Category: Uncategorized

  • Isubyo ku bushakashatsi bukorwa n'abarangiza kaminuza buhera mu nyandiko – #rwanda #RwOT

    Ubwo bushakashatsi ahanini iyo bumaze gukorwa usanga budashyirwamo imbaraga ngo buve mu nyandiko, amakuru akubiyemo abe yakwifashishwa mu gukemura ibibazo bitandukanye.

    Kuva mu 1963 ubwo Kaminuza Nkuru y'u Rwanda yashingwaga, abanyeshuri bayirangijemo ni benshi, ibyo bishatse kuvuga ko n'ubushakashatsi bwakozwe ari bwinshi uko imyaka yagiye itambuka.

    Imibare yerekana ko kuva mu 1963 kugeza mu 1993 abanyeshuri barangije muri iyi kaminuza banganaga na 2997. Ni umubare ushobora kubona ko ari muto, impamvu ni ukubera politiki y'uburezi yariho icyo gihe itarigeze ifungurirwa abantu benshi ngo bashobore kwiga, ahubwo hagatoneshwa bamwe.

    Gusa nyuma ya Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, kuva mu 1995 kugeza mu 2013, iyari Kaminuza Nkuru y'u Rwanda yari imaze gushyira ku isoko ry'umurimo abantu 50.490.

    Mu myaka 10 ishize kuva hahuzwa amashuri makuru atandukanye akaba Kaminuza y'u Rwanda, hamaze kurangiza abanyeshuri 72.408.

    Kugeza ubu kandi mu Rwanda habarizwa kaminuza zigera kuri 40. Ni ukuvuga ko abanyeshuri barangiza mu byiciro bitandukanye bikubye inshuro nyinshi cyane n'ubushakashatsi bukorwa buba bwinshi.

    Gusa ikibazo gihari ni uko iyo bukozwe buhera mu nyandiko cyangwa mu bubiko kubera ko akenshi iyo umunyeshuri amaze gusoza amashuri, atongera kubikurikirana kandi na zimwe muri za kaminuza ntabwo zishyiramo imbaraga kugira ngo ibyavuye mu bushakashatsi bishyirwe mu bikorwa.

    Umwarimu muri Kaminuza y'u Rwanda, Dr. Tharcisse Musabyimana, yagaragaje ko kuba ubushakashatsi bukorerwa muri za kaminuza buhera mu bubiko ari igihombo gikomeye.

    Kuri Dr Musabyimana, ikibazo ni uko hataratangira gushyirwamo imbaraga zihagije kugira ngo amakuru aba akubiye muri ubwo bushakashatsi, asuzumwe neza anasesengurwe kugira ngo havemo ibyagirira akamaro igihugu.

    Ati 'Ibikubiye muri ubwo bushakashatsi biba bikwiye gusuzumwa, bigasezengurwa hakavanwamo ibikwiye gufasha abantu kugira ngo babashe kwiteza imbere mu buzima bwabo bwa buri munsi.'

    Iki ni ikibazo cyanagarutsweho mu mahugurwa yateguwe n'Inama Nkuru y'Ubumenyi n'Ikoranabuhanga (NCST) mu gushyira imbaraga mu bushakashatsi bukorwa bukaba bwagirira abaturage akamaro.

    Umuyobozi Mukuru wa NCST, Dr. Eugene Mutimura, yavuze ko impamvu hateguwe aya mahugurwa ari ugufasha abashakashatsi kuba bamenya kugeza ibikubiye mu bushakashatsi bakoze ku baturage mu gukemura ibibazo bitandukanye.

    Ati 'Ni cyo gihe kugira ngo duhindure imvugo y'ubumenyi n'ikoranabuhanga tuyoroshye ku buryo buri muntu wese azajya ayisangamo bikamufasha gufata ibyemezo kandi bikamugirira akamaro mu buzima bwe.'

    Abashakashatsi batandukanye bitabiriye amahugurwa afasha mu kubyaza umusaruro ubushakashatsi bukorwa

    Umuyobozi Mukuru wa NCST, Dr. Eugene Mutimura, yavuze ko bateguye amahugurwa gufasha abashakashatsi kuba bamenya kugeza ibikubiye mu bushakashatsi bakoze ku baturage


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/isubyo-ku-bushakashatsi-bukorwa-n-abarangiza-kaminuza-buhera-mu-nyandiko

  • Umusaruro w'amafi mu Rwanda wageze kuri toni ibihumbi 47 – #rwanda #RwOT

    Iyi mibare yerekana umusaruro w'amafi wikubye gatatu ugereranyije n'imyaka icumi ishize.

    Mu Rwanda ubushakashatsi bwari bwarakozwe mu 2012, bwagaragazaga ko umubare w'abantu barya amafi wari uri hasi cyane ugereranyije n'andi matungo mu Rwanda.

    Icyo gihe wari kuri toni 25.000, muri zo toni 16.000 zabaga zaturutse imbere mu gihugu naho toni 9.000 zaturutse mu mahanga.

    Isoko ry'amafi na ryo ryaragutse cyane, ubu amafi acuruzwa mu turere dutandukanye tw'igihugu, ariko bigaragara ko ari make ugereranyije n'abayashaka.

    Umukozi muri Minisiteri y'Ubuhinzi n'Ubworozi ushinzwe Itangazamakuru n'Itumanaho, Kwibuka Eugene, yabwiye IGIHE ko hari ikigereranyo cyifashishwa mu igenamigambi hashingiwe ku mafi arobwa n'ayororerwa mu gihugu, ayinjizwa avuye mu mahanga n'umubare w'abaturage, kugira ngo hamenyekane ingano y'amafi Umunyarwanda arya.

    Ati 'Hashingiwe ku mafi arobwa n'ayororerwa mu gihugu, ava mu mahanga n'umubare w'abaturage, ubu buri muturage arya amafi angana n'ibilo 3,45 ku mwaka, kikaba ari igipimo cyazamutse ugereranyije n'imyaka 10 ishize.'

    Mu guteza imbere ubworozi bw'amafi, Leta y'u Rwanda yashyizeho ingamba zitandukanye zirimo kwimakaza ubworozi bugezweho nka kareremba n'ibyuzi byubatswe mu buryo bw'imbere mu nzu.

    Hakoreshwa kandi utwana tw'amafi (fingerlings) twabyarijwe mu maturagiro yizewe, ndetse amafi agaburirwa ibiryo byakorewe mu nganda kugira ngo agire ubuziranenge n'umusaruro mwinshi.

    Kwibuka yavuze ko nyuma yo kongera umusaruro w'amafi kugira ngo hahazwe isoko ry'imbere mu gihugu, Leta y'u Rwanda iteganya kongera n'umusaruro woherezwa mu mahanga by'umwihariko mu Karere ruherereyemo.

    Ati 'U Rwanda rusanzwe rwohereza amafi mu bihugu duturanye. Hari gahunda yo kongera umusaruro w'amafi kugira ngo duhaze isoko ryo mu gihugu imbere, kandi dukomeze twongere ayoherezwa hanze.'

    Yakomeje ashimangira ko bizagerwaho binyuze mu kongera ubushobozi bw'aborora amafi, kunoza ikoranabuhanga mu bworozi, kwegereza umworozi ibikorwaremezo nk'imihanda n'amashanyarazi no gukomeza kubaka ubufatanye hagati ya Leta n'abikorera.

    Ku isoko ikilo cy'ifi kigura 5000 Frw ku mafi manini, 4800 Frw ku mafi aringaniye na 4500 Frw ku mafi mato ariko hari n'ushobora kuba afite 500 Frw akabasha kurya ifi bigendanye n'ubwoko bwayo.

    Biteganyijwe ko mu 2035 u Rwanda ruzaba rugeze ku musaruro w'amafi ungana na toni 80.620

    Umusaruro w'amafi mu Rwanda wageze kuri toni ibihumbi 47


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/umusaruro-w-amafi-mu-rwanda-wageze-kuri-toni-ibihumbi-47

  • Lions Club Kigali Doyen yabonye umuyobozi mushya, inibaruka Lions Club Kigali Impact – #rwanda #RwOT

    Ni mu gikorwa cyabaye ku wa Mbere, tariki ya 30 Kamena 2025, cyitabirwa na Princess Bridget Adetope Tychus uhagarariye Lions Club ku rwego mpuzamahanga n'abandi bayobozi b'uyu muryango baturutse mu bihugu bitandukanye birimo Uganda, Nigeria n'ahandi.

    Iki gikorwa cyabanjirije no kwakira indahiro z'abanyamuryango bashya ba Lions Club Kigali Impact, aho Princess Bridget Adetope Tychus, yabasabye kudateshuka ku ntego.

    Ati 'Uyu munsi mwemeye ko mugiye kuba abanyamuryango ba Lions Club International. Aho tugeze hose turangwa no kugira umutima ufasha no kugira uruhare mu bikorwa byose umuryango utegura […] Ikindi mugomba kumenya ni ugukora uko mushoboye abanyamuryango bakaba benshi. Ibyo bizatuma n'ibikorwa by'ubugiraneza dukora bigera kuri benshi.'

    Dr. Macabxender Anthony Efe watorewe kuba Perezida wa Lions Club Kigali Impact, yavuze ko abanyamuryango bari kumwe muri iri tsinda rishya, bagomba kuba itandukaniro.

    Ati 'Kuba twashinze Lions Club Kigali Impact nshya si umuhango gusa, ahubwo ni ukwerekana ko dushoboye kandi twari tubikwiriye. Tugire inyota yo gutanga, duha abaturage batishoboye.'

    'U Rwanda rwaduhaye ikaze mu byiza byose rufite. Nidushyire hamwe natwe turwiture. Turwanye imirire mibi, twite ku rubyiruko ndetse tunite ku bidukikije.'

    Lions Club Kigali Impact yashinzwe ku ngoma y'ubuyobozi yari iyobowe na Karekezi Christelle muri Lions Club Kigali Doyen, gusa yamaze gusimburwa na Dr. Kayiranga Mukama Alphonse uzaba ari Perezida mu mwaka utaha.

    Mu busanzwe Lions Club Kigali Doyen igira uruhare mu gufasha abafite uburwayi bwa 'diabète', ubw'amaso ndetse n'indwara za kanseri ku bana. Ibi byose bikorwa ku badafite ubushobozi bwo guhangana n'uburwayi bwabo.

    Umuhango wo kwakira Lions Club Kigali Impact witabiriwe n’abaturutse mu bihugu bitandukanye bya Afurika

    Princess Bridget Adetope Tychus uri mu bayobozi ba Lions Club International yari muri uyu muhango

    Alphonse Mukama ni we watorewe kuyobora Lions Club Kigali Doyen

    Abanyamuryango ba Lions Club Kigali Impact basabwe kudateshuka ku ntego

    Abanyamuryango ba Lions Club Kigali Impact barahijwe ku mugaragaro

    Karekezi Christelle yambitse umudali Dr. Macabxender Anthony Efe uzayobora Lions Club Kigali Impact

    Abanyamuryango bashya ba Lions Club Kigali Impact bahawe impamyabushobozi

    Alphonse Mukama yasimbuye Karekezi Christelle ku ntebe y’ubuyobozi ya Lions Club Kigali Doyen

    Alphonse Mukama yavuze ko azakomereza aho mugenzi we yari agejeje

    Dr. Macabxender Anthony Efe ni we watorewe kuyobora Lions Club Kigali Impact

    Bamwe mu bayobozi ba Lions Club International bari muri uyu muhango

    Amafoto: Habyarimana Raoul


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/lions-club-kigali-doyen-yabonye-umuyobozi-mushya-inibaruka-lions-club-kigali

  • Miriyari 111 Frw zigiye gushorwa mu mishinga yo kuhira imyaka mu Karere ka Kirehe – #rwanda #RwOT

    Iyi mishinga izafasha mu kuhira ubutaka bugera kuri hegitari 4.000 buri mu Karere ka Kirehe mu Ntara y'Iburasirazuba, izwiho guhura n'amapfa.

    Umuyobozi Mukuru w'Ikigo cy'Igihugu Gishinzwe guteza imbere Ubuhinzi n'Ubworozi, RAB, Ndabamenye Telesphore, yasobanuriye Komisiyo y'Inteko Ishinga Amategeko ishinzwe kugenzura imikoreshereze y'imari ya Leta (PAC), ko iyi mishinga igizwe na Mpanga, Mahama I na Mahama II.

    Ndabamenye yavuze ko umushinga wa Mpanga uzakoresha miliyoni 18$, ukazuhira hegitari 650, gusa ukaba waratinze gutangira gukoreshwa kubera kubura amashanyarazi yo gukoresha ku mashini zipompa amazi aturuka mu Mugezi w'Akagera.

    Ati 'Moteri zikenewe kugira ngo hatangire igeragezwa, byitezwe ko zizahagera muri Kanama, na ho gutangira gukoresha umushinga biteganyijwe mu kwezi ku Ukwakira 2025.'

    Mu yindi mishinga iteganyijwe harimo uwa Mahama I uzuhirwaho hegitari 1.225 kuri miliyoni 27$, naho uwa Mahama II uzagera kuri hegitari 1.900 ku gaciro ka miliyoni 32$. Iyi mishinga yombi iteganyijwe kurangira bitarenze Ukuboza 2025.

    Ndabamenye yasobanuye ko ikiguzi cy'iyi mishinga gitandukana bitewe n'ubunini bw'ubuso buzuhirwa, imiterere y'ubutaka n'imbaraga zisabwa mu gupompa amazi.

    Hari indi mishinga ibiri ikomeye irimo uwa CDAT watewe inkunga na Banki y'Isi uzuhira hegitari 11.000, ukazarangira mu 2027 n'uwa KIIWP2 watewe inkunga na IFAD uzuhira hegitari 2.200, ariko wo ukazarangira mu 2028.

    Kugira ngo u Rwanda rugere ku ntego yo kuhira hegitari 500.000 mu guhangana n'imihindagurikire y'ibihe, bisaba gushyira imbaraga zifatika mu ishoramari rikomeye no kwihutisha imishinga.

    Iyi mishinga iterwa inkunga binyuze mu nguzanyo yatanzwe na Banki ya Exim y'u Buhinde (India Exim Bank), kimwe n'indi iri mu gihugu.

    Iyi mishinga yose yitezweho kuzafasha u Rwanda kugera ku ntego yo kongera ubutaka bwuhirwa bukava kuri hegitari 70.000 bukagera kuri hegitari 130.000 bitarenze mu 2029.

    Imishinga yo kuhira ifite agaciro ka miliyoni 77$ izakorerwa mu Karere ka Kirehe


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/miriyari-111-frw-zigiye-gushorwa-mu-mishinga-yo-kuhira-imyaka-mu-karere-ka

  • Ibisabwa ngo umuntu atunge imbunda yo kwitabara mu Rwanda – #rwanda #RwOT

    Intwaro zitagenewe kwica (Non-lethal guns) ni imbunda zishobora gukoreshwa nko mu gihe cyo guhosha imyigaragambyo cyangwa mu gihe cyo kwitabara hagamijwe guca intege aho kwica nubwo zikoreshejwe nabi zishobora kwica.

    Ni imbunda kandi zitatera umuntu ubumuga buhoraho cyangwa ngo zimwice ahubwo zimubuza gukora ikintu runaka by'igihe gito.

    Zishobora gukoreshwa kandi mu bikorwa birimo kurwanya inyamaswa, muri siporo, imurikabikorwa no mu bikorwa bike by'umutekano.

    Kugira ngo umuntu yemererwe gutunga imbunda yo kwitabara cyangwa kuyikoresha abisabira uruhushya.

    Bikorwa bite?

    Kugira ngo umuntu cyangwa ikigo cyemererwe gutumiza, kubika, gukoresha, guhererekanya cyangwa gucuruza izo mbunda n'ibikoresho bijyana na zo (nk'amasasu, ibishishwa by'amasasu n'ifu ikoreshwa mu masasu), bisaba kunyura mu nzira yemewe n'amategeko no gusaba uruhushya rwihariye.

    Amabwiriza mashya yashyizeho inzego ebyiri za Leta zifite ububasha bwo kugenzura no gutanga uruhushya ari zo Minisitiri w'Umutekano imbere mu gihugu utanga uruhushya rwo gutumiza, gusohora cyangwa kuzicuruza n'Umuyobozi Mukuru wa Polisi y'Igihugu utanga urushya rwo gutunga, gukoresha no kuzihererekanya.

    Usaba yandikira urwego rubishinzwe ibaruwa asobanura neza uruhushya yifuza urwo ari rwo, igaherekezwa n'ibyangombwa birimo indangamuntu cyangwa pasiporo ku bantu bafite nibura imyaka 21, icyemezo cy'uko umuntu afite ubuzima bwo mu mutwe buzira umuze cyatanzwe n'umuganga wemewe n'icyemezo cy'uko umuntu atakatiwe n'inkiko.

    Ibigo by'ubucuruzi bigomba kugaragaza icyemezo cy'ubucuruzi, ububiko butekanye n'abakozi bafite ubumenyi mu gukoresha imbunda, kugaragaza ubwoko n'ingano y'imbunda umuntu asabira uburenganzira, kugaragaza umwirondoro werekana ko uzi gukoresha imbunda n'ibindi.

    Hari kandi gutanga icyemezo cyatanzwe na Polisi ku kuzinjiza mu gihugu cyangwa uburenganzira bwo kuzikoresha no kuzicuruza butangwa ku munyamahanga wifuza kuyinjiza mu gihugu.

    Icyemezo kigaragaza ko yishyura neza imisoro, urwo ruhushya rugatangwa nibura mu minsi 30 ubusabe bwakiriwe.

    Uruhushya rutangwa ruba rusobanura neza ubwoko bw'imbunda n'umubare wazo, nimero iranga imbunda ufite, itariki n'umunsi rutangiwe, igihugu yaturutsemo cyangwa izerekezamo, aho izabikwa, uzayikoresha n'amakuru ajyanye n'ikorwa ryayo.

    Abahawe uruhushya na bo bafite inshingano ko buri kwezi bagomba gutanga raporo ku mikoreshereze y'imbunda cyangwa ibikoresho byazo mu gihe habayeho gukoresha iyo mbunda bigomba guhita bimenyekanishwa kuri sitasiyo ya Polisi iri hafi.

    Biteganyijwe kandi ko Polisi y'u Rwanda na Minisiteri bazajya bakora ubugenzuzi kabiri mu mwaka ku mbunda n'aho zibitswe kandi bashobora no gukora andi magenzura igihe icyo ari cyo cyose.

    Ibihano biteganyijwe

    Iteka rya Minisitiri riteganya ko kutubahiriza amabwiriza bishobora gutuma uruhushya rwatanzwe ruhagarikwa cyangwa uwaruhawe akarwamburwa burundu.

    Amwe mu makosa ashobora kuganisha kuri icyo cyemezo ni utanga amakuru atavugisha ukuri ku ikoreshwa ry'imbunda, kutubahiriza amabwiriza abigenga, cyangwa mu gihe habonetse ikindi kibazo kijyanye n'umutekano mu gihugu.

    Uruhushya rushobora guhagarikwa by'agateganyo mu gihe cy'amezi atandatu cyangwa rugakurwaho burundu kandi mu gihe bibaye, imbunda zamburwa nyirazo na Polisi.

    Ku rundi ruhande kandi biteganyijwe ko mu gihe bigaragaye ko ibyo bikoresho cyangwa imbunda bitagikora cyangwa bitagikenewe nyirabyo ni we wishyura ikiguzi cyo kubyangiza ariko urwego rubishinzwe ni ryo rugena aho bikorerwa.

    Uretse ibyo ariko hari n'ibihano nshinjabyaha bishobora kuviramo uwarenze ku mabwiriza igifungo kuva ku mezi atatu kugera ku myaka 25 n'ihazabu iri hagati y'ibihumbi 300 Frw na miliyoni 10 bitewe n'icyaha.

    Rikomeza ryerekana ko abantu cyangwa ibigo byari bisanzwe bifite imbunda zo kwitabara mbere y'uko ayo mabwiriza ashyirwaho bahawe amezi atandatu yo kuzuza ibisabwa n'amategeko mashya.

    Ni amabwiriza yatangiye gukurikizwa guhera igihe yasinyiweho na Minisitiri Dr. Vincent Biruta ku wa 23 Mata 2025.


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/hashyizweho-umwitangirizwa-ibisabwa-ngo-umuntu-atunge-imbunda-yo-kwitabara-mu

  • RGB yagaragaje ishusho y'imitangire ya serivisi mu myaka 31 u Rwanda rwibohoye – #rwanda #RwOT

    Umuyobozi w'ishami ryo kwimakaza imiyoborere myiza n'imitangire ya serivisi muri RGB, Afrika Alexis, yabwiye RBA ko gahunda yo kwegereza abaturage ubuyobozi yihutishije cyane imitangire ya serivisi.

    Ati 'Nta serivisi n'imwe nkeka ko umuturage akiza kwaka mu rwego rw'igihugu. Ziramutse zinahari zaba ari nke cyane. Serivisi zagiye aho zigomba kuba ziri kandi abaturage basigaye bagira uruhare mu mitangire y'izo serivisi bigateza imbere imiyoborere y'Igihugu.'

    'Ndibuka ko kwegereza ubuyobozi abaturage bigitangira, umwarimu yasabwaga kuza kuri Minisiteri y'Uburezi kugira ngo yimurirwe mu kandi karere. Uyu munsi uturere turabikora bikarangira Minisiteri y'Uburezi itabijemo.'

    Afrika yavuze ko indi mpamvu yatumye serivisi zihuta ari ikoranabuhanga ryateye imbere.

    Ati 'Turimo kujya no mu ikorabuhahanga, aho umuturage ashobora kubikora ari iwe. Ni ho Isi igana ntabwo na twe twasubira inyuma. Kuba umuntu ashobora kwicara akaka icyangombwa ku murenge atavuye iwe, ni ikigaragaza ko koko serivisi zegerejwe abaturage.'

    Meya w'Akarere ka Muhanga, Kayitare Jacqueline, yashimangiye ko hari aho igihugu kimaze kugera hafatika mu miyoborere ishyira umuturage ku isonga.

    Ati 'Turabizi ko umubare munini w'Abanyarwanda ari abahinzi, ariko uyu munsi inyongeramusaruro azisabira mu rugo iwe cyangwa mu murima. Serivisi nyinshi z'ibanze ntizigihagurutsa umuturage ajya kure n'iyo agiye ajya ku mudugudu cyangwa ku mujyanama w'ubuzima. No ku rwego rw'akarere ntitucyakira abaturage benshi nka kera'.

    Kwegereza abaturage serivisi birushaho koroha kuko harimo n'izo bahabwa mu buryo bw'ubukorerabushake, bidakozwe n'abakozi babihemberwa bihoraho. Ibi bitanga icyizere gifatika cy'ahazaza kuko n'abaturage bagenda babigiraho imyumvire inoze.

    Nubwo bimeze bityo ariko, RGB igaragaza ko hari ibipimo by'uburyo abaturage bishimira imitangire ya serivisi bigikeneye gushyirwamo ingufu byihariye, nko mu buhinzi aho abaturage bazishimira ku kigero cya 61% no mu z'ubutaka n'imiturire ziri ku kigero cya 62%.

    Abaturage babasha kwaka serivisi nyinshi hafi y’aho batuye cyangwa babyikoreye mu buryo bw’ikoranabuhanga


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/rgb-yagaragaje-ishusho-y-imitangire-ya-serivisi-mu-myaka-31-u-rwanda-rwibohoye

  • Gashumba avuga ko umuziki wa Uganda utarambuka imipaka, ugereranyije n'uw'Abanya-Nijeriya na Amapiano wateye isi yose. #rwanda #RwOT

    Abahanzi bose bo muri Uganda ni ab'iwabo gusa. Mbwira indirimbo n'imwe y'Umunya-Uganda ikinwa kuri radiyo cyangwa televiziyo yo muri Kenya. No mu birori bitandukanye cyangwa mu tubyiniro hano, dukina indirimbo z'Abanya-Nijeriya n'iz'ubwoko bwa Amapiano.

    Mbwira umuhanzi n'umwe wo muri Uganda ufite indirimbo zicurangwa i Lagos, Cape Town, Johannesburg, Londres, Paris cyangwa muri California, nk'uko bigenda ku bahanzi b'Abanya-Nijeriya. Hirya no hino ku isi, Amapiano ni bwo bwoko bw'umuziki bwafashe isi yose. Ariko abahanzi bacu bo muri Uganda baracyari ab'iwabo gusa.

    Gashumba yashimiye Eddy Kenzo, avuga ko ari we ugerageza gukandagira ku isoko mpuzamahanga rimwe na rimwe, ariko abigeraho ku bw'amahirwe gusa.

    Kenzo hari igihe ajya mu ruhando mpuzamahanga, ariko ni amahirwe aba yagize. King Saha na we ni umuhanzi mwiza ufite indirimbo nziza, ariko zigarukira imbere mu gihugu gusa. Indirimbo zabo ntizirenga Kibuye, Kyengera na Nateete.

    Yakomeje avuga ko n'iyo abahanzi ba Uganda bagiye gutarama i Londres, babikorera mu gace ka East London aho Abanya-Uganda benshi batuye, ariko ntibataramire abanyamahanga mu nyubako nini nk'izo abaririmbyi b'Abanya-Nijeriya nka Burna Boy baririmbiramo.

     

    Source : https://kasukumedia.com/gashumba-avuga-ko-umuziki-wa-uganda-utarambuka-imipaka-ugereranyije-nuwabanya-nijeriya-na-amapiano-wateye-isi-yose/

  • Igiciro cya lisansi cyazamutseho 170 Frw kuri litiro – #rwanda #RwOT

    RURA kandi yatangaje ko igiciro cya mazutu cyageze kuri 1757 Frw kivuye ku 1647 Frw. Ibi biciro biratangira gushyirwa mu bikorwa kuri uyu wa 2 Nyakanga, saa Kumi n'Ebyiri z'igitondo.

    Uru rwego kandi rwatangaje ko kuri ibi biciro by'ibikomoka kuri peteroli, habariwemo n'umusoro ku nyongeragaciro (VAT), bivuguruwe.

    RURA kandi yashimangiye ko mu rwego rwo guhangana n'izamuka ry'ibiciro by'ibikomoka kuri peteroli ku isoko mpuzamahanga no korohereza abaguzi, Guverinoma y'u Rwanda yazigamye mu bubiko bwayo ibikomoka kuri peteroli bihagije, kandi irakomeza gucunga neza ubukungu muri rusange.

    Igiciro cya lisansi cyazamutseho 170 Frw kuri litiro


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/igiciro-cya-lisansi-cyazamutseho-170-frw-kuri-litiro

  • Kigali Marriot Hotel yagabanyije 10% ku bayiraramo mu kwizihiza umunsi w'Ubwingenge no Kwibohora – #rwanda #RwOT

    Ibi byatangajwe ubwo abakozi, abakiliya, n'abafatanyabikorwa b'iyi hoteli bari mu birori byo kwizihiza umunsi w'Ubwigenge ndetse no Kwibohora byabaye ku wa 30 Kamena 2025.

    Muri iki gihe Leta yatanze ikiruhuko cy'iminsi igera kuri ine, muri Kigali Marriot Hotel serivisi zijyanye na restaurant ndetse na Spa zagabanyijweho 10%.

    Umuyobozi ushinzwe ubucuruzi muri Kigali Marriot Hotel, Giftie Alex Ilani, yavuze ko bateguye ibi birori mu rwego rwo kwifatanya n'abakozi babo kwizihiza umunsi w'Ubwigenge no Kwibohora, ndetse no kongera kwibukiranya inshingano zabo nk'abakozi cyane ko harimo n'abakozi bashya.

    Akomeza avuga ibi birori kandi byari ibyo gutangira iki cyumweru bibutsa abakiliya babo serivisi zabo ndetse n'udushya babazaniye tuzabafasha muri ibi biruhuko.

    Yagize ati 'Aya ni amahirwe yo guhura n'abashyitsi bacu, abakiliya bacu, tukizihizanya uyu munsi wo Kwibohora twishimira ibyagezweho, tunabereka udushya tubafitiye muri ibi biruhuko bigiye kuza.'

    Ilani akomeza avuga ko abazitabira Brunch zisanzwe zibera muri Kigali Marriot Hotel buri ku wa Gatandatu na buri ku Cyumweru bahishiwe byinshi kuko hazaba hari amafunguro mashya atari asanzwe kuri izo Brunch ndetse n'ibindi.

    Ku byumba byo kuraramo, Marriot yashyizeho gahunda yise staycation, aho umukiliya azajya yishyura 200$ ku ijoro, akaba yajya koga muri piscine, agahabwa ibyo kurya bya mu gitondo by'abantu babiri, sauna na steam ndetse na gym.

    Abakozi n’abafatanyabikorwa ba Kigali Marriot Hotel bizihije umunsi w’Ubwigenge no Kwibohora

    Umuyobozi ushinzwe ubucuruzi muri Kigali Marriot Hotel, Alex Ilani yavuze ko bateguye uyu munsi kugira ngo babwire abakiliya babo udushya babafitiye

    Abakozi n’abafatanyabikorwa ba Kigali Marriot Hotel bakinnye n’imikino itandukanye irimo uwo gutsindira zimwe muri serivisi za Kigali Marriot Hotel ku buntu

    Ni ibiriri bya Kigali Marriot Hotel byaranzwe n’ubusabane no kwishimira umunsi wo Kwibohora n’Ubwigenge

    Mu mikino yakinwe, igihembo nyamukuru cyari kuzarara muri Kigali Marriot Hotel ku buntu, ndetse ugahabwa serivisi zose zihabwa uwaraye muri iyi hoteli

    Ibindi bihembo byatanzwe nu itike ikuzana kuri Brunch yo ku cyumweru itegurwa na Kigali Marriot Hotel


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/kigali-marriot-hotel-yagabanyije-10-ku-bayiraramo-mu-kwizihiza-umunsi-w

  • Perezida Kagame na Grossi wa IAEA baganiriye ku kubyaza umusaruro ingufu za nucléaire – #rwanda #RwOT

    Rafael Mariano Gros ari mu Rwanda aho yitabiriye inama izwi nka 'Nuclear Energy Innovation Summit For Africa: NESIA 2025' imaze iminsi ibiri iri kubera i Kigali.

    Iri guhuza inzobere zo mu bihugu 30 higwa ku kubyaza umusaruro ingufu za nucléaire cyane cyane mu kureba uko zabyazwa amashanyarazi, hifashishijwe inganda nto zizwi nka 'Small Modular' na 'Micro Reactors (SMR).

    Itangazo Ibiro by'Umukuru w'Igihugu byanyujije kuri X rigira riti 'Baganiriye ku bushobozi bw'ingufu za nucléaire mu iterambere ry'ubukungu ndetse n'intambwe u Rwanda rwateye mu gukoresha inganda nto za 'Small Modular and Micro Reactors'.

    SMR ni inganda nto zitanga amashanyarazi aturutse ku ngufu za nucléaire. Uruganda rumwe rushobora gutanga umuriro wa megawatt 100 gusubira hasi.

    Ni inganda zishobora gushyirwa ahantu hato nko ku buso bwa hegitari ziri hagati ya 15 na 50, zigakorwaho n'abakozi bagera kuri 230, ndetse ziba zakwimurwa mu bice byitaruye imijyi.

    Ni inganda zitangiza ibidukikije kuko nk'ubushakashatsi bwakozwe n'Umuryango ushinzwe Ikoreshwa rya Nucléaire ku Isi, World Nuclear Association, bwagaragaje ko ikoreshwa ry'izi ngufu rigabanya toni 29 z'umwuka uhumanya wa CO2 kuri Gigawatt mu isaha (GWh).

    U Rwanda rufite gahunda ko bitarenze mu 2030 ruzaba rufite bene urwo ruganda rutanga amashanyarazi akomoka ku ngufu za nucléaire ndetse biteganywa ko mu 2028 ruzaba rwabonye abakozi bose basabwa.

    Amashanyarazi aturutse ku ngufu za nucléaire aboneka hifashishijwe ubutare bwa Uranium. Bafata Uranium bakayitunganya, intima (atome) zayo zikitandukanya ku buryo zitanga ubushyuhe (ibizwi nka fission nucléaire).

    Ubwo bushyuhe ni bwo bifashisha bagashyushya amazi akavamo umwuka, wa mwuka akaba ari wo bayobora mu mashini ugatanga amashanyarazi. Aho hashyuhirizwa amazi ni yo 'nuclear reactor'. SMR zikenera amazi make ugereranyije n'akenerwa hakorwa amashanyarazi asanzwe.

    U Rwanda rumaze igihe rufatanya n'abafatanyabikorwa batandukanye kugira ngo iryo koranabuhanga rigerweho. Nko mu 2023 rwasinyanye amasezerano na Dual Fluid Energy Inc yanditswe mu Budage no muri Canada, kugira ngo ikorere igerageza rya 'nuclear reactor' mu Rwanda.

    Ibyo byajyanye no gufatanya n'ibindi bigo byo mu Burusiya no muri Amerika kugira ngo hibandwe ku gukora SMR.

    Uranium itanga amashanyarazi menshi kandi ku ngano nto kuko garama imwe yayo ishobora gutanga MW 1 ku munsi, ni ukuvuga ngo ni ingufu zingana n'izatangwa na toni eshatu z'amakara.

    Ubaye utunganyije ikilo kimwe cya Uranium, wabona umuriro ungana na MW 1000, ni umuriro mu Rwanda rutarageraho kuko inganda zitunganya amashyanyarazi mu Rwanda zigeze ku bushobozi bwa megawatt 406,4.

    Icyakora Rafael Mariano Gros yagaragaje ko u Rwanda ari urugero rw'ibishoboka ku bijyanye no kubyaza umusaruro ingufu za nucléaire.

    Yavuze ko kubyaza izi ngufu umusaruro hagamijwe amahoro ndetse hisunzwe ikoranabuhanga rigezweho ari ibintu bigezweho ku Isi.

    Yongeyeho ko nta mpamvu n'imwe ifatika yatuma Afurika isigara inyuma mu bijyanye no kubyaza umusaruro ingufu za nucléaire, na cyane ko ari umugabane ufite umutungo kamere wafasha muri urwo rwego.

    Ati 'Ikoranabuhanga riri kuduha ibisubizo, rikaduha andi mahitamo tutigeze tugira. Ubu ni yo mpamvu abantu benshi barishishikariye. Bashishikariye SMR. Iryo koranabuhanga rifite akamaro ko kuba izo nganda zakwimurwa, kuba zakwigonderwa n'ibindi. Ntako bisa kuba dufite aya mahitamo.'

    Yavuze ko ibyo ibihugu bisabwa kugira ngo bigire izi nganda harimo kugira ibikorwaremezo, kubakira ubushobozi abazikoramo binyuze mu kubaha amahugurwa n'ibindi bifasha igihugu kugira 'nuclear reactor' mu buryo bwihuse kandi buboneye.

    Yavuze kandi ko umutekano na wo ari ingenzi mu guteza imbere ibijyanye n'umutekano w'ibyo bikorwa.

    Ati 'IAEA iri gukorana n'ibihugu bya Afurika, icyakora u Rwanda ni urugero rw'ibishoboka.'

    Yavuze ko mu gukomeza gufasha Afurika kubyaza umusaruro ingufu za nucléaire, ibyo biganiro babigiranye n'ibihugu nka Niger, Nigeria, Maroc, Tunisia na ndetse na Misiri iri kubaka uruganda rwa mbere rutanga amashanyarazi akomoka ku ngufu za nucléaire.

    Yavuze ko ari ibiganiro bagiranye na Sudani, Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, Senegal, Kenya, Namibia na Afurika y'Epfo izanzwe ari na cyo gihugu rukumbi muri Afurika gifite bene urwo ruganda.

    Ati 'Muri ibyo bihugu byose, IAEA yatangiye gutegura abantu bazakora muri yo gahunda ndetse iri gukorana n'inzego zishinzwe kugenzura ibijyanye n'ingufu za nucléaire.'

    Gros yavuze ko mu minsi mike ishize, bateye itambwe ikomeye basinyana amasezerano na Banki y'Isi azafasha ibihugu bitandukanye gushora imari mu bijyanye no guteza imbere ingufu za nucléaire.

    Ati 'Mu gushyira mu bikorwa imishinga itandukanye tuzaba duhari. Umumaro w'ibanze wa IAEA ni uguteza imbere ikoreshwa ry'ingufu za nucléaire mu mahoro. Ku batarakorana na IAEA iki ni cyo gihe inzobere zacu zirahari. Ku bo twatangiye imikoranire twabizeza ko tuzababa hafi. Nta mpamvu Afurika itagira uruhare muri iyi gahunda iri guteza imbere ubukungu w'ibuhugu bitandukanye.'

    Ubwo yafunguraga inama yiga ku guteza imbere ingufu za nucléaire yari iri kubera i Kigali, Minisitiri w'Intebe, Dr Edouard Ngirente, yavuze ko mu 2050 u Rwanda ruzaba rukeneye hafi gigawatt eshanu z'amashanyarazi. Yavuze ko ari yo mpamvu u Rwanda rwishingikirije ku ngufu za nucléaire.

    Perezida Kagame yakiriye Umuyobozi w'Urwego rwa Loni rushinzwe kugenzura itunganywa ry'ingufu za nucléaire, Perezida Paul Kagame yakiriye Umuyobozi w'Urwego rwa Loni rushinzwe kugenzura itunganywa ry'ingufu za nucléaire, Rafael Mariano Grossi

    Umuyobozi w'Urwego rwa Loni rushinzwe kugenzura itunganywa ry'ingufu za nucléaire, Rafael Mariano Grossi (wa gatatu uhereye ibumoso) yakiriwe muri Village Urugwiro

    Rafael Mariano Grossi na Perezida Kagame baganiriye ku mishinga itandukanye yo kubyaza umusaruro ingufu za nucléaire

    Itsinda ry’abayobozi b’u Rwanda riyobowe na Perezida Kagame ryakiriye Umuyobozi w'Urwego rwa Loni rushinzwe kugenzura itunganywa ry'ingufu za nucléaire, Rafael Mariano Grossi

    Amafoto yaranze Inama ya Nuclear Energy Innovation Summit For Africa: NESIA 2025

    Minisitiri w'Intebe, Dr Edouard Ngirente, yitabiriye umunsi wa kabiri w’inama yiga ku kubyaza umusaruro ingufu za nucléaire

    Umuyobozi w'Urwego rwa Loni rushinzwe kugenzura itunganywa ry'ingufu za nucléaire, (International Atomic Energy Agency: IAEA), Rafael Mariano Grossi, yashimiye intambwe u Rwanda rumaze kugeraho mu rugendo rwo kubyaza amashanyarazi ingufu za nucléaire

    Minisitiri w’Ikoranabuhanga na Inovasiyo yasobanuye uburyo u Rwanda rumaze gutera intambwe ifatika mu kwimakaza ikoranabuhanga rigezwemo mu mirimo itandukanye

    Abayobozi batandukanye baganiriye ku kamaro ko kubyaza umusaruro ingufu za nucléaire


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/perezida-kagame-na-grossi-wa-iaea-baganiriye-ku-kubyaza-umusaruro-ingufu-za