Category: Uncategorized

  • Abadepite batoye itegeko ryemera gutwitira undi no kuboneza urubyaro ku bana b'imyaka 15 – #rwanda #RwOT

    Iri itegeko rigizwe n'ingingo 111, ryatowe ku wa 4 Kanama 2025, nyuma y'amasaha menshi rigibwaho impaka ingingo ku yindi.

    Komisiyo y'Imibereho y'Abaturage mu Mutwe w'Abadepite yasuzumye umushinga w'itegeko yavuze ko wongewemo ingingo 20 kugira ngo rirusheho kumvikana na ho izindi 29 zivanwamo.

    Perezida wa Komisiyo, Uwamariya Veneranda, yavuze ko ingingo zagarutsweho cyane zirimo ijyanye na serivisi yo kororoka hakoreshejwe ikoranabuhanga.

    Iyi ngingo ivuga ko iyi serivisi yemerewe abashyingiranywe n'undi ufite ikibazo cyo kutororoka mu buryo busanzwe ariko bikemezwa n'ukora umwuga wo kuvura ko uwo muntu adashobora kororoka mu buryo busanzwe.

    Icya kabiri cyagiweho impaka cyane ni imyaka yo kwifatira icyemezo ku guhabwa serivisi z'ubuvuzi, aho bemeje ko iyi myaka iba 15 ivuye kuri 18 yari isanzwe mu mategeko.

    Depite Izere Ingrid Marie Parfaite yagaragaje ko gufasha abana b'imyaka 15 kubona serivisi z'ubuvuzi nta kibazo kirimo ariko bikwiye kubanzirizwa no kwigisha n'agakingirizo.

    Ati 'Kuki tutashyira imbaraga mu kubaha udukingirizo kuko dushobora no kurinda izo ndwara nka Sida n'izindi bashobora kwandurira aho?'

    Abadepite bagaragaje ko bikwiye ko mu gihe umwana w'imyaka 15 agiye guhabwa serivisi z'ubuvuzi zirimo no kuboneza urubyaro byajya bimenyeshwa umubyeyi we.

    Indi ngingo yavuzweho cyane ni iyo gutwitira undi no kubika intanga cyangwa insoro zishobora kwifashishwa mu kororoka mu gihe kizaza.

    Iri tegeko riteganya ko abantu bafite ibibazo byo kutabona urubyaro byemejwe na muganga w'inzobere bashobora guhabwa serivisi yo gutwitirwa bikurikije amategeko n'amabwiriza bisaba.

    Umunyamabanga wa Leta muri Minisiteri y'Ubuzima, Dr. Yvan Butera yatangaje ko serivisi zo kuboneza urubyaro ku bana bafite imyaka 15 zitazaba ari izibonetse zose.

    Ati 'Serivisi twavuze zihabwa ingimbi n'abangavu, ntabwo bivuze ko serivisi washaka yose uzayibona kubera ko twashyizeho iri tegeko…ntabwo umwana w'imyaka 15 cyangwa 16 azajya kwa muganga kubera ko yemerewe serivisi twashyize muri rusange ariko tuzagaragaza neza mu mabwiriza tuzatanga ngo uvuge ko wahisemo kwifungisha. Ntabwo bizaba byemewe.'

    Umushinga w'itegeko watowe wari wageze mu Nteko Ishinga Amategeko ku wa 5 Ugushyingo 2025, usuzumwa na Komisiyo y'Imibereho y'Abaturage.

    Abadepite bafashe amasaha menshi bajya impaka kugeza igihe itegeko ryose baritoreye

    Umunyamabanga wa Leta muri Minisiteri y’Ubuzima, Dr. Yvan Butera, yavuze ko umwana w’imyaka 15 hari serivisi nyinshi atazahabwa nko kwifungisha burundu

    Amafoto: Nzayisingiza Fidele


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/abadepite-batoye-itegeko-ryemera-gutwitira-undi-no-kuboneza-urubyaro-ku-bana-b

  • Sena yatumije Minisitiri w'Intebe – #rwanda #RwOT

    Byabaye kuri uyu wa 4 Kanama 2025, ubwo Abasenateri bagezwagaho raporo ya Komisiyo y'Iterambere ry'Ubukungu n'Imari ku gikorwa cyo kugenzura ibikorwa mu korohereza abaturage kubona ibicanwa bitangiza ibidukikije.

    Ubushakashatsi bwa karindwi ku mibereho y'ingo (EICV7) bwagaragaje ko ingo zikoresha ibicanwa bibungabunga ibidukikije mu Rwanda zageze kuri 5,4% mu 2024 zivuye kuri 1% mu 2017.

    Ubushakashatsi bwakorewe ku ngo 15066 bugaragaza ko 75% by'ingo zo mu Rwanda zigitekesha inkwi, mu gihe 18,8% zikoresha amakara. Ingo 0,6% zo zitekesha ibisigazwa by'imyaka bahinze, na ho abatekesha gaz cyangwa biogaz n'amashanyarazi ni 5,4%.

    Ingo ziri mu mujyi wa Kigali zitekesha gaz zingana na 23%, mu gihe izitekesha amakara ari 59% na ho abagitekesha inkwi ni 17%.

    Nyuma yo kugirana ibiganiro n'inzego zitandukanye zirimo Minisiteri y'Ibidukikije n'ibigo biyishamikiyeho, Banki y'Iterambere BRD n'izindi nzego, komisiyo yagaragaje ko kugeza ubu abaturage bagera kuri 94% mu Rwanda bagikoresha amakara n'inkwi mu guteka kandi biri mu bikomeje kwangiza ibidukikije.

    Abasenateri bagaragaje ko hakenewe ingamba zigamije kugabanya umubare w'abagikoresha inkwi n'amakara mu guteka ari nayo mpamvu hahagamajwe Minisitiri w'Intebe ngo atange ibisobanuro mu magambo ku biri gukorwa.

    Minisiteri y'Ibidukikije yari yagaragarije Abasenateri ko hakiri inzira ndende mu gukemura icyo kibazo kuko hakenewe ingengo y'imari nyinshi kugira ngo u Rwanda rubashe kugabanya umubare w'abakoresha inkwi mu guteka ku kigero cya 42% muri 2030. Hakenewe nibura miliyari 1,37$, byose byarebwe.

    Zimwe muri gahunda zishyirwamo imbaraga harimo no guteza imbere imbabura n'amashyiga bizigama ibicwanwa bitangwa buri mwaka binyuze mu Kigo cy'Igihugu gishinzwe Ingufu ku bufatanye na Minisiteri y'Ibikorwaremezo.

    Ubwo yari mu Nteko Ishinga Amategeko umutwe w'Abadepite ku wa 13 Gicurasi 2025, Minisitiri w'Iborwaremezo, Dr. Gasore Jimmy, yatangaje ko mu mwaka w'ingengo y'imari wa 2025/2026 hazatangwa amashyiga atangiza ibidukikije arenga ibihumbi 100 mu gihe biteganyijwe ko mu 2029 u Rwanda ruzaba rumaze gutanga amashyiga arenga ibihumbi 800.

    Iyo Inteko Ishinga Amategeko ihamagaje Minisitiri ngo atange ibisobanuro mu magambo, bamubaza n'ibibazo ku ngamba zihari, iyo batanyuzwe bashobora kumwaka ibisobanuro mu nyandiko kugira ngo barusheho kumva ikiri gukorwa na guverinoma mu gukemura ikibazo runaka.

    Sena yatumije Minisitiri w’Intebe ngo atange ibisobanuro ku cyo guverinoma iri gukora mu kugabanya ibicwanwa byangiza ibidukikije

    Abasenateri bagaragaje ko hakenewe gahunda ifatika izafasha mu kugabanya ibicanwa byangiza ibidukikije


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/sena-y-u-rwanda-yatumije-minisitiri-w-intebe

  • RIB yakurikiranye abantu 370 bakekwaho ubujura bwifashishije ikoranabuhanga mu myaka itatu ishize – #rwanda #RwOT

    RIB yatangaje ko muri iyo myaka hibwe arenga miliyoni 81Frw.

    Ubwo yari mu kiganiro Waramutse Rwanda cya RBA, ku wa 04 Kanama 2025, Umuvugizi wa RIB, Dr. Murangira B. Thierry yavuze ko guhera mu 2023 kugeza mu 2025 bamaze kwakira ibirego 272 by'ubujura bushukana hifashishijwe ikoranabuhanga.

    Dr. Murangira yavuze ko muri miliyoni zirenga 81 Frw zibwe hagarujwe miliyoni 63 Frw.

    Ati 'Iyo urebye usanga ayagarujwe ari ku kigero cya 77% cy'ayibwe ariko hakagarujwe menshi cyangwa se ntanibwe. Ayo arenga 20% atagaruka ni menshi, ni amafaranga y'Abanyarwanda aba agiye ku maherere.'

    Dr. Murangira kandi yaburiye abantu bakoresha nimero ya (078)-830, avuga ari bantu bakunda kwibasirwa n'abantu bakora ubu bujura kuko bumva ko ari abantu bifite ndetse bahora bahuze.

    Yagize ati 'Iyo tubabajije impamvu bibasira abafite izi nimero baratubwira bati 'abantu bakoresha iyo nimero tuba twizeye ko hariho amafaranga, ikindi ni abantu bafite inshingano nyinshi baba bahuze, bityo kubashuka biroroha'. Abantu bakoresha iyi nimero bakwiye kwitonda cyane.'

    Umuvugizi wa Polisi y'u Rwanda mu Mujyi wa Kigali, CIP Wellars Gahonzire, yavuze ko ibi bikorwa by'ubujura bituma umuturage atagira ituze n'umudendezo ku mutongo we, bityo na bo ari yo mpamvu bahora bashakisha abakora ibi byaha bafatanyije na RIB.

    Yakomeje avuga ko mu bukangurambaga bakora burimo ubwo bari gukora bwiswe 'Bime Amatwi' bakangurira abaturage kugira amakenga igihe cyose umuntu atangiye kubashuka cyane abasaba amafaranga ababwira ko hari ibintu runaka agiye kubafasha.

    Yagize ati 'Duhora twigisha abaturage n'ubu turimo turabikora muri 'Bime Amatwi', kugira ngo birinde aba bantu babariganya babizeza ibitangaza. Ni bumve ko ntawuzaguha ibintu by'ubuntu, ndetse be kwizezwa ibitangaza kuko igihugu kigendera ku mategeko.'

    Ubu bujura ni icyaha cyo kwihesha ikintu cy'undi hakoreshejwe uburiganya. Uhamijwe na cyo ahanishwa igifungo kitari munsi y'imyaka ibiri ariko kitarenze imyaka itatu n'ihazabu y'atari munsi ya miliyoni 3 Frw ariko itarenze miliyoni 5 Frw.

    Umuvugizi wa RIB, Dr. Murangira B. Thierry yavuze ko ubujura bwifafashishije ikoranabuhanga bukorwa n’urubyiruko cyane


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/rib-yakurikiranye-abantu-370-bakekwagaho-ubujura-bwifashishije-ikoranabuhanga

  • Impaka mu Badepite ku kwemerera abafite imyaka 15 kuboneza urubyaro – #rwanda #RwOT

    Ni ibyagarutsweho ku wa 4 Kanama 2025 ubwo biteguraga gutora itegeko rigenga serivisi z'ubuvuzi mu Rwanda.

    Uyu mushinga ukubiyemo ingingo zirenga 111 wateguwe hagamijwe guhuza amategeko ajyanye na serivisi z'ubuvuzi, ingingo yo kugabanya imyaka yo kwifatira icyemezo ku guhabwa serivisi z'ubuvuzi ishyirwamo hagamijwe guhangana n'ibibazo by'inda ziterwa abangavu.

    Imibare igaragaza ko abangavu 22.454 basambanyijwe bakanaterwa inda mu mwaka wa 2024, mu 2020 abangavu 19.701 batewe inda, mu 2021 bariyongera bagera kuri 23.111, na ho mu 2022 bagera kuri 24.472, mu gihe mu 2023 bagabanyutseho gato bagera kuri 22.055.

    Depite Izere Marie Ingrid yavuze ko uyu mushinga awushyigikiye ariko hakwiye gushyirwaho uburyo bwatuma umwana afashwa kwirinda gusama cyangwa gutera inda.

    Ati 'Nshyigikiye uyu mushinga nk'uko batugaragarije ibihumbi 22 by'abangavu batwaye inda zitateganyijwe mu 2024, koko izi ngamba zigomba gushyirwamo imbaraga. Ariko gufasha serivisi zo kuboneza urubyaro hatabanje gushyirwaho uburyo bunoze bwo kwita ku myitwarire iboneye n'ingaruka bishobora guteza ikwirakwira ry'izindi ndwara kandi na zo zifite ubukana ku buzima bwabo zikaba zakwibasira abakiri bato ari na bo Rwanda rw'ejo?'

    Yagaragaje ko bishobora kuvamo ingaruka zo kwanduzanya indwara zandurira mu mibonano mpuzabitsina.

    Ati 'Ni gute ubu burenganzira bugiye guhabwa aba bana twabuhuza no gukomeza gushishoza tugendeye mu kwifata no kwirinda izindi ndwara zose zandurira aho zikabagiraho ingaruka mu buzima bwabo muri rusange.'

    Depite Ntezimana Jean Claude yavuze ko kwemeza iyi ngingo byaba binyuranye n'andi mategeko igihugu kigenderaho kuko umuntu w'imyaka 15 atakwihagararira mu butabera.

    Ati 'Muri uyu mushinga ho tubona ko umwana w'imyaka 15 uwo mwana yemerewe kuba yakwifatira ibyemezo kuri serivisi z'ubuvuzi kandi bishobora kuba byamugiraho ingaruka nkaba mbona byaba binyuranye n'andi mategeko avuga ko umuntu ushobora gushyikirizwa urukiko, mu bijyanye n'ubutabera byose.'

    Depite Niyorurema Jean Rene yagaragaje ko adashyigikiye ko iyi ngingo itorwa ngo umwana yemererwe kujya kwishakira serivisi zo kuboneza urubyaro.

    Ati 'Ikigaragara ni uko twirukankiye kugira ngo turebe ubushakashatsi bwo hanze kugira ngo turebe uko hanze bikorwa ariko ikigaragara ni uko ubukangurambaga ntabwo bwashyizwemo imbaraga, twagiye tureba ibindi byorezo byagiye biza ariko ubukangurambaga mu guterwa inda zitateganyijwe cyangwa virusi itera SIDA, imbaraga zabaye nke nkaba numva na cyo cyaba ari ikibazo ko ubukangurambaga bwagabanyutse ahubwo tukihutira kugira ngo turebe hanze ubushakashatsi hanze uko bikora, icyo byabyaye, nkaba numva twagaruka ku bukangurambaga mbere yo kugira ngo duhe aba bana uburenganzira ngo bahabwe serivisi z'ubuvuzi.'

    Yavuze ko bibaye ngombwa ko iki cyemezo gifatwa byajya bisaba ko umubyeyi cyangwa urera umwana yajya amenyeshwa ko umwana.

    Ku rundi ruhande Depite Tumukunde Hope Gasatura we yemeza ko abana bakwiye guhabwa serivisi z'ubuvuzi ariko bigakorerwa abafite imyaka 16 kuko ari bo bafite indangamuntu.

    Ati 'Iriya myaka 15, nzi ko iyo tugiye kwa muganga muri serivisi iyo ari yo yose badusaba indangamuntu kandi 15 umwana aba ataragira indangamuntu ese buriya imyaka myiza ntiyari kuba 16 kugira ngo umwana koko agende wenyine adakeneye umubyeyi cyangwa undi umurera?'

    Umunyamabanga wa Leta muri Minisiteri y'Ubuzima, Dr. Yvan Butera yavuze ko mu bihe byashize hakoreshejwe ubukangurambaga bugamije kurwanya inda zitateganyijwe ariko ntibyatanga umusaruro.

    Yavuze ko no ku ndwara zabayeho ubukangurambaga butagiye butanga igisubizo kirambye ariko mu gihe bifatanyije n'ibisubizo bya gihanga byagiye bitanga umusaruro.

    Ati 'Ingero zagiye zitangwa, umubare usa nk'aho udahinduka mu myaka myinshi ishize ubukangurambaga bukorwa ariko ugasanga ikibazo kiracyahari […] ubukangurambaga burafasha, uburere burafasha ariko kugira ngo bigerweho neza ni uko guhuza ubukangurambaga, uburere, uruhare rw'umuryango n'abandi ukabihuza n'ibisubizo bigendeye ku bumenyi cyangwa ibikoresho byakwifashisha ibyo ni byo bitanga umusaruro mwiza kandi ugaragara.'

    Yongeyeho ati 'Muri za 1980 na 1990 hari indwara zari zihari zari zikomeye icyo gihe nk'ubwandu butera SIDA, icyo gihe ibyabanje ni ukwigisha abantu kwifata ariko impinduka igaragara twaje kuyibona igihe ibindi bikoresho byagiye bitangwa, nk'imiti n'ibindi ubu tukaba tugeze ku rwego rw'aho abashakashatsi bari kwegera kubona urukingo.'

    Minisitiri Dr. Butera yavuze ko 'ingaruka abantu bagira ku buzima bwabo ariko reka tunavuge ababakomokaho. 38% by'abana bavuka kuri aba bangavu bagira aho bagira igwingira kandi koko birumvikana, uri umwana w'imyaka 15, ntabwo wabyiteguye, ntabwo urarangiza ishuri ugize urubyaro, umwana agira ibibazo. Twavuze ibyo kugwingira ariko umwana agira ibibazo byo mu mutwe.'

    Yashimangiye ko bidakwiye kuba buri mwaka mu Rwanda haba hari abana barenga 9000 bafite ibyago byo kugwingira kandi hari uburyo bishobora kwirindwa.

    Perezida wa Komisiyo y’Imibereho y’Abaturage ,Uwamariya Veneranda, yavuze ko ingingo zitandukanye zigize itegeko ry’ubuvuzi zizwe neza ku buryo rizakemura ibibazo bihari

    Minisitiri Dr. Yvan Butera yavuze ko imiti n’ubukangurambaga iyo bifatanyije bitanga umusaruro

    Abadepite bitabiriye inteko rusange ni 80

    Amafoto: Nzayisingiza Fidele


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/twirukankiye-kureba-uko-hanze-bikorwa-impaka-mu-badepite-ku-kwemerera-abafite

  • Umujenosideri Protais Zigiranyirazo ntakibarizwa kuri iyi si! #rwanda #RwOT

    Muri iki gitondo cya tariki ya 4 Kanama 2025, nibwo amakuru yamenyekanye ko umujenosideri Protais Zigiranyirazo yitabye Shitani dore ko ibikorwa bye byo kurimbura ubwoko Imana yaremye utavugako yitabye Imana. Mu gihe twibuka ku nshuro ya 31 Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, ni ngombwa kongera kwibukiranya ko ubwo bwicanyi butigeze buba impanuka. Jenoside ni umugambi muremure wateguwe n'abantu bafite ubushobozi n'ububasha, bawushyira mu bikorwa babigambiriye. Muri bo, Protais Zigiranyirazo, wari umuvandimwe wa Agathe Kanziga Habyarimana (umugore wa Perezida Juvénal Habyarimana), yari umwe mu bayobozi b'ingenzi bagize uruhare rugaragara mu gutegura no gushyira mu bikorwa Jenoside.

    Protais Zigiranyirazo, wari uzwi ku izina rya 'Monsieur Z', yavukiye mu cyahoze ari Komine Giciye, Perefegitura ya Gisenyi mu 1938. Yari umuntu w'umunyabubasha cyane, yaba mu rwego rwa gisivili no mu butegetsi bwa Perezida Habyarimana. Kuva mu 1974 kugeza mu 1989, yabaye Perefe wa Ruhengeri, nyuma aza kuba umucuruzi ukomeye, wibera mu majyaruguru y'igihugu.

    Icyakora, icyamuhaye ububasha bukabije ni uko yari muramu wa Perezida Habyarimana, akaba n'umwe mu bagize itsinda rizwi nka Akazu  umutwe w'abantu bo mu muryango wa Habyarimana cyangwa inshuti ze za hafi, bagize uruhare rukomeye mu kubiba urwango, gutegura Jenoside, no gushyigikira ibikorwa by'ubwicanyi n'amacakubiri.

    Nk'uko bigaragara mu nyandiko y'ikirego cya ICTR (Urukiko Mpuzamahanga Mpanabyaha rwashyiriweho u Rwanda), Zigiranyirazo yaregwaga ibyaha bitanu bikomeye: gushishikariza Jenoside, kugira uruhare muri Jenoside, ubufatanyacyaha muri Jenoside, kurimbura nk'icyaha kibasiye inyokomuntu, n'ubwicanyi nk'icyaha kibasiye inyokomuntu.

    Ibyo byaha byose byashingiraga ku bikorwa n'amabwiriza yatangaga, ndetse no ku ruhare yagize mu gufasha no gutera inkunga Interahamwe. Zigiranyirazo ni umwe mu bantu bafashe iya mbere mu gutanga intwaro, amafaranga, imyambaro n'inyigisho mu gutegura urubyiruko rwa Hutu rwahinduwe Interahamwe.

    Mu mwaka wa 1992, nk'uko bivugwa n'abatangabuhamya, Zigiranyirazo na bagenzi be barimo Wellars Banzi na Bernard Munyagishari, bagiranye inama ivuga ko igihe cyose bazifuza kurimbura Abatutsi, bazakoresha 'milice spécialisée' — Interahamwe. Aha hatangiriye umugambi w'ishyirwaho ry'iyo milisi y'iterabwoba.

    Mu minsi ya mbere ya Mata 1994, Zigiranyirazo yitabiriye inama nyinshi zari zigamije gutangiza Jenoside. Hari inama yabereye mu mujyi wa Gisenyi ahazwi nka Palm Beach Hotel, ayihuriyemo na Jean-Bosco Barayagwiza, Bagosora, ndetse n'abayobozi b'inzego z'ibanze. Aha, hateguwe uko bagomba kwica Abatutsi, cyane cyane abari batuye muri Kigali no mu ntara y'amajyaruguru.

    Zigiranyirazo yanavugiye mu ruhame ku kibuga cy'umupira mu Gisenyi, aho yafashe ijambo asaba rubanda 'gukora' — ijambo ryakoreshejwe nka kode yo gusobanura kwica. Ibi yabikoze ahagararanye na Colonel Théoneste Bagosora na Colonel Ephrem Setako.

    Zigiranyirazo yanagaragaye ahagarika, ategeka, akanaha amabwiriza abasirikare, Interahamwe, gendarme n'abaturage kugira ngo bicire ku mihanda n'ahantu hahungiye Abatutsi. Hari ibimenyetso simusiga ko yayoboye urugendo rw'Interahamwe n'abasirikare ba Perezida bagiye kwica Abatutsi barenga  bari bahungiye ku musozi wa Gashihe na Rurunga hafi y'uruganda rwa Rubaya mu Gisenyi.

    Zigiranyirazo yashyizeho barrière eshatu ahantu hatandukanye: i Giciye hafi y'iwabo, La Corniche mu Rubavu hafi y'umupaka wa Zayire, n'i Kiyovu i Kigali. Izi barrière zakorerwagaho urupfu n'iyicwa ry'Abatutsi bashatse guhunga, bose bafatwaga nk'Inyenzi cyangwa ibyitso bya FPR.

    Mu gikorwa cy'agahomamunwa, Zigiranyirazo yategetse kwica abantu barenga 18 bo mu muryango wa Bahoma bari barahungiye iwe i Giciye. Yategetse kandi kwicwa kwa Jean-Sapeur Sekimonyo n'umuryango we barenga 30.

    Nubwo Zigiranyirazo yakatiwe n'Urukiko Mpanabyaha rwa Arusha, nyuma yaraje kurekurwa mu bujurire ku mpamvu z'imenyesha ry'abatangabuhamya. Icyakora, inkiko z'u Rwanda, abacitse ku icumu, n'ibimenyetso bikubiye mu nyandiko z'ubushinjacyaha biracyahamya uruhare rwe mu mugambi wo kurimbura Abatutsi.

    Zigiranyirazo ni urugero ruhamye rw'ukuntu ubutegetsi bubi n'urwango rushobora kubyara umugambi w'ubwicanyi ndengakamere. Ni ngombwa ko amateka ye yandikwa, yigishwa, kandi akibukwa nk'urugero rw'ubuyobozi bwaranzwe n'akarengane, ubwicanyi n'itoteza.

    Mu gihe u Rwanda rwiyubaka, kwigira ku mateka ya Zigiranyirazo ni ukugira ngo ntawe uzongera kubigwamo.

    The post Umujenosideri Protais Zigiranyirazo ntakibarizwa kuri iyi si! appeared first on RUSHYASHYA.

    Source : https://rushyashya.net/umujenosideri-protais-zigiranyirazo-ntakibarizwa-kuri-iyi-si/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=umujenosideri-protais-zigiranyirazo-ntakibarizwa-kuri-iyi-si

  • Marcus Rashford yatsinze igitego cya mbere mu mukino wa gicuti #rwanda #RwOT

    Marcus Rashford, rutahizamu w'Umwongereza uzwiho ubuhanga mu gutsinda no guhindura umukino, yafunguye amazamu ku ruhande rwa FC Barcelona mu mukino wa gicuti wabaye kuri uyu wa Mbere. Uyu mukino wari utegerejwe n'abakunzi b'uyu mukinnyi nyuma y'amakuru amaze iminsi avugwa ku by'ijyana rye muri Barcelona avuye muri Manchester United, ikipe yatojwemo kuva mu buto bwe.

    Rashford yinjiriye icyarimwe n'igice cya kabiri gitangira, asimbura Raphinha, maze hashize iminota 13 gusa ahita atsinda igitego cye cya mbere.

    Igitego cyaturutse ku mupira mwiza yahawe na Pedri, ahita atera ishoti rikomeye rinyura hagati y'abakinnyi babiri b'inyuma ba Valencia, rihita ryinjira mu izamu.

    Icyo gitego cyakiriwe n'amashyi menshi y'abafana bari buzuye sitade ya Rose Bowl muri Amerika, aho ikipe ya FC Barcelona iri mu rugendo rwo kwitegura shampiyona ya Espagne izatangira muri iyi meshyi ya Kanama. Ni umukino warangiye Barcelona itsinze ibitego 5-0.

    Uyu mukino wasize umutoza Hansi Flick atangaje amagambo ashimangira uruhare rwa Rashford, aho yagize ati: 'Ni umukinnyi wihuta, ufite ubwenge bwo mu kibuga n'ubushobozi bwo gutsinda ibitego bikomeye. Yinjiriye neza muri system yacu, kandi tuzamufasha gukomeza kubyaza umusaruro impano ye.'

    Rashford nawe ntiyazuyaje kugaragaza ibyishimo bye, avuga ko yishimiye uburyo yakiriwe n'abafana n'abakinnyi bagenzi be.

    Ati: 'Gutsinda igitego cya mbere mu mukino wa mbere ni inzozi kuri buri mukinnyi. Ndashimira umutoza, ikipe ndetse n'abafana banshyigikiye. Intego ni imwe, gutanga ibyo mfite byose kugira ngo Barcelona igere kure.'

    Uyu mukino wabaye intangiriro nziza ya Rashford muri, by'umwihariko mu ikipe nkuru yubatse amateka ku rwego mpuzamahanga. Nibura byerekanye ko ashobora kuba umwe mu bakinnyi bazihuta mu kwinjira mu mikorere y'ikipe, akaba azaba umusimbura wa Lewandowski ku mwanya w'ubusatirizi.

    Nyuma y'uyu mukino, abakunzi ba FC Barcelona batangiye kugaragaza icyizere ku mbuga nkoranyambaga, bamwe bandika bati 'Rashford ni impano ituruka mu ijuru, turamukeneye.' abandi bati 'Ni we Messi mushya mu ikipe.'

    Marcus Rashford yatsinze igitego cya mbere mu mukino wa gicuti
    Marcus Rashford yafunguye amazamu ku ruhande rwa FC Barcelona mu mukino wa gicuti wabaye kuri uyu wa Mbere

    Source : https://kasukumedia.com/marcus-rashford-yatsinze-igitego-cya-mbere-mu-mukino-wa-gicuti/

  • DRC: FARDC na M23 bongeye guhurira mu mirwano ikomeye muri Kivu y'Amajyepfo #rwanda #RwOT

    Imirwano ikomeye yongeye kubura hagati y'Ingabo za Leta ya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (FARDC) n'umutwe wa M23/Alliance Fleuve Congo (AFC), mu bice bya Kivu y'Amajyepfo, by'umwihariko muri teritware ya Kabare.

    Iyo mirwano yabaye ku itariki ya 3 Kanama 2025, yibasiye cyane agace ka Kamakombe n'inkengero zako, aho havugiye amasasu menshi y'intwaro ziremereye n'izoroheje, by'umwihariko mu rukerera rwo ku cyumweru.

    Amakuru aturuka muri ako gace avuga ko FARDC yari yiyemeje gutera ibirindiro by'umutwe wa AFC/M23 mu duce igenzura, harimo Katana n'ahandi. Uretse teritware ya Kabare, imirwano ikomeye yanabereye no muri teritware ya Walungu, aho bivugwa ko M23 yashubije inyuma ibitero yatewe na FARDC.

    Aho imirwano yabereye hageretse no kuba hafi y'ikibuga cy'indege cya Bukavu, bituma umutekano w'ako karere ukomeza kuba muke.

    Ibi bibaye mu gihe impande zombi zisinyiye amahame aganisha ku masezerano yo guhagarika imirwano, mu nama yabereye i Doha muri Qatar mu kwezi gushize, aho banemeranyije agahenge gahoraho.

    Nubwo bimeze bityo, ayo masezerano akomeje kurengwaho, kuko imirwano igaruka kenshi mu burasirazuba bw'iki gihugu.

    Mu rundi ruhande, Ambasaderi wa RDC mu Burundi ari mu kaga gakomeye, nk'uko bivugwa n'ibitangazamakuru byo mu karere. Hari amakuru avuga ko hari amasasu yumvikanye mu gace ka Mibunda, bigakekwa ko bifitanye isano n'ibibazo by'umutekano mucye biri gukomeza gufata indi ntera.

    Ubuyobozi bukomeje gushinjwa kunanirwa guhosha amakimbirane no kunanirwa gukoresha amahirwe igihugu gifite. RDC ni kimwe mu bihugu bifite umutungo kamere w'agaciro ku isi hose, ariko abaturage bayo bakomeje kwibona mu bukene bukabije, bikagerekwa ku buyobozi bubi bwabaye akarande.

    DRC: FARDC na M23 bongeye guhurira mu mirwano ikomeye muri Kivu y'Amajyepfo

    Source : https://kasukumedia.com/drc-fardc-na-m23-bongeye-guhurira-mu-mirwano-ikomeye-muri-kivu-yamajyepfo/

  • Protais Zigiranyirazo yapfuye – #rwanda #RwOT

    Amakuru y'urupfu rw'uyu mugabo yatangajwe n'umuhungu we, Antoine Mukiza Zigiranyirazo mu gitondo cyo kuri uyu wa Mbere tariki 4 Kanama 2025.

    Yaguye i Niamey muri Niger ku wa 3 Kanama 2025.

    Zigiranyirazo ni umwe mu Banyarwanda umunani baheze muri Niger nyuma y'uko bangiwe ubuhungiro n'ibihugu bitandukanye nyuma yo kugirwa abere cyangwa gusoza ibihano bari barakatiwe n'urwahoze ari Urukiko Mpuzamahanga Mpanabyaha rwashyirweho u Rwanda i Arusha muri Tanzania ari na rwo rwaburanishije zimwe mu manza z'abagize uruhare muri Jenoside yakorewe Abatutsi.

    Ku wa 18 Ukuboza 2008 nibwo Zigiranyirazo yakatiwe igihano cyo gufungwa imyaka 20, ariko ku wa 16 Ugushyingo 2009 Urugereko rw'Ubujurire rwamugize umwere.

    Zigiranyirazo ni umwe mu bari bagize 'Akazu' kagize uruhare rukomeye mu gutegura umugambi wa Jenoside yakorewe Abatutsi. Yari musaza wa Agathe Kanziga, umugore wa Juvénal Habyarimana.

    Protais Zigiranyirazo yapfuye


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/protais-zigiranyirazo-yapfuye

  • Ibirambuye ku mahame yasinywe n'u Rwanda na RDC ku bufatanye mu bukungu – #rwanda #RwOT

    Ni amahame yasinyiwe muri Amerika ku wa 1 Kanama, aho u Rwanda rwari ruhagarariwe n'Umunyamabanga Uhoraho muri Minisiteri y'Ubucuruzi n'Inganda, Antoine Marie Kajangwe, RDC ihagarariwe n'inzobere mu rwego rw'ubukungu, Amerika ihagariwe n'umujyanama wayo mu bufatanye na Afurika, Massad Boulos.

    Nk'uko Minisiteri y'Ububanyi n'Amahanga ya Amerika ibisobanura, aya mahame agaragaza icyerekezo gihuriweho mu gukemura ibibazo bimaze igihe mu karere ka Afurika y'Ibiyaga Bigari, no guharanira iterambere rusange.

    U Rwanda na RDC byiyemeje kurwanya no gukuraho burundu ibikorwa binyuranyije n'amategeko bijyanye n'ubucukuzi bw'amabuye y'agaciro, kuko bigaragara ko bigira uruhare rukomeye mu guhungabanya amahoro, umutekano n'imiyoborere myiza mu karere.

    Bihamya ko iterambere ry'urwego rw'ingufu n'ibikorwaremezo ari ingenzi ku iterambere ry'inganda, cyane cyane mu rwego rw'ubucukuzi bw'amabuye y'agaciro ndetse no mu iterambere ry'imibereho y'abaturage.

    U Rwanda na RDC byiyemeje gushakisha ahantu byafatanya, cyane cyane mu bikorwaremezo mpuzamipaka, ibyanya by'inganda bihuriyeho, ubukerarugendo bwambukiranya imipaka n'amasoko mpuzamipaka, hagamijwe ukwishyira hamwe kw'akarere n'iterambere rirambye nk'inkingi y'amahoro arambye.

    Urwego rw'ingufu

    U Rwanda na RDC bishaka gukorana kugira ngo byongere umusaruro w'ingufu z'amashanyarazi zitunganywa, kugira ngo ibikorwa by'inganda n'abaturage bigende neza.

    Byagaragaje ko ku bufatanye n'ibindi bihugu byo mu karere, hanashingiwe ku igenamigambi ry'umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe, bizifatanya mu mushinga wo kubaka urugomero rwa Ruzizi III no gucukura gas methane mu Kiyaga cya Kivu mu buryo burambye.

    Ibikorwaremezo

    U Rwanda na RDC byiyemeje gufatanya mu kubaka ibikorwaremezo bibifitiye akamaro byombi, cyane cyane ibyo mu rwego rw'ubwikorezi, ububiko bw'ikoresho, ibijyanye n'isakazabumenyi n'itumanaho, amasoko ndetse no kureshya abashoramari ngo baze bashore imari mu mishinga y'akarere.

    Ibi bihugu byagaragaje ko iyi mishinga igomba guhuzwa n'umuhora wa Lobito uzubakwamo umuhanda wa gari ya moshi uhuza icyambu cya Lobito muri Angola na RDC ndetse na Zambia kugira ngo woroshye ubwikorezi. Ni umushinga ushyigikiwe na Amerika.

    Imicungire ya Pariki n'ubufatanye mu by'ubukerarugendo

    Impande zombi zitegerejweho gufatanya hagamijwe kongera imbaraga mu bikorwa byo kurengera ibidukikije na pariki cyane cyane ku bice bihanaho imbibi, ndetse ibi byose bigakorwa hubahirijwe amahame ya siyansi mu bijyanye n'urusobe rw'ibinyabuzima.

    Impande zombi zemeranyije kandi gushyira imbaraga mu gushyiraho uburyo bwo gucunga umutekano buhuriweho mu bice bihanaho imbibi hagamijwe kongera imikoranire n'ubufatanye mu kurwanya ibibazo byugarije pariki.

    U Rwanda na RDC kandi bizashyiraho uburyo bw'imikorere butuma ubukerarugendo bwambukiranya imipaka burushaho gutera imbere mu buryo burambye, kandi buri gihugu kigashyigikira ikindi muri iyi gahunda.

    Ikindi ibi bihugu byemeranyije mu rwego rw'ubukerarugendo ni ukwinjiza abaturage mu bikorwa byo kubungabunga pariki kandi bakajya basaranganya umusaruro wazivuyemo.

    Ubuzima rusange

    U Rwanda na RDC byitezweho gufatanya mu bikorwa byambukiranya imipaka, hagamijwe gukumira ikwirakwira ry'ibyorezo no guteza imbere urwego rw'ubuzima.

    Ibihugu byombi bizajya bizasangira amakuru mu guteza imbere ubushakashatsi ndetse n'amahirwe mu by'ubucuruzi bushingiye kuri serivisi z'ubuzima.

    Kubyaza umusaruro ubucukuzi bw'amabuye y'agaciro

    Ibihugu byombi byiyemeje gukorera mu mucyo mu bijyanye n'ubucukuzi bw'amabuye y'agaciro, ndetse bikanafatanya muri urwo rwego rw'ingenzi mu bukungu.

    Byiyemeje kandi gufatanya mu gukumira ko icukurwa n'icuruzwa ry'amabuye y'agaciro bidakoreshwa n'imitwe y'iterabwoba mu kwigwizaho umutungo. Byaniyemeje gufatanya mu gushyiraho urwego rw'ubucukuzi bw'amabuye y'agaciro rukorera mu mucyo, kuva ku icukurwa ry'amabuye y'agaciro kugera ku icuruzwa ryayo.

    Ibi bizarushaho kongera agaciro k'uru rwego ndetse binatume ibihugu byombi birushaho kubyungukiramo mu buryo bw'ubukungu.

    Iyi ngingo kandi izajyana no kuvugurura ubucukuzi bw'amabuye y'agaciro bukorwa mu kajagari, kugira ngo uru rwego rwose rwaguke. Hazanashyirwaho ingamba zihuriweho mu rwego rwo kurwanya ruswa, ubucuruzi butemewe n'amategeko no kurushaho gukorera mu mucyo.

    Impande zombi kandi zemeje ibijyanye no koroshya urujya n'uruza rw'abantu n'ibicuruzwa rukorwa hagati y'imipaka y'ibihugu byombi. Ibihugu byombi kandi byiyemeje gukorera hamwe mu rwego rwo guteza imbere urwego rw'ubucukuzi bw'amabuye y'agaciro ku buryo rushobora gukurura ibigo mpuzamahanga bikarushoramo imari.

    Andi mahirwe yo kwaguriramo ubufatanye

    U Rwanda na RDC byifuza gushaka izindi nzego byakoranamo, bishingiye kuri aya mahame kuko biyabona nk'urubuga ruhoraho rwakomeza kubifasha mu iterambere rihuriweho ndetse no mu bwigenge mu bijyanye n'ubukungu.

    Mu yandi mahirwe ahanzwe amaso harimo ay'ubufatanye mu guteza imbere ibikorwaremezo by'amazi, isuku n'isukura, ishoramari rishingiye ku buhinzi n'ubworozi, uburezi, siporo ndetse n'imyidagaduro.

    Ni iki kizakurikiraho?

    Ubufatanye mu by'ubukungu ni imwe mu ngingo z'ingenzi zikubiye mu masezerano y'amahoro ya Washington u Rwanda na RDC byagiranye tariki ya 27 Kamena 2025, bibifashijwemo na Amerika.

    Minisitiri w'Ububanyi n'Amahanga n'Ubutwererane, Ambasaderi Olivier Nduhungirehe, tariki ya 30 Nyakanga yasobanuriye abagize Inteko Ishinga Amategeko ko nubwo iyi ngingo iri mu masezerano y'amahoro, hazasinywa amasezerano yihariye mu by'ubukungu.

    Yagize ati 'Azaba amasezerano yihariye, bya bindi by'ubufatanye hagati y'impande zombi, kongerera agaciro amabuye y'agaciro, biracyaganirwaho. Turizera ko n'impuguke zizumvikana kuri aya masezerano kugira ngo azashyirweho umukono mu bihe biri imbere.'

    Byitezwe ko amahame mu bufatanye mu by'ubukungu ari yo azashingirwaho mu gusinya amasezerano y'ubufatanye mu by'ubukungu, nk'uko byagenze ku masezerano y'amahoro ya Washington.

    U Rwanda na RDC byiyemeje gufatanya mu rwego rw’ubukungu


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/ibirambuye-ku-mahame-yasinywe-n-u-rwanda-na-rdc-ku-bufatanye-mu-bukungu

  • Perezida Trump yasabye kubahirwa ko yarangije ikibazo cy'u Rwanda na RDC – #rwanda #RwOT

    Perezida Trump yagarutse ku kibazo cy'u Rwanda na Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, ku Cyumweru tariki 3 Kanama 2025, mu butumwa yanyujije ku rubuga rwa Truth Social.

    Ni ubutumwa Trump yanditse asubiza umunyamakuru akaba n'umwanditsi w'ibitabo, Charlamagne Tha God, ukunze kumwibasira no kunenga politike ye.

    Uyu mugabo akunze kunenga uko Trump yitwara, ibyemezo afata ku bijyanye n'abimukira n'ivanguraruhu, ndetse agashimangira ko ntacyo uyu munyapolitike akora ngo ahindure ubuzima bw'abirabura bo muri Amerika.

    Mu gusubiza Charlamagne Tha God, Trump yavuze ko adakwiriye kugira icyo amuvugaho kuko atazi ibigwi bijyanye n'ibyo yakoze 'Nko kurangiza intambara eshanu zirimo iyari imaze imyaka 31 hagati ya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo n'u Rwanda, aho abantu miliyoni zirindwi bapfuye, ndetse hakaba nta herezo ryari rihari rigaragara.'

    Nubwo Trump yatangaje ibi, nta ntambara iri hagati y'u Rwanda na Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, ahubwo igihari Amerika iri kugerageza gutanga umusanzu mu gukemura ni ikibazo cy'umwuka mubi uri hagati y'ibihugu byombi biturutse ku mutekano muke uri mu Burasirazuba bwa Congo.

    Iki kibazo cy'umwuka mubi gishingiye ahanini ku mutwe wa FDLR wiganjemo abagize uruhare muri Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, bahawe rugari muri RDC, ndetse bakaba bakomeje imigambi yo gushaka gutera u Rwanda.

    Uruhande rwa RDC rwo rushinja u Rwanda gukorana n'ihuriro AFC/M23 kugeza ubu rigenzura ibice binini byo mu Burasirazuba bw'iki gihugu. Ni ibirego u Rwanda rwahakanye inshuro nyinshi, rushimangira ko M23 ari Abanye-Congo bavuga Ikinyarwanda beguye intwaro kubera ihohoterwa n'ihezwa bakorerwa n'ubuyobozi bw'igihugu cyabo.

    Ku wa 27 Kamena 2025, nibwo u Rwanda na RDC byashyize umukono ku masezerano y'amahoro, bigizwemo uruhare na Leta Zunze Ubumwe za Amerika.

    Aya masezerano y'amahoro yasinyiwe i Washington DC agizwe n'ingingo nyamukuru ebyiri: gusenya umutwe w'iterabwoba wa FDLR ubangamiye umutekano w'u Rwanda n'akarere muri rusange no gukuraho ingamba z'ubwirinzi u Rwanda rwashyizeho.

    Gusenya FDLR no gukuraho ingamba z'ubwirinzi bizashingira kuri gahunda ihuriweho yo ku wa 31 Ukwakira 2024, yateguriwe mu biganiro bya Luanda byahuzaga intumwa z'u Rwanda n'iza RDC, biyobowe na Angola.

    Minisitiri w'Ububanyi n'Amahanga w'u Rwanda, Amb. Olivier Nduhungirehe, aherutse gutangaza ko hari inama ziteganyijwe mu minsi ya vuba zizanafasha kumenya neza uko ibikorwa bikubiye mu masezerano bizakurikirana.

    Ati 'Hari inama iteganyijwe ku wa 4 Kanama 2025 i Washington ariko nyuma yaho izindi nama zizajya zibera mu Rwanda no muri RDC dusimburana. Iyo nama rero ni yo izashyira ku murongo ibikorwa bizakorwa kuko iyi gahunda yo gusenya FDLR ifite ingengabihe yayo y'iminsi 90, hari n'indi minsi 30 yiyongeraho yo gushyira ibintu ku murongo ariko iminsi y'ibikorwa yo ni iminsi 90.'

    Perezida Trump yasabye kubahirwa ko yarangije ikibazo cy'u Rwanda na RDC


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/perezida-trump-yasabye-kubahirwa-ko-yarangije-ikibazo-cy-u-rwanda-na-rdc