Category: Uncategorized

  • Abafite ubumuga bifuza guhagararirwa mu tunama dutanga amasoko #Rwanda #RwOT via @kigalitoday #rwanda #RwOT

    Imyubakire y
    Imyubakire y’ubu bukarabiro ntiyitaye ku bafite ubumuga, bakifuza ko byakosorwa ndetse n’ahandi hatangirwa serivisi bikaborohera

    Babivuze nyuma yo gukora amagenzura mu mavuriro amwe n’amwe, mu kwezi gushize kwa Kamena, bareba uko abafite ubumuga bakirwa muri Isange One stop Center, bagasanga hari aho amabwiriza agenwa n’ikigo gishinzwe iby’imyubakire mu Rwanda (RHA) mu bijyanye no kubaka inyubako zidaheza, adakurikizwa.

    Nko ku bitaro bya Kibilizi mu Karere ka Gisagara, itsinda rihagarariye abafite ubumuga ryasanze hari imiryango ipima cm 75 na 80 z’ubutambike, nyamara ubundi yagombye kugira cm 90 kugira ngo n’ugendera mu igare igihe ahakeneye serivisi abashe kuhinjira bitamugoye, kuko ngo amagare akenshi aba apima cm 75 z’ubugari.

    Mu bwiherero basanze urugi rufungurirwa inyuma barabishima, kuko bifasha n’ugendera mu igare kwifungurira, ariko na none basanze ahagenewe kwihagarika ku bagabo, ufite ubumuga bw’ubugufiya atahashyikira nyamara haramutse higijwe hasi (kuri cm 60 ziteganywa n’amabwiriza) n’umuremure yahifashisha.

    Mu bwiherero kandi basanze ari hatoya kuko nta metero 2 z’ubugari zihari, mu gihe biteganywa ko bwagombye kugira byibura metero 2 kuri 2 kugira ngo ugendera ku igare abashe kuba yaryinjiranamo, akabasha no gukata bitamugoye igihe agira ngo asohoke.

    Jacques Mugisha, umwe mu bari bagize itsinda rigenzura, avuga ko n’ubwo inyubako barimo yasubiwemo muri 2017 nyuma y’uko amabwiriza y’inyubako zidaheza yasohotse muri 2015, kuhakora ku buryo hadaheza abafite ubumuga bititaweho uko bikwiye. N’ushinzwe iby’amasoko yababwiye ko hari ibyo atari azi.

    Yagize ati “Mu kiganiro twagiranye n’abahakora, batubwiye ko bituruka ku kutamenya igikwiriye gukorwa”.

    Yunzemo ati “Twasanze ari ngombwa ko abahagarariye inyungu z’abafite ubumuga, cyangwa se abafite ubumenyi ku bifasha cyangwa byunganira abafite ubumuga, bagombye kugaragara mu nzego zitandukanye, kugira ngo babashe kwitabwaho mu rwego urwo ari rwo rwose”.

    Umuyobozi mukuru w’ibitaro bya Kibilizi, Jean de Dieu Twizeyimana, we avuga ko ubundi iby’imyubakire y’ibitaro ndetse n’ibigo nderabuzima bireba akarere na Minisiteri, akaba ari bo bakwiye kuzirikana gushyira abaharanira inyungu z’abafite ubumuga muri komite zitanga amasoko. Icyakora ngo kubera ko ari bo barebwa no gusana, baraza kujya babyitaho.

    Agira ati “Ubwo tubimenye, mu kuvugurura inyubako tuzajya dushyira uhagarariye inyungu z’abafite ubumuga mu bashinzwe gutegura amasoko. Ashobora kuba atari umuntu uhoraho mu kanama, ariko igihe bagiye kwiga ibijyanye n’inyubako akaba arimo kugira ngo areba niba ibikenewe byose byubahirijwe”.

    Jacques Mugisha anavuga ko n’ubwo muri rusange hari inyubako nshyashya ubona zisigaye zubakwa bagerageje gukurikizwa amabwiriza yo kudaheza abafite ubumuga, hari utuntu duto duto tutitabwaho, nyamara twitaweho byagirira akamaro abantu bose, kuko ibyifashishwa n’ufite ubumuga, n’utabufite yabyifashisha.

    Urugero ni nk’ahashyirwa ahakirizwa amatara, aho kwihagarika ku bagabo, aho gukarabira intoki akenshi usanga hari hejuru, ku buryo ufite ubumuga bw’ubugufi bukabije we atabasha kuhagera.

    Ubwiherero ndetse n’ibitanda byo mu mahoteri hari aho usanga na byo ari birebire, nyamara byigijwe hasi abantu bose babasha kubyifashisha.


  • Abagore barifuza ikoranabuhanga rishingiye ku buringanire #Rwanda #RwOT via @kigalitoday #rwanda #RwOT

    Nsanga avuga ko hakwiye uburinganire bw
    Nsanga avuga ko hakwiye uburinganire bw’umugabo n’umugore mu ikoranabuhanga

    Abagore bakoresha ikoranabuhanga bavuga ko hakigaragara ubusumbane bw’abagabo n’abagore mu gukoresha ikoranabuhanga, kubera ko hari iby’umuco wagiye ukumira ku bagore, imyumvire yabo ubwabo yo kwisuzugura no kuba batagera ku mafaranga nk’abagabo ngo bakoreshe ikoranabuhanga.

    Ibindi bituma abagore batagera ku ikoranabuhanga nk’abagabo ni imiterere yabo irimo gutwita, kubyara no kurera ahanini ugasanga umwanya wabo mwinshi uguma muri izo nshingano no kuba umubare w’abagore biga ibijyanye n’ikoranabuhanga ukiri muto ugereranyije n’uw’abagabo.

    Abagore bakoresha ikoranabuhanga bagaragaraza kandi ko iyo basesenguye umusaruro batanga mu kazi baryifashishije uba mwiza kurusha ndetse n’uw’abagabo, bagasaba ko inzego zose zikwiye guhagurukira kwita ku iterambere ry’umugore mu ikoranabuhanga, kugira ngo bunganire abagabo bityo iterambere ry’igihugu rishingiye ku ikoranabuhanga ribashe kugerwaho.

    Sylvie Nsanga, umwe mu bagore baharanira uburenganzira n’iterambere ryabo, avuga ko aho abagore bakoresha ikoranabuhanga byabagiriye akamaro, agasaba kandi ko hakurikijwe gahunda ya Leta y’iterambere rishingiye ku ikoranabuhanga hakwiye gufatwa ingamba zo guteza imbere abagore, kugira ngo bafashanye n’abagabo kongera umusaruro ukomoka urikomokaho.

    Agira ati “Abacuruza ibikoresho by’ikoranabuhanga bakwiye kumva ko nibasiga inyuma umugore batazunguka kandi bakoze ibimugeraho bakwinjiza kurushaho, bityo na ya mahirwe angana ku mugabo n’umugore akongera umusaruro”.

    Yongeraho ko abacuruza za Interineti bakwiye gushyiriraho abagore amahirwe yo gukoresha uwo muyoboro bagendeye ku mwanya wabo babona iyo bakitse imirimo, kuko usanga hari igihe bagena cyo gutanga amahirwe kuri Interineti abagore bahugiye mu mirimo yo mu ngo.

    Agira ati “Nkanjye mbona akanya sa yine z’ijoro abana bamaze kuryama, niba hari uburyo bwo gutanga Interineti nyinshi ku bana mu masaha ya kare binakorwe ku bagore mu masaha ya nijoro bakitse imirimo, kuko iyo ayo mahirwe arangiye mbere abagore baracikanwa. Nifuza ko habaho uburinganire mu ikoranabuhanga, ikintu cyose cy’ikoranabuhanga abagore bacyibonemo nk’abagabo, ibyo bizatuma rwa Rwanda twifuza ko rushingira ubukungu bwarwo ku ikoranabuhanga turugeraho ntawe usigaye inyuma”.

    Umuyobozi wa gahunda mu muryango wita ku iterambere ry’ikoranabuhanga (Save Generations Organisation) ,Sandrine Umukunzi, avuga ko imyumvire ku muryango Nyarwanda ikiri ikibazo ku kuringaniza ikoranabuhanga hagati y’abagore n’abagabo, akifuza ko abagabo bakwiye kumva ko umugore afite amahirwe n’uburenganzira mu ikoranabuhanga.

    Umukunzi avuga ko bidakwiye gufatwa nk’igitangaza igihe umugore akoresa ikoranabuhanga kuko nabo barashoboye, kandi kurwanya icyuho kikigaragara ku ikoranabuhanga ku bagore gikwiye gukurwaho hakoreshejwe ubufatanye n’inzego zitandukanye.

    Agira ati “Umubare munini w’abagore ni abahinzi, ni abacuruzi, nibadahabwa urubuga mu ikoranabuhanga bizatuma iterambere ridindira kuko umubare wabo munini ufite akamaro kanini mu iterambere ry’igihugu”.

    Abagore bakoresha ikoranabuhanga kandi bagaragaza ko inzego z’abikorera n’abashoramari mu ikoranabuhanga bakwiye guhindura uburyo bwo guha amahirwe abagore kugira ngo bakomeze gutanga umusazu wabo mu iterambere ryabo n’iry’igihugu muri rusange.


  • U Rwanda rwakiriye impunzi n’abasaba ubuhunzi 133 bavuye muri Libya – #rwanda #RwOT

    Bakigera ku kibuga cy’indege bapimwe COVID-19. Minisiteri ishinzwe ubutabazi ibinyujije kuri Twitter, yatangaje ko nibamara kubona ibisubizo bazasanga abandi baje mbere bari mu nkambi y’agateganyo ya Gashora iherereye mu Karere ka Bugesera.

    Impunzi n’abasaba ubuhunzi bazanwa mu Rwanda bakuwe muri Libya hagamijwe kubagoboka, kubafasha no kubashakira ibisubizo birambye bacumbikiwe mu nkambi y’agateganyo ya Gashora.

    Ni nyuma y’amasezerano y’imikoranire yasinywe hagati ya Guverinoma y’u Rwanda, Ishami ry’Umuryango w’Abibumbye ryita ku Mpunzi n’Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe.

    Kuva icyiciro cya mbere cyakiriwe mu Rwanda tariki 26 Nzeri 2019, abagera kuri 648 nibo bamaze kwakirwa. Havutse batandatu mu gihe 263 babonye ibihugu bibakira bibaha ubuhunzi. Abandi 134 bagiye muri Suède, 70 bagiye muri Canada, 46 muri Norvège, 11 mu Bufaransa na babiri mu Bubiligi.

    Ku wa 10 Nzeri 2019 nibwo Guverinoma y’u Rwanda, AU na UNHCR, byashyize umukono ku masezerano y’ubufatanye, atuma rwakira impunzi zituruka muri Libya, aho zageze zishakisha inzira yazambutsa izijyana muri Méditerranée zikagera i Burayi.

    Aya masezerano yasinyiwe i Addis Ababa ku cyicaro cya AU, nyuma y’ubushake Perezida Kagame yagaragaje bw’uko u Rwanda rwakwakira izi mpunzi z’Abanyafurika.

    Izi mpunzi zageze muri Libya zishakisha uko zakwerekeza ku Mugabane w’u Burayi aho zizeraga kubaho neza, kwambuka inyanja ya Méditerranée byaranze ziguma muri Libya ndetse zitangira kugirirwa nabi kugeza ubwo u Rwanda rwamenye ubuzima zibayemo rukiyemeza kuzitabara.

    Ubwo bakirwaga ku kibuga cy’indege hasuzumwa ibyemezo byabo bisaba ubuhunzi

    Abakirwa abenshi baba ari urubyiruko rwavuye mu bihugu byarwo rugiye gushaka amaronko i Burayi ntibikunde

    Bakigera mu Rwanda bapimwe Covid-19 mbere yo kujyanwa Gashora mu karere ka Bugesera aho inkambi iherereye

    Abenshi mu bakirwa baba bafite inzozi zo kugera i Burayi. Abaje mu byiciro bya mbere abenshi babonye ibindi bihugu bibakira

    Abakunze kwakirwa ni abaturutse mu bihugu byo mu Majyaruguru no mu ihembe rya Afurika

    Mu bakirwa haba harimo n’ababyeyi bafite abana

    Amafoto: MINEMA


  • Hatangajwe inganda n’ibikorwa by’ubucuruzi byemerewe gukomeza gukora mu bihe bya ‘Guma mu Rugo’ – #rwanda #RwOT

    Itangazo rya Minicom rivuga ko nk’uko byatangajwe n’Inama y’Abaminisitiri yo ku wa 14 Nyakanga 2021, mu duce twashyizwe muri Guma mu rugo serivisi z’ingenzi mu rwego rw’ubucuruzi harimo amasoko y’ibiribwa, ubucuruzi bw’inyama, amata n’ibiyakomokaho.

    Harimo ubucuruzi bwifashisha ikoranabuhanga, abakora imirimo yo kugemura ibicuruzwa, serivisi za ngombwa zitangwa na banki n’ibigo by’imari, serivisi z’ubwishingizi, serivisi za Mobile Money n’ibindi.

    Harimo kandi gutwara ibishingwe na serivisi z’isuku za ngombwa, serivisi za gasutamo, amahoro n’imisoro, ubucuruzi bw’ibikomoka kuri peteroli na gaz ndetse na serivisi z’itumanaho.

    Minicom yavuze ko n’ubwo ubwo bucuruzi bwemewe ariko hari amabwiriza ababukora bagomba kubahiriza arimo ko abakozi b’aho bukorerwa batagomba kurenga 30%, kandi ibikorwa byose bigafunga saa kumi n’imwe z’umugoroba.

    Andi mabwiriza yashyizweho ni uko abacuruzi bose basabwa kuzajya basimburana mu masoko hakurikijwe uko byumvikanyweho n’ubuyobozi bw’amasoko acuruza ibiribwa kandi hubahirijwe n’andi mabwiriza yo kwirinda ikwirakwira rya Covid-19.

    Minicom ivuga kandi ko ikindi gisabwa abacuruzi ari ukutazamura ibiciro bishingikirije ibi bihe bya guma mu rugo.
    Mu kiganiro n’abanyamakuru cyo kuri uyu wa 15 Nyakanga 2021, ubwo bamwe mu bagize Guverinoma basobanuraga amabwiriza mashya yashyizweho Minisitiri w’Ubucuruzi n’Inganda, Béata Uwamaliza Habyarimana, yavuze ko inganda zifite ‘uruhushya’ zizakomeza gukora muri Guma mu Rugo.

    Mu itangazo rya Minicom inganda zemerewe ni izitunganya umusaruro ukomoka ku buhinzi, ni ukuvuga ibiribwa n’ibinyobwa.

    Izindi nganda zemewe gukomeza gukora muri ibi bihe bya guma mu rugo ni izikora ibikoresho byo kubaka, izikora ibikoresho by’isuku n’isukura [amasabune], ibikoresho by’isuku byifashishwa n’abakobwa n’abagore [sanitary pads], imiti yo gusukura intoki n’imiti yica mikorobe.

    Minicom itangaza kandi ko inganda zikora udupfukamunwa n’ibindi bikoresho byo kwa muganga n’inganda zikora ibyo gupfunyikamo nazo zizakomeza gukora muri ibi bihe abandi bazaba bari muri gahunda ya Guma mu Rugo.

    Mu mabwiriza yashyiriweho inganda harimo kuba kwemererwa gukora bizajya bitangirwa uruhushya na Minicom ndetse abakozi b’uruganda bakaba bazajya bapimwa Covid-19, babifashijwemo n’Ikigo Gishinzwe Ubuzima, RBC, kikazajya kibasanga aho bakorera ku ruganda muri gahunda izajya yumvikanwaho.


  • Covid-19: EU yakuye u Rwanda ku rutonde rw’ibihugu abaturage babyo bemerewe kujya i Burayi – #rwanda #RwOT

    Uru rutonde ruvugururwa buri gihe, nirwo ahanini rugenderwaho n’ibihugu by’i Burayi mu gihe bifata umwanzuro ku baturage b’ibihugu by’amahanga bashobora kwemererwa kubitemberamo bitewe n’uko ibihugu byabo biri guhangana n’icyorezo cya Covid-19.

    U Rwanda ruvanywe kuri uru rutonde nyuma y’uko guhera muri Kamena uyu mwaka, imibare y’abandura Covid-19 ikomeje kwiyongera. Mu byumweru bibiri bishize, Minisiteri y’Ubuzima yatangaje ko ubu bwiyongere ahanini buri guterwa na virus yo mu bwoko bwa Delta yamaze kugera mu gihugu.

    Ubu bwoko bwa virusi bwandura ku kigero cyo hejuru ugereranyije n’ubwoko bwa Covid-19 bwari busanzwe.

    Mu gihe u Rwanda rwakuwe ku rutonde rwa EU, igihugu cya Ukraine cyo cyongeweho.

    Urutonde rwa EU rw’ibihugu abaturage babyo bashobora kwemererwa kugenderera u Burayi rwaherukaga kuvugururwa muri Gicurasi uyu mwaka.

    Ahanini rushingira ku makuru y’uko icyorezo cya Covid-19 gihagaze mu gihugu runaka n’ingamba zihari zo guhangana nacyo, ubwizerwe bw’amakuru ya Covid-19 icyo gihugu gitangaza n’ibindi.

    Muri Kamena umwaka ushize nibwo urwo rutonde rwatangiye gukoreshwa, rukaba rugamije guha amakuru ibihugu bigize EU mu gihe bishaka gukomorera abanyamahanga bashaka kubijyamo mu ngendo zisanzwe.

    Ntabwo urutonde rw’ibihugu rwatanzwe na EU ari ihame ko ibihugu bigize uwo muryango birwubahiriza. Mu bushishozi bwabyo bishobora kwemera cyangwa ntibyemerere abaturage b’igihugu runaka kubitemberamo kabone nubwo cyaba kiri ku rutonde.

    Icyakora, nta gihugu kinyamuryango cya EU cyemerewe guha ikaze abaturage b’igihugu kitagaragaye ku rutonde hatabanje kubaho ibiganiro n’izindi nzego zigize uwo muryango.

    U Rwanda rwakuwe ku rutonde rw’ibihugu abaturage babyo bemerewe kujya i Burayi mu gihe batagiye muri gahunda zidasanzwe

  • Urubyiruko rwashashe inzobe ku buringanire, rusaba Leta kurufata nk’umusingi w’iyi gahunda – #rwanda #RwOT

    Kuri uyu wa Kabiri, tariki ya 15 Nyakanga 2021, hifashishijwe ikoranabuhanga, urubyiruko ruhuriye muri uyu muryango n’abandi batumirwa, bagiranye ibiganiro byagarutse ku nsanganyamatsiko igira iti “Uruhare rw’urubyiruko mu kumva neza ihame ry’uburinganire”.

    Ibi biganiro byayobowe na Reuben Mugisha ari na we washinze uyu muryango na Dr. Chaste Uwihoreye na we uyobora umuryango utari uwa leta wita ku bana n’urubyiruko wa UYISENGA NI MANZI (UNM).

    Urubyiruko rwari rwitabiriye ibi biganiro rwabajijwe uko rwumva ijambo Uburinganire ndetse n’uko rubona umunyaryango nyarwanda wumva, ukanashyira mu bikorwa ihame ry’uburinganire.

    Dushime Benigne yavuze ko yumva uburinganire ari uguha abagabo n’abagore amahirwe angana.

    Ati “ijambo uburinganire numva ari uguha amahirwe angana buri wese hatitawe ku gitsina cye, cyangwa ngo bamwe bumve ko imirimo runaka igenewe igitsina gore cyangwa gabo. Hari abantu bacyumva nabi iri hame aho usanga mu byaro abagabo barahariye ibikorwa by’ubuhinzi abagore, ibintu bidindiza iyubahirizwa ry’ihame ry’uburinganire”.

    Ngabo Valery we asanga ibikidindiza ihame ry’uburinganire harimo n’imiryango abantu bavukiyemo itubahiriza ihame uko bikwiye.

    Ati “Hari abana bavukira mu miryango aho umugabo akandamiza akanavunisha umugore, ibi bizatuma wa mwana abikurana yumva ko ariko bigenda”.

    Batamuriza Donatha we asanga hari abagore bumvise ihame ry’uburinganire nko kwigaranzura abagabo, maze bigatuma bahohotera abagabo babo, ibintu bidindiza iterambere ry’umuryango.

    Yagize ati “Kera abagore n’abakobwa barahezwaga, bafatwaga nk’abadashoboye ariko ubu bahawe umwanya n’ijambo, hari abagore bamwe usanga bahohotera abagabo babo, maze gutinya ko sosiyete ibita inganzwa abagabo bagapfira mu ruhu, ntibajye kurega. Abanyarwanda bakwiye kumva ko uburinganire atari ukwigaranzura, ahubwo ko ari ugutanga amahirwe angana”.

    Uru rubyiruko rwavuze ko rusanga ari rwo rukwiye gufata iya mbere mu kwigisha abandi ihame ry’uburinganire, babiheraho basaba bagenzi babo, kwifashisha ikoranabuhanga rigezweho nk’imbuga nkoranyambaga mu kwigisha abatarabyumva, cyane cyane abo mu bice by’icyaro.

    Kamaro Moise wari muri ibi biganiro yagize ati “Urubyiruko rukwiye kubyaza amahirwe ikoranabuhanga u Rwanda rwateje imbere, dukwiye kuba ari twe dufata iya mbere mu kwigisha abandi batarabyumva, hari benshi muri twe tucyumva ko uburinganire bureba abagabo n’abagore gusa”.

    Uru rubyiruko rwasabye Leta ko mu byo ikora byose ngo ihame ry’uburinganire ryumvikane hakwiye kurebwa ku rubyiruko, kuko ari rwo Rwanda rw’ejo kuko hatitawe ku bakiri bato bazakura iri hame ritarumvikana. Bakanasaba ko uko hashyirwaho andi matsinda nk’ayita ku bidukikije n’arwanya ibiyobyabwenge hashyirwaho n’afasha urubyiruko kumva neza ihame ry’uburinganire.

    Dr. Chaste Uwihoreye, uyobora umuryango utari uwa leta wita ku bana n’urubyiruko wa UYISENGA NI MANZI (UNM), yasabye uru rubyiruko kuba imbarutso ku bandi mu kumva neza ihame ry’uburinganire.

    Ati ”Mugira amahirwe mwe mwavutse u Rwanda ruha amahirwe angana abakobwa n’abahungu, mukwiye kubyaza umusaruro ayo mahirwe, igihugu cyacu kirafatwaho urugero n’amahanga mu kwimakaza uburinganire. Mufashe abatarabyumva kubyumva, mwifashishe ikoranabuhanga rigezweho mwigisha abandi aho muba n’aho mugenda.”

    Mugisha Reuben washinze akaba n’umuyobozi wa Are Hope Organisation, yasabye urubyiruko kubashyigikira.

    Ati “Twagize igitekerezo cyo gutangiza uyu muryango kugira ngo dutange umusanzu wacu mu kwigisha urubyiruko, bagenzi bacu ni badufashe muri uru rugendo, ariko n’abandi na bo badushyigikire uko bashoboye mu buryo bumwe cyangwa ubundi”.

    Are Hope Organisation yateguye ibi biganiro ni Umuryango Nyarwanda utegamiye kuri leta kandi udaharanira inyungu. Watangijwe n’urubyiruko muri Gicurasi 2020, utangirana n’abantu babiri Mugisha Reuben na Ingabire Alice, hagamijwe gufasha urubyiruko gusobanukirwa neza ihame ry’uburinganire n’ubwuzuzanye, kurwanya ihohotera rishingiye ku gitsina, kwigisha urubyiruko umuco n’amateka by’u Rwanda, uburere mboneragihugu ndetse no gukoresha neza ikoranabuhanga rwihangira imirimo.

    Are Hope Organisation ni umuryango nyarwanda uhuriza hamwe urubyiruko kugira ngo rwishakemo ibisubizo by’ibibazo byugarije sosiyete

    Mugisha Reuben washinze akaba n’umuyobozi wa Are Hope Organisation, yasabye urubyiruko gutanga umusanzu warwo muri gahunda y’uburinganire

    Ibi biganiro byabaye hifashishijwe ikoranabuhanga

    Ibi biganiro byateguwe n’abagize Are Hope Organisation

    Ibi biganiro byateguwe n’abagize Are Hope Organisation

  • Kutarya avanse no kuzibukira irari: Ibikubiye mu mfashanyigisho nshya y’abitegura kurushinga – #rwanda #RwOT

    Iterambere ry’urugo ntirigirira inyungu umugabo n’umugore n’abana babo gusa, rinagera ku gihugu kuko bigira ingaruka ku gutegura ahazaza hacyo.

    Uyu munsi wa none, urugo rufatwa nk’inkingi ikomeye umuryango utekanye wubakiraho, rwajemo agatotsi ahanini kubera gatanya zivugwamo.

    Raporo y’Ikigo cy’Igihugu gishinzwe Ibarurishamibare (NISR) yerekanye ko mu 2019, imiryango 8941 mu Rwanda yatandukanye byemewe n’amategeko. Iyo ni iyamenyekanye, bivuze ko ishobora kuba ari myinshi.

    Imwe mu mpamvu zikomeye zitungwa agatoki ku bwiyongere bwa gatanya zirimo no kuba abagiye kurushinga badategurwa neza.

    Minisitiri w’Uburinganire n’Iterambere ry’Umuryango (MIGEPROF), Prof Bayisenge Jeannette, yabwiye IGIHE ko umushinga wo kubaka urugo ukwiye kwiganwa ubushishozi.

    Ati “Usanga hari ingo nyinshi, aho bamarana amezi atatu, ane bakaba barabanye; ubwo se koko uba ugiye mu mushinga w’ubuzima bwose? Kubaka urugo si nko kujya gushaka akazi. Akazi ushobora kukageramo ukabona ntukishimiye, umukoresha ntumwishimiye, abo mukorana ntubishimiye cyangwa ukabona ahandi uzahembwa menshi kurushaho ukavuga ngo ndagahinduye. Urugo rero si uko bimeze, ni umushinga w’ubuzima bwose.’’

    MIGEPROF yaciye undi muvuno mu kwigisha abitegura kurushinga

    Mu guhangana n’ikibazo cy’abajya mu ngo batariteguye neza, MIGEPROF n’izindi nzego za Leta, imiryango yigenga n’ishingiye ku myemerere bateguye imfashanyigisho itegura abagiye gushyingirwa no gufasha imiryango yarushinze.

    Iyi mfashanyigisho yiswe “TWUBAKE URUGO RWIZA” igaruka ku ngingo zirimo ibyo kwitwararika mu gihe cyo kurambagizanya ku nkumi n’umusore n’imyitwarire ikwiye ku bageze mu rugo.

    Yagenewe abiyumvisemo umuhamagaro wo gushyingiranwa kandi batangiye kwitegura n’ababana nk’umugabo n’umugore. Ihera ku kurambagizanya, kuganira ku iterambere, umubare w’imbyaro, amashuri y’abana, imicungire y’umutungo, gufatanya imirimo n’izindi nshingano.

    Ibyo kwitwararika mu kurambagizanya

    Umusore n’inkumi bitegura kurushinga bagirwa inama yo kwigengesera mu rugendo rwo kubaka umuryango.

    Iyi mfashanyigisho ikebura aba bombi kwitwararika no kugendera kure imico yacogoza uwo mubano irimo no gusaba avanse [kuryamana abantu batarabana].

    MIGEPROF ivuga ko ibishobora kubangamira irambagiza bikwiye kwirindwa.

    Ingingo imwe igira iti “Mu gihe cyo kurambagizanya, umukobwa n’umuhungu bagomba kwirinda ibikorwa byose n’imigenzo mibi byabagiraho ingaruka. Urugero nko kwishora mu busambanyi (kurya ubukwe bubisi), kwirinda irari, kwiyandarika… bagomba kuyoborwa n’urukundo nyarwo, aho kuyoborwa n’irari.’’

    Ivuga kandi ku ndangagaciro zikwiye kubaranga zirimo kugira urukundo nyarwo no gukomeza kurusigasira, kugira ibanga ry’urugo, kuvugisha ukuri no kugira ikinyabupfura.

    Abifuza gushyingirwa kandi basabwa kugendera kure ibizira bishobora kubasenyera birimo guhohotera uwo mwashakanye, guta urugo, kumva amabwire no kwishora mu businzi no mu biyobyabwenge.

    Abanyamadini na sosiyete sivile bagumanye inshingano zo gutegura abagiye kurushinga

    Minisitiri Prof Bayisenge Jeannette yavuze ko iyi mfashanyigisho izajya itangwa mu mezi atandatu ndetse abamaze guhugurwa bagahabwa impamyabushobozi.

    Ati “Ushobora guhugurwa mu idini usengeramo, udafite idini nawe tumufasha gushaka sosiyete sivile zafata iyo nshingano yo kumuhugura, ndetse tukongera no gushyira imbaraga mu buryo bigishwa no ku Murenge kugira ngo aho hose turebe ko umuntu ajya mu kintu azi neza n’inshingano zimutegereje.’’
    Bitewe n’imiterere y’urugo, iyi mfashanyigishisho ntizagarukira gusa ku gutegura abagiye kurushinga, ahubwo izanakurikirana abageze mu rugo.

    Yakomeje ati “Harimo ibijyanye n’uko muganira, kurera abana, kuganira ku mitungo n’ibindi. Umuntu wese utarinjira neza mu rugendo rwo kurushinga iyi mfashanyigisho ishobora kumuyobora neza.

    Ku ruhande rw’imiryango itari iya Leta, Umuyobozi ushinzwe kongera ubushobozi mu Mpuzamiryango Pro-Femmes Twese Hamwe, Nkundimfura Rosette, yavuze ko kuba haragiyeho imfashanyigisho yo kwigisha abagiye kubana bizafasha kugira umuryango utekanye.

    Yagize ati “Bigiye gutuma umuntu ugiye kubaka urugo yumva neza icyo agiye gukora kuko mu rugo ntabwo ari ukujya kuryoshya gusa. Iyo ugiye gushinga urugo hari inshingano uba ufite ndetse n’ubundi burenganzira uba ugiye guhabwa, ibyo bintu byose ugomba kubifatira hamwe ukajya gushaka uzi inshingano zawe. Bizatuma yaba umuhungu n’umukobwa basobanukirwa inshingano z’urugo.’’

    Umwanditsi w’ibitabo byibanda ku kubaka umuryango akaba n’umwe mu bateguye iyo mfashanyigisho, Padiri Amerika Victor, yavuze ko gushyiraho ihamye bizatuma habaho guterurira hamwe mu kubaka umuryango.

    Ati “Amadini asanzwe abikora ariko ubwo abonye imbaraga za Minisiteri bafatanye, bigishe abagiye kubana..babikoraga buri wese yirwanaho bitewe n’ibyo agomba kubigisha. Ni byiza rero ko abantu bahuriza hamwe bakagira icyo bigishwaho kuko umuryango ari umwe.”

    Yavuze ko bitanagomba kurangirira mu kwigisha abagiye kubana gusa ahubwo ko hakwiye kubaho n’uburyo bwo kubaherekeza bamaze kurushinga.

    Yasabye ko byashyirwamo imbaraga cyane aho gutegereza kwigisha abantu ku munsi w’ubukwe kuko mu birori abageni bataba bari gukurikira ibyo bigishwa.

    Imfashanyigisho yateguwe hagamijwe gushyira mu bikorwa umwanzuro w’Inama y’Igihugu y’Umushyikirano ya 17 yo mu Ukuboza 2019 wasabye ifatwa ry’ingamba zo gutegura neza abagiye gushyingirwa no guherekeza ababana nk’umugabo n’umugore hagamijwe kubaka umuryango utekanye.

    Ku bitegura gushyingirwa, inyigisho zizatangwa mu mezi atandatu mbere yo gushyingirwa, hagamijwe kubaha umwanya uhagije wo kumenyana no gusobanukirwa uburenganzira n’inshingano biyemeje.

    Igihe cyo kwigishwa gishobora kugabanywa bitewe n’impamvu zumvikana z’abagiye gushyingirwa; urwego rubategura rushobora kukigabanya ariko bagakomeza gukurikiranwa nyuma yo gushyingirwa.

    MIGEPROF yashyize hanze imfashanyigisho ikubiyemo impanuro zigenewe abitegura kurushinga

  • Rutsiro: Umugabo wakubise umugore bikamuviramo urupfu yatawe muri yombi – #rwanda #RwOT

    Amakuru y’urupfu rw’uwo mugore yamenyekanye mu gitondo cyo kuri uyu wa kabiri, tariki 14 Nyakanga, ubwo yagwaga mu Bitaro bya Gisenyi hakabura.

    Umuvugizi wa RIB, Dr. Murangira B. Thierry, yemeje aya makuru, avuga ko abakekwaho iki cyaha bahise bafungwa.

    ati “Hafashwe abagabo babiri barimo ukurikiranyweho icyaha cyo gukubita umugore we bikamuviramo gupfa, bikaba byari bishingiye ku makimbirane yo mu muryango, naho Harerimana akurikiranyweho kutamenyekanisha icyaha cy’ubugome.”

    Yakomeje avuga ko abafashwe bafungiwe kuri Sitasiyo ya RIB ya Kivumu mu gihe iperereza rikomeje kugira ngo dosiye ikorwe ishyikirizwe ubushinjacyaha.

    Dr. Murangira yasabye abantu kurangwa n’ubworoherane, mu gihe habaye amakimbirane, abantu bakegera abayobozi bakabafasha aho kwihanira.

    ingingo ya 121 y’itegeko N 068/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange ivuga ko iyo gukubita cyangwa gukomeretsa byateye urupfu uwahamijwe icyo cyaha ahanishwa Igifungo kitari munsi y’imyaka 15 ariko kitarenze imyaka 20 n’amafaranga y’u Rwanda atari munsi ya Miliyoni 5,000,000 Frw ariko atarenze Miliyoni 7,000,000 Frw.

    Naho Kutamenyekanisha icyaha cy’ubugome cyangwa gikomeye gihanwa n’ingingo ya 243 y’iri tegeko, ugihamijwe agahanishwa Igifungo kirenze umwaka ariko kitarenze imyaka ibiri, n’amafaranga y’u Rwanda atari munsi ya 300,000 FRW ariko atarenze 500,000 Frw.

    RIB yataye muri yombi umugabo wakubise umugore we bikamuviramo urupfu

  • Nyiragongo yahombeje u Rwanda miliyari 36 Frw, ibitaro bya Gisenyi bigomba kwimurwa – #rwanda #RwOT

    Hagati ya tariki 22 Gicurasi na tariki 7 Kamena, ni hafi iminsi 15 ariko yabeyere imyaka nka 15 abatuye Rubavu, Goma n’ibindi bice bihegereye nyuma y’iruka ry’Ikirunga cya Nyiragongo cyabiherukaga mu myaka 19 ishize.

    Minisiteri ishinzwe Ubutabazi yashyize hanze raporo y’ingaruka z’iruka ry’icyo kirunga ku Rwanda ndetse igaragaza n’ikiguzi bisaba ngo ibyangijwe bisubizwe mu mwanya, ibidashoboka bisimbuzwe.

    Iyo raporo yakozwe n’inzobere zitandukanye, igaragaza ko ibyangijwe ku ruhande rw’u Rwanda by’umwihariko mu Karere ka Rubavu bifite agaciro ka 36.650.606.036 Frw. Ni mu gihe hakenewe 91.430.692.055 Frw ngo hubakwe cyangwa hasanwe ibyangijwe.

    Mu bijyanye n’ubuzima, ibyangiritse byabariwe agaciro ka 45.696.072 Frw. Mu bikeneye gukorwa muri urwo rwego, harimo kwimura Ibitaro bya Gisenyi kuko aho biherereye hashobora kwibasirwa isaha n’isaha, kongerera ubushobozi Ikigo Nderabuzima cya Kibali n’ibindi.

    Mu rwego rw’uburezi habazwe ibyangiritse bifite agaciro ka 39.830.682 Frw. Ibyo birimo amashuri atandatu yangiritse arimo ane yafunze imiryango n’ibindi.

    Ku bijyanye n’ubucuruzi muri Rubavu, raporo igaragaza ko igihombo Nyiragongo yateje kingana na 477.606.000 Frw. Iki gihombo gituruka mu biribwa bibora byangiritse kandi byari bitegereje koherezwa mu mahanga, igihombo ku bacuruzi bakoraga ubucuruzi bwambukiranya imipaka n’abacuruzi boherezaga ibicuruzwa byabo i Goma batishyuwe.

    Hari kandi ibicuruzwa byangirikiye mu bubiko n’igihombo ku bacuruzi byabaye ngombwa ko bimura ibicuruzwa byabo bakajya kubibika ahandi, ibihombo ku masoko, amabagiro n’abandi bamaze igihe badakora, amahoteli n’amacumbi byafunze imiryango n’ibindi.

    Kugira ngo ubucuruzi i Rubavu bwongere kwegura umutwe, inzobere zigaragaza ko hakenewe 4.026.409.000 Frw yo gufasha no kuziba icyo cyuho cyabonetse.

    Uko imitingito yarushagaho gukomera, ni ko inzu zagwaga muri Rubavu n’ahandi hafi. Ababyibuka neza, uwararaga mu nzu cyangwa akayirirwamo yafatwaga nk’umwiyahuzi. Hagaragajwe ko agaciro k’izo nzu zangiritse ari 10.547.750.000 Frw.

    Nko ku nzu zo guturamo, izangiritse zabariwe agaciro ka 5.702.850.000 Frw, amavuriro n’ibitaro byangiritse bifite agaciro ka 1.356.750.000 Frw, ibikorwaremezo by’amashuri bifite agaciro ka 1.998.150.000 Frw, inyubako za Leta zifite agaciro ka 266.250.000 Frw, inyubako z’ubucuruzi zangiritse zifite agaciro ka 1.220.000.000 Frw mu gihe insengero zifite agaciro ka 3.750.000 Frw.

    Mu nama inzobere zakoze raporo zitanga harimo kubaka no gusana inzu zangiritse, kwimura abatuye mu duce twangijwe cyane n’imitingito bagatuzwa mu midugudu igezweho, kongera kubaka ibikorwaremezo by’inzego z’ubuzima n’uburezi byangiritse n’ibindi.

    Ku bijyanye n’ibidukikije, iruka rya Nyiragongo ryangije ibifite agaciro ka 23.161.900.000 Frw. Harimo nka hegitari eshanu z’ubutaka buhingwa zangijwe n’amahindure, imyaka y’abahinzi yangiritse, hegitari 40 z’ubutaka bwiyashije kubera imitingito n’ibindi.

    Mu nama zatanzwe muri urwo rwego harimo gutera ibiti hafi y’ahagiye hiyasa, kuvugurura igishushanyombonera cy’imikoreshereze y’ubutaka muri Rubavu n’ibindi.

    Mu bijyanye n’ibikorwaremezo byo gutwara abantu n’ibintu byangiritse harimo imihanda yasadutse kubera imitingito nko mu masangano y’imihanda ku Bitaro bya Gisenyi, umuhanda Musanze –Rubavu n’indi.

    Muri rusange raporo ivuga ko Guverinoma y’u Rwanda ikwiriye kwimura gahoro gahoro abaturage bafite inzu zangiritse cyane cyane iziherereye ahantu hari ubutaka bwiyashije (bwasadutse), kwihutira gusana imiyoboro y’amazi yangiritse i Rubavu no mu nkengero zayo, gukora igenzura ku ndwara zaba ziterwa n’amazi yandujwe n’iruka rya Nyiragongo.

    Leta kandi yasabwe kugenzura ahantu hagiye hiyasa kubera imitingito n’ingaruka bishobora guteza, kongerera igihugu ubushobozi kugira ngo cyubake uburyo bwo kugenzura no kwitegura mu gihe haba habaye iruka ry’ikirunga cyangwa imitingito, gushakisha ubushobozi bwo gusana ibyangiritse ndetse no kubaka ubwirinzi.

    Inzu nyinshi muri Rubavu zangijwe n’imitingito yakurikiye iruka rya Nyiragongo

    Ibikorwa by’ubucuruzi byamaze iminsi bifunze ari nako inzu z’ubucuruzi zimwe na zimwe zisenyuka

    Amashuri atandatu i Rubavu yangijwe bikomeye n’umutingito

    Inzu nyinshi muri Rubavu zarashegeshwe

    Muri Kamena 2021 ubwo Perezida Kagame na Perezida Tshisekedi bitegerezaga umuhanda wacitsemo kabiri i Rubavu kubera imitingito

    Hegitari eshanu z’ubutaka zangijwe n’amahindure yamanukaga avuye muri Nyiragongo

  • Ubutumwa bwa Mugisha Francois ‘Master’ ku bafana ba Rayon nyuma yo kugaruka muri iyi kipe #rwanda #RwOT

    Nyuma yo kugaruka muri Rayon Sports, Mugisha Francois Master yabwiye abakunzi b’iyi kipe ko yari abakunduye kandi ko aje gutanga umusanzu we kugira ngo bashakira iyi kipe ibyishimo.

    Master yari amaze imyaka 2 ari umukinnyi wa Bugesera FC yagiyemo 2019 avuye muri Rayon Sports.

    Uyu musore wari usoje amasezerano ye akaba yamaze gusinyira Rayon Sports amasezerano y’imyaka 2 azageza muri 2023.

    Mu kiganiro yahaye ikinyamakuru ISIMBI, yavuze ko yishimiye kugaruka muri Rayon Sports kuko yari akumbuye abafana b’iyi kipe aho aje gutanga umusanzu mu kubaha ibyishimo.

    Ati “ngarutse mu rugo. Abafana ba Rayon Sports nari mbakumbuye cyane, ndaje ngo dufatanye gushakira ikipe ibyishimo. Nje gutanga umusanzu wanjye muri Rayon Sports na bagenzi banjye ngo duhe abafana ibyishimo bamenyereye.”

    Uretse aba bakinnyi kandi iyi kipe yasinyishije Niyongira Danny wakiniraga Bugesera FC na Byumvuhore Tresor wakiniraga Gasogi United aho buri umwe yasinye imyaka 2.

    Master yagarutse muri Rayon Sports

    Source : http://isimbi.rw/siporo/article/ubutumwa-bwa-mugisha-francois-master-ku-bafana-ba-rayon-nyuma-yo-kugaruka-muri-iyi-kipe