Author: webrwanda

  • David Chimezie wakinaga muri Nigeria yageze m… – #rwanda #RwOT

    Ikipe ya Police FC ikomeje kwiyubaka mu buryo bukomeye aho iri kwiyubaka yitegura imikino Nyafurika ya CAF confederation Cup.

    Mu gukomeza kwiyubaka mu gitondo cyo kuri uyu wa Mbere tariki ya 1 Nyakanga ikipe ya Police FC yakiriye Myugariro wakinaga mu mutima w’ubwugarizi bw’ikipe ya Enugu Rangers.

    Uyu musore ufite uburebure bwa metero imwe na sanimetero 85 yagombaga kugera mu Rwanda mu rukerera rwo kuri iki cyumweru, gusa indege yaje gukererwa biba ngombwa ko agera mu Rwanda ku isaha ya saa 07:00 am.

    Biteganyijwe ko uyu musore ahita asinya amasezerano y’imyaka ibiri kuko ibiganiro byose byarangiye mbere. Biteganyijwe ko uyu musore azajya akinana na Yakubu Issah nawe uherutse gusinyira Police FC gusa we akaba akomoka muri Ghana.

    David yafashije ikipe ye ya Enugu kwegukana igikombe cya shampiyona ya Nigeria


    Source : https://inyarwanda.com/inkuru/144545/david-chimezie-wakinaga-muri-nigeria-yageze-mu-rwanda-aje-gusinyira-ikipe-ya-police-fc-144545.html

  • Clatous Chama yatengushye Simba SC #rwanda #RwOT

    Nyuma yo kwanga kongera amasezerano muri Simba SC, umunya-Zambia, Clatous Chama yahise yerekeza muri mukeba, Yanga.

    Chama yari amaze imyaka 5 akinira Simba SC, aho yayigezemo 2018 ayikinira kugeza 2021 ari bwo yajyaga muri RS Berkane yakinnyemo umwaka umwe ahita agaruka muri Simba SC yakiniraga kugeza uyu munsi.

    Simba SC ikaba yarifuje kuba yakongerera uyu mukinnyi amasezerano cyane ko bamufataga nk’umukinnyi babanye neza mu myaka 5 byari kuyorohera, gusa yabiteye utwatsi.

    Uyu mukinnyi akaba yirengangije ibihe byiza bagiranye maze ahita yerekeza muri mukeba Yanga.

    Kuri uyu Mbere tariki ya 1 Nyakanga 2024, ni bwo Yanga itangira imyitozo yitegura umwaka w’imikino wa 2024-25 ndetse n’Imikino Nyafurika ya CAF Champions League.

    Chama yanze kongera amasezerano muri Simba SC

    Chama yerekeje muri Yanga

    Source : http://isimbi.rw/siporo/article/clatous-chama-yatengushye-simba-sc

  • Space station astronauts forced to shelter as Russian satellite breaks into more than 100 pieces #rwanda #RwOT

    Astronauts on the International Space Station were forced to take shelter last night after a Russian satellite broke into more than 100 pieces.

    The nine astronauts living on the space station were told to shelter in their respective spacecraft, according to NASA, after the debris was spotted.

    NASA astronauts Butch Wilmore and Sunni Williams boarded their Starliner spacecraft, the Boeing-built capsule that has been docked since June 6 in its first crewed test mission on the station.

    Three of the other US astronauts and a Russian cosmonaut went into SpaceX's Crew Dragon capsule that flew them to the station in March.

    The sixth US astronaut joined the two remaining cosmonauts in their Russian Soyuz capsule that ferried them there in September last year.

    The astronauts emerged from their spacecraft roughly an hour later and resumed their normal work on the station, NASA said.

    Russian missile theory

    There were no immediate details on what caused the break-up of the Russian Earth observation satellite, which was declared dead in 2022.

    Experts thought it was unlikely Russia shot it down with a ground-based anti-satellite missile.

    'I find it hard to believe they would use such a big satellite as an ASAT target,' said Harvard astronomer Jonathan McDowell. 'But, with the Russians these days, who knows?'

    Russia sparked strong criticism in 2021 when it struck one of its defunct satellites in orbit with a missile launched from its Plesetsk rocket site.

    The blast, testing a weapon system ahead of Russia's 2022 invasion of Ukraine, created thousands of pieces of orbital debris.

    Mr McDowell and other analysts speculated the break-up could have been caused by a problem with the satellite, such as leftover fuel on board causing an explosion.

    US Space Command, tracking the debris swarm, said there was no immediate threat to other satellites.

    The post Space station astronauts forced to shelter as Russian satellite breaks into more than 100 pieces appeared first on The Custom Reports.

    Source : https://thecustomreports.com/space-station-astronauts-forced-to-shelter-as-russian-satellite-breaks-into-more-than-100-pieces/

  • Rutahizamu Peter Agblevor yasesekaye i Kanombe aje guhangana na APR FC – VIDEWO – YEGOB #rwanda #RwOT

    Rutahizamu Peter Agblevor wa Police FC, yageze mu Rwanda aho aje kwifatanya na bagenzi be mu myiteguro y'umwaka w'imikino 2024-25.

    Uyu rutahizamu yageze i Kigali kuri uyu Mbere tariki 1 Nyakanga 2024, aho Police FC ifitanye umukino na APR FC muri stade Amahoro mu muhango wo kuyifungura.

    Umukino wa Police FC na APR FC uratangira saa kumi n'imwe, gusa Peter Agblevor arashidikanwaho kuko ashobora kudakina uyu mukino kuko atakoranye imyitozo na bagenzi be.

    Rutahizamu wa Police FC ,Peter Agblevor yageze mu Rwanda aho aje kwifatanya n’abandi mu myiteguro y’umwaka w’imikino 2024-25. pic.twitter.com/sfyqHiRkZ7

    — Rigoga Ruth (@rigogaruth) July 1, 2024

    Source : https://yegob.rw/rutahizamu-peter-agblevor-yasesekaye-i-kanombe-aje-guhangana-na-apr-fc-videwo/

  • Dr. Habineza Frank yasezeranyije kugabanya imyaka ya 'Pansiyo' natorerwa kuyobora u Rwanda – #rwanda #RwOT

    Yabigarutseho ubwo yakomerezaga ibikorwa byo kwiyamamaza mu Ntara y'Amajyepfo, mu Karere ka Huye.

    Umukandida Dr. Frank Habineza, yagarutse ku mateka y'Ishyaka rya Green Party, yerekana uburyo Akarere ka Huye ari yo ngobyi yaryo.

    Yashimangiye ko igitekerezo cyo gushinga ishyaka yagikuye mu Karere ka Huye, ubwo yari umunyeshuri muri Kaminuza Nkuru y'u Rwanda (UNR).

    Yavuze ko igitekerezo cyo kurishinga cyatangiye mu 2002 ariko ntibyahita bikunda, ahubwo bisaba ko bigera mu 2007, we na bagenzi bongera kubyutsa ibi bitekerezo.

    Ati 'Twahuye na bagenzi banjye mbabwira ko cya gitekerezo cyo muri 2002 kitapfuye ndetse no muri abo banyeshuri harimo Senateri Alexis Mugisha, buriya nawe ari mu bo twatangiranye iri shyaka. Twaricaye turavugurura, kugeza ubwo muri 2009 twashinze ishyaka ryaje kwemerwa mu 2012 kandi muraribona ryarakuze, rigera mu Nteko Ishinga Amategeko none ubu intego ni ukuyobora igihugu.'

    Dr. Habineza Frank yamurikiye abaturage ibyo yifuza kubagezaho birimo ko natorerwa kuba Umukuru w'Igihugu, azagabanya imyaka y'ikiruhuko cy'izabukuru, ikava kuri 65 ikajya kuri 60.

    Ishyaka rya Green Party ryagaragaje ko kugabanya imyaka yo kujya muri Pansiyo bizagira ingaruka nziza ku rubyiruko kuko bizaruha urubuga rwo kugaragaza icyo rushoboye, rukaba rwaninjira mu mirimo ari rwinshi bitewe n'uko imyanya iziyongera.

    Berekanye imigambi itandukanye yo guteza imbere abaturage binyuze mu guhanga imirimo. Uyu Mukandida yavuze ko natorwa akaba Perezida wa Repubulika azashyiraho uburyo bwo guhanga umurimo aho byibura azajya ahanga imirimo ibihumbi 500 buri mwaka.

    Ibi ngo bizanyura mu gushinga ibigo by'imyuga n'ubumenyingiro muri buri murenge kandi bikazajya byigisha ibikenewe muri iyo mirenge, bijyanye n'umwihariko wayo.

    Ati “Niba ari ishuri rituriye amazi abaryigamo bakwiye kuba biga uburobyi, gukora ubwato, n'ibindi ariko bijyanye n'aho batuye.''

    Yakomeje avuga ko azashyiraho ikigo gihuza abakozi n'abatanga akazi mu nzego zaba iza Leta n'izigenga (Rwanda Employment Agency) kikazagaba amashami mu mirenge yose.

    Dr. Frank Habineza kandi yagaragaje ko azashyiraho umushahara fatizo ku mukozi wese uhereye ku mukarani, umukozi wo mu rugo n'abandi bakozi hagamijwe gukuraho akarengane abakozi bakorerwaga n'abakoresha babo.

    Ibikorwa byo kwamamaza abakandida ba Green Party birakomereza mu Turere twa Rusizi na Nyamasheke ku wa 1 Nyakanga 2024.

    Dr. Frank Habineza asobanura imigabo n’imigambi ye

    Dr. Habineza asuhuza abanyamuryango b’Ishyaka rye

    Dr. Habineza asuhuza abanyamuryango b’Ishyaka rye

    Dr. Frank Habineza yakiriwe n’Umunyamabanga Nshingwabikorwa w’Umurenge wa Mukura, Ngabo Fidele

    Umunyamabanga Nshingwabikorwa w’Umurenge wa Mukura, Fidele Ngabo aha Dr. Frank Habineza ikaze mu bikorwa byo kwiyamamaza

    Abarwanashyaka ba Green Party bari bafite morale iri hejuru


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/dr-habineza-frank-yasezeranyije-kugabanya-imyaka-ya-pansiyo-natorerwa-kuyobora

  • Mu mwambaro wa Gikundiro, Fitina Omborenga yamaze gusinyira Rayon Sports ndetse ahita atangaza ikimuraje ishinga imbere y’ibihumbi by’aba-“Rayon bahoze ari mukeba – AMAFOTO – YEGOB #rwanda #RwOT

    Myugariro w'ikipe y'igihugu Amavubi Fitina Omborenga yasinye amasezerano y'imyaka ibiri muri Rayon Sports nyuma yo gutandukana na Mukeba APR FC yari amazemo imyaka irindwi.

    Omborenga yagiye muri Rayon Sports mu gihe yari amaze imyaka myaka irindwi yari amaze muri APR FC yatwaranye nayo ibikombe bitandatu bya shampiyona hamwe na kimwe kiruta ibindi. By'umwihariko, akaba yarashoje umwaka wa 2021 ari umwe mu batsinze ibitego byinshi mu Ikipe y'Ingabo z'Igihugu nubwo yari myugariro.

    Akimara gusinyira Murera, Omborenga yagize ati 'Si njye uzabona ngeze imbere ya biriya bihumbi by'abafana ba Rayon Sports. Ni umwihariko wayo.

    Aho mvuye natwaraga ibikombe kandi nkorera ku gitutu. Ikipe iri ku rwego rwo kungumisha kuri izo ntego mu Rwanda ni Rayon Sports. Nishimiye cyane kuyisinyira.'

    Omborenga yiyongereye ku bandi bakinnyi Gikundiro imaze kugura barimo Nshimiyimana Emmanuel uzwi nka Kabange ukina inyuma ku ruhande rw'iburyo. Hari kandi Abarundi babiri, Ndayishimiye Richard wavuye muri Muhazi na Rukundo Abdul Rahman wavuye mu Amagaju ndetse na Niyonzima Olivier Seif wasubiye muri iyi kipe avuye muri Kiyovu Sports.

    Source : https://yegob.rw/mu-mwambaro-wa-gikundiro-fitina-omborenga-yamaze-gusinyira-rayon-sports-ndetse-ahita-atangaza-ikimuraje-ishinga-imbere-yibihumbi-byaba-rayon-bahoze-ari-mukeba-amafoto/

  • What to know about renovated Amahoro Stadium inauguration #rwanda #RwOT

    The newly refurbished Amahoro Stadium is set to be inaugurated on Monday, July 1, after a significant two-year facelift that began in mid-2022.

    The inauguration of the ultra-modern 45,000-seat facility was initially slated for July 4, coinciding with the 30th anniversary of Rwandan Liberation Day, but the Ministry of Sports moved the function to July 1 to 'avoid scheduling conflicts.'

    'We decided to separate the two events to avoid having them on the same day,' Zephanie Niyonkuru, the Permanent Secretary of MINISPORTS, told Times Sport on Friday, June 28.

    Here are four things you should know about the stadium inauguration:

    Kagame to grace stadium inauguration

    According to a communique released by MINISPORTS, President Paul Kagame will preside over the official inauguration of Amahoro Stadium.

    The head of state previously held a tour in the stadium on June 15, hours before APR vs Rayon Sports played the first match at the facility since its completion.

    The match served to test the readiness of the facility's crowd control, and other logistical aspects of the stadium which has already secured green light to host international matches as approved by world football governing body FIFA.

    Times Sport understands that some officials from the Confederation of African Football

    (CAF), CECAFA and FIFA were invited to the inauguration event.

    APR FC vs Police FC to play friendly match

    The event will feature a friendly match between 2023/24 Primus National League champions APR FC and Peace Cup winners Police FC. The winner will receive the Amahoro Stadium Inauguration Trophy.

    This will be the second match held at the stadium, following a friendly derby between APR FC and Rayon Sports on June 15. Both teams played out a goalless draw.

    Tickets

    Tickets for the match are on sale since Saturday, June 29. Regular tickets are available via www.ticqet.rw at Rwf 1,000 for both upper and lower bowls, and Rwf 20,000 for VIPs.

    Kick off

    The game will kick off at 5:00 PM Kigali Time but doors will be open at 11:00 AM and close at 3:00 PM.

    The post What to know about renovated Amahoro Stadium inauguration appeared first on The Custom Reports.

    Source : https://thecustomreports.com/what-to-know-about-renovated-amahoro-stadium-inauguration/

  • Polisi yibukije abakoresha umuhanda gukomera ku ngamba zo kwirinda impanuka – #rwanda #RwOT

    Ni muri urwo rwego Polisi y'u Rwanda n'abafatanyabikorwa batandukanye, batangije ubukangurambaga bwiswe 'Gerayo Amahoro' bugamije gukangurira abakoresha umuhanda guhindura imyumvire baharanira ko umuhanda ukoreshwa mu buryo butanga icyizere cy'umutekano usesuye.

    Umuvugizi wa Polisi y'u Rwanda, ACP Boniface Rutikanga, yibukije abakoresha umuhanda gukomeza gukaza ingamba zo kwirinda uburangare n'andi makosa yateza impanuka.

    Ati 'N'ubwo impanuka zo mu muhanda zagabanutse ahanini bigizwemo uruhare n'ubukangurambaga bwa 'Gerayo Amahoro' bugikomeje mu gihugu hose, haracyari impanuka zikigaragara, zitwara ubuzima bw'abantu, abandi bagakomereka ndetse n'ibikorwaremezo bikahangirikira.'

    Yakomeje avuga ko 'Muri iki gihe cyo kwiyamamaza kw'abakandida ku mwanya w'Umukuru w'igihugu n'abagize Inteko ishinga amategeko, hagaragara urujya n'uruza rw'ibinyabiziga n'abantu benshi bitabira ibi bikorwa. Polisi y'u Rwanda irashishikariza abakoresha umuhanda mu byiciro byose gukomera ku ngamba zo gusigasira umutekano wo mu muhanda, buri wese yubahiriza ibyo asabwa, akirinda uburangare n'andi makosa yateza impanuka.'

    Umuryango Mpuzamahanga wita ku buzima (OMS), muri raporo ya 2023, wagaragaje ko mu gihe cy'umwaka umwe, abantu miliyoni 1.19 bitabye Imana bazize impanuka zo mu muhanda kandi ko impanuka zo mu muhanda zikomeje kuza imbere mu bitwara ubuzima bw'abantu benshi ku isi.

    Mu Rwanda, impanuka zo mu muhanda ziza mu bintu 10 bihitana ubuzima bw'abantu benshi, aho mu mwaka ushize wa 2023, izigera kuri 700 zatwaye ubuzima bw'abantu.

    Umuvugizi wa Polisi y'u Rwanda yasabye abatwara ibinyabiziga gucika ku makosa yo gutwara banyoye ibisindisha, kugendera ku muvuduko ukabije, kuvugira kuri telefone batwaye, gupakira imizigo irenze ubushobozi bw'ikinyanyabiziga, kunyuraniraho aho bibujijwe, kwirinda gutwara ikinyabiziga mu gihe batabifitiye Uruhushya rubibemerera n'ikindi cyabangamira urujya n'uruza.

    Yabasabye kandi kurangwa no kubahana igihe cyose bakoresha umuhanda, ari abatwara ibinyabiziga binini ndetse n'ibinyabiziga bitoya, bakubahiriza ibyapa n'ibimenyetso byo mu muhanda cyane cyane ahagenewe kwambukira abanyamaguru (Zebra crossing), bagashyira imbere ubuzima, baharanira umutekano wabo bwite, uw'abo batwaye n'uw'abandi basangiye umuhanda.

    Ubukangurambaga bwa Gerayo Amahoro bugamije gukumira impanuka no kurokora ubuzima binyujijwe mu kwigisha no kugenzura iyubahirizwa ry'amategeko y'umuhanda.

    Hifashishwa gutanga ubutumwa bwibanda ku gukumira imyitwarire ishobora guteza impanuka ku mihanda, kugaragara mu mihanda mu mpuzankano kw'abapolisi no kugenzura ko abatwara ibinyabiziga bubahiriza amabwiriza agenga umuhanda n'uburyo bwo kuwugendamo.

    Polisi yibukije abakoresha umuhanda gukomera ku ngamba zo kwirinda impanuka


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/polisi-yibukije-abakoresha-umuhanda-gukomera-ku-ngamba-zo-kwirinda-impanuka

  • Rusizi: Ibyishimo ni byose kuri Uwamariya wabyaye avuye kwamamaza Kagame – #rwanda #RwOT

    Byabereye mu Karere ka Rusizi, tariki 28 Kamena 2024 umunsi, Paul Kagame yiyamamarije kuri site yo muri aka karere.

    Uwamariya Noella wo mu Mudugudu wa Winteko, Akagari ka Kabahinda, Umurenge wa Mururu w'Akarere ka Rusizi, wari mu bihumbi by'abaturage bitabiriye iki gikorwa, akiva kuri site yahise afatwa n'ibise hitabazwa imbangukiragutara, imugeza ku bitaro bya Gihundwe ari naho yabyariye umwana w'umukobwa.

    Ibi byishimo byahuriranye n'urukundo rudasanzwe akunda Paul Kagame. Umwana we yamwise, Irarinda Ange Jeannine.

    Magingo aya umubyeyi n'umwana bameze neza, ndetse bamaze no gusezererwa mu bitaro.

    Uwamariya wari wavuye mu rugo iwe Saa Kumi n'imwe agahurira n'abandi aho bari basezeranye bagahabwa imipira yo kujyana kwamamaza umukandida wa RFP-Inkotanyi, yabwiye IGIHE ko mu ndirimbo we na begenzi be babyiniye muri sitade ya Rusizi harimo na 'Ndandambara yandera ubwoba' ivugwamo ngo 'Iyarinze Kagame izandinda' ari naho yakomoye izina 'Irarinda'.

    Ati 'Nabyaye neza rwose, imbangukiragutabara ikingezayo nahise mbyara. Impamvu namwise Ange nabigiriwemo inama n'abantu baje kunsura ku bitaro, kuko Paul Kagame afite umukobwa witwa Ange'.

    Umudugudu wa Winteko, Uwamariya atuyemo, kimwe n'ahandi henshi mu gihugu wamaze kugezwamo umuriro w'amashanyarazi n'amazi meza. Ni umudugudu utarasigaye inyuma muri gahunda y'uburezi kuri bose no kugaburira abana ku ishuri.

    Uwamariya avuga ko ibi byose wongeyeho umutekano ari byo byatumye adacibwa intege no kuba yari akuriwe, bimutera ishyaka ryo kujya gushimira Paul Kagame.

    Ati 'Ndashimira Kagame kubera ko rwose iyo atahaba mba narapfuye, niwe wahagaritse Jenoside, ubu umuntu wese afite uburenganzira, umuntu wese arivugira ntihagire umubuza ijambo'.

    Uyu mubyeyi w'imyaka 35, agize abana batanu. Nubwo ashima byinshi byagezweho mu buryo rusange, giti cye asaba ubuyobozi bw'akarere ka Rusizi ko bwamufasha akabona aho kuba kuko inzu atuyemo itameze neza.

    Uyu mugore aba mu nzu yubakiwe n'ababyeyi be. Ifite nka metero 5 kuri eshatu. Iyi nzu ninayo atekeramo kuko nta gikoni afite ndetse anatira ubwiherero mu baturanyi kuko we ntabwo agira.

    Umujyanama w'ubuzima, Uzayisenga Christine wakurikiranye uyu mubyeyi kuva agisama avuga ko kugeza ubu umwana na nyina bameze neza, gusa ngo nta cyizere bafite ko uyu mwana azakomeza kumera neza, bitewe n'ubuzima abayemo butari bwiza.

    Ati “Inzu abamo irava, bacanamo, nta na matora bafite. Akwiye gufashwa kuko uretse ibihembo yahawe n'abanyamuryango ba RPF Inkotanyi bakimenya ko yabyaye nta kindi kintu afite”.

    Sangumukiza Samuel, uyobora Umudugudu wa Winteko avuga ko bashimishijwe no kuba uyu mubyeyi yarabyaye avuye kwamamaza Paul Kagame, ariko bagasaba ko yakubakirwa.

    Ati 'Irarinda Ange Jeannine ari mu nzu adakwiye kuba arimo nk'umunyamugisha. Twamusabira ubufasha kuko nzi neza ko umukandida wacu mu byo yabasha iki nacyo yakibasha'.

    Uwamariya abaye umubyeyi wa kabiri ubyaye yitabiriye igikorwa cyo kwamamaza Paul Kagame, nyuma w'umubyeyi w'i Muhanga wabyaye agiye kwamamaza uyu mukandida, akita umwana we Ian Kagame Mwizerwa.

    Uwamariya Noella wafashwe n’ibise avuye kwamamaza Paul Kagame arasaba kubakirwa inzu

    Abaturanyi ba Uwamariya bagiye kwifatanya nawe muri ibi byishimo

    Umujyanama w’Ubuzima, Uzayisenga avuga ko Irarinda na nyina bakwiye gufashwa kugira ngo ubuzima bwiza bafite uyu munsi babugumane


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/rusizi-ibyishimo-ni-byose-kuri-uwamariya-wabyaye-avuye-kwamamaza-kagame

  • Hazubakwa urwa Lithium, urw'ibirahuri n'urutunganya impu: Inganda 13 u Rwanda rwiteze mu myaka itanu – #rwanda #RwOT

    Minisiteri y'Ubucuruzi n'Inganda yatangiye gutekereza kuri politiki yo guteza imbere inganda ivuguruye y'imyaka 10 igamije kubaka urwo rwego ku buryo rukomera.

    Ni gahunda bigaragara ko izibanda ku nzego zose z'ubukungu bw'igihugu mu guteza imbere inganda zitunganya ibintu binyuranye biboneka mu Rwanda.

    Umuryango wa FPR Inkotanyi nawo wagaragaje ko mu myaka itanu iri imbere uteganya gushyira imbaraga mu kubaka urwo rwego ku buryo u Rwanda ruba igicumbi cya Afurika.

    Muri Manifesto y'ibyo umuryango uzageraho harimo ko nibura hazubakwa inganda zigera kuri 13 zirimo urutunganya Lithium, izikora imiti n'ibikoresho byo mu buvuzi n'ibindi.

    Biteganyijwe ko nibura hazabaho izamuka ry'umusaruro w'inganda ryazaba 13% kuri buri mwaka kugera mu 2029.

    Nk'uko mu myaka irindwi ishize u Rwanda rwari rwatangiye gahunda yo gutunganya ibyanya by'inganda biteganyijwe ko muri iyo myaka itanu iri imbere hazakomeza gushyirwa imbaraga muri iyo gahunda.

    Biteganyijwe ko bimwe mu bizakorwa harimo kubaka ubushobozi bw'inganda zisanzwe zitunganya ibikomoka ku buhinzi n'ubworozi hibandwa cyane ku kongerera agaciro ibicuruzwa imbere mu Gihugu no ku masoko mpuzamahanga.

    Inganda eshatu zikora imiti

    Mu myaka itanu iri imbere biteganyijwe ko hazubakwa inganda eshatu zikora imiti n'ibikoresho bindi bikoreshwa kwa muganga (pharmaceutical industries).

    U Rwanda rwifuza kuba igicumbi cy'ubuvuzi ari nayo mpamvu rukomeje kwimakaza gahunda yo kuzamura ibikorwa remezo byo muri rwo rwego.

    Inganda eshatu zitaganywa kubaka zizaba zisanga izindi zikora imiti n'inkingo zirimo n'urwa Biontech zubatswe muri manda y'imyaka irindwi ishize.

    Uruganda rwa Lithium rurategerejwe

    Kimwe mu biranje inshinga u Rwanda ni ukugira uruganda rutunganya amabuye y'agaciro yo mu bwoko bwa Lithium yagaragaye mu gihugu.

    Kubaka urwo ruganda bigamije kuyongerera agaciro mbere y'uko yoherezwa mu mahanga, hananozwe imutunganyirize y'andi mabuye y'agaciro nka Gemstones.

    Lithium ni ibuye ry'agaciro ryavumbuwe mu 1817 na Johan August Arfvedson. Ryifashishwa mu gukora ibintu bitandukanye birimo bateri za telefone, iza mudasobwa, iza cameras n'ibindi bikoresho by'ikoranabuhanga.

    Mu Rwanda ryavumbuwe ko rihari mu 2020, bitewe n'agaciro k'ayo mabuye kagenda kiyongera, u Rwanda rusanga kugira uruganda ruyatunganya byarufasha kuyohereza ku isoko atunganyijwe kandi igiciro kikarushaho kwiyongera.

    Uruganda rukora ibikoresho bikozwe mu ibumba

    Ububumbyi ni umwe mu myuga yihagazeho nubwo usanga mu Rwanda ababikora basa naho badahabwa agaciro bitewe n'uko babikora nk'abashaka amaramuko aho kuba kinyamwuga.

    Ibumba rivamo ibikoresho bitandukanye bishobora kwifashishwa mu mirimo itandukanye birimo ibirebana n'imitako igezweho kandi usanga yihagazeho.
    Mu myaka itanu iri imbere Umuryango wa FPR Inkotanyi ugaragaza ko uzakora ibishoboka byose hakubakwa uruganda rukora ibikoresho bikozwe mu ibumba, amakaro n'ibindi bitandukanye.

    Urutunganya imodoka z'amashanyarazi

    Mu gihe abakoresha imodoka zikoreshwa amashanyarazi bakomeje kwiyongera hirya no hino ku Isi, u Rwanda rurateganya kubaka uruganda ruteranya imodoka zikoresha amashanyarazi.

    Kugeza ubu mu Rwanda hari uruganda ruteranya imodoka rumwe rwa Volkswagen ariko igihugu cyifuza ko hakagurwa gahunda yo kuzitunganya hakomerejwe kuzikoresha amashanyarazi nk'icyerekezo gishya Isi iri kwerekezamo.

    Biteganyijwe ko bitarenze mu 2029 u Rwanda ruzaba rufite uruganda ruteranyirizwamo imodoka zikoresha amashanyarazi.

    Uruganda rutunganya ibirahuri byifashishwa mu bwubatsi

    Ubwubatsi ni umwe mu myuga igenda itera imbere uko Isi itera imbere bikanajyanishwa n'ikoranabuhanga rigezweho.

    Uko igihugu gitera imbere niko n'urwego rw'ubwubatsi rurushaho gutera imbere kuko biba bishaka kubijyanisha n'aho Isi iri kugana.

    Birumvikana ko mu bwubatsi hakenerwa ibikoresho by'ibanze kandi ibyinshi bikurwa hanze y'Igihugu bigatwara amafaranga atari make birimo n'ibirahure.

    Biteganyijwe ko rero hazashyirwaho uruganda rukora ibirahure byifashishwa mu bwubatsi n'amacupa yifashishwa mu nganda zitunganya ibinyobwa hagamijwe kugabanya ibitumizwa hanze y'igihugu.

    Ibyo byafasha muri rwa rwego rw'ubwubatsi kuko ibikoresho by'ibanze byaba bikorerwa mu Rwanda kurusha uko byajyaga gushakirwa i Mahanga.

    Uruganda rukora imyenda

    Mu rwego rwo guteza imbere ibikorerwa mu gihugu 'Made in Rwanda' hazashyirwaho kandi uruganda rw'imyenda rukora ibitambaro n'ibindi bikoresho byifashishwa n'izindi nganda zikora imyenda.

    Hashize igihe kitari gito u Rwanda rutangije gahunda ya Made in Rwanda igamije guteza imbere iby'u Rwanda n'ibihakorerwa.

    Mu gihe urwo ruganda rwaba rutangijwe byakubakira ubushobozi inganda z'u Rwanda zajyaga gushaka ibikoresho by'ibanze mu mahanga.

    Uruganda rutunganya ibyo gupfunyikamo

    Hagamijwe kandi kurengera no kubungabunga ibidukikije biteganyijwe ko mu myaka itanu iri imbere hazashyirwaho uruganda rukora ibyo gupfunyikamo bitabangamiye ibidukikije (Home Compostable Packaging Materials).

    Uruganda rutunganya impu

    Kugeza ubu mu Rwanda nta ruganda ruhari rutunganya impu ariko mu kwezi gushize Minisiteri y'Ubucuruzi n'Inganda (MINCOM) ifatanyije n'Urwego rw'Igihugu rushinzwe iterambere (RDB) bashyizeho Ihuriro rya Kigali Leather Cluster.
    Biteganyijwe ko mu myaka itanu iri imbere mu zizubakwa harimo n'urutungaya impu.

    Ibyo bizakorwa hagamijwe korohereza izindi izindi nganda zishamikiyeho zizajya zikora inkweto n'ibindi bikoresho bikomoka ku mpu.

    Muri Politiki nshya yo guteza imbere inganda, ibirebana no gutunganya impu bisabirwa umwihariko cyane ko hakiri icyuho kandi bikenewe ko impu zo mu Rwanda zibyazwa umusaruro zikanatunganywa mu kuzongerera agaciro.

    Inganda eshatu zinagura ibikoresho byakozwe

    Ubusanzwe ibikoresho bya Pulasitike byakozwe byari bisanzwe bifatwa nk'imyanda ndetse bikagorana ko byabyazwa umusaruro mu gihe nyamara hari uburyo bishobora gutunganywa bikongera gukoreshwa.

    Biteganyijwe rerko ko mu bindi bizakorwa mu myaka itanu iri imbere harimo kubakira ubushobozi inganda eshatu zinagura (Recycling) zikanavugurura ibikoresho byakozwe muri pulasitiki.

    Uretse kubaka inganda kandi hazitabwa no ku kuzamura ubushakashatsi bugamije guteza imbere inganda bushingiye ku ikoranabuhanga rigezweho (4th Industrial revolution).

    Ni inganda zizubakwa zisanga izubatswe mu myaka irindwi ishize zirimo inganda nshya eshatu zikora imiti n'inkingo ari zo APEX Biotech, Cooper-Pharma Africa na BioNTech.

    Hubatswe kandi uruganda rukora inzitiramubu, inganda nshya esheshatu zikora ibikoresho by'ubwubatsi (sima, ibyuma n'insinga z'amashanyarazi), Inganda esheshatu zikora ibikoresho byo gupfunyikamo, inganda nshya 27 zikora imyenda n'inganda 563 zitunganya ibikomoka ku buhinzi n'ubworozi ziri hirya no hino mu gihugu.

    Hubatswe kandi uruganda rukora amata y'ifu (Milk Powder Plant) mu Karere ka Nyagatare n'uruganda rukora ifumbire mu Karere ka Bugesera.

    Hazubakwa inganda zitunganya imiti

    Mu Rwanda hashobora gushingwa inganda ziteranya imodoka z’amashanyarazi

    Uruganda rukora ibikoresho bikozwe mu ibumba rurategerejwe

    Hateganyijwe kubakwa uruganda rutunganya Lithium


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/hazubakwa-urwa-lithium-urw-ibirahuri-n-urutunganya-impu-inganda-13-u-rwanda