Blog

  • AMAFOTO : Museveni yaje muri kajugujugu ya Gisirikare mu muhango wo gusezera kuri Arikiyepisikopi wa Kampala #rwanda #RwOT

    Dr. Cyprian Kizito Lwanga wari Arikiyepisikopi wa Kampala, yasanzwe mu nzu yapfuye ku wa Gatandatu w’icyumweru gishize tariki 03 Mata 2021.

    Iby’urupfu rwe byabaye amayobera kuko ku munsi wari wabanjirije uwo bamusanze yapfuye, ubwo ni ku wa Gatanu tariki 02 Mata 2021 yari yiriwe mu nzira y’umusaraba yo kwibuka ububabare bwa Yezu Kristu.

    Perezida Yoweri Kaguta Museveni na Madamu Janet Museveni, bagiye mu gikorwa cyo gusezera kuri Dr. Cyprian Kizito Lwanga cyabereye mu gace kitwa Kololo muri Uganda.

    Perezida Museveni yakomeje gusabira Dr. Cyprian Kizito Lwanga ko 'roho ye yaruhukira mu mahoro.'

    Dr. Cyprian Kizito Lwanga yari azwiho kuvuga neza ubutegetsi bwa Museveni dore ko yigeze kuvuga ko bwazaniye ituze n’amahoro Abanya-Uganda.

    Abakurikiranira hafi ibya politiki muri kiriya gihugu cya Uganda kandi, bavuga ko Dr. Cyprian Kizito Lwanga yari asanzwe ari umujyanama wa Perezida Museveni kuko bahuraga kenshi bakagirana ibiganiro.

    Na none ariko uyu mukozi w’Imana watabarutse, yajyaga agaruka kuri bimwe mu bitagenda mu butegetsi bwa Museveni, asaba ko bikosorwa.

    UKWEZI.RW

    Source : http://www.ukwezi.rw/Mu-mahanga/Iyobokamana/article/AMAFOTO-Museveni-yaje-muri-kajugujugu-ya-Gisirikare-mu-muhango-wo-gusezera-kuri-Arikiyepisikopi-wa-Kampala

  • Munyabagisha wari Perezida wa Komite Olempike yeguye #rwanda #RwOT

    Munyabagisha Valens umaze imyaka ine ayobora Komite ya Olempike, yatangaje ubu bwegure bwe kuri groupe ya Whatsapp ya Komite Olempike.

    Yagize ati 'Bavandimwe mwiriwe ? Ndabamenyesha ko neguye ku mwanya wa perezida wa RNOSC, ndabashimira uburyo twakoranye muri iyi manda mu nyungu y’iterambere rya siporo.'

    Uku kwegura kwe kuje gukurikira ibiganiro byari byabaye ku wa Gatandatu tariki ya 3 Mata 2021, byemerejwemo isubikwa ry’ariya matora, agashyirwa mu kwezi k’Ukwakira 2021.

    Gusa hari bamwe mu banyamuryango batashye batanyuzwe, bavuga ko amatora akwiye kuba mbere y’iriya mikino ya Olempike izabera i Tokyo ndetse ku buryo Perezida mushya uzatorwa ari na we uzayitabira.

    Komite yari iyobowe na Amb. Munyabagisha Valens, imaze amezi umunani yotswa igitutu isabwa gutegura amatora kugira ngo hamenyekane niba azakomeza kuyiyobora cyangwa hazaza undi.

    Ubwo icyorezo cya COVID-19 cyadukaga mu Rwanda, Amb. Munyabagisha Valens yavuze ko abantu bakwiye kwitondera ibintu by’amatora kuko iyo buri gihe bije abantu basa nk’ababishyuhiyemo cyane.

    Icyo gihe yagize ati 'Sinzi impamvu mbona buri gihe iyo bavuze amatora, abantu bagira umuriro wagira ngo ni umuriro w’iki cyorezo.'

    UKWEZI.RW

    Source : http://www.ukwezi.rw/Imikino/article/Munyabagisha-wari-Perezida-wa-Komite-Olempike-yeguye

  • Umunyamakuru Gérard Mbabazi yakoze ubukwe bunogeye ijisho, butahwa na Minisitiri #rwanda #RwOT

    Ni umuhango wabaye kuri uyu wa Mbere tariki 05 Mata 2021 muri Paruwasi Gatulika Regina Pacis iherereye i Remera mu Mujyi wa Kigali.

    Gérard Mbabazi uzwi mu biganiro by’imyidagaduro mu Rwanda, yasomye indahiro ko yemeye ko Uwase Alice amubereye umugore kandi ko bazabana haba mu byiza no mu bibi bakazatandukanywa n’urupfu.

    Ni isezerano bombi yaba umugore cyangwa umugabom basomeye imbere ya padiri Alex Ndagijimana wabasezeranyije ndetse na bamwe mu nshuti n’abo mu miryango yabo bacye bari baje muri iki gikorwa.

    Gérard Mbabazi aherutse gutangaza ko uyu mugore we, bamenyaniye mu rusengero ubwo bombi bari bagiye mu misa muri imwe muri Kiliziya yo mu Mujyi wa Kigali.

    Imihango yo gusezerana mu rusengero yabanjirijwe n’ibindi bikorwa kuko tariki 12 Werurwe 2021, aba bombi bari basezeranye imbere y’amategeko mu gikorwa cyabereye ku Murenge wa Kimihurura mu Mujyi wa Kigali.

    UKWEZI.RW

    Source : http://www.ukwezi.rw/Imyidagaduro/article/Umunyamakuru-Gerard-Mbabazi-yakoze-ubukwe-bunogeye-ijisho-butahwa-na-Minisitiri

  • Imfungwa 1800 zabohojwe n’abitwaje intwaro za rutura #rwanda #RwOT

    Igipolisi cyo muri kiriya gihugu, gitangaza ko ziriya mfungwa zatorotse nyuma y’igitero cyagabwe kuri iriya gereza mu rukerera rwo kuri uyu wa Mbere.

    Abantu bitwaje imbunda ziremereye zizwi nka RPG ndetse na za machine guns ngo baje barasa bangiza byinshi bituma ziriya mfungwa zibona icyuho cyo gutoroka gereza.

    Icyakoza ngo hari zimwe mu mfungwa zanze uriya mugambi zanga gutoroka ndetse n’izindi nke zagiye zikaza kwigarura.

    Perezida wa Nigeria, Muhammadu Buhari yavuze ko kiriya gitero ari igikorwa cy’iterabwoba cyakozwe n’abahungabanya umutekano, asaba inzego z’umutekano kubafata bwangu.

    Iki gitero kandi kirashinjwa umutwe w’abaharanira uburenganzira n’ubwigenge bw’abasangwabutaka bo muri kiriya gihugu bo muri Leta ya Biafra bagize ikizwi nka Indigenous People of Biafra.

    Gusa uyu mutwe wabwiye Ibiro Ntaramakuru by’Abafaransa AFP ko atari wo wagabye kiriya gitero bityo gukomeza kukiwushinja ari ibinyoma.

    Uretse imitwe y’iterabwoba ibarizwa muri kiriya gihugu, hari n’imitwe iharanira kwigenga ikunze kubarizwa muri Leta ya Imo.

    UKWEZI.RW

    Source : http://www.ukwezi.rw/Mu-mahanga/Umutekano/article/Imfungwa-1800-zabohojwe-n-abitwaje-intwaro-za-rutura

  • Icyo Imana yavuze ntigihera #rwanda #RwOT

    Hari ikinanira Uwiteka se? Mu gihe cyashyizweho, iki gihe cy’umwaka nikigaruka nzakugarukaho, Sara abyare umuhungu.' Itangiriro 18:14

    Muri uyu mwanya nshimishijwe n’ikiganiro Imana yagiranye na Aburahamu ku bijyanye n’Isezerano. Nizemo ibintu byinshi birimo ibikurikira :

    Intekerezo z’umuntu niyo mbogamizi ikomeye ku gusohora kw’imigambi myiza Imana imufiteho.

    Ashingiye ku bwenge bwe ndetse no ku nararibonye, Sara yatekereje ko gusama no kubyara bidashoboka kuri we. Yabivuze ashingiye ku kuntu umubiri we yari awuzi, ku buryo ubwe yiyumvaga ndetse n’uko abandi bose babirebaga. Icyo nicyo cyamuteye guseka ndetse no gushidikanya ijambo yabwiwe. Ikosa ryonyine yakoze ni ugupimira ijambo Imana ivuze kubyo we azi. Yibagiwe ko Ijambo ry’Imana ripimirwa mu Ijambo ry’Imana.

    Hari igihe Imana yemera ko umuntu ajya mu kibazo gituma amenya ubushobozi bwayo. Ntabwo kwa Aburahamu bari kumenya Imana y’ibidashoboka iyo batisanga muri kiriya kibazo. Ikibazo gikomeye ufite kigamije ku kwereka imbaraga z’Imana.

    Ni ikosa rikomeye kumenya Imana umuntu agakomeza gutekereza nk’uko yari asanzwe atekereza. Ibi bimeze nko kwitwara nk’umuntu uri mu mwijima kd watangiye kuvirwa n’umucyo. Imana mwahuye ikwitezeho guhindura imitekerereze.

    Irindi zina ry’Imana yitwa Ishoborabyose. Iyo niyo Mana yanjye. Abayifite muribo ntabwo bajya batekereza ko bitagishoboka.

    Kwizera Imana n’ukwizera n’igihe cyayo. Abantu benshi batunze icyo bita kwizera ariko gushingiye ku gihe cyabo. Ntabwo aribyo. Utizeye igihe cy’Imana ntuba uyizeye. Nakunze ijambo ngo 'iki gihe cy’umwaka nikigaruka'. Birashoboka ko hari ibyo abantu bakubwiye bitavuye ku Mana. Wihangane si wowe wenyine. Wegere Imana ikwibwirire. Niba ari Imana yabivuze, tegereza igihe cyayo. Izasohoza icyo yavuze.

    Umwigisha: Dr. Fidèle Masengo, Foursquare Gospel Church

    Source: Amasezerano.com

    [email protected]

    Source : https://agakiza.org/Icyo-Imana-yavuze-ntigihera.html

  • Minisitiri Gatabazi yasabye abafite ababo mu bahungabanya umutekano w'u Rwanda kubagira inama yo gutaha – #rwanda #RwOT

    Byabaye kuri uyu wa Mbere tariki ya 5 Mata 2021 aho byitabiriwe n'abavuga rikumvikana muri ako karere, inzego z'umutekano ndetse n'abafatanyabikorwa.

    By'umwihariko hagarutswe ku kibazo cy'abahungabanya umutekano mu Karere ka Nyaruguru baturutse mu ishyamba rya Nyungwe.

    Minisitiri Gatabazi yavuze ko mu gihugu umutekano umeze neza kandi usesuye, ariko umwanzi wacyo atishimira ibyiza Abanyarwanda bakomeje kugeraho, ari yo mpamvu ahora ashaka kubahungabanya.

    Ati 'Kuba batuye ku mupaka w'u Burundi kandi abaduteye baragiye baturukayo, abaturage tubashishikariza gukora cyane, gushyira hamwe n'inzego z'umutekano no gutanga amakuru.'

    'Ariko cyane cyane no gushishikariza abavandimwe babo, bene wabo baba barambutse bakajyayo, gutaha mu mahoro kuko intambara isenya itubaka. Ikindi ni ukubibutsa ko ibyo igihugu cyagezeho nta wabisenya turebera.'
    Yakomeje abibutsa ko gushyira hamwe ari zo mbaraga z'u Rwanda, abasaba kwirinda abashobora kubashuka bagamije kubabibamo amacakubiri.

    Ati 'Umwanzi yaragaragaye, aho ari haragaragaye. Umunyarwanda aravuga ngo 'ibuye ryagaragaye ntiriba ricyishe isuka'. Umwanzi aturuka muri iri shyamba mu gihugu duturanye cyahisemo kumucumbikira. Kandi usibye n'ibyo mufiteyo imiryango, hari imiryango ibayo muziranye nayo, mubabwire gutaha bareke guta igihe, baze mu gihugu.'

    Yagarutse ku bitero byagiye bigabwa n'abaturutse muri Nyungwe mu 2018 na nyuma yaho, abasaba kuba maso kugira ngo bitazasubira.

    Ati 'Nta muntu ushobora gutera ahantu atarigeze ahagera ngo ashake amakuru. Bishaka kuvuga ngo igihe mwaterwaga byanze bikunze hari abantu bari babizi cyangwa se hari ibikorwa byabibanjirije bitavuzwe bigatuma icyo gikorwa kigerwaho.'

    Yasabye ko ababa baziranye na bamwe mu bashaka guhungabanya umutekano w'u Rwanda bababwira ko bataha ku neza kuko nibabigerageza ku nabi bitazabahira.

    Ati 'Ubutumwa muzajya mubabwira, mubabwire ngo igihe muzazira muzasanga tubiteguye, nimuza neza tuzabakira, nimuza nabi tuzabagerera mu cyo muzaba mwatugereyemo.'

    'Icyo tubasaba mubwire bariya bene wanyu, abashobora gutaha batahe ariko n'abadashaka gutaha mubabwire ko bata igihe kandi igihe bazazira, icyo bashaka bazakibona.'

    Bamwe mu bitabiriye ibyo biganiro batanze ibitekerezo bavuze ko bashyize ingufu mu kwicungira umutekano bafatanyije n'izindi nzego.

    Nsanzurwimo Emmanuel ati 'Nyuma yo kubona umwanzi aje kuduhungabanya, twiyemeje ubufatanye n'inzego z'umutekano mu kubungabunga umutekano dukaza amarondo ya ku manywa na nijoro. Tuvugana kenshi n'inzego z'umutekano ku buryo duhanahana amakuru kenshi.'

    Minisitiri Gatabazi yasabye abaturage gukomeza gukora cyane bagamje kwiteza imbere, abibutsa ko Leta izakomeza kubashyigikira ibunganira mu byiza bakora kandi bazakomeza kugezwaho ibikorwa remezo.

    Minisitiri Gatabazi yasabye abafite abavandimwe mu bahungabanya umutekano w'u Rwanda kubagira inama yo gutaha

    [email protected]


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/minisitiri-gatabazi-yasabye-abafite-ababo-mu-bahungabanya-umutekano-w-u-rwanda

  • Polisi yafunze abagore bifotoreje ku ibaraza bambaye ubusa #rwanda #RwOT

    Itsinda ry'abantu ryatawe muri yombi i Dubai rishinjwa kwiyandagaza mu ruhame nyuma yuko ryifotoreje hanze ryambaye ubusa.

    Amashusho yatangajwe ku mbuga za internet ku wa gatandatu agaragaza itsinda ry'abagore bambaye ubusa barimo kwifotoreza ku ibaraza.

    Abagore 11 bo muri Ukraine ni bamwe mu bafunzwe, nkuko ibiro bihagarariye Ukraine muri Emira Zunze Ubumwe z'Abarabu (UAE) byabibwiye BBC dukesha iyi nkuru. Umurusiya umwe na we yafunzwe, nkuko ibitangazamakuru byo mu Burusiya byabivuze.

    Kwiyandagaza mu ruhame bihanishwa igifungo kigera ku mezi atandatu no gucibwa amande y'ama-dirham 5,000 (arenga miliyoni 1,3 mu mafaranga y'u Rwanda).

    Polisi y'i Dubai yaburiye umuntu uwo ari we wese ukwirakwiza amashusho y'imibonano mpuzabitsina cyangwa ibintu 'bishobora guhungabanya imyitwarire ya rubanda' ko ashobora gufungwa kandi agacibwa amande.

    Source : https://impanuro.rw/2021/04/06/polisi-yafunze-abagore-bifotoreje-ku-ibaraza-bambaye-ubusa/

  • Minisitiri Gatabazi yasabye abafite ababo mu bahungabanya umutekano w’u Rwanda kubagira inama yo gutaha –

    Byabaye kuri uyu wa Mbere tariki ya 5 Mata 2021 aho byitabiriwe n’abavuga rikumvikana muri ako karere, inzego z’umutekano ndetse n’abafatanyabikorwa.

    By’umwihariko hagarutswe ku kibazo cy’abahungabanya umutekano mu Karere ka Nyaruguru baturutse mu ishyamba rya Nyungwe.

    Minisitiri Gatabazi yavuze ko mu gihugu umutekano umeze neza kandi usesuye, ariko umwanzi wacyo atishimira ibyiza Abanyarwanda bakomeje kugeraho, ari yo mpamvu ahora ashaka kubahungabanya.

    Ati “Kuba batuye ku mupaka w’u Burundi kandi abaduteye baragiye baturukayo, abaturage tubashishikariza gukora cyane, gushyira hamwe n’inzego z’umutekano no gutanga amakuru.”

    “Ariko cyane cyane no gushishikariza abavandimwe babo, bene wabo baba barambutse bakajyayo, gutaha mu mahoro kuko intambara isenya itubaka. Ikindi ni ukubibutsa ko ibyo igihugu cyagezeho nta wabisenya turebera.”

    Yakomeje abibutsa ko gushyira hamwe ari zo mbaraga z’u Rwanda, abasaba kwirinda abashobora kubashuka bagamije kubabibamo amacakubiri.

    Ati “Umwanzi yaragaragaye, aho ari haragaragaye. Umunyarwanda aravuga ngo ‘ibuye ryagaragaye ntiriba ricyishe isuka’. Umwanzi aturuka muri iri shyamba mu gihugu duturanye cyahisemo kumucumbikira. Kandi usibye n’ibyo mufiteyo imiryango, hari imiryango ibayo muziranye nayo, mubabwire gutaha bareke guta igihe, baze mu gihugu.”

    Yagarutse ku bitero byagiye bigabwa n’abaturutse muri Nyungwe mu 2018 na nyuma yaho, abasaba kuba maso kugira ngo bitazasubira.

    Ati “Nta muntu ushobora gutera ahantu atarigeze ahagera ngo ashake amakuru. Bishaka kuvuga ngo igihe mwaterwaga byanze bikunze hari abantu bari babizi cyangwa se hari ibikorwa byabibanjirije bitavuzwe bigatuma icyo gikorwa kigerwaho.”

    Yasabye ko ababa baziranye na bamwe mu bashaka guhungabanya umutekano w’u Rwanda bababwira ko bataha ku neza kuko nibabigerageza ku nabi bitazabahira.

    Ati “Ubutumwa muzajya mubabwira, mubabwire ngo igihe muzazira muzasanga tubiteguye, nimuza neza tuzabakira, nimuza nabi tuzabagerera mu cyo muzaba mwatugereyemo.”

    “Icyo tubasaba mubwire bariya bene wanyu, abashobora gutaha batahe ariko n’abadashaka gutaha mubabwire ko bata igihe kandi igihe bazazira, icyo bashaka bazakibona.”

    Bamwe mu bitabiriye ibyo biganiro batanze ibitekerezo bavuze ko bashyize ingufu mu kwicungira umutekano bafatanyije n’izindi nzego.

    Nsanzurwimo Emmanuel ati “Nyuma yo kubona umwanzi aje kuduhungabanya, twiyemeje ubufatanye n’inzego z’umutekano mu kubungabunga umutekano dukaza amarondo ya ku manywa na nijoro. Tuvugana kenshi n’inzego z’umutekano ku buryo duhanahana amakuru kenshi.”

    Minisitiri Gatabazi yasabye abaturage gukomeza gukora cyane bagamje kwiteza imbere, abibutsa ko Leta izakomeza kubashyigikira ibunganira mu byiza bakora kandi bazakomeza kugezwaho ibikorwa remezo.

    Minisitiri Gatabazi yasabye abafite abavandimwe mu bahungabanya umutekano w’u Rwanda kubagira inama yo gutaha

    [email protected]


  • Chorale Il Est Vivant yasubiyemo indirimbo ‘Mu Ngoro y’Imana’ yakunzwe cyane mu Rwanda –

    Mu gihe abakiristu mu Rwanda no ku Isi hose bari kwizihiza Umunsi Mukuru ngarukamwaka wa Pasika, Chorale Il Est Vivant yifatanyije nabo kuri uyu munsi unafite igisobanuro gikomeye kuri yo kuko izina ryayo ‘Il Est Vivant’ risobanura ngo ‘Ni Muzima (Yezu Kristu)’.

    ‘Mu Ngoro y’Imana’ ni indirimbo yakunzwe cyane mu myaka yo hambere, igakunda cyane kugaruka muri gahunda zizwi nka ‘Izasabwe’ kuri radio zitandukanye mu Rwanda.

    Nyuma yo guhabwa ibitekerezo n’abakirisitu, abapadiri, abakunzi bayo ndetse n’abandi babifite mu nshingano muri Kiliziya gatolika, iyi korali yasubiyemo iyi ndirimbo kugira ngo inoze amagambo yayo neza kurushaho, ku buryo yajya mu murongo w’indirimbo zikoreshwa mu myemerere n’imisengere muri kiliziya gatolika.

    Iyi ndirimbo yatunganyirijwe muri Studio ya Universal Record na Emmy Pro naho Aime Pride atunganya amashusho.

    Chorale Il Est Vivant ikorera muri Centre Christus, Paroisse Regina Pacis Remera, iri muri Arkidiyosezi ya Kigali.

    Intego nyamukuru z’iyi chorale ni ‘louange (gusingiza), Evangelization (iyogezabutumwa) et Fraternite (ubuvandimwe).

    Izindi ndirimbo zayo zizwi cyane harimo “Maranatha”, “Ni wowe Mugenga”, “Nzagusingiza”, “Senga”, “Turirimbe Uhoraho”, “Imana Nyir’Ingoma”, “Mubyeyi Mariya”, “Horana Imitsindo” (uri umwami ubuziraherezo), “Izina rya Yezu”, “Mbera igikoresho” n’izindi.

    Bitewe n’icyorezo cya Covid-19 cyatumye ibitaramo bisubikwa, iyi korali ifite intego yo gukomeza kwifashisha ikoranabuhanga mu kwegera abakunzi bayo.

    Chorale Il Est Vivant yasubiyemo indirimbo “Mu Ngoro y’Imana” yakunzwe cyane

  • Prof. Vincent Duclert yagaragaje uko ‘u Bufaransa bwirengagije ukuri’ muri Jenoside yakorewe Abatutsi –

    Inyandiko zibanzweho ni izerekana amateka y’u Rwanda n’u Bufaransa hagati ya 1990 na 1994.

    Iyi raporo yatangajwe ku wa 26 Werurwe 2021, yakozwe na Komisiyo “Duclert” yayobowe n’umuhanga mu by’amateka, Prof. Vincent Duclert; igizwe n’amapaji 996 mu gihe ubariyemo n’imigereka yayo agera ku 1222.

    Komisiyo “Duclert” yashyizweho na Perezida Emmanuel Macron mu 2019; umwanzuro w’iperereza yakoze werekanye ko ku ngoma ya François Mitterrand, u Bufaransa bwananiwe kugira icyo bukora mu guhagarika Jenoside yakorewe Abatutsi.

    Iyi raporo yasohotse mu gihe Perezida Macron yitegura kugirira uruzinduko mu Rwanda, ruzaba urwa mbere nyuma y’imyaka 11 Nicolas Sarkozy arusuye mu 2010.

    Abakurikiranira hafi Politiki y’u Bufaransa n’u Rwanda bibaza niba Komisiyo “Duclert” ari intangiriro y’agahenge mu mubano hagati y’ibihugu byombi cyangwa se ikaba ishobora gusubiza ibintu irudubi.

    Kuva raporo ku ruhare rw’u Bufaransa mu Rwanda yatangazwa, abanyepolitiki benshi barimo Hubert Védrine, wari Umunyamabanga Mukuru w’Ibiro bya Perezida w’u Bufaransa (Elysée) ku bwa François Mitterrand; Alain Juppé wabaye Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga na Minisitiri w’Ingabo, Florence Parly, bagaragaje ko banyuzwe n’ibiyikubiyemo bigaragaza ko iki gihugu cyarebereye Jenoside ariko birinda kuvuga ku ruhare rufatika u Bufaransa bwayigizemo.

    Mu kiganiro yagiranye na Jeune Afrique, Prof. Vincent Duclert yabajijwe niba uko raporo yakiriwe biterekana umubano hagati y’inzego za Leta y’u Bufaransa muri Jenoside n’abandi.

    Yasubije ko mu byavuzwe n’aba bagabo hari ibibazo by’ingenzi mu bikubiye mu nyandiko bigikeneye kwibazwaho.

    Ati “Kuri Hubert Védrine, yibanze ku byo twatangaje ku kuba u Bufaransa nta ‘ruhare rutomoye’ rwagize, nk’ijambo twifashishije dushingiye ku nyandiko twashoboye kunyuramo, ku byabaye muri Jenoside.’’

    Yakomeje avuga ko kuba Hubert Védrine ashaka kwishingikiriza ibikubiye muri raporo mu kwerekana ko nta ruhare na ruto u Bufaransa bwagize muri Jenoside atari ari ukuri.

    Ati “Politiki y’u Bufaransa mu Rwanda yagize uruhare mu mugambi wa Jenoside nubwo abayobozi b’Abafaransa batari babizi cyangwa babishaka. Ibyo na byo bikwiye kwemerwa.’’

    Mu myanzuro ya raporo yashyikirijwe Perezida Macron, raporo yerekana ko u Bufaransa bwarebereye ibyaberaga mu Rwanda.

    Ni ingingo Duclert asobanura ko icyo gikorwa gishingiye ku kutita ku nteguza zatanzwe zerekanaga ko hari umugambi uri gutegurwa kandi ushobora gushyira ubuzima bwa benshi mu kaga.

    Abashakashatsi bakoranye na Duclert bagaragaje ko uruhare rw’u Bufaransa muri Jenoside, rushingiye ku myitwarire ya politiki idahwitse yo gukomeza “kwica ijisho” mu gushyigikira ubutegetsi buronda ubwoko, bwamunzwe na ruswa kandi bwimakaje ubugizi bwa nabi”.

    Yakomeje iti “Abayobozi bumvaga ko Perezida Habyarimana ashobora kugeza igihugu kuri demokarasi n’amahoro.”

    Mu nyandiko aba bashakashatsi babonye harimo n’iya Pierre Joxe wabaye Minisitiri w’Ingabo hagati ya Mutarama 1991 na Werurwe 1993, wandikiye François Mitterrand amusaba gufata icyemezo cya gisirikare ku byatutumbaga.

    Duclert ati “Biragaragara ko bifitanye isano n’u Rwanda. Yasabye ko amabwiriza ya Perezida wa Repubulika aba yanditse. […] Hubert Védrine yanze kugeza ubwo butumwa kuri Mitterrand.’’

    Uyu muhanga mu by’amateka kandi yanahishuye ko mu nyandiko babonye harimo izohererezanywaga hagati ya Minisiteri y’Ingabo na Colonel René Galinié wari ushinzwe Umutekano wa Ambasade y’u Bufaransa mu Rwanda akaba n’Umuyobozi w’Ibikorwa by’u Bufaransa bya Gisirikare mu gihugu, zavugaga ko nyuma yo kuzisoma zigomba gutwikwa, ibyo agaragaza nk’ibiteye impungenge muri dipolomasi z’ibihugu byombi.

    Muri raporo y’aba bashakashatsi basobanura ko inyandiko zose zireba u Rwanda n’u Bufaransa hagati ya 1990 – 1994 batabashije kuzinyuzamo amaso kuko hari izabuze n’izindi ibigo byanze ko binjiramo.

    Duclert yavuze ko ibigo byinshi byahaye ikaze Komisiyo yashyizweho na Perezida Macron ariko hakaba hari n’ibyinangiye.

    Ati “Ni byo hari inzego ebyiri zitatwakiriye kubera impamvu. Ku Nteko Ishinga Amategeko, Umutwe w’Abadepite, nayandikiye ibaruwa ya mbere n’iya kabiri, ndetse mpura mu buryo bwihariye na Perezida wayo kuri Hôtel de Lassay ngo musabe kwinjira mu nyandiko zohererezanyijwe n’inteko.’’

    Nyuma yo guhura, ku wa 3 Nyakanga 2020, Inteko yanze ko komisiyo yinjira mu nyandiko zayo.

    Raporo yakozwe na Komisiyo “Duclert” yakomeje gushimangira ko u Bufaransa nta kibi bwakoze muri Opération Turquoise yashyizweho hagamijwe kurokora Abatutsi bicwaga.

    Prof Duclert yavuze ko ku wa 16 Gicurasi, Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga, Alain Juppé aribwo yamenye byeruye ko hari kuba Jenoside yakorewe Abatutsi.

    Ati “Hamwe na Minisitiri w’Intebe, Édourd Balladur na Minisitiri w’Ingabo, François Léotard, bashyize igitutu kuri Perezida Mitterrand ngo ashyireho igikorwa cy’ubugiraneza kugira ngo u Bufaransa ntibukomeze kureberera ibyo bikorwa byafatwaga nk’ibyibasiye ikiremwamuntu aho kuba ishyirwa mu bikorwa rya Jenoside.’’

    Ku wa 22 Kamena mu 1994, ni bwo Loni ibisabwe n’u Bufaransa yafashe umwanzuro No 929 ubwemerera kohereza ingabo zabwo mu Rwanda muri “Opération Turquoise” yafatwaga nk’igamije ibikorwa by’ubutabazi ku bari mu kaga.

    Abasirikare b’Abafaransa 2500 ni bo boherejwe muri ibyo bikorwa ndetse barimo n’abari barifashishijwe muri ‘Opération Noroît’ yo mu 1990 ubwo FPR Inkotanyi yatangizaga urugamba rwo kubohora igihugu, icyo gihe u Bufaransa bwatabaye Habyarimana.

    Muri Kanama 1994, ubwo Opération Turquoise yari igeze ku musozo, Ingabo z’Abafaransa zafashije abari muri Guverinoma y’Inzibacyuho yari yiganjemo abajenosideri guhungira muri Zaïre ya Mobutu. Ntacyo Raporo Duclert ivuga mu buryo butomoye kuri urwo ruhare.

    Duclert yavuze ko ubwo FPR yabohozaga u Rwanda mu maboko y’ubutegetsi bubi ku wa 4 Nyakanga 1994, umubano w’impande zombi usa n’uwageze ku musozo.

    Inkuru wasoma: Raporo ya “Komisiyo Duclert” yashinje u Bufaransa ‘uruhare rukomeye’ muri Jenoside, ibererekera Opération Turquoise

    Prof Vincent Duclert yashyikirije Perezida Emmanuel Macron raporo ku ruhare rw’u Bufaransa mu Rwanda ku wa 26 Werurwe 2021