Category: Uncategorized

  • Mu mvugo yuje icyizere, Perezida Tshisekedi yashimye amasezerano y'amahoro yasinywe n'u Rwanda na Congo muri Amerika #rwanda #RwOT

    Mu ijambo ryuje icyizere n'ubushake bwa politik, Perezida wa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), Félix Antoine Tshisekedi, yashimye amasezerano y'amahoro yasinywe n'u Rwanda na DRC i Washington D.C, ayita 'icyizere gishya ku baturage b'Uburasirazuba bwa Congo', bamaranye imyaka irenga 30 mu mvururu n'intambara zidashira.

    Ibi Perezida Tshisekedi yabivuze kuri uyu wa Mbere, tariki ya 30 Kamena 2025, ubwo yari mu muhango wo kwizihiza isabukuru y'imyaka 65 y'ubwigenge bwa Congo-Kinshasa, aho yavuze ko igihugu cye kiri mu nzira yo kubaka amahoro ashingiye ku bufatanye nyakuri n'ibihugu bituranyi.

    'Aya masezerano ntabwo ari inyandiko gusa, ahubwo ni icyizere cy'amahoro ku baturage b'i Goma, Bukavu, Rutshuru, Masisi, Nyiragongo, Lubero, Ituri, n'ibindi bice byose byakunze kuba mu ntambara.' — Tshisekedi

    Ibi rero biratanga Icyerekezo gishya cyo kwemera amahoro aho gushinja u Rwanda ibidafite ishingiro, mu gihe gishize, Perezida Tshisekedi yamamaye mu bikorwa bishinja u Rwanda ibirego bidafite ishingiro, bijyanye n'umutekano muke mu burasirazuba bwa Congo. Ariko muri iri jambo rye rishya, yagaragaje impinduka mu mvugo, aho yagaragaje amasezerano nk'intambwe ikomeye iganisha ku ituze n'iterambere, aho kuba uburyo bwo gushinja igihugu cy'u Rwanda amatakaragasi.

    'Aya masezerano ni intambwe ishimishije mu gushyira akadomo ku makimbirane amaze imyaka 30 yarashenguye abatuye mu burasirazuba bw'igihugu cyacu.'

    Tshisekedi yavuze ko amasezerano azana 'umwuka mushya w'imikoranire', bitandukanye n'ibihe byashize byaranzwe n'amagambo akakaye yagiye asenya umubano w'ibihugu byombi.

    Tshisekedi yemeje ko inzira ya dipolomasi ariyo yonyine ishobora kugarura ituze, anashimangira ko ibiri kubera i Doha muri Qatar bijyanye n'ikibazo cya M23 bishyigikiwe n'igihugu cye.

    Nubwo atavuze byinshi kuri ibyo biganiro, yavuze ko intego ari gushyira ubutegetsi bwuzuye mu maboko ya Leta, kandi ko igihugu cye kitazemera ibice bigengwa n'imitwe yitwaje intwaro.

    Tshisekedi yahaye icyizere abaturage ko bazabona ubutabera, by'umwihariko abahuye n'ingaruka z'intambara mu burasirazuba, avuga ko 'ababigizemo uruhare bazabiryozwa.'

    Mu gihe aya masezerano arimo ibijyanye no gusenya umutwe wa FDLR, gucyura impunzi no guhagarika ubushotoranyi, Perezida Tshisekedi yaboneyeho umwanya wo kugaragaza ubwitange bw'igihugu cye mu kwinjira mu bihe bishya by'amahoro n'ubufatanye.

    Na Corneille Nangaa, Umuyobozi wa AFC/M23, mu ijambo yagejeje ku banyekongo bagera kuri miliyoni 11 batuye mu turere bigenzura, yavuze ko aya masezerano ari intambwe icagase ariko itanga icyizere. Yongeye gusaba ko ibintu bivugwa bijya mu bikorwa, ashimangira ko abaturage barambiwe kubeshywa.

    Inyandiko z'amasezerano zashoboraga kuba amagambo gusa, ariko uyu munsi zabaye icyizere

    Aya masezerano yasinywe hagati ya RDC n'u Rwanda ku bufatanye na Leta Zunze Ubumwe za Amerika, Qatar n'Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe, yatangiye kwerekana ko hari impinduka mu mvugo no mu mitekerereze ya bamwe mu bayobozi bo muri Congo.

    Perezida Tshisekedi, mu mvugo yuje icyizere, yagaragaje ko amahoro ari amahitamo, kandi ko ubufatanye aho gushyamirana aribwo buzazana umuti urambye ku bibazo bimaze imyaka myinshi mu karere k'Ibiyaga Bigari.

    The post Mu mvugo yuje icyizere, Perezida Tshisekedi yashimye amasezerano y'amahoro yasinywe n'u Rwanda na Congo muri Amerika appeared first on RUSHYASHYA.

    Source : https://rushyashya.net/mu-mvugo-yuje-icyizere-perezida-tshisekedi-yashimye-amasezerano-yamahoro-yasinywe-nu-rwanda-na-congo-muri-amerika/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=mu-mvugo-yuje-icyizere-perezida-tshisekedi-yashimye-amasezerano-yamahoro-yasinywe-nu-rwanda-na-congo-muri-amerika

  • RGB yashyizeho uburyo bushya bwo kwaka ibyangombwa ku miryango ishingiye ku myemerere – #rwanda #RwOT

    Kuri ubu serivisi zo kwaka ibyangombwa nk'ibyo gufungura ishami cyangwa kugira imikoranire n'indi miryango, zishobora gusangwa ku rubuga rwa Irembo, aho ushobora kohereza ibyangongwa usabwa ndetse ugakurikirana aho dosiye yawe igeze ukoresheje uru rubuga.

    RGB yavuzwe ibi byakozwe mu gukomeza kunoza gahunda ya Guverinoma yo guteza imbere imiyoborere myiza ndetse no guteza imbere imitangire ya serivisi hakoreshejwe ikoranabuhanga.

    Ivuga ko ibyangombwa bizajya byoherezwa n'iyi miryango bizajya bisuzumwa n'Umujyi wa Kigali cyangwa Ubuyobozi bw'Akarere bubishinzwe.

    Yagize iti 'Inyandiko zose zizatangwa zizajya zisuzumwa n'Umujyi wa Kigali cyangwa ubuyobozi bw'Akarere bireba, hagamijwe kureba ko ibyo basabye bihuje n'icyerekezo cy'iterambere ry'igihugu.'

    RGB isobanura ko ubu buryo bushya buzayifasha gutanga ubufasha ku gihe, kwakira ibitekerezo no kubika amakuru mashya ajyanye n'imikorere y'iyi miryango ishingiye ku myemerere.

    Ubu ni uburyo bwagiyeho ku bufatanye na Minisiteri y'Ubutegetsi bw'lgihugu (MINALOC), hagamijwe kunoza imikorere no gukorera mu mucyo mu gihe cyo gusaba ibyangombwa no kwemeza ubusabe bwabyo.

    Imiryango ishingiye ku myemerere ubu ishobora gusaba ibyangombwa by’imikorere inyuze ku Irembo


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/rgb-yashyizeho-uburyo-bushya-bwo-kwaka-ibyangombwa-ku-miryango-ishingiye-ku

  • Banki y'Isi yemeje miliyari zirenga 140 Frw zo guteza imbere ubwikorezi mu Mujyi wa Kigali – #rwanda #RwOT

    Ni umushinga wibanda ku bwikorezi butangiza ibidukikije, budaheza ndetse bworohera buri wese, buzafasha abaturage kubona amahirwe atandukanye y'umurimo no kubona serivisi zitandukanye.

    Amafaranga azatangwa binyuze mu Ihuriro Mpuzamahanga ry'Iterambere, IDA (International Development Association).

    Mu bizakorwa harimo no gushyiraho ibice byahariwe bisi zitwara abantu gusa, kwagura inzira y'abanyamaguru n'iz'abanyamagare, gukoresha bisi z'amashanyarazi, kubaka sitasiyo zifasha mu gushyira umuriro muri izo bisi, kugabanya umuvundo w'imodoka ndetse ayo mafaranga azanakora ku mushinga wo kuvugurura Gare ya Nyabugogo.

    Umuyobozi wa Banki y'Isi mu Rwanda, Sahr Kpundeh, yavuze ko uwo mushinga uzafasha abaturage by'umwihariko abagore n'urubyiruko kubona imirimo na serivisi.

    Ati 'Bizafasha Umujyi wa Kigali kugera ku ntego yawo yo koroshya ubwikorezi bwa rusange, kuba umujyi ukeye ariko unabungabunga ibidukikije. Hagamijwe kandi gutuma ingendo zoroha, abantu bakabona uko bagenda, batekanye nta n'umwe uhejwe.'

    RUMI izafasha abagore cyane abari mu bijyanye n'ubwikorezi, ubwubatsi no mu yindi mirimo ikorerwa muri Gare ya Nyabugogo byitezwe ko mu 2030 izaba ikoreshwa n'agenzi barenga ibihumbi 180 ku munsi.

    Izibanda kandi mu mishinga igamije guhangana n'ingaruka z'ihindagurika z'ibihe nko kurwanya imyuzure ikunze kuzahaza Gare ya Nyabugogo, ibizatuma ubwikorezi bukorwa nta nkomyi.

    Ni mu gihe gukoresha bisi z'amashanyarazi na byo bizafasha mu kugabanya imyuka yanduye yoherezwa mu kirere muri gahunda y'u Rwanda yo kugabanya byibuze 38% by'iyo rwohereza bitarenze mu 2030.

    IDA ikomeje kugira uruhare mu iterambere ry'u Rwanda yashinzwe mu 1960 igamije gukura abaturage mu bukene. Ifasha hafi 74% by'ibihugu bikiri mu nzira y'amajyambere aho 39% ari ibyo muri Afurika. Nko mu myaka itatu kugeza mu 2021/2022, IDA yari yatanze hafi miliyari 34,7$ ndetse 70% ajya muri Afurika.

    Umujyi wa Kigali ugiye kongerwamo bisi zikoresha amashanyarazi mu kwimakaza ubwikorezi burengera ibidukikije

    Bisi z’amashanyarazi ni zimwe mu biri gufasha u Rwanda kugabanya imyuka yanduye rwohereza mu kirere


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/banki-y-isi-yemeje-miliyari-zirenga-140-frw-zo-guteza-imbere-ubwikorezi-mu

  • Mu burezi budaheza buzira ikandamiza n'iringaniza Abanyeshuri basaga Ibihumbi 220 basoje Amashuri Abanza batangiye ibizamini bya Leta #rwanda #RwOT

    Abanyeshuri basaga ibihumbi 220  bashoje amashuri abanza batangiye ibizamini bya leta bisoza umwaka w'amashuri 2024/2025, aba bakaba barimo abakobwa 120,635 ndetse n'abahungu 100,205.

    Muri aba abanyeshuri abafite ubumuga ni 642

    Minisitiri w'Uburezi, Joseph Nsengimana yagaragaje ko ibi bizamini ari ibizagaragaza ubumenyi abana bafite, niba koko bubaha icyizere cyo gukomeza mu mashuri yisumbuye.

    Yagaragaje ko umubare w'abana b'abakobwa wiyongereye kurusha abahungu ndetse anasobanura ko n'abafite ubumuga bafashijwe mu buryo bwose ngo bakore ibi bizamini.

    Ibizamini bya leta mu mashuri yisumbuye byatangiye kuri uyu wa Mbere taliki 30 Kamena kugera taliki 3 Nyakanga 2025, biteganyijwe ko bizakurikirwa n'ibizamini bya leta mu mashuri yisumbuye bizatangira taliki ya 9 Kamena 2025.

    Hari ibihe byo kwibukwa bitazibagirana mu mateka y'u Rwanda nk'Uburyo PARMEHUTU yashenye uburezi nko muri Repubulika ya mbere n'iya kabiri (1961—1994), ubuyobozi bwa PARMEHUTU bwashyizeho politiki yitwaga 'iringaniza', ivuga ko amashuri n'akazi bigomba kugabanywa 'mu buryo buringaniye' hagendewe ku moko, igisekuru, cyangwa akarere.

    Mu by'ukuri, iyo politiki yakoreshwaga nk'igikoresho cyo guheza Abatutsi mu burezi, abenshi bakimwa uburenganzira bwo kwiga mu mashuri yisumbuye cyangwa kaminuza. Mu gihe abandi babonaga amahirwe, Abatutsi bafatwaga nk'abatagira iwabo mu gihugu mu gihugu cyabo, bakirukanwa mu mashuri cyangwa ntibemerewe kwinjiramo tutibagiwe gucunaguzwa bahagurutswa ngo ubwoko ubu n'ubu nibuhaguruke.

    Nyuma ya Jenoside yakorewe abatutsi rero Uburezi bwabaye urufunguzo rw'ubwiyunge n'iteramberekuko ubuyobozi bushya bwa Leta y'ubumwe burangajwe imbere na FPR-Inkotanyi bwahinduye icyerekezo: uburezi ntibukiri ubwa bamwe, ahubwo bwabaye uburenganzira bwa buri Munyarwanda.

    Gahunda Uburezi kuri bose (Education for All) U Rwanda rwatangije gahunda zo gushyiraho uburezi bw'ibanze bw'imyaka 9 (EFTP) nyuma bunongerwa ku myaka 12, Kwigisha abana bose nta vangura rishingiye ku moko, igitsina cyangwa ubukene, Gushyiraho uburezi bw'ubuntu muri za primaire na secondaire, Kwishyurira abanyeshuri batishoboye barokotse Jenoside yakorewe abatutsi dore ko icyo gihe hari ubukene bukabije cyane bwatewe na Jenoside

    Leta yashinze ikigega gitera inkunga abarokotse cya FARG (Fonds d'Assistance aux Rescapés du Génocide), abana benshi barokotse Jenoside cyangwa baturutse mu miryango ikennye bigiye ubuntu kugeza kuri kaminuza.

    Uburinganire mu burezi aho Uburinganire hagati y'abakobwa n'abahungu mu mashuri bugenda burushaho kugana imbere kuko imibare yerekana ko:

    Abakobwa bari munsi y'imyaka 18 biga ku gipimo kiri hejuru ya 96% mu mashuri abanza

    Gahunda za STEM for Girls zagabanyije icyuho hagati y'igitsina gabo n'igitsina gore mu masomo y'ubumenyi n'ikoranabuhanga

    Gukoresha Ikinyarwanda n'Icyongereza mu burezi; U Rwanda rwunze isi yose mu mashuri hifashishijwe indimi mpuzamahanga (English—French) dore ko n'uhagarariye umuryango mpuzamahanga w'abavuga igifaransa ari umunyarwandakazi Madame Luwize Mushikiwabo, ariko ntirwibagiwe ururimi gakondo yacu kavukire ari rwo ikinyarwanda, bityo abana b'Abanyarwanda biga amateka n'indangagaciro zabo.

    Gahunda ya TVET & University Reform; Aha u Rwanda ryashishikarije urubyiruko kwiga amasomo y'ubumenyingiro (TVET), rishyiraho gahunda zo: Gushyira amashuri y'imyuga hafi y'abaturage, Gukorana n'inganda n'ibigo by'imirimo, Gukomeza Kaminuza (UR n'izigenga) zishingiye ku bushobozi n'ubushake

    Ubu Imibare y'abana b'abakobwa biga irarenze 97% mu mashuri abanza kandi umubare w'abakandida batsinda ibizamini bya Leta ugenda wiyongera buri mwaka, Abanyeshuri b'Abanyarwanda barushaho kubona buruse zo hanze kuko Ubu Urubyiruko rw'u Rwanda rurigira ubushobozi bwo guhangana ku isoko mpuzamahanga

     

    Dusoza iyi nkuru rero twavuga ko uburezi bwahindutse igikoresho cy'ubumwe, amahoro n'iterambere

    U Rwanda rwavuye ku burezi bw'ivangura n'irondakoko rya PARMEHUTU, rugera ku burezi bushishikariza ubwuzuzanye, ubushobozi n'impano, aho umwana wese ashobora kuba icyo ashaka adafashwe n'imizi y'urwango yatewe mu myaka ya 60 na 70.

    Uburezi bw'uyu munsi ni ishingiro ry'ejo hazaza h'Igihugu kizira amacakubiri.

    Aya mafoto turayakesha urubuga rwa RBA

    The post Mu burezi budaheza buzira ikandamiza n'iringaniza Abanyeshuri basaga Ibihumbi 220 basoje Amashuri Abanza batangiye ibizamini bya Leta appeared first on RUSHYASHYA.

    Source : https://rushyashya.net/mu-burezi-budaheza-buzira-ikandamiza-niringaniza-abanyeshuri-basaga-ibihumbi-220-basoje-amashuri-abanza-batangiye-ibizamini-bya-leta/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=mu-burezi-budaheza-buzira-ikandamiza-niringaniza-abanyeshuri-basaga-ibihumbi-220-basoje-amashuri-abanza-batangiye-ibizamini-bya-leta

  • Rubavu: Umurambo w'umukobwa w'imyaka 20 wasanzwe mu murima y'icyayi – #rwanda #RwOT

    Umurambo we wagaragaye mu gitondo cyo kuri uyu wa Mbere tariki 30 Kamena 2025, mu Murenge wa Nyundo, Akagari ka Bahimba ho mu Mudugudu wa Kagera.

    Umunyamabanga Nshingwabikorwa w'Umurenge wa Nyundo, Nyiransengiyumva Monique yabwiye IGIHE ko iperereza rikomeje ku cyaba cyateye uru rupfu.

    Ati 'Nibyo koko Gisubizo yasanzwe yapfuye, ari mu murima w'icyayi. Iperereza ku cyaba cyateye uru rupfu rirakomeje.'

    Yakomeje avuga ko umurambo wa nyakwigendera wahise ujyanwa mu buruhukiro bw'Ibitaro bya Gisenyi gukorerwa isuzuma mbere y'uko ushyingurwa.

    Hari amakuru IGIHE yamenye ko nyakwigendera yaba yiyahuye kuko hafi ye hasanzwe umuti ukoreshwa mu kwica udukoko mu myaka uzwi nka 'rocket'.


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/rubavu-umurambo-w-umukobwa-w-imyaka-20-wasanzwe-mu-murima-y-icyayi

  • RCS mu nzira zo gutangiza ikoranabuhanga mu gusura abagororwa – #rwanda #RwOT

    Raporo y'Umugenzuzi Mukuru w'Imari ya Leta y'umwaka warangiye muri Kamena 2024 igaragaza ko muri za gereza hari amafaranga yohererejwe abagororwa arenga miliyoni 453 Frw yabuze ba nyirayo.

    Umuyobozi Mukuru w'Agateganyo Ushinzwe Imari n'Igenamigambi, SP Francis Rudakemwa yabwiye Abadepite bagize Komisiyo ishinzwe gukurikirana imikoreshereze y'Imari n'Imitungo bya Leta ku wa 30 Kamena 2025 ko amafaranga asigaye atarabonerwa beneyo arenga gato miliyoni 4 Frw.

    Yavuze ko hakoreshejwe ubukangurambaga mu bantu basura ababo bakabwira abagororwa nimero zayohereje ariko ubu bari gutegura uburyo bw'ikoranabuhanga aya mafaranga azajya acungwamo.

    Ati 'Uyu munsi RCS irimo gukorana na MTN kugira ngo badukorere porogaramu ya mudasobwa [application] yihariye yo koherezaho amafaranga y'abagororwa ku buryo igusaba amakuru utayuzuza amafaranga akakugarukira.'

    Hari n'umushinga wa e-Huza uteganyirijwe kuzafasha abantu kujya basaba gusura ababo binyuze ku ikoranabuhanga.

    Ati 'Dufite umushinga witwa e-Huza irimo gukorerwa ku Igororero rya Nyarugenge. Ni umushinga uzakora ku gucunga amafaranga y'abagororwa, gusura, aho umuntu azajya abisaba byanashoboka hagakorwa na e-visit ariko harimo n'ingingo y'amafaranga aho konti y'umugororwa izaba ari nomero y'urubanza rwe.'

    RCS ihamya ko e-Huza n'umushinga wa App ya MTN byaba igisubizo ku bibazo bitandukanye by'amafaranga yohererezwa abagororwa bamwe bakayabura.

    Mu Rwanda habarurwa gereza 13, umunani muri zo zirimo abagabo na ho ebyiri zivanzemo abagore n'abagabo mu gihe imwe igororerwamo abana.

    Umuyobozi Mukuru w'Agateganyo Ushinzwe Imari n'Igenamigambi muri RCS, SP Francis Rudakemwa, yavuze ko bagiye gutangiza ikoranabuhanga rizafasha gucunga amafaranga yohererezwa abagororwa

    RCS yasabwe gushyira imbaraga mu kubyaza umusaruro ibikorwa byayo

    Abadepite bagize PAC bagaragaje ko hakwiye kongerwa imbaraga mu kubahiriza inama z’Umugenzuzi Mukuru w’Imari ya Leta


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/rcs-mu-nzira-zo-gutangiza-ikoranabuhanga-mu-gusura-abagororwa

  • Arsenal yatangiye ibiganiro byo gushaka Eberechi Eze #rwanda #RwOT

    Arsenal yatangiye ibiganiro n'uruhande ruhagarariye Eberechi Eze, umukinnyi wa Crystal Palace, ku bijyanye n'ishyaka ifitiye kumwegukana muri iyi mpeshyi. Amakuru atangazwa n'ibinyamakuru bitandukanye byo mu Bwongereza yemeza ko ibiganiro bya mbere byamaze kuba hagati ya Arsenal n'abahagarariye uyu mukinnyi ukomoka mu Bwongereza ufite inkomoko muri Nigeria.

    Arsenal yamaze kumenyeshwa neza ibyo Crystal Palace isaba kugira ngo yemere kumurekura, birimo amafaranga yisumbuye ashingiye ku masezerano mashya Eze aherutse gusinyira ikipe ye.

    Eze w'imyaka 25, ni umwe mu bakinnyi barangije shampiyona ishize bari mu bihe byiza, aho yatsinze ibitego 11 anatanga imipira 4 yavuyemo ibitego mu mikino 27 yakinnye.

    Imikinire ye yihuta, uburyo asatira izamu n'ubuhanga mu gucenga ni bimwe mu byamuhaye ikuzo ndetse binatuma amakipe akomeye amwirukira.

    Ku rundi ruhande, Tottenham Hotspur na yo irifuza Eze, kandi yamaze kongera Mohammed Kudus wa West Ham United ku rutonde rw'abakinnyi bashaka kugura muri iyi mpeshyi.

    Ibi bivuze ko Arsenal igomba kwihuta kandi ikagirira icyizere ibiganiro biri hagati yayo n'abahagarariye Eze kugira ngo itazahatana n'andi makipe afite ubushobozi bwo gutanga amafaranga menshi.

    Crystal Palace si ikipe yoroshye mu biganiro by'abakinnyi bayo kuko yifuza kubaka ikipe ikomeye, ariko igihe cyose umukinnyi ubwe agaragaje ko ashaka kugenda, bishobora gufungura amarembo. Kugeza ubu, ntacyo Arsenal iratanga ku mugaragaro, ariko yiteguye gutanga miliyoni zirenga 60 z'amapawundi mu gihe ibiganiro byagenda neza.

    Ese Eze azahitamo Arsenal itanga amahirwe yo gukina Champions League cyangwa Tottenham ifite umutoza mushya uri kubaka ikipe ikomeye? Icyemezo kiri mu maboko y'umukinnyi ubwe, gusa ntibitangaje ko vuba aha twaba tumubona yambara umwambaro w'Abalewanyi b'i Londres.

    Arsenal yatangiye ibiganiro byo gushaka Eberechi Eze
    Arsenal yatangiye ibiganiro n'uruhande ruhagarariye Eberechi Eze, umukinnyi wa Crystal Palace, ku bijyanye n'ishyaka ifitiye kumwegukana muri iyi mpeshyi
    Eze w'imyaka 25, ni umwe mu bakinnyi barangije shampiyona ishize bari mu bihe byiza, aho yatsinze ibitego 11 anatanga imipira 4 yavuyemo ibitego mu mikino 27 yakinnye
    Kugeza ubu, ntacyo Arsenal iratanga ku mugaragaro, ariko yiteguye gutanga miliyoni zirenga 60 z'amapawundi mu gihe ibiganiro byagenda neza

    Source : https://kasukumedia.com/arsenal-yatangiye-ibiganiro-byo-gushaka-eberechi-eze/

  • PAC yatamaje umukozi wa RAB wabeshye – #rwanda #RwOT

    Byagarutsweho ku wa 30 Kamena 2025 ubwo RAB yisobanuraga kuri Komisiyo Ishinzwe gukurikirana imikoreshereze y'Imari n'Umutungo by'Igihugu (PAC) ku bibazo byagaragaye muri raporo y'Umugenzuzi Mukuru w'Imari ya Leta y'umwaka warangiye muri Kamena 2024.

    Abadepite bagaragaje ko mu mishinga yadindiye harimo uw'ikigo cyo gutuburiramo icyororo cy'amafi uteganyijwe gukorera i Nyamagabe.

    Umuyobozi Mukuru wa RAB, Dr. Telesphore Ndabamenye, yavuze ko icyadindije umushinga ari uko bimwe icyangombwa cyo kubaka kubera kudasobanukirwa imiterere y'inyubako bashakaga kubaka.

    Ati 'Ikigo gituburirwamo amafi n'ubundi kigomba kuba mu mazi. Bavugaga ko ari mu gishanga cyane, ni ku mbibi z'igishanga haza kuvukamo ikibazo cy'uruhushya rwo kubaka Akarere gatinda kwemera, kavuga ko katatanga uruhushya rwo kubaka kuri uwo mushinga ku nyubako ziri mu gishanga.'

    RAB igaragaza ko habanje gusabwa icyangombwa kijyanye n'isuzumangaruka ku byerekeye kurengera ibidukikije hamwe no gusubiramo inyigo y'umushinga kugira ngo nibazamura inyubako bizakorwe nta gusubira inyuma.

    Umuyobozi ushinzwe Ubushakashatsi n'ikoranabuhanga mu guteza imbere ubworozi muri RAB, Dr. Fabrice Ndayisenga abajijwe aho uyu mushinga ugeze yabanje kuvuga ko iki kigo cyari kigenewe gutuburirwamo amafi cyatangiye gukora.

    Ati 'Byaratangiye ubu bigeze kuri 50%'

    Depite Niwemahoro Wassila yahise avuga ko uyu mushinga bawusuye mu minsi ishize ndetse mu bitabye PAC harimo abantu bari kubaka iyi nzu, ku buryo bashobora kuvuga ukuri ku bihabera kuko basanze nta bikorwa byari byatangira.

    Ati 'Kiriya kigo icyo kidufasha ni uko amafi y'icyororo duha abatubuzi kuva aho umufatanyabikorwa yari amaze gufata Kigembe twagombaga gushaka ahantu ibyuzi n'ahandi hantu aba akorera ni yo mpamvu twashoboye gushaka ahantu tubasha kubika uriya mutungo kuko kuwutakaza byari kudusubiza inyuma igihe kirekire mu kongera kubona andi mafi y'icyororo.'

    Hari ababeshye PAC

    Perezida wa PAC, Depite Muhakwa Valens yagaragaje ko nta bikorwa bikorerwa i Nyamagabe ahagombaga kuba hari abana b'amafi.

    Gusa Dr. Ndayisenga we yemeje ko amafi ahari i Nyamagabe ndetse hari ibikorwa bihakorerwa.

    Ati '[Nyamagabe] turayikoresha, icyo navuze ariya mafi kuyabungabunga ni cyo kintu cy'ingenzi, kuba arimo akabasha kororwa ari na yo babasha gukuraho icyororo.'

    Depite Muhakwa yongeye kubaza ati 'i Nyamagabe ariyo?' Ndayisenga arasubiza ati 'ariyo nyakubahwa Perezida. Hari ibyuzi, amafi aba ari mu byuzi.'

    Visi Perezida wa PAC, Murumunawabo Cecile yahise abaza ati 'icyo mwagombaga kuhakoresha murakihakorera?'

    Dr. Ndayisenga yahise avuga ko bidakorwa neza 100% kubera impamvu zitandukanye zirimo ibitaranozwa.

    Ku rundi ruhande umwe mu bakozi bakorera ahakorerwa uyu mushinga yavuze ko ibikorwa byo kubungabunga abana b'amafi i Nyamagabe bitari byatangira kuko 'inyubako itararangira ikiri mu ku kubaka umusingi.'

    Uyu mukozi yavuze ko ikibazo cyabayeho ari uko havuguruwe inyigo y'icyubakwa.

    Depite Muhakwa yahamije ko imikoranire muri iki kigo iri ku rwego rwo hasi kuko 'abari aho ibikorwa bikorerwa bati 'ntishobora gukora kubera ko hari ibidatunganyije, uwo muri kumwe mu biro i Kigali ati irakora. Ni inshuro ya kabiri habayeho kuduha amakuru atandukanye.'

    Dr Ndabamenye yavuze ko ubu bamaze kubona icyemezo cy'isuzumangaruka ku bijyanye no kutangiza ibidukikije hasigaye kubona uruhushya rwo kubaka.

    Nta gihe kizwi iki kigo kizatangirira gukora nubwo bigaragazwa ko icyororo cy'amafi cyahoze aho bakoreraga kigihari.

    Ubuyobozi bwa RAB bwiyemeje kubaka ikigo cya Nyamagabe bikurikije amategeko yo kurengera ibidukikije

    RAB yaranzwe no kwivuguruza ku bikorwa bimwe bavuga ko bikora ahandi bikaba bidakora


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/pac-yatamaje-umukozi-wa-rab-wabeshye-ko-ikigo-gituburirwamo-amafi-i-nyamagabe

  • Dr. Nkezabera yatorewe kujya mu Nama y'Ubuyobozi ya SOS ku rwego rw'Isi – #rwanda #RwOT

    Dr. Emmanuel Nkezabera ndetse n'abandi batowe bose hamwe ni 13, aho bazayabora Inama y'Ubuyobozi y'Umuryango wa SOS ku rwego rw'Isi muri manda izamara imyaka ine, kuva mu 2025 kugera mu 2029.

    Iri torwa ryabaye rikurikira Inama Rusange y'Abanyamuryango baturutse mu bihugu 138 (General Assembly) yateranye kuva tariki ya 26 kugera tariki ya 28 Kamena uyu mwaka.

    Dr. Nkezabera asanzwe ari umuhanga mu bijyanye n'ubuzima rusange (public health) ndetse n'imiyoborere. Uyu mugabo kandi ni inzobere mu bijyanye n'uburenganzira bw'umwana, ibikorwa amazemo imyaka isaga 23.

    Inama y'Ubuyobozi ya SOS ku rwego rw'Isi niyo itanga imirongo migari ngenderwaho ku rwego rw'Isi muri iyi nama, SOS Ishami rya Autriche (SOS-Kinderdorf Österreich) ifite intebe ihoraho.

    SOS Children's Villages ni umuryango mpuzamahanga wita ku bana bafite ibibazo bitandukanye, ukaba warashinzwe nyuma y'Intambara ya Kabiri y'Isi. Ukorera mu bihugu 138 ndetse na teritwari enye.

    Mu Rwanda, SOS yatangiye mu mwaka 1979, ikaba yaragize uruhare rukomeye mu kwita ku bana bari batandukanye n'ababyeyi babo mu gihe cya Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994. Kugeza ubu SOS ifite ibikorwa mu turere 14 mu gihugu.

    Dr. Nkezabera yatorewe kujya mu Nama y'Ubuyobozi ya SOS ku rwego rw'Isi


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/dr-nkezabera-yatorewe-kujya-mu-nama-y-ubuyobozi-ya-sos-ku-rwego-rw-isi

  • Ingufu za nucléaire zizafasha u Rwanda kubona gigawatt eshanu z'amashanyarazi mu 2050 – #rwanda #RwOT

    Yabigarutseho ubwo yatangizaga ku mugaragaro inama izwi nka 'Nuclear Energy Innovation Summit For Africa: NESIA 2025' igiye kumara iminsi ibiri kugeza ku wa 1 Nyakanga 2025 ibera i Kigali.

    Iri guhuza inzobere zo mu bihugu 30 higwa ku kubyaza umusaruro ingufu za nucléaire cyane cyane mu kureba uko zabyazwa amashanyarazi, hifashishijwe inganda nto zizwi nka 'Small Modular' na 'Micro Reactors'

    Minisitiri Dr. Ngirente yavuze ko uko iminsi izakomeza gusimburana, Afurika izakomeza gukenera ingufu na cyane ko abaturage bo kuri uyu Mugabane bazaba biyongera umunsi ku wundi.

    Yagaragaje ko nta gihindutse mu myaka nka 40 iri imbere, Abanyafurika bazaba barageze kuri miliyari eshatu, icyo gihe Afurika izaba iri mu migabane ikenera ingufu cyane bigizwemo uruhare n'iterambere ry'inganda, ikoreshwa ry'ikoranabuhanga ry'ubwenge buhangano n'iterambere ry'imijyi n'ibindi.

    Ati “Nk'ubu duteraniye aha, abarenga miliyoni 600 bo muri Afurika ntibagerwaho n'amashanyarazi. Baracyifashisha ingufu zikomoka ku bimera (biomas) n'izindi ngufu zitaboneye mu mirimo yabo ya buri munsi.”

    Minisitiri Ngirente yavuze ko ibyo bigira uruhare mu kwangiriza ibidukikije nk'amasnyamba, bikagira uruhare mu kwangiriza urusobe rw'ibinyabuzima bigizwemo n'ingaruka z'ihindagurika ry'ibihe ziterwa n'ibyo bikorwa byo kutabona ingufu ziboneye zitangiza ibidukikije.

    Yibukije ko nubwo Afurika ifite uburyo bwo kubona amashanyarazi akomoka nko ku Izuba, umuyaga, amazi n'ahandi ariko abaturage bose batayabona ku buryo bungana, bigatuma atagera kuri bimwe mu bice bya Afurika, icyuho gikomeje kudindiza iterambere ry'uyu Mugabane.

    Mu kuziba icyo cyuho ndetse no kugira ngo gahunda y'iterambere rirambye igerweho, Minisitiri Dr. Ngirente yavuze ko ari ukwisunga ingufu za nucléaire kugira ngo haboneke amashanyarazi ahagije.

    Yibukije ko ari n'ingufu zitanduza ikirere nk'uko byemejwe mu Masezerano ya Paris ndetse no muri COP29 hagarukwa ku kamaro k'izi ngufu mu kugabanya imyuka yanduye yoherezwa mu kirere.

    Ati 'Tugomba kwemera ko gushora mu bijyanye n'ingufu zitangiza ndetse zishoboka kwishingikirizwaho ari intambwe y'ingenzi mu kugera ku iterambere rirambye.'

    Yavuze ko izo ngufu zizanafasha no mu zindi nzego nko guteza imbere ubuhinzi, ubuvuzi n'izindi zikenera ikoranabuhanga rihambaye hifashishijwe ingufu za nucléaire, anizeza ko ari ingufu ziri kwibandwaho hagamijwe amahoro, guhanga udushya no kwimakaza iterambere aho kwibanda ku zangiza.

    Ingaruka z'ihindagurika ry'ibihe zakunze gukoma mu nkokora ibikorwa by'iterambere mu Isi na Afurika idasigaye bigatuma n'urwego rw'ingufu rudindira cyane.

    Minisitiri Dr. Ngirente yibukije uburyo mu 2024 Umugezi wa Zambezi ufasha mu gutanga amashanyarazi angana na MW 20.000 wagize ibibazo amazi yawo akagabanyuka, bigatuma ingomero ziwufatiyeho nk'urwa Kariba ruri mu nini muri Afurika, zigabanya ingano y'amashanyarazi zitunganya.

    Ati 'Ibi byatumye amashanyarazi aba make, bigaragaza uburyo ihindagurika ry'ibihe riri gushyira mu byago n'ibikorwaremezo twishingikirizaho cyane. Tugomba kugira icyo dukora dufatanyije. Umugabane wacu nubwo ufite amasoko y'amashanyarazi atandukanye ariko ntabwo agezwa kuri bose ku buryo bungana ndetse turacyishingikiriza ku bihe. Niyo mpamvu tugomba kwerekeza amaso ku ngufu za nucléaire. Ntizangiza, ndetse ntabwo zisaba kwishingikiriza ku mvura cyangwa Izuba. Zitanga amashanyarazi amanywa n'ijoro.'

    U Rwanda rugeze kure…

    Kugira ngo amashanyarazi aturutse ku ngufu za nucléaire aboneke, hifashishwa ubutare bwa Uranium. Barayifata bakayitunganya, intima (atome) zayo zikitandukanya ku buryo zitanga ubushyuhe (ibizwi nka fission nucléaire).

    Iyo imaze gutanga ubushyuhe ni bwo bifashisha bagashyushya amazi akavamo umwuka, wa mwuka akaba ari wo bayobora mu mashini ugatanga amashanyarazi. Aho hashyuhirizwa amazi ni yo 'nuclear reactor.'

    U Rwanda rumaze igihe rufatanya n'abafatanyabikorwa batandukanye kugira ngo iryo koranabuhanga rugerweho. Nko mu 2023, u Rwanda rwasinyanye amasezerano na Dual Fluid Energy Inc yanditswe mu Budage no muri Canada, kugira ngo ikorere igerageza rya 'nuclear reactor' mu Rwanda.

    Ibyo byajyanye no gufatanya n'ibindi bigo byo mu Burusiya no muri Amerika kugira ngo hibandwe ku gukora inganda nto zitunganya amashanyarazi akomoka ku ngufu za nucléaire zizwi nka zizwi nka 'Small Modular' na 'Micro Reactors'.

    Zifite umutekano wisumbuye urengeje inganda zisanzwe ndetse ni zo zinajyanye n'ubushobozi bw'u Rwanda haba mu bushobozi bw'imiyoboro y'amashanyarazi rufite n'ibindi kuko zikora amashanyarazi angana na MW 100 cyangwa munsi.

    Byitezwe ko bitarenze 2030 u Rwanda ruzaba rufite uruganda rwa mbere ruri muri ubwo bwoko ndetse abakozi bagera kuri 230 uruganda ruba rukeneye ngo rutange umusaruro, bazaba babonetse mu 2028.

    Ni uruganda rwubakwa ku buso buri hagati ya 15 na 50 hitaruye abaturage, ndetse nta byago ruteza kuko iyo rugize ikibazo ruhita ruzima aho gukomeza gushya ngo rukwirakwize imirasire yangiza ubuzima.

    Minisitiri Dr. Ngirente yavuze ko mu Cyerekezo 2050 aho mu 2035 ruzaba ruri mu bihugu bifite ubukungu bugereranyije no mu 2050, aho ruzaba rukize, ruzaba rukenera gukora amashanyarazi angana byibuze na gigawatt eshanu mu gihe ubu rutaranageza no kuri gigatwatt imwe.

    Ati 'Ni yo mpamvu u Rwanda rwiyemeje gukoresha ingufu za nucléaire kugira ngo twirinde ukutangana k'umuriro dukenera n'uwo dukora. Ibi bizadufasha mu gukomeza guteza imbere ubukungu by'umwihariko ubwibanda ku bumenyi.'

    Minisitiri w'Intebe, Dr. Edouard Ngirente yavuze ko u Rwanda ruteze amaso ingufu za nucléaire mu kugera ku ntego y’iterambere rirambye

    Minisitiri w'Intebe, Dr. Edouard Ngirente yafunguye inama yiga ku kubyaza umusaruro ingufu za nucléaire iri kubera mu Rwanda

    Inama yiga ku kubyaza umusaruro ingufu za nucléaire iri kubera mu Rwanda yitabiriwe n’abayobozi bo mu bihugu bitandukanye byiganjemo ibya Afurika

    Abanyeshuri bo mu mashuri atandukanye bo mu Rwanda na bo bari batumiwe kugira ngo bahahe ubumenyi mu bijyanye n’ingufu za nucléaire

    Minisitiri w’Umutekano, Dr. Vincent Biruta mu bitabiriye inama

    Minisitiri w’Ikoranabuhanga na Inovasiyo, Ingabire Paula na we yitabiriye inama yiga ku kubyaza umusaruro ingufu za nucléaire

    Ubwo Minisitiri w’Intebe, Dr Edouard Ngirente n’abandi bayobozi bari bageze ahari kubera inama yiga ku kubyaza umusaruro ingufu za nucléaire hagamijwe amahoro

    Perezida w’Inama y’Ubutegetsi w’Ikigo cy'Igihugu gishinzwe Ingufu za Atomike mu Rwanda, Lassina Zerbo yagaragaje ko u Rwanda rugeze kure urugendo rwo kurera abahanga mu bijyanye n’ingufu za nucléaire

    Ifoto yakoreshejwe ku mutwe w'inkuru (logo) yabonetse hifashishijwe ikoranabuhanga rya AI


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/ingufu-za-nucleaire-zizafasha-u-rwanda-kugera-ku-bushobozi-bwo-gukora-umuriro