urubura bigira uruhare ruto mu kongera ingano y’amazi, ariko ngo muri Afurika bigira akamaro gakomeye mu bijyanye n’ubukerarugendo, ndetse no mu bya Siyansi.


    source : https://ift.tt/3DVOXiM

  • U Rwanda rurashaka kohereza ibyogajuru bibiri mu isanzure #Rwanda #RwOT via @kigalitoday #rwanda #RwOT

    Umuyobozi mukuru wa RSA, Francis Ngabo, yavuze ko ubu busabe bujyanye na gahunda ya Guverinoma y’u Rwanda yo kwagurira ibikorwa by’iterambere mu isanzure.

    U rwego rw’ibijyanye n’isanzure kugeza ubu rufite agaciro ka miliyali zirenga 400 z’Amadolari ya Amerika, ibyerekeranye n’ibyogajuru bikaba byihariye 74% nk’igice cy’ingenzi mu bikorwa byo mu isanzure by’u Rwanda.

    U Rwanda rukomeje kwagura ibikorwa byorohereza abashoramari haba bikorwa remezo, ikoranabuhanga, uburezi, no gushyiraho uburyo bunoze bwo kugenzura niba ibikorwa byujuje ubuziranenge kandi bikorwa uko bikwiye.

    Urwego rwerekeranye n’ibyo mu isanzure ruratanga amahirwe menshi ku iterambere ry’u Rwanda, ikaba ari yo mpamvu ikigo cy’u Rwanda gishinzwe ibijyanye n’isanzure gifite gahunda yo kuruteza imbere no kurubyaza umusaruro mu myaka iri imbere.

    Mu gihe iterambere ry’urwego rw’ibijyanye n’isanzure mu Rwanda rukiri mu ntangiriro, gutanga ubu busabe muri ITU birerekana intambwe ishimishije u Rwanda rukomeje gutera.

    Hari icyizere ko iterambere ikigo cy’u Rwanda gishinzwe ibijyanye n’isanzure (RSA) cyifuza kugeza ku Rwanda rizagerwaho ku bufatanye n’abafatanyabikorwa b’imbere mu Rwanda, abo mu Karere, n’abo ku rwego mpuzamahanga.

    source : https://ift.tt/3plmlvm

  • Platini P yatumiwe mu gitaramo gikomeye muri Sierra Leone #rwanda #RwOT

    Impapuro zamamaza iri serukiramuco zigaragaza ko Platini azaririmba ku munsi wa mbere wa Eco Fest ni ukuvuga tariki 26 Ugushyingo 2021.

    Platini byitezwe ko mu mpera za Ugushyingo azaba ari muri Nigeria yitabiriye itangwa ry'ibihembo bya 'AFRIMA'. Azavayo akomereza muri Sierra Leone.

    Ati 'Nkurikije uko gahunda zipanze, n'uburyo ndi kuvugana n'ikipe dukorana, nimva mu itangwa ry'ibihembo bya AFRIMA ntabwo nzahita ntaha mu Rwanda, ahubwo nzabanza kujya muri Sierra Leone.'

    Platini P agiye guhurira ku rubyiniro n'abahanzi bakomeye muri afurika nka Eddy Kenzo nkuko umuyobozi w'ikinyamakuru cyateguye icyo gitaramo yamaze kubitangaza nubwo andi mazina atarajya hanze.

    Ecofest Music Festival kigiye kuba ku nshuro ya gatatu kuva mu 2018 ubwo cyatangizwaga ku mugaragaro usibye ko umwaka wa 2020 kitabaye kubera Covid-19.

    Kuri iyi nshuro ya Kane iki gitaramo cya Ecofest Music Festival kigiye kubera mu mujyi wa Freetown mu gihugu cya Sierra Leone. Gifite insanganyamatsiko igira iti'Rejuvenation ' mu Kinyarwanda kiza twabigereranya no 'Kwiyuburura '.

    Dore icyo wamenya kuri Ecofest Music Festival Edition 4 Platini agiye kuririmbamo

    Ecofest Music Festival ni igitaramo cyatangijwe mu 2018 gitangizwa n'umwavoka akaba na rwiyemezamirimo witwa Abubakar 'Kabaka' Turay ukomoka muri Sierra Leone.

    Iki gitaramo Ecofest Music Festival gihuza abahanzi bakomoka mu bihugu bitandukanye bya Afurika. Ku nshuro ya mbere mu 2018 cyabereye mu mujyi wa Freetown umurwa mukuru wa Sierra Leone naho mu 2019 kiba ku nshuro ya kabiri. Bwa mbere mu kwa Kane kibera mu gihugu cya Gambia naho mu kwa 11 gisubira mu mujyi wa Freetown muri Sierra Leone.

    Amakuru azwi ahamya ko iki gitaramo kizitabirwa n'abafana barenga ibihumbi 30 kuri stade yitwa Sierra Leone National Stadium. Iiki gitaramo kizaririmbwamo n'abahanzi baturutse mu bihugu nka Kenya , Rwanda , Nigeria , Ghana , Gambia , Senegal , Ivory Coast , Uganda Liberia , DRC ,Guinea na Sierra Leone izakira iki gitaramo.

    Reba Shumuleta Indirimbo nshya ya Platini P.

    Source : https://umuryango.rw/imyidagaduro/article/platini-p-yatumiwe-mu-gitarmo-gikomeye-muri-sierra-leone

  • Umuhanuzikazi yashyinguwe ari muzima n'abagize umuryango we bamushinja ubwicanyi #rwanda #RwOT

    Umuhanuzikazi witwa Utang Edet Effiong, yashyinguwe ari muzima n'abagize umuryango we bari barakaye bamushinja gukora ibikorwa by' ubupfumu.

    Utang Edet, yari afite itorero mu mujyi yavukiyemo wa Ikot Edem Odo muri Leta ya Cross River, mu majyepfo ya Nijeriya.

    Yashinjwaga gutanga umuryango we mu bapfumu mu rwego rwo gushaka amafaranga kandi ngo mbere yo gushyingurwa ari muzima,biravugwa ko yaba yarishe abantu batanu bo mu muryango we.

    Umwe mu bagize umuryangowe utuye ahitwa Ikot Edem Odo yavuze ko impfu z'amayobera zagiye zibaho mu muryango nta muntu uzi icyateye urupfu kugeza hapfuye uwitwa Joseph Edet Offiong.

    Banzuye ko bagomba kugira icyo bakora mbere yuko urupfu rutunguranye rutwara umuryango wose.

    Nk'uko uyu munyamuryango abitangaza, ngo uyu muryango warateranye maze ufata umwanzuro ko hagomba kubaho imyanzuro imwe ku byateye impfu za bamwe muri bo maze bahitamo kohereza umuntu i Anang muri leta ya Akwa Ibom kugira ngo ajye kuraguza. Aba ngo basanze uyu muhanuzikazi ari we nyirabayazana w'ubwo bwicanyi

    Abavandimwe b'uwo muhanuzikazi baravuze bati: 'Ubwo umuryango wamenyaga ko ari we nyirabayazana w'ubwo bwicanyi,wahamagaje inama y'igitaraganya kandi nawe asabwa kwitaba kugira ngo asobanure uruhare rwe, ariko yanze kwitabira ubutumire yiregura avuga ko ahugiye mu bikorwa by'torero.”

    Uku gusiba kwarakaje cyane abagize umuryango we bahita banzura ko ariwe uri inyuma y'izi mpfu z'abagize umuryango we.

    Umuryango ntiwahise umenya icyo gukorera uyu muhanuzikazi,Edet Offiong. Umuvandimwe w'impanga wa Joseph Edet Offiong wapfuye, ntiyashoboye kwihanganira akababaro n'ububabare bwo kubura murumuna we.

    Ahagana mu ma saa mbiri z'uwo mugoroba, Edet Edet Offiong yajyanye na Nsikak Emmanuel Tom, Ekpo Archibong Ekpo na Edet Etim kureba uriya muhanuzikazi.

    Ageze mu rugo Edet Edet Offiong yahamagaye uyu mushiki we amusaba ngo asohoke. Ariko, abajije icyo akora iwe muri iryo nijoro, abahungu baramubwira ngo ceceka usohoke. Amaze gusohoka, baramukubise barangije bamujyana mu gihuru bamushyingura ari muzima.

    Amakuru amaze kumenyekana,abapolisi bahise bata muri yombi abantu batanu bakekwaho ubwo bwicanyi. Polisi yahise ijya kubafungira ku cyicaro gikuru cyayo cya Diamond Hill, Calabar. Abakekwaho icyaha bazaburanishwa mu rukiko nibimara gukorwa iperereza.

    Source : https://umuryango.rw/ubuzima-115/udushya/article/umuhanuzikazi-yashyinguwe-ari-muzima-n-abagize-umuryango-we-bamushinja-kubica

  • Boherezwaga kuvumbura Abatutsi! Uko Inkiko Gacaca zagowe n’ikibazo cy’abana bakoze Jenoside – #rwanda #RwOT

    Impamvu z’icyuya umubyeyi abira, ni uguharanira ko yazaba uw’ingirakamaro ku muryango n’igihugu. Ntawe udashengurwa no kubona umukomokaho mu bibi.

    Kuva muri Mata kugeza muri Nyakanga 1994, u Rwanda rwari mu icuraburindi, hirya no hino ari imiborogo, ubwo ubuyobozi bubi bwashyiraga mu bikorwa umugambi wo kurimbura Abatutsi.

    Ubukana bwa Jenoside yakorewe Abatutsi bugaragarira mu kuba ibyiciro hafi ya byose by’Abanyarwanda byarayigizemo uruhare kugeza n’aho abana bato bamwe bazwi nk’abaziranenge bashowe muri ayo mahano.

    Ubuhamya bw’abarokotse Jenoside yakorewe Abatutsi bugaruka ku buryo abana bato b’imyaka iri hagati ya 10 na 16 nabo bajyaga bajyana n’ababyeyi cyangwa bakuru babo kwica Abatutsi ndetse bamwe bakavuga uburyo babashoraga bakajya kuvumbura Abatutsi babaga bihishe mu nzu no mu bihuru.

    Ibi ariko usanga bishengura bamwe mu barokotse cyane ko abo bari abana n’ubwo bagize uruhare muri Jenoside yakorewe Abatutsi, batagombaga gukurikiranwa ngo baryozwe ibyo bakoze.

    Kubakurikirana byabereye ihurizo rikomeye Inkiko Gacaca

    Mu 2002, ubwo Jenoside yakorewe Abatutsi yari imaze imyaka umunani ibaye, mu Rwanda hashyizweho Inkiko Gacaca nk’uburyo bwo gutanga ubutabera ku barokotse n’abakoze Jenoside.

    Mu 2005, ni ukuvuga nyuma y’imyaka 11, Jenoside yakorewe Abatutsi ibaye nibwo izi nkiko zatangiye imirimo yazo zitangira gucira imanza abakekwagaho uruhare muri ayo mahano.

    Ibi bisahatse kuvuga ko uwari ufite imyaka 7 muri Jenoside yakorewe Abatutsi, Inkiko Gacaca zatangiye imirimo amaze kugira 18. Ni ukuvuga ko icyo gihe itegeko ryateganyaga ko afite imyaka y’ubukure, ashobora kuryozwa ibyo yakora byose.

    Imirimo y’Inkiko Gacaca yateganywaga n’itegeko rizishyiraho kandi rigena imitunganyirize y’ikurikirana ry’ibyaha bigize icyaha cya Jenoside, ibyaha byibasiye inyokomuntu, byakozwe hagati ya tariki 1 Ukwakira 1990 n’iya 31 Ukuboza 1994.

    Bamwe mu bari abacamanza [abitwaga Inyangamugayo za Gacaca] b’izi nkiko bavuga ko mu birego bahuye nabyo mu kazi bakoze hari harimo n’ibyashinjwaga abari abana, ni ukuvuga abari batarageza imyaka 18, ku wa 31 Ukuboza 1994.

    Uwari Inyangamugayo ya Gacaca mu Murenge wa Kigabiro, Akarere ka Rwamagana utifuje ko imyorondoro ye ijya mu itangazamakuru yagize ati “Kiriya gihe mu buhamya twumvaga, wajyaga kumva ukumva umuntu arahagurutse ati uriya musore yatemye mama, cyangwa se niwe waje kutwerekana aho twari twari twihishe.”

    Yakomeje agira ati “Icyo gihe n’ubwo wamubonaga aho ukabona ari umusore w’imyaka nka 24, ariko igihe yakoraga icyo cyaha yari afite imyaka 13, urumva ko icyo gihe ntabwo yari yagejeje imyaka yo gukurikiranwa.”
    Ingingo ya 74 y’Itegeko ryagengaga Inkiko Gacaca, niyo yagengaga imikirize y’urubanza rw’umwana wahamijwe icyaha cya Jenoside n’icyibasiye inyokomuntu, mu gihe yakoraga icyo cyaha akaba yari afite imyaka iri hejuru ya 14 ariko itageze kuri 18.

    Itegeko ryagengaga ko igihe uwo mwana ari mu rwego rwa mbere, igihano cyoroheje cy’igifungo gihera ku myaka 10 kugeza ku myaka 20.

    Ku rundi ruhande ariko, mu gihe uwo mwana yabaga ari mu rwego rwa kabiri cyangwa urwa gatatu, igihano cyoroheje cy’igifungo yahabwaga cyari kimwe cya kabiri cy’imyaka itegeko-ngenga rihanisha abantu bakuru bahuje ibyaha.

    Iyi ngingo kandi yagenaga ko ku mwana utarageza imyaka 14 [ni ukuvuga ko ubwo yakoraga ibyaha bya Jenoside mu 1994] mu gihe yakoraga ibyo byaha ashinjwa, ntabwo yakurikiranwaga n’Inkiko Gacaca ahubwo yajyanwaga mu igororamuco akigishwa nyuma agasubizwa mu muryango.

    Mu kiganiro na IGIHE, Umuyobozi wa Komisiyo y’Igihugu ishinzwe kuvugurura amategeko, Domitilla Mukantaganzwa, [niwe wari umuyobozi w’Inkiko Gacaca], yavuze ko mu birego bakiraga hari harimo n’iby’abana batarageza imyaka yo gukurikiranwa n’inkiko.

    Ati “Aba babamo ibyiciro bibiri kandi byombi twarabigize. Hari ababaga batarageza igihe cy’uburyozwacyaha, abo bana ntabwo bakurikiranwa n’ubutabera, ariko urabizi ko abana b’imyaka 12, 13 […] muri Jenoside bagiye bagira uruhare mu byaha.”

    Yakomejeagira ati “Kuko hari abana bagiye batuma kuvumbura mu bihuru aho abatutsi bihishe hirya no hino, abo twarabagize.”

    Abahamijwe ibyaha bya Jenoside ari abana byagenze bite?
    N’ubwo kugeza ubu bigoye kubona raporo igaragaza imibare y’abana bagize uruhare muri Jenoside, ubwo byari bimaze kugaragara ko hari izo mbogamizi z’abana bagize uruhare muri Jenoside yakorewe Abatutsi kandi, leta yahise ishaka igisubizo.

    Hashyizweho ikigo gishinzwe kwigisha no gusubiza mu buzima busanzwe abana bagize uruhare muri Jenoside ariko batarageza imyaka yo gukurikiranwa. Ni ikigo kiri mu Bugesera.

    Mukantaganzwa ati “Abo bana rero [icyo gihe bari bamaze kuba abasore abandi ari abagabo] bagiye bajyanwa muri icyo kigo, bakigishwa noneho bagasubizwa mu miryango yabo. Byakozwe n’umuryango witwaga Soferwa, ukajya wigisha abo bana nyuma bagasubizwa mu miryango.”

    Yavuze ko hari ikindi gice cy’abana barengeje imyaka 14 ariko batarageza ku myaka 18, nabo bahanwaga nk’abana [nk’uko byateganywaga n’itegeko], aho abarenga 1800 bafunguwe bajyanwa mu kigo cyari giherereye i Rwamagana.

    Ni ukuvuga ko aba bana bavanywe muri za gereza bajyanywa muri icyo kigo bategereza igihe cyo kuburanishwa aho bamwe bahabwa ibihano by’igifungo ariko abenshi baje kurangiza ibihano cyane ko itegeko ryateganyagako ibihano bagombaga guhabwa byari kimwe cya kabiri cy’ibihabwa abakuru.

    Mukantaganzwa ati “Impamvu ni uko byagaragaraga ko igihano bari bamaze bafunzwe cyarutaga imyaka bagombaga gukatirwa n’inkiko Gacaca, kuko iyo ufashe nk’uwafunzwe mu 1994, nyuma y’imyaka 11 yari nko kuba yakatirwa imyaka 10, urumva ko yari yararangije igihano.”

    Ubwo hizihizwaga Isabukuru y’imyaka 25 y’Umuryango Unit Club Intwararumuri, hatanzwe igitekerezo cy’uko aba bantu bakorwaho ubushakashatsi gusa kugeza ubu hari imbogamizi z’uko abenshi muri bo bafunguwe kuko ibihano bagiye bahabwa bitarenze imyaka 25.

    Perezida wa Komisiyo y’Igihugu ishinzwe kuvugurura amategeko, Mukantaganzwa Domitilla wayoboraga Inkiko Gacaca, yavuze ko hari ibirego byinshi by’abana byaburanishijwe n’izi nkiko

    source : https://ift.tt/3nbsnff

  • Umugabo wakatiwe n’Inkiko Gacaca mu Ruhango, yafatiwe i Kayonza nyuma y’imyaka 13 – #rwanda #RwOT

    Uyu mugabo yatawe muri yombi kuri uyu wa Kabiri tariki ya 19 Ukwakira 2021 mu Mudugudu wa Kazeneza mu Kagari ka Mukoyoyo mu Murenge wa Rwinkwavu.

    Urukiko rwa Gacaca rwa Kabagari rwari rwaramukatiye igifungo cya burundu nyuma yo guhamwa n’ibyaha bya Jenoside yakorewe abatutsi, gusa ngo yakatiwe adahari kuko yari yaratorokeye mu Murenge wa Rwinkwavu aho yari ahamaze imyaka 13 ndetse yaranahinduye amazina.

    Umunyamabanga Nshingwabikorwa w’Umurenge wa Rwinkwavu Murekezi Claude yabwiye IGIHE ko uyu mugabo yari amaze imyaka 13 muri uyu Murenge akaba yari yariyise Karigita Enock. Akihagera yabwiraga abaturage ko aturutse mu Ntara y’Amajyaruguru aje gushaka imibereho nk’abandi baturage bose.

    Ati “Nk’uko rero icyaha cya Jenoside kidasaza mu minsi ishize hari uwaturutse mu Ruhango ageze ino aha aramubona aduha amakuru ko hari umuntu yabonye wavuye iwabo ahunga Gacaca, twahise dutangira gukurikirana dutohoza neza amakuru ku ivuko iwabo dusanga koko yaje atorotse ndetse yaje yaranakatiwe ni ko kumufata.”

    Gitifu Murekezi yakomeje avuga ko nyuma yo kumufata atigeze aburana ahubwo yabyemeye avuga koko ko yaje ahunga, nyuma yo kumufata ngo bahise bamushyikiriza inzego z’umutekano.

    Uyu mugabo yavuye mu Ruhango ahasize umugore n’abana babiri ageze mu Karere ka Kayonza ahashakira abandi bagore batanu batandukanye bose bakaba bari barananiranwe dore ko batandukanaga nta n’umwe barabyarana.

    Umugabo wakatiwe n’Inkiko Gacaca mu Karere ka Ruhango yafatiwe muri Kayonza aho bikekwa ko yari yarahungiye

    source : https://ift.tt/3vBzRvR

  • Mozambique: Ingabo z’u Rwanda zikomeje guha ubuvuzi abaturage bo muri Palma – #rwanda #RwOT

    Ku wa 19 Ukwakira 2021, nibwo izi ngabo zavuye abaturage zibasanze mu Midugudu ya Quiwia, Quilinde na Quionga mu Karere ka Palma, gaherereye mu Ntara ya Cabo Delgado.

    Ni ibikorwa biri gukorwa mu gihe hakomejwe ibyo kubohoza mu buryo burambye no gusubiza mu byabo abaturage bari bamaze imyaka mu nkambi zitandukanye.

    Abaganga b’ingabo z’u Rwanda, bajya kuvurira abantu aho bari batanze serivisi zirimo gusuzuma, gukora ibizamini bikorerwa muri laboratwari, gutanga imiti n’inzitiramibu ku baturage 184.

    Ni abaturage bafite ibibazo by’uburwayi burimo Malaria, abafite ibibazo by’imirere mibi, indwara z’uruhu, abafite ibibazo by’ihungabana batewe n’intambara z’imitwe y’iterabwoba zabereye muri iyi ntara n’ibindi.

    Aba baturage bashimiye urwego rw’ubufasha bari guhabwa n’ingabo z’u Rwanda ndetse bagaragaza ko biteguye gufatanya na zo mu kwicungira umutekano, batanga amakuru ku bishobora kuwuhungabanya.

    Bagaragaje ko bafite ibibazo by’inzara n’ibyorezo nka Malaria, ibi byose bikaba bishobora kurwanywa no kuvurwa. Mu busabe bwabo harimo kuba bahabwa amavuriro n’ibigo nderabuzima.

    Ubuyobozi bwa RDF, bugaragaza ko urebye umubare munini w’abantu bo muri ibi bice bakeneye ubuvuzi ari na yo mpamvu bwasabye ko hakwiye gushyirwaho gahunda yihariye yo kubwegereza abaturage.

    Ibintu bishobora gukorwa n’u Rwanda cyangwa Mozambique cyangwa abakorerabushake hagamijwe kurengera ubuzima bw’aba baturage.

    Guverinoma ya Mozambique ku bufatanye n’abakorerabushake [VAMOZ] bohereje ibiribwa ku baturage ba Quirinde naho Ingabo z’u Rwanda zo zikaba zikomeje kugeza imiti n’inzitiramibu ndetse no gucunga umutekano muri ako gace.

    Ingabo z’u Rwanda kandi zifatanyije n’iza Mozambique bakomeje gutegura uburyo bwo kurandura burundu ibyo bibazo byose biri mu Karere ka Palma.

    Maj. Robert Murenzi waganiriye n’abayobozi bo muri aka gace yasabye ko habaho gukomeza ubufatanye mu guharanira umutekano n’amahoro birambye muri Palma.

    Yartires Egedio Da Conceteeato Nkamate, umukozi ushinzwe imirire no kugeza ibiribwa muri Palma ndetse akaba anahagarariye Guverinoma ya Mozambique yashimye Ingabo z’u Rwanda ziri mu Ntara ya Cabo Delgado ku bw’akazi gakomeye zikomeje gukora mu guharanira ituze n’imibereho myiza y’abaturage mu buryo butandukanye.

    Abaturage bo muri Palma barasuzumwa nyuma abarwaye bagahabwa imiti

    Ingabo z’u Rwanda zikomeje gutanga ubuvuzi mu Ntara ya Cabo Delgado

    Ingabo z’u Rwanda zagaragaje ko muri Palma hari ibibazo byihutirwa birimo inzara n’indwara zikeneye ubuvuzi

    source : https://ift.tt/3DYwsdz