Blog

  • Kamonyi: Umujura yakubise umutwe mu mabuye arapfa nyuma yo guteshwa kwiba #rwanda #RwOT

    Byabereye mu Mudugudu wa Kamabuye mu Kagari ka Ngoma ahagana saa Saba n'igice z'ijoro ryo kuri uyu wa Gatandatu.

    Umunyamabanga Nshingwabikorwa w'Umurenge wa Nyamiyaga, Kubwimana Jean de Dieu, yabwiye IGIHE dukesha iyi nkuru ko ibyo abo bajura bagiye kwiba ihene k'umuturage, binjira abumva bamaze kuzisohora aho zirarara ahita avuza induru, abanyerondo bahageze barwana nabo.

    Ati 'Ibisambo byitwaje imihoro byateye urugo rw'umuturage bipfumura inzu bizitura ihene ebyiri, batabaje irondo bafata kimwe kitaramenyekana izina gihita gitema umunyerondo mu mutwe agwa hasi, kigiye gutema undi afata umuhoro umukata mu kiganza.'

    Akomeza avuga ko ibyo bisambo byirukanse ariko kimwe muri byo kitura hasi mu gishinga cy'amabuye gikubitaho umutwe kirapfa.

    Ati 'Ni ahantu hamanuka cyane, twasanze ashobora kuba yakubise umutwe ku ibuye arapfa.'

    Uwapfuye yajyanywe ku Bitaro bya Kacyiru kugira ngo akorerwe isuzuma hamenyekane neza iby'urupfu rwe.

    Abanyerondo bakomeretse bagiye kuvurirwa ku Kigo Nderabuzima cya Migina ariko uwatemwe ku mutwe bamuhaye urupapuro ruzamujyana guca mu cyuma.

    Kubwimana avuga ko kugeza ubu hari gushakishwa amazina y'uwapfuye kuko ataramenyekana kandi nibamara kuyamenya bibafasha kumenya abo bakorana.

    Kubwimana yasabye abakora ibikorwa bibi birimo ubujura n'urugomo kubireka ahubwo bakitabira umurimo bagamije kwiteza imbere.

    Yasabye abaturage gukomeza ubufatanye mu kwicungira umutekano kandi igihe bafashe ukekwaho icyaha bakirinda kwihanira, ahubwo bakamushyikiriza inzego z'ubuyobozi cyangwa iz'umutekano.

    Inkuru ya IGIHE

    Source : http://umuryango.rw/amakuru/mu-rwanda/umutekano/article/kamonyi-umujura-yakubise-umutwe-mu-mabuye-arapfa-nyuma-yo-guteshwa-kwiba

  • Manzi Thierry ntazakina na umukino wa Guinea #rwanda #RwOT

    Myugariro w’umunyarwanda, Manzi Thierry ntabwo ari mu bakinnyi bazifashishwa n’umutoza Mashami Vincent ku munsi w’ejo mu mukino wa Guinea Conakry wa ¼ cya CHAN 2020 irimo kubera muri Cameroun, ni nyuma y’ikibazo yagiriye ku mukino wa Togo.

    Ku wa Kabiri tariki ya 26 Mutarama 2021, u Rwanda rwakinnye na Togo umukino usoza itsinda C muri CHAN 2020 irimo kubera muri Cameroun.

    Ni umukino utaragendekeye neza myugariro Manzi Thierry wari wafashije Amavubi mu mikino banganyijemo na Uganda n’uwa Maroc yose ubusa ku busa.

    Ku munota wa 7 w’umukino gusa, Manzi Thierry yaje kugira ikibazo ava mu kibuga bigaragara ko ameze nabi aho yahumekaga nabi, abaganga b’ikipe y’igihugu bagaragaye barimo kumwitaho munsi gato y’imbavu ku ruhande rw’iburyo.

    Uyu mukinnyi waryamye hasi nta muntu umukozeho, ni ingaruka z’ikibazo yagiriye ku mukino wa Maroc wabaye tariki ya 22 Mutarama 2021.

    Iki kibazo kikaba cyarakomeje anyuzwa mu cyumwa basanga hari inyama yagize ikibazo, yatangiye imyitozo ku munsi w’ejo hashize ariko ntyikoranye n’abandi imyitozo aho yakoze wenyine anambaye inkweto zisanzwe.

    Amakuru avuga ko uyu mukinnyi atari mu bakinnyi Mashami Vincent azifashisha kuri uyu mukino uzaba ku isaha ya saa tatu z’ijoro za Kigali mu Rwanda.

    Undi mukinnyi ushidikanywaho ni Iradukunda Jean Bertrand wagiriye ikibazo mu myitozo yitegura Togo, yatangiye imyitozo ariko na we ntabwo aramera neza.

    Manzi Thierry ntazakina umukino w’ejo

    Source : http://isimbi.rw/siporo/article/manzi-thierry-ntazakina-na-umukino-wa-guinea

  • Abaturage b'I Rubavu bakora ubucuruzi bwambukiranya umupaka uhuza u Rwanda na DRC barashimira Leta yabagabanyirije ibiciro byo kwipimisha Covid 19 #rwanda #RwOT

    Abaturage b'I Rubavu bakora ubucuruzi bwambukiranya umupaka uhuza u Rwanda na DRC barashimira Leta yagabanyije ibiciro byo kwipimisha Covid 19, Ni mu gihe abanyarwanda bakomeje guhangana n'icyorezo cya Covid 19 giterwa na Coronavirus cyahungabanyije ubucuruzi by'umwihariko ndetse n'indi mishinga yaba iy'abikorera ndetse n'iya Leta, Ubucuruzi bworoheje bwambukiranya umupaka  uhuza Goma na Rubavu nabwo ntibwasigaye bwarahungabanye, Leta yahisemo kworohereza abacuruzi kuko kwipisha Covid 19 byavuye ku mafaranga 50,000 Frw bishyirwa ku mafaranga 5,000 Frw. Iyo ugeze kuri uyu mupaka ubona urujya n'uruza rwaragabanutse gusa ukabona abaturage bigengesereye cyane kuko amabwiriza yo kwirinda covid 19  ubona ko yubahirizwa n'ubwo inzego zose za Leta nazo ziba ziri maso zibakangurira gukomeza kwirinda kugirango iyi ndwara barebe ko ubukana bwayo bwagabanuka, Umujyi wose wa Rubavu hagenda hazengurukamo insakazamajwi zibutsa abaturage kudatezuka ku nshingano zo kwirinda ndetse no kubibutsa amasaha yagenwe Bamwe mu bacuruzi bakora ubucuruzi bworoheje bifashisha uyu mupaka uzwi nka Petite Barrière mu buzima bwabo bwa buri munsi bishimiye iki gikorwa kuko bigiye kuborohereza cyane kuko kubona amafaranga 50,000 Frw bya buri minsi 15 byari ingume noneho wongeyeho ko muri iyi minsi ubucuruzi bwabo bwadindiye kubera gahunda ya Guma mu rugo. Umunyamakuru wa Rushyashya News yaganiriye na Murekatete Agnes ucuruza Inyanya,Ibisusa ndetse n'imbuto azivana mu Rwanda azijyana muri Congo DR yagaragaje amarangamutima yishimiye ko amafaranga yo kwipimisha yagabanutse avuga ko agiye gushyiramo ingufu agatunga umuryango we kuko umugabo we nta kandi kazi afite aho yasoje ashimira Leta ibyo kandi abihuje na Kalisa Ibrahim utwara imizigo ayivana Goma ayizana Rubavu wishimiye iri gabanuka ryo kwipisha ahubwo asaba ko bitagarukira kubafite inzandiko z'inzira gusa ahubwo byagera no kubambukira ku ndangamuntu. Inzego za Leta zose zikomeje gufatanya kugirango barebe ko abaturage bakomeza gukora imirimo ibatunga ariko kandi birinda icyorezo, Dore ko Ministeri y'Ubucuruzi ifatanyije na Ministeri y'ubutegetsi bw'igihugu na Polisi y' u Rwanda ndetse n'abandi bafatanyabikorwa yatanze impushya zo gukomeza gutanga Serivisi z'ingenzi kuri Kompanyi 688 ndetse n'abantu 2871 bakora muri serivisi zijyanye n'ubucuruzi n'inganda, ku buryo bigaragarira buri Umwe wese ko u Rwanda rukomeje kworohereza abaturage kubona serivisi zihenze bakazishyira ku mafaranga make mu rwego kuzamura umuturage no kumworohereza kwiteza imbere ariko nawe agashyiraho ake ko gukomeza Kwirinda.  

    The post Abaturage b'I Rubavu bakora ubucuruzi bwambukiranya umupaka uhuza u Rwanda na DRC barashimira Leta yabagabanyirije ibiciro byo kwipimisha Covid 19 appeared first on RUSHYASHYA.

    Source : https://rushyashya.net/abaturage-bi-rubavu-bakora-ubucuruzi-bwambukiranya-umupaka-uhuza-u-rwanda-na-drc-barashimira-leta-yagabanyije-ibiciro-byo-kwipimisha-covid-19/

  • Kirehe: Umukecuru yishwe akaswe ijosi, harakekwa umuhungu we – #rwanda #RwOT

    Ibi byabaye mu ijoro ryakeye mu Mudugudu wa Rwamugima mu Kagari ka Butezi mu Murenge wa Gahara.

    Umunyamabanga Nshingwabikorwa w'Umusigire w'Umurenge wa Gahara, Nkundimana Faustin, yabwiye IGIHE ko uyu mukecuru yaraye yishwe akaswe ijosi ahagana saa sita z'ijoro n'umuntu bataramenya neza nubwo hakekwa umuhungu we bakunze kugirana amakimbirane.

    Ati ' Uyu mukecuru yibanaga mu nzu ariko akararana n'abuzukuru be babiri, mbere yabanaga n'umuhungu we baza gushwana bapfa ko uyu muhungu ashaka kurya adakora, icyo gihe abana b'uyu mukecuru bandi bamuzaniraga ibyo kurya uyu muhungu akabiteka ntamuhe ibindi akabigurisha.'

    Yakomeje avuga ko baje gushwana cyane biba ngombwa ko umuryango usaba uyu muhungu kujya kwibana arangije akodesha hafi aho muri metero 150, mu ntangiriro za Mutarama 2021 ngo uyu muhungu yazanye n'abandi basore batatu banywera urumogi iwabo nyina abiyamye baramukubita bamugira intere.

    Nkundimana yakomeje agira ati 'Rero mu ijoro ryakeye akana kamwe kabyutse kagiye hanze gasanga nyirakuru ari gutera imigeri ngo kamugereho gasanga yuzuye amaraso umwana ariruka ajya kubwira se basanga byarangiye yapfuye, urebye bakebye ijosi ryose.'

    Uyu muyobozi yakomeje avuga ko uyu musore w'imyaka 25 yahise atabwa muri yombi we n'abandi basore batatu baherutse gukubita uyu mukecuru, yasabye abaturage kwirinda amakimbirane n'aho agaragaye bakitabaza ubuyobozi bukabafasha kuyakemura aho kurindira ko bigera aho bamwe bicana.

    Kuri ubu uyu musore hamwe n'abandi batatu bashyikirijwe sitasiyo ya RIB ya Gahara mu gihe iperereza rigikomeje ngo hamenyekane uwishe akebye ijosi uyu mukecuru.


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/kirehe-umukecuru-yishwe-akaswe-ijosi-harakekwa-umuhungu-we

  • FERWAFA yategetse abashaka guha agahimbazamusyi kuzajya bandika babisaba #rwanda #RwOT

    FERWAFA yavuze ko umuntu wese ushaka gutera inkunga cyangwa gushimira amavubi ngo yandike abisaba minisiteri agenere copy Ferwafa

    Muri iri tangazo ryasohotse kuri uyu wa Gatanu, Ishyirahamwe ry'Umupira w'Amaguru mu Rwanda ryagize iti “Abifuza gutanga ishimwe ku bagize ikipe y'igihugu yitabiriye irushanwa rya CHAN 2020,ko mu rwego rwo kunoza uburyo ryatangwa,basabwe kwandikira Minisitiri wa Siporo babisabira uburenganzira, bakagenera FERWAFA kopi bagaragaza ibi bikurikira:

    Ingano y'ishimwe yageneye Ikipe y'Igihugu n'uburyo azaritanga,
    Kugaragaza abo yarigeneye bari mu ikipe (abakinnyi n'abagize ikipe tekinike), Kugaragaza uwo ari we n'urwego atanzemo iryo shimwe (ku giti cye cyangwa afite abo ahagarariye, cyangwa se niba ari urwego cyangwa kompanyi).”

    FERWAFA yakomeje igira iti 'Nyuma yo kwemererwa, uwasabye agomba kuba yagejeje ishimwe yagennye kuri FERWAFA mu gihe kitarenze iminsi itanu y'akazi kugira ngo rishyikirizwe abo rigenewe.'

    Bamwe mu bazwi bagize icyo bemerera ikipe y'Igihugu muri iri rushanwa rya CHAN 2020 barimo nyiri Radio/TV1 akaba na nyiri Gasogi United, Kakoza Nkuriza Charles (KNC) wemereye Amavubi kugira icyo ayaha natsinda cyangwa akanganya na Maroc.

    Abandi bari bemeye agahimbazamusyi ni Sadate Munyakazi,wari yavuze ko azaha buri mukinnyi amadolari 100 nibatsinda Uganda ariko ntibyakunze.

    Icyamamare ku mbuga nkoranyambaga Shaddy Boo cyavuze ko Amavubi natwara CHAN 2020 buri mukinnyi wese azamuha amafaranga akubye inshuro 20 ayo KNC na Sadate batanze mu gihe kugera kuri final ngo azayakuba inshuro 10.

    Source : http://umuryango.rw/imyidagaduro/imikino/article/ferwafa-yategetse-abashaka-guha-agahimbazamusyi-kuzajya-bandika-babisaba

  • Mashami Vincent yashimiye Nyakubahwa Perezida Paul Kagame #rwanda #RwOT

    Umutoza w’ikipe y’igihugu y’u Rwanda, Mashami Vincent yashimiye Perezida wa Repubulika y’u Rwanda, Paul Kagame ku nama no kubereka ko ari kumwe na bo mu rugamba barimo rwa shampiyona y’Afurika y’abakinnyi imbere mu bihugu byabo 'CHAN’ irimo kubera muri Cameroun.

    Irushanwa rya CHAN 2020 ririmo kubera muri Cameroun, rigeze muri ¼, Amavubi y’u Rwanda yazamutse ari aya kabiri mu itsinda agomba guhura na Guinea Conakry ku munsi w’ejo ku Cyumweru tariki ya 31 Mutarama 2021.

    Kuva iri rushanwa ryatangira, Perezida Kagame yagiye yoherereza ubutumwa ikipe y’igihugu aho iri muri Cameroun, abatera ingabo mu bitugu abibutsa ko batari bonyine.

    Mashami Vincent akaba yashimiye Perezida Kagame Paul ku bwo kuba atarahwemye kubereka ko ari kumwe na bo, amwizeza ko batazamutenguha.

    Ati'ndashimira cyane Nyakubahwa Perezida wa Repubulika(Paul Kagame), ku nama no kudushyigikira atwereka ko turi kumwe kandi mu by’ukuri turabizirikana, turazirikana abanyarwanda bose, turi hano kugira ngo tubahagararire neza, kugira ngo tubahe ibyishimo, ntabwo tuzabatenguha no ku munsi w’ejo tuzagenda tuzi ko badutegerejeho byinshi kandi tuzagerageza kubikora uko bishoboka kose.'

    Yakomeje avuga ko abakinnyi biteguye kubaha ibyo babona bizabafasha byose ariko nabo bagire ibyo babasaba.

    Ati'ntabwo navuga aka kanya ngo tuzakina gutya kuko urumva ibyo biba bireba twe n’abakinnyi, ngira ngo rero ibyangombwa abakinnyi bakeneye tuzabibaha ibyo tubona byabafasha, tugire ibyo tubasaba natwe tugire ibyo tubaha. Ibyo tuzajyana mu kibuga byose tuzaba tugiye gushaka intsinzi.'

    Amavubi aheruka guhura na Guinea Conakry mu Kwakira 2018 mu gushaka itike y’igikombe cy’Afruika cya 2019, umukino ubanza muri Guinea, Amavubi yatsinzwe 2-0, uwo kwishyura banganyiriza i Kigali 1-1.

    Perezida Kagame yagiye yoherereza abakinnyi ubutumwa abatera ingabo mu bitugu

    Mashami Vincent yashimiye Perezida Kagame

    Mashami Vincent yashimiye Perezida Kagame

    Source : http://isimbi.rw/siporo/article/mashami-vincent-yashimiye-nyakubahwa-perezida-paul-kagame

  • Ingaruka #GumaMuRugo​ ishobora gutera ku buzima bwo mu mutwe n’uburyo bwo kuzirinda (Video) #Rwanda #RwOT via @kigalitoday #rwanda #RwOT

    Muri iki kiganiro, Muganga Iyamuremye yagarutse ku ngaruka za GumaMuRugo ku buzima bwo mu mutwe, ariko kandi agaruka no ku buryo abantu bakwiye kwitwara mu rwego rwo kwirinda izo ngaruka.

    Bikurikire muri iyi Video:

    source https://www.kigalitoday.com/ubuzima/urusobe-rw-ubuzima/article/ingaruka-gumamurugo%E2%80%8B-ishobora-gutera-ku-buzima-bwo-mu-mutwe-n-uburyo-bwo-kuzirinda-video

  • Dore ahakomotse imvugo ngo “winshyiraho agahato” #Rwanda #RwOT via @kigalitoday #rwanda #RwOT

    Mu mirimo y
    Mu mirimo y’agahato yabagaho hari harimo no gukora imihanda

    Hari bamwe mu bantu ubwira gukora ibyo badashaka ukumva baragusubije ngo “winshyiraho agahato, umugogoro, uburetwa, shiku, ubuhake”, cyangwa ngo “umpaye akazi gakomeye”.

    Aya mazina yakoreshejwe cyane mu gihe cy’ubukoloni kuva mu 1916 ubwo Abadage bari batsinzwe intambara ya mbere y’isi (1914-1918), bagasimburwa n’Ababiligi bagejeje mu mwaka wa 1962.

    Iyo nyandiko dukesha aya makuru igaragaza ko abakoloni b’Ababiligi basuzuguraga umwirabura bavuga ngo ‘ntashobora kwibwiriza icyamugirira akamaro ngo agikore, ngo ni umunebwe’, ndetse bakaba batarashakaga ko amafaranga yabo yateza imbere u Rwanda kuko bari bazi ko ari indagizo ya y’Umuryango w’Abibumbye (ONU).

    Iyo nyandiko kandi ivuga ko ibyo bikorwa by’agahato, umuturage wese yumvaga imvune yabyo, akumva ububi bw’ako gahato, kabone n’ubwo kabaga kagamije kumufasha kubona ibimutunga nko guhinga imyumbati, ibijumba, n’ibindi.

    Imirimo yitwa AKAZI (corvée/forced labour)

    Akazi byari ibikorwa by’agahato bidahemberwa, byazanywe n’ubutegetsi bwite bw’Abazungu, bikaba byari bigamije gukoresha abaturage imihanda, gutera amashyamba (abasore 300 bagombaga gutera nibura hectare imwe y’inturusu ahagana mu mwaka wa 1930), bagombaga no kubaka inzu z’abategetsi no gutwara ibikoresho birimo ibiti n’amatafari, ndetse no gucukura imirwanyasuri.

    Uburetwa

    Uburetwa yari imirimo abaturage bakoreraga abategetsi biturutse ku isano umukire yabaga afitanye n’umukene, cyangwa iyo umutegetsi yabaga afitanye n’abo ategeka, ariko iyo mirimo ntigire ibihembo.

    Imirimo y’uburetwa yabaga itandukanye n’ubuhake cyangwa akazi k’igihe cy’Abazungu, kuko yakorerwaga umutegetsi kuva na mbere y’umwaduko w’Abazungu.

    Habaga harimo iyo guhinga, kubaka inzu z’ibwami n’iz’abatware, kurarira ingo zabo, gucana ibishyito, gusenya (gutashya inkwi), kuvoma, gukuka no guheka umwami, umutware cyangwa abana babo.

    Uburetwa bivugwa ko bwadutse ku ngoma ya Kigeli IV Rwabugili, abandi bakavuga ko bwazanywe n’Abazungu, cyane ko iryo jambo ngo rikomoka ku giswahile “kuleta”, cyangwa ku gifaransa “l’Etat”.

    Hari ibyiciro by’Abanyarwanda byashoboraga kugira uburenganzira bwo gucungura uburetwa, bagatanga amafaranga mu mwanya w’imirimo, aba bakaba bari abakozi ba Leta, abakozi batari ba nyakabyizi bakoreraga amasosiyete cyangwa abazungu.

    Hari kandi n’abarimu ba gatigisimu, abanyeshuri bo mu cyiciro cya kabiri cy’amashuri abanza, abantu bakize bafite nibura inka icumi, ndetse n’abajya gupagasa mu mahanga bagata sheferi yabo nibura amezi icyenda mu mwaka.

    Imirwanyasuri na yo yakorwaga mu mirimo y
    Imirwanyasuri na yo yakorwaga mu mirimo y’agahato

    SHIKU

    Mu bwinshi bavugaga “amashiku”, hakaba hari ahantu bahingaga ku gahato imirimo (ibipimo) yagenwe n’ubutegetsi bwa gikoloni, kandi igahingwamo imyaka yemejwe mu rwego rwo kurwanya inzara.

    Shiku bisobanura umurimo wo guhinga ku gahato cyane cyane ibijumba n’imyumbati, bikaba bikomoka ku nshinga “gushikura”, aho bahingishaga isuka bakurura n’ingufu ahantu h’umushike.

    Shiku kandi ngo yitwaga “akajagari”, bashaka kuvuga urusange rw’imirima yahingwagamo n’abantu benshi, ariko buri muntu akagira igihande cyangwa icyate cye. Icyo gihande cyari icy’umuntu wahingaga atari yasarura, kuko iyo yamaraga gusarura habaga aha susheferi.

    UMUGOGORO

    Umugogoro wari inka yatangwaga n’umuturage cyangwa umuryango, ikajya gukamirwa umuzungu (ndetse n’abamuherekeje), aho yabaga acumbitse ku nkambi.

    Umugogoro byavugaga kandi igikorwa cyo gushyira umuzungu iyo nka ndetse n’ibindi biyiherekeza nk’inkoko, amagi, ibitoki n’ibindi bikomoka ku buhinzi n’ubworozi.

    IKAWA

    Aba mbere badukanye ikawa mu Rwanda bari Abapadiri bera b’abamisiyoneri bari bakeneye ikawa yo kunywa. Guhera mu mwaka wa 1903 ni bwo abo bapadiri batangije imirimo yo guhinga ikawa mu misiyoni ya Mibirizi mu karere ka Rusizi, nyuma ikawa yagiye ikwirakwira buhoro buhoro mu gihugu hose.

    Ikawa y’u Rwanda yatangiye kwamamara cyane ahagana mu myaka ya 1925, aho byabaye itegeko ry’Abakoroni b’Ababiligi ko abaturage bagomba kuyihinga. Guhera mu myaka ya 1933/1934, ni bwo Abanyarwanda batangiye guhinga ikawa ku bwinshi, n’ubwo hari ababikoraga ku bushake buke kubera kutabibonamo inyungu.

    UMUSORO

    Kuva na mbere y’umwaduko w’Abazungu mu Rwanda hari hasanzweho icyo bitaga ikoro ryaturwaga umwami. Hari ikoro ryitwaga umuheto, aho abaturage batangaga amacumu, imyambi, imitana, imiheto, inkota, intorezo, amayugi, impindu, n’ibindi.

    Habagaho ikoro ry’ibikomoka ku buhinzi ryitwaga “urutete” ryatangwaga buri mwaka, aho buri nzu cyangwa umuryango yatangaga ibiribwa bishobora guhunikwa nk’ibishyimbo byumye, amashaza, amasaka n’uburo.

    Uretse ikoro ry’umuheto n’urutete, habagaho n’andi moko y’ikoro atavugwa amazina agamije guha umwami ibintu bitandukanye nko gutanga inka (n’iyayo), imishwi y’inkoko, intama n’ikimasa byo kuragura, abavumvu batangaga imitsama, abahigi baturiye ishyamba babazwaga ibijyanye n’umuhigo nk’impu z’ingwe n’inkomo, ababumbyi batangaga ibibindi, inkono, n’ibindi.

    Ubwo abakoloni b’Abadage bari bageze mu Rwanda, bigeze mu mwaka wa 1912 batangiye gukoresha ibarura rusange rya mbere ry’abaturage, kugira ngo bamenye ingano y’umusoro buri muturage yajya atanga, ariko intambara ya mbere y’isi (1914-1918) ngo yatumye rihagarara.

    Ubwo Ababiligi bari bamaze gusimbura Abadage ni bwo ibyitwaga ikoro byahinduriwe izina byitwa umusoro, aho buri musore cyangwa umugabo muzima yasabwaga amafaranga atatu n’urumiya (3.50 francs), ariko nyuma yaho umusoro wagiye utangwa hakurikijwe ubukungu bwa buri Teritwari.

    Uko imyaka ishira umusoro wagiye wiyongera aho muri 1927 wari ugeze ku mafaranga arindwi n’urumiya (7.50 francs) kuri buri musore cyangwa umugabo, mu wa 1930 umusoro wageze ku mafaranga mirongo itatu (30 francs) kuri buri muntu buri mwaka.

    UBUHAKE

    Ubuhake bwabaga ari amasezerano azwi n’ubwo atari yanditswe, hagati ya shebuja (nyiri inka) n’umugaragu ushaka inka. Umuntu uhatswe yakoreraga shebuja imirimo inyuranye.

    Amashyamba y
    Amashyamba y’inturusu menshi yatewe mu gihe cy’ubukoloni

    Ubuhake ngo bwari inzira y’umubano n’ubukungu Abanyarwanda bagenderagaho mbere y’umwaduko w’Abazungu, buranakomeza mu gihe cy’Abakoloni, ariko bugenda buhindura isura.

    Abanditsi benshi baba Abera cyangwa Abanyarwanda, bagiye bitiranya ubuhake n’icyitwaga “féodalité/feodality” mu Burayi bwo mu binyejana bya 11-14 (Moyen Age), ariko hari n’abandi bavuze ko ubuhake atari kimwe na féodalité.

    UBUKONDE

    Mu majyaruguru y’igihugu (Rubavu – Nyabihu -Musanze – Burera) nta buhake bwari buhari ariko ngo habagaho ikimeze nka bwo, aho umukungu ufite ahantu hanini yayobokwaga n’abakeneye ubutaka, ibyo bikitwa “ubukonde”.

    Umukonde yabaga afite abagererwa bamubereye mu butaka, bakabuhinga ariko bakagira imirimo bamukorera, kandi hakaba umugabane w’imyaka yeze bagomba kumuha.

    Igihe cy’ubutegetsi bw’Ababiligi, hari Abanyarwanda boherejwe gutwara muri utwo turere tw’amajyaruguru, ubutaka babuha indi sura y’ubukonde, aho babushyiragamo abantu bishakiye. Bene ubwo bukonde hari ababwise “ubukonde politike”.

    Umukecuru witwa Mukamana Felicité wavutse mu mwaka wa 1941, yiyemerera ko ubwo yari afite imyaka nka 15 ngo yahinze shiku, atera inturusu akora n’imirwanyasuri ku misozi itandukanye y’iwabo wa nyinawabo mu Buriza (ni Bweramvura na Rulindo muri iki gihe).

    Mukamana yagize ati “Iyo mirimo yose narayikoze, bambwiraga ko ari uguhinga ishiku, ariko n’inturusu n’ikawa narabiteye, ndetse nkora n’imirwanyasuri. Icyo gihe numvaga mu Buriza hatwarwa n’uwitwaga Rwubusisi”.

    Ibitabo by’amateka bigaragaza ko iyo mirimo y’agahato yateye benshi guhunga igihugu, kuko kuva mu mwaka wa 1930 Abanyarwanda barenga 50,000 b’abasore n’abagabo basuhukiraga muri Uganda buri mwaka, ku buryo byageze mu mwaka wa 1959 hamaze guhunga abarenga 350,000. Abandi ibihumbi 35 bari baragiye muri Tanganyika ari yo Tanzania y’ubu.


    source https://www.kigalitoday.com/amakuru/amakuru-mu-rwanda/article/dore-ahakomotse-imvugo-ngo-winshyiraho-agahato

  • Agahimbazamusyi gahanitse Amavubi azahabwa natsinda Guinea kamenyekanye #rwanda #RwOT

    Amavubi aheruka gushimisha Abanyarwanda bigatuma bamwe bashyira ubuzima bwabo mu kaga biroha mu mihanda kandi bari bategetswe kuguma mu rugo kubera icyorezo cya Covid-19,yategewe akayabo ka miliyoni zikabakaba 3 kuri buri muntu wese uri mu ikipe igihe yaba asezereye Guinea akagera muri ½ cy'Irangiza.

    Kugera muri 1/4 Bamaze Gukorera $5000 mu mikino 3 bamaze gukina gusa ariko gutsinda uyu mukino wonyine bazinjiza arenga 2/3 by'ayo bakoreye muri iyo mikino yose.

    Ntabwo ari ibintu byoroshye gusezerera igihugu cya Guinea ariko ku rwego rw'abakinnyi bamenyereye amarushanwa,Amavubi niyo kipe ya mbere kurusha izindi muri iri rushanwa ifite abakinnyi bakinannye igihe kinini mu ikipe y'igihugu.

    Amavubi afite abakinnyi bayo bose uretse Manzi Thierry bivugwa ko yagiriye ikibazo gikomeye mu mukino wa Togo wanatumye asohoka mu kibuga ku munota wa 08 w'umukino.

    Mu kiganiro n'abanyamakuru cyo kuwa 27 Mutarama 2021,Umutoza Mashami Vincent,yahishuye ko we n'abakinnyi be bari kwiga imikinire y'iyi kipe ya Guinea

    Yagize ati 'Ubu iyo uvuye mu mikino y'amatsinda, ni ugutsindwa uvamo ntabwo bikiri iby'amanota, igikurikiyeho ni ugushaka amakuru kuri Guinea, gusa Guinea ni igihugu cy'umupira bafite amakipe akomeye nka za Horoya ni zo zhora muri Champions League.

    Tugiye kureba amashusho yayo, turebe imikino bakinnye, kugira ngo turebe ko twarushako kubitegura neza, turabizi ko ariumukino uba ukomeye, ikipe yitwaye neza ni yo ikomeza, twese twari duhugiye mu matsinda, ubu nabo bagiye gutangira gushaka amakuru yacu nk'uko natwe tugiye gushaka amakuru yabo, turitegura dushaka ko twakomeza mu cyiciro gikurikira.'

    Ishyirahamwe ry'Umupira w'Amaguru mu Rwanda (FERWAFA) ryamenyesheje abashaka guha agahimbazamusyi Ikipe y'Igihugu (Amavubi) iri muri CHAN 2020, ko bazajya babanza kubisabira uburenganzira kuri Minisitiri wa Siporo,bagasobanura imiterere y'iryo shimwe.

    Yagize iti 'Mu rwego rwo kunoza ubwo buryo, abifuza gutanga gushyigikira Ikipe y'Igihugu, basabwe kwandikira Minisitiri wa Siporo babisabira uburenganzira, bakagenera FERWAFA kopi.'

    Amakuru meza avugwa mu Mavubi ni uko umukinnyi wo hagati, Nsabimana Eric 'Zidane', wari umaze iminsi 10 yaravunitse, yasubukuye imyitozo na bagenzi be.

    Nsabimana yakinnye iminota 30 ya nyuma ku mukino wa Uganda ariko agira imvune y'umutsi, yatumye asiba umukino wa Maroc n'uwa Togo.

    Uretse Nsabimana 'Zidane', Umutoza w'Amavubi, Mashami Vincent, yakiriye amakuru meza yo gusubukura imyitozo kwa Iradukunda Bertrand utarakinnye umukino wa Togo ku wa Kabiri kubera imvune yagiriye mu myitozo ubwo yagonganaga na mugenzi we Rutanga.

    Source : http://umuryango.rw/imyidagaduro/imikino/article/agahimbazamusyi-gahanitse-amavubi-azahabwa-natsinda-guinea-kamenyekanye