Category: Uncategorized

  • Batangije uruganda rukora ikaramu mu Rwanda – #rwanda #RwOT

    Ngendahimana Valens na Kwizera Eddy ni abasore batangije uruganda rukora amakaramu aho kuri ubu buri munsi bakora ikaramu 6000, mu gihe bafite intego yo guhaza isoko ry'u Rwanda ku buryo nta karamu zivuye hanze zizongera kwinjira.

    Aba basore bashinze kompanyi yitwa E&V Partners aho bakorera mu Karere ka Bugesera mu Murenge wa Ntarama mu Kagari ka Kanzenze mu isantere ya Karumuna.

    Mu kiganiro yagiranye na IGIHE, Ngendahimana yavuze ko batangiye ari umushinga bagerageza ariko bifuza ko uzagera igihe ukavamo uruganda rukora amakaramu kuko mu Rwanda nta rwari ruhari.

    Ati 'Twatekereje gukora ikaramu kuko kuva u Rwanda rubayeho, ntabwo rwigeze rukoresha ikaramu ikorewe mu Rwanda kandi iterambere ryose ryubakiye ku bumenyi buva ku ikaramu. Twatekereje rero impamvu dukoresha ikaramu zihenze, twibaza niba ari uko gukora ikaramu bihenze n'impamvu ihenze.''

    Ngendahimana yavuze ko yagiye mu Buhinde amarayo imyaka ibiri yiga gukora ikaramu, agarutse mu Rwanda arongera amara imyaka ibiri ashaka ibikoresho maze 2023 muri Nyakanga batangira gukora ikaramu.

    Ati ''Mu 2024 muri Nyakanga nibwo twatangiye kubona umusaruro ufatika dufata undi mwaka wo gukora igerageza ku makaramu yacu kuko ntitwashakaga kwica isoko ryacu ngo tuzane hanze ikaramu zititeguye guhangana ku isoko. Ubu rero aka kanya turi hano ngo duhe Abanyarwanda ikaramu nziza twasuzumye kandi twizeye.''

    Ngendahimana yavuze ko muri Mata 2025 aribwo bashyize ku isoko ikaramu za mbere ariko ko bishimira ko abantu bazakiriye neza.

    Yavuze ko bafite amasoko muri Bugesera, Rubavu, Rusizi, Nyamasheke na Karongi ndetse no mu zindi nzu zicuruza ibikoresho by'ishuri ziri ahantu hatandukanye.

    Yavuze ko kuri ubu bafite abakozi barindwi bahoraho ku ruganda ndetse n'abandi 30 mu Ntara zitandukanye babafasha gucuruza izi karamu ndetse no kuzimenyekanisha ku masoko. Yavuze ko nubwo aribwo bagitangira ko bafite icyizere cyo kuzahaza isoko ry'u Rwanda.

    Ati ''Ubu turi gukora ikaramu 6000 ku munsi ariko turenda kugera ku rwego rwo gukora ikaramu 600000 ku munsi nyuma y'uko imashini twatumye hanze zizatugeraho mu minsi iri imbere. Icyo gihe tuzaba dufite ubushobozi bwo gukora ikaramu twacuruza mu Rwanda hose ndetse tukanagura amasoko tukagera hanze y'u Rwanda.''

    Ngendahimana yavuze ko imbogamizi bari guhura nazo muri iyi minsi ari uko Abanyarwanda benshi batekereza ko ikaramu yakorewe mu Rwanda idashobora kuba nziza, batari banazibona bitewe no kumenyera ikaramu zikorerwa mu mahanga.

    Yavuze ko iyo abantu babonye ikaramu bakora babanza kwishyiramo ko zidakora neza, ariko ngo iyo uwo muntu ayikoresheje ahita yishimira uburyo ikoramo neza.

    Ngendahimana yavuze ko intumbero bafite muri iki gihe ari uguhaza isoko ryose ry'u Rwanda ku buryo ikaramu zituruka mu mahanga ziba amateka ndetse abanyeshuri ku mashuri bagakoresha ikaramu zidahenze.

    Ati ''Intumbero yacu ni uko Umunyarwanda wese ndetse n'inshuti z'u Rwanda bazajya bakoresha ikaramu itarengeje 50 Frw kandi yujuje byose. Turifuza ko abana mu mashuri bakoresha ikaramu nziza, zidashira vuba kandi zandika neza, ntabwo twifuza ko mu mwaka utaha abantu bazaba bagitekereza kujya kurangura ikaramu hanze kandi tuzabigeraho.''

    Kuri ubu E & V Partners ikora ikaramu z'amoko anyuranye arimo ubururu, umutuku ndetse n'umukara.

    Nibura ikaramu ebyiri ku mucuruzi azicuruza 150 Frw, bakaba bafite intego y'uko ikaramu bakora zizagura 50 Frw buri imwe mu rwego rwo gufasha Abanyarwanda kubona ikaramu nziza kandi zidahenze.

    Ngendahimana yavuze ko bafite intumbero yo guhaza isoko ryose ry'u Rwanda

    Ikaramu bakora kuri ubu ziri ku isoko ry'u Rwanda


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/batangije-uruganda-rukora-ikaramu-mu-rwanda

  • RDB yihanangirije hoteli zikora nta mpushya – #rwanda #RwOT

    Itegeko No 12 ter/2014 ryo ku wa 19/05/2014 rigena imitunganyirize y'ubukerarugendo mu Rwanda mu ngingo zaryo za 5, 20, na 29 ziteganya ko buri kigo gikora mu rwego rw'ubukerarugendo kigomba kugira uruhushya rwemewe rwo gukora zikanaha RDB ububasha bwo guhagarika cyangwa gufunga burundu ibigo bitabyubahiriza.

    Ibigo bibarwa nk'ibikorwa mu rwego rw'ubukerarugendo harimo amahoteli, restaurant, utubyiniro, Motels, Lodges and Guest Houses, ibigo bitembereza ba mukerarugendo, utubari n'ibindi.

    Umuyobozi Mukuru wa RDB, Jean-Guy Africa, yashimangiye ko iki kigo cyatangiye ubugenzuzi bugamije kurebera hamwe abakora muri uru rwego batujuje ibisabwa, asaba ko byakuzuzwa mu gihe gito.

    Yasabye abakora muri urwo rwego gushyira imbaraga mu gusaba impushya zo gukora kuko ari ingenzi haba kuri ibyo bigo no ku bakiliya babigana.

    Ati 'Umurava wanyu ugaragaza intego duhuriyeho kandi dusangiye yo kubaka urwego rw'ubukerarugendo no kwakira abashyitsi rukomeye, rufite ihangana kandi runogeye buri wese. Ubufatanye hagati y'inzego za Leta zitanga amabwiriza n'abikorera ni byo bidufasha gutanga serivisi nziza kuri buri mushyitsi cyangwa umukiliya wahisemo u Rwanda.'

    Yakomeje ati 'Umushyitsi uje kuri hoteli, winjiye mu kabyiniro muri Kigali ntabwo aba yinjiye aho gusa nk'inyungu z'uwikorera ahubwo ni ingezi kumenya ko ari inyugu z'Igihugu. Ibyo azakura aho bizamuha ishusho y'igihugu cyacu. Bizamufasha kumenya niba azagaruka, kuba ambasaderi wacu mu gihe asubiye iwabo, gushora imari se cyangwa azakora ibitandukanye n'ibyo.'

    Yakomeje ashimangira ko ubuziranenge no kubazwa inshingano bitari ibya Guverinoma y'u Rwanda gusa, ahubwo bireba n'abikorera.

    Ati 'Rudufasha (uruhushya) gutuma buri gikorwa kijyanye no kwakira abatugana gihura neza n'amabwiriza yo gukorera mu Rwanda nk'urwego rw'ubukerarugendo cyangwa kwakira abashyitsi. Ni ingenzi kandi ku kurinda umutekano w'abakiliya, gutanga ibintu bifite ubuziranenge, no kubungabunga isura yacu. Nimvuga izina/isura hano mureke ribe izina ry'u Rwanda.'

    Yakomeje agaragaza ko iyo umuntu ari gukora adafite uruhushya aba ashyira abamugana mu kaga.

    Ati 'Icya mbere ni ugushyira abakugana mu kaga. Niba ufite igikorwaremezo kitujuje ibisabwa mu bijyanye n'isuku, ibikorwaremezo, umutekano, abakozi batahuguwe uri gushyira abakiliya mu kaga. Icya kabiri ni uko bibangama kuko usanga ibindi bigo byirengagiza gukurikiza amabwiriza naho icya gatatu bigenda byica isura y'u Rwanda.'

    Yakomeje agaragaza ko igihugu cyashoye byinshi mu kumenyekanisha gahunda ya Visit Rwanda kandi bikwiye kujyana no gutanga serivisi nziza, asaba ko abakora muri urwo rwego bashyira imbaraga mu kugira ibisabwa kandi biri ku rwego rwiza.

    Ubugenzuzi bukomeje gukorwa bugamije kureba niba ibigo bikora ubukerarugendo byujuje ibisabwa. RDB izabufatanyamo na Polisi y'Igihugu, Umujyi wa Kigali, Ikigo cy'Igihugu cy'Ubuziranenge.

    RDB yagaragaje ko ubwo bugenzuzi bwatangiye kuri hoteli z'inyenyeri eshanu n'enye ku wa 30 Mata 2025. Muri Kigali hagenzuwe hoteli 47, Musanze na Rubavu hoteli 27 mu gihe Karongi ari esheshatu.

    Iyo gahunda yakomereje mu Ntara y'Iburasirazuba guhera ku wa 11-22 Kanama 2025.

    Umuyobozi wa RDB, Jean Guy Afrika yihanangirije hoteli zikora nta mpushya


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/iyo-ukora-nta-ruhushya-uba-ushyira-mu-kaga-abakugana-rdb-yihanangirije

  • Urubuga rwa TikTok rwafungiye amazi n'umuriro umunyarwenya Napi Official #rwanda #RwOT

    Konti ya TikTok y'umunyarwenya w'icyamamare Jose Angel Napi Ondo uzwi cyane ku izina rya Napi Official, ukomoka muri Guinée Equatoriale, yahagaritswe itunguranye nyuma yo kugera ku bayikurikira barenga miliyoni 5.2. Konti ye ntiyongera kugaragara ku rubuga rwa TikTok, ibintu byahise bitera urujijo mu bakunzi be hirya no hino ku Isi.

    Napi ubusanzwe uba i Madrid muri Espagne, ni umwe mu banyarwenya bakunzwe cyane ku mbuga nkoranyambaga, by'umwihariko kuri TikTok aho yari amaze kwigarurira imitima ya benshi kubera amashusho y'udushya yigana abafite ibibazo by'ubuzima bwo mu mutwe.

    Aya mashusho, kimwe n'andi akubiyemo imivugirwe n'imitekerereze isetsa, yamuhesheje umwanya udasanzwe mu ruganda rw'iby'urwenya, ndetse anatumirwa mu bitaramo bitandukanye byo mu bihugu bitandukanye, harimo n'u Rwanda aho yigeze kugaragara mu bitaramo bya GenZ Comedy Show.

    Mu butumwa yashyize kuri Instagram, Napi yemeje ko konti ye yahagaritswe, ariko yanze kugira byinshi abivugaho cyangwa gusobanura icyabiteye.

    Ibi byahise bituma abakunzi be bibaza byinshi, bamwe bakeka ko bishobora kuba byatewe n'imyitwarire idahura n'amategeko ya TikTok, abandi bakemeza ko bishobora kuba ari amakosa y'ikoranabuhanga.

    Kugeza ubu, abamukurikira bari gukomeza kumushyigikira banyuze ku mbuga nkoranyambaga ze zisigaye, bamwifuriza ko yongera kubona konti ye cyangwa agatangiza indi nshya.

    Urubuga rwa TikTok rwafungiye amazi n'umuriro umunyarwenya Napi Official
    Mu butumwa yashyize kuri Instagram, Napi yemeje ko konti ye yahagaritswe, ariko yanze kugira byinshi abivugaho

    Source : https://kasukumedia.com/urubuga-rwa-tiktok-rwafungiye-amazi-numuriro-umunyarwenya-napi-official/

  • Rusizi: Umwaka wa 2025 uzasiga Ibigo by'amashuri byose bihawe amazi meza – #rwanda #RwOT

    Ni mu gihe abayobozi b'ibigo by'amashuri byo muri aka karere bitaragezwamo amazi meza bavuga ko batakazaga amafaranga menshi mu kugura amazi, nyamara ayo mafaranga yakabaye akoreshwa ibindi.

    Umuyobozi wa GS Gikundamvura iri mu bigo by'amashuri bitaragezwaho amazi meza yabwiye IGIHE ko bafite ibigega bifata amazi y'imvura bifashisha ariko ko iyo izuba rivuye igihe kirekire amazi ashiramo bikaba ngombwa ko bayagura.

    Ati 'Hari amavomo duturanye iyo amazi yashize mu bigega niho tujya kuyagura ijerekani kuri 20Frw. Mu kwezi dukoresha ibihumbi 50Frw mu kugura amazi, ariko batubwiye ko hari gahunda yo kuduha amazi mu kigo turi gusaba uburenganzira bwo kwemererwa gufatira ku muyoboro wa Mwoya unyura hafi y'ikigo cyacu'.

    Umuyobozi wungirije w'Akarere ka Rusizi, ushinzwe imibereho myiza y'abaturage, Mukakalisa Francine, mu kiganiro na IGIHE yamaze impungenge ibigo byose bidafite amazi meza avuga ko hari umushinga SPRP wo gukumira no kugabanya igwingira bari gushyira mu bikorwa bafatanyije n'Ikigo cy'Igihugu gishinzwe Ubuzima RBC uzabafasha kugeza amazi meza mu bigo byose by'amashuri.

    Ati 'Ibikorwa by'umushinga byaratangiye, kandi birimo kugenda neza, dufite icyizere ko uyu mwaka wa 2025 uzarangira ibigo byose by'amashuri twamaze kubigezamo amazi meza'.

    Muri gahunda yo kwegereza abaturage amazi meza, Akarere ka Rusizi kageze kuri 86%.

    Ibigo by’amashuri birimo amazi bituma banoza isuku n’isukura


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/rusizi-umwaka-wa-2025-uzasiga-ibigo-by-amashuri-byose-bihawe-amazi-meza

  • Abagore batwite barenga ibihumbi 50 bahawe ibini bikungahaye ku ntungamubiri 15 – #rwanda #RwOT

    Iki kinini umubyeyi akinywa rimwe ku munsi, akagikoresha amezi atandatu. Byatangiye bitangwa mu turere dufite ibibazo by'abana benshi bagwingiye.

    Ababyeyi bagihabwa bavuga ko cyatumye batongera kugira isereri kubera kubura amaraso, n'umwana uri mu nda agakura neza.

    Minisitiri w'Ubuzima Dr. Sabin Nsanzimana yatangaje ko iki kinini kirimo vitamine 10 n'imyunyu ngugu itanu, kandi bifasha umubyeyi, umwana n'igihugu muri rusange.

    Ati 'Umubyeyi iyo atwite agomba guhabwa indyo yuzuye, ubu twongeyemo n'ikindi kinini kirimo inyongeramirire, intungamubiri ndetse n'imyunyungugu igera kuri 15 tuvuye kuri ibiri, iki cyatangiye gutangwa umwaka ushize [2024] n'ibyo agenerwa noneho wa mwana akazavuka afite ibyangombwa byuzuye agakomeza mu minsi 1000, ugakomeza ukamuherekeza. Buriya uba umufashije ukaba ufashije n'igihugu.'

    Imibare ya Minisante igaragaza ko ababyeyi bahawe iki kinini cya MMS barenga ibihumbi 50. Magingo aya gitangwa kugeza ku rwego rw'ikigo nderabuzima.

    Mu Rwanda habarurwa ibigo nderabuzima birenga 500, amavuriro y'ibanze arenga 1280 n'ibitaro birenga 57.

    Minisitiri Dr. Nsanzimana yavuze ko ikinini cya MMS gifasha ababyeyi kubyara abana badafite ikibazo cy’igwingira


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/abagore-batwite-barenga-ibihumbi-50-bahawe-ibini-bikungahaye-ku-ntungamubiri-15

  • Abanyeshuri ibihumbi 106 batsinzwe ibizamini bya Leta bisoza amashuri abanza n'icyiciro rusange cy'ayisumbuye – #rwanda #RwOT

    Ubwo hatangazwaga amanota ku wa 19 Kanama 2025, Umuyobozi Mukuru w'Ikigo cy'Igihugu gishinzwe Ibizamini n'Ubugenzuzi mu mashuri, NESA, Dr. Bahati Bernard, yagaragaje ko mu mashuri abanza abanyeshuri batsinze ku kigero cya 75,65%.

    Ibyo bisobanuye ko abatsinzwe bangana na 24,35% by'abari bakoze ibizamini.

    Imibare ya NESA yerekana ko abakoze ibizamini banakosowe mu bisoza amashuri abanza ari 219.900 muri bo abatsinze ni 75, 65% ni ukuvuga abarenga ibihumbi 166 mu gihe abatsinzwe ari 53.566.

    Raporo yerekana ko muri abo, abafite amanota ari hagati ya 0-10% ari 36, abafite amanota 10-19% ni 64, abafite amanota ari hagati ya 20-29% ni 976, abafite hagati ya 30-39% ni 10.916 mu gihe ababonye amanota 40-49% ari 41.574.

    Nubwo bigaragara ko hari abatsinzwe benshi, NESA yagaragaje ko hari impinduka zigaragara ugereranyije n'umwaka wari wabanje kuko abari bafite amanota ari munsi ya 50% bari 118.881 nubwo atari yo yari yafatiweho.

    Bahati ati 'Dushingiye ku isesengura twakoze tumaze kubona ibisubizo by'ibizamini. Bigaragara ko abana bakoze neza ku banyeshuri bose tugereranyije ibyavuye mu bizamini bya Leta 2023/2024.'

    Muri abo banyeshuri batsinze abashyizwe mu mashuri biga baba mu bigo ni 15.695 mu gihe abagera ku 150.639 bazajya biga bataha.

    Ku ruhande rw'abanyeshuri barangije icyiciro rusange cy'amashuri yisumbuye, abakoze ibizamini ni 148,702 ariko abakosowe babariwe n'amanota ni 148.676 mu gihe muri bo 95.674 batsinze ibizamini bangana na 64.35%.

    Ababonye amanota ari munsi ya 50% yafatiweho ni abanyeshuri 53.004 bingana na 35,65%.

    Bigendanye n'amanota babonye abari bafite ari hagati ya 40-49% bangana na 40.936, abafite 30-39% ni 11.850, abafite amanota 20-29% bangana na 245, abafite amanota ari hagati ya 10-19% ni 9 mu gihe abafite munsi y'amanota 10 ari barindwi.

    Minisitiri w'Uburezi, Nsengimana Joseph, yagaragaje ko inzego zose zikwiye gufatanya kugira ngo hazamurwe ireme ry'uburezi.

    Ati 'Twese dufatanye kuzamura ireme ry'uburezi, abana barusheho gutera imbere. Tubikore mu buryo bwubaka kugira ngo tuzashobore kugera ku cyerekezo 2050.'

    Yavuze ko kugira ngo umwana yimuke ave mu cyiciro kimwe ajye mu kindi agomba kuba yaratsinze ibizamini bya Leta nibura akagira amanota 50%.

    Yashimangiye ko imibare mu mashuri abanza n'isomo ry'ubugenge mu cyiciro rusange cy'amashuri yisumbuye biri mu bigomba gushyirwamo imbaraga cyane kuko byagaragaye ko abana babitsinzwe ku kigero cyo hejuru.

    Yagaragaje ko gahunda nzamurabushobozi ku banyeshuri batsinzwe izatangirana n'umwaka w'amashuri kugira ngo abanyeshuri bose babashe gukora neza.


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/abanyeshuri-ibihumbi-106-batsinzwe-ibizamini-bya-leta-bisoza-amashuri-abanza-n

  • Ingabo za Loni zari mu Rwanda mu 1994 zanyomoje ikinyoma cya Rusesabagina – #rwanda #RwOT

    Maj Gen (Rtd) Yaache ukomoka muri Ghana, ni umwe mu basirikare bahoze ari ab'Umuryango w'Abibumbye [Loni] b'Abanyafurika bari mu butumwa bw'amahoro mu Rwanda mu 1994.

    Ubwo Akanama Gashinzwe Umutekano ka Loni kafataga umwanzuro wo kugabanya umubare w'ingabo uyu muryango wari ufite mu Rwanda mu 1994 ukagera kuri 270, Gen Dallaire na Gen Anyidoho wo muri Ghana bari mu batarabyakiriye neza kuko babonaga akaga Abatutsi barimo guhura na ko.

    Baje kugabanywa, gusa bamwe muri bo banga gutaha. Muri bo, harimo abo muri Ghana bari bayobowe na Gen Anyidoho, bagize ubutwari bwo gukomera ku Batutsi nubwo bari bake kandi badafite ibikoresho bihagije.

    Mu minsi 100 Jenoside yamaze, aba basirikare ba Ghana babashije kurokora abagera ku bihumbi 30.

    Bwa mbere Maj Gen (Rtd) Yaache yageze mu Rwanda muri Gashyantare 1994, amezi abiri mbere y'uko Jenoside itangira.

    Yari ashinzwe gukurikirana ibikorwa muri Perefegitura ya Byumba, agace katagerwamo n'intambara [Demilitarized Zone], gusa nyuma y'uko Jenoside itangiye yaje kujya i Kigali.

    Ku wa 20 Kanama 2025, mu kiganiro n'itangazamakuru, Maj Gen (Rtd) Yaache Yavuze ko inkuru ya Rusesabagina ivuga uburyo yarokoye abantu, yakwirakwijwe cyane igafatwa nk'ukuri ku buryo benshi bayizeye.
    Ati 'Ariko ibyo ni ibinyoma bisa, bishingiye ku gushaka kwiyitirira ibyo atakoze. Ni ibintu bidasobanutse na gato. Nta kuri kurimo.'

    Rusesabagina Paul yamenyekanye cyane muri filime Hotel Rwanda, ivuga uburyo yarokoye abantu muri Hôtel des Mille Collines mu gihe cya Jenoside yakorewe Abatutsi.

    Bamwe mu Batutsi babaye muri iyo hoteli icyo gihe, bagaragaje ko hari byinshi biri muri iyo filime bitari ukuri, Rusesabagina na we yigeze kwiyemerera ko filime ya Hotel Rwanda itavuga ukuri kuzuye kuko hari ibyongewe mu nkuru yayo kugira ngo irusheho kuryoha.

    Iki kinyoma Rusesabagina yamaze igihe kinini akigenderaho ndetse mu 2005 kiza kumuhesha umudali uzwi nka 'Presidential Medal Award of Freedom' yambitswe na George W. Bush wayoboraga Leta Zunze Ubumwe za Amerika.

    Maj Gen (Rtd) Yaache yavuze ko 'Ukuri ni uko muri iyi hoteli twabagamo hari n'abandi bantu benshi bahahungiye n'abasirikare b'Umuryango w'Abibumbye bari mu butumwa bwo kugarura amahoro mu Rwanda, uko ni ko kuri.'

    Yavuze ko umutekano n'uburinzi byahabwaga abayirimo byakorwaga na MINUAR.

    Ati 'Ntabwo byari ibikorwa bya hoteli, byari inshingano za MINUAR. Ibikorwa byose by'ingenzi haba kugena uko abantu bahungishwa, inama zo gutegura uko barindwa ndetse n'ibyemezo byafatwaga byose byakorwaga n'ingabo za Loni zari aho, si umuntu ku giti cye.'

    Yongeyeho ko 'Niba rero umuntu umwe ku giti cye agenda yiyitirira ibikorwa by'abandi, birababaje cyane.'

    Yakomeje avuga ko 'Icy'ingenzi ni uko dukwiye guhashya burundu ibinyoma byakwirakwijwe binyuze muri filime n'icengezamatwara byafashwe nk'ukuri, bikagaragaza ko hari umuntu umwe ku giti cye warokoye abari muri hoteli. Ukuri kw'ibyabaye ni uko ubuzima bwabo bwari mu biganza by'ingabo za MINUAR zasigaye.'

    Maj (Rtd) Peter Sosi na we uri mu bahoze ari abasirikare ba MINUAR, Yavuze ko hari igihe yari yitabiriye gahunda muri Irlande, hifashishwa filime ya Hotel Rwanda nk'imfashanyigisho.

    Yavuze ko yabwiye abayikoresheje ko ashingiye ku makuru n'ubuhamya afite ku byabaye mu Rwanda, iyo filime irimo ibinyoma byinshi kandi ko hari ibintu biyigaragaramo by'amakabyankuru adafite ishingiro.

    Ati 'Bari bari kuyikoresha nk'imfashanyigisho ariko mbwira umwarimu wayikoresheje ko iyi filime idashingiye ku nkuru mpamo. Nubwo hari ibice bimwe ntari nzi neza ariko hari ibindi nari nzi neza, kandi ibigaragaramo si ko byabaye.'

    'Nababwiye ko bitigeze bigenda uko. Numvise ari nk'iya Hollywood bashyizemo ibintu byinshi by'inyongera ngo irusheho kugaragara uko bayishaga.'

    Iyi filime yagaragaje Rusesabagina nk'intwari arokora Abatutsi bari bahungiye muri Hotel des Mille Collines, ihabanye n'ubuhamya bw'abaharokokeye bugaragaza ko yuzuyemo amakabyankuru.

    Rusesabagina yatangiye kuyobora Hotel des Mille Collines ku wa 16 Mata 1994, nyuma y'iminsi icyenda Jenoside itangiye. Bivugwa ko yahise yigwizaho ububasha bwose, akakira cyangwa akirukana uwo ashatse.

    Amacumbi ngo yayahaye abantu be ba hafi n'abandi bashoboraga kwishyura, abatabishoboye akabasohora, anarenga ku busabe bwa Perezida wa Sabena Hotels yacunganga iyo hotel, wari wasabye ko yakira impunzi zose atazishyuje.

    Si ukwishyuza abari bari muri hoteli gusa, kuko hari n'abo Rusesabagina yitambitse ko bahungira mu mahanga.

    Mu gihe cya Jenoside, Abatutsi bahungiye muri Hotel des Mille Collines bari bafite amahirwe yo kujya hanze mu gihe habonetse uwishingira ko azabakira nibagerayo.

    Abenshi mu babigerageje ntibahiriwe kuko Rusesabagina nk'uwari ikiraro gihuza impande zombi, yitambitse imigambi yabo.

    Maj Gen (Rtd) Clayton Boanubah Yaache yavuze ko kenshi yagiye yumva abantu bavuga ko hari umuntu umwe warokoye abantu bahungiye muri Hôtel des Mille Collines, ariko bitigeze bibaho

    Maj (Rtd) Peter Sosi na we uri mu bahoze ari abasirikare ba MINUAR, Yavuze ko hari igihe yari yitabiriye gahunda muri Irlande, hifashishwa filime ya Hotel Rwanda nk'imfashanyigisho

    Kuri uyu wa 20 Kanama 2025, mu kiganiro n'itangazamakuru, Maj Gen (Rtd) Yaache Yavuze ko inkuru ya Rusesabagina ivuga uburyo yarokoye abantu, yakwirakwijwe cyane igafatwa nk'ukuri ku buryo benshi bayizeye

    Aba ni bamwe mu basirikare ba Senegal na Ghana bahoze ari ab'Umuryango w'Abibumbye [Loni] b'Abanyafurika bari mu butumwa bw'amahoro mu Rwanda mu 1994


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/ingabo-za-loni-zari-mu-rwanda-mu-1994-zongeye-kunyomoza-ikinyoma-cya

  • Karongi: Ubuso buhingwaho ibirayi buziyongeraho hegitari 1000 – #rwanda #RwOT

    Ni icyemezo ubuyobozi bw'aka karere bwafashe nyuma y'aho ubushakashatsi ku mibireho y'ingo bwa karindwi (EICV-7) bugaragaje ko 38, 2% by'abaturage bako ari abakene.

    Umuyobozi w'Akarere ka Karongi, Muzungu Gerald avuga ko mu mpamvu zituma aka karere kari mu dukennye cyane ari uko nta bicuruzwa kohereza ku masoko yo hanze y'Akarere uretse amakara, ikawa n'icyayi.

    Karongi ni kamwe mu turere two mu Ntara y'Iburengerazuba dufite ubutaka busharira.

    Meya Muzungu avuga ko mu busesenguzi bakoze basanze bakwiye gushyira imbaraga mu bihingwa byihanganira ubusharire bw'ubutaka.

    Ati 'Twabonye ko Akarere kacu kari mu turere twakwera ibirayi cyane. Tugereranyije n'ibindi bihingwa duhinga, ibirayi bikuba hafi inshuro eshatu cyangwa enye umusaruro kandi urebye no ku isoko uyu munsi igiciro cy'ikilo cy'ibirayi n'ikilo cy'ibigori ntaho bitandukaniye'.

    Meya Muzungu avuga ko indi mpamvu yatumye bahitamo kongera ubuso buhingwaho ibirayi ari uko byerera amezi atatu, mu gihe ibigori byerera amezi atanu.

    Ati 'Umuntu wahinze ibirayi ashobora kubonamo toni 15 kuri hegitari, mu gihe ibigori abonamo toni eshatu, kandi ugasarura ibirayi ugasarura n'ibishyimbo muri cya gihe uwahinze ibigori atarasarura. Kandi ibirayi bizana amafaranga bikazana n'ibyo kurya mu ngo zacu'.

    Ubuyobozi bw'Akarere ka Karongi butangaza ko guhera mu gihembwe cy'ihinga cya A 2026 ubuso buhingwaho ibirayi buzava kuri hegitari 2000 bukagera kuri hegitari 3000. Biteganyijwe kandi ko umusaruro uzava kuri toni 12 kuri hegitari ukagera kuri toni 16.

    Mu karere ka Karongi ubuso buhingwaho ibirayi buziyongeraho hegitari 1000 mu gihembwe cy’ihinga A2026


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/karongi-ubuso-buhingwaho-ibirayi-buziyongeraho-hegitari-1000

  • Polisi yafunze 29 bakekwahao ubujura mu Isoko rya Kimironko – #rwanda #RwOT

    Batawe muri yo ku wa 19 no ku wa 20 Kanama 2025 nyuma y'uko abaturage bajya guhahira mu Isoko rya Kimironko bagaragarije ikibazo cy'abajura babacucura utwabo.

    RNP ikimara kumenya ayo makuru ifatanyije n'izindi nzego z'umutekano n'abaturage yakoze ibikorwa byo gufata abakekwaho ubujura, mu minsi ibiri ifata 29.

    Abafashwe bikekwa ko bibaga abacururiza mu isoko, abandi bakiba abakiliya bagiye guhaha, aho babakaga imizigo ngo babatwaze bagahita bayitwara.

    Bikekwa ko abandi bibaga abakorera mu nkengero z'isoko rya Kimironko.

    Umuvugizi wa Polisi mu Mujyi wa Kigali, CIP Gahonzire Wellars, yabwiye IGIHE ko abafashwe bafungiwe kuri Sitasiyo ya Polisi ya Kimironko kugira ngo bakurikiranwe.

    Yavuze ko Polisi ishimira abaturage bagaragaje iki kibazo ndetse n'abagize uruhare mu ifatwa ry'abo bantu, ikanibutsa abaturage gukomeza gutanga amakuru igihe cyose hari aho babonye abakora ibikorwa by'ubujura ndetse n'abahungabanya umutekano n'ituze ry'abaturage.

    Ati 'Polisi kandi irihanangiriza abantu bose bafite ingeso y'ubujura cyane cyane abajya ahantu hahurira abantu benshi haba mu isoko cyangwa muri za gare bagamije kwiba abahakorera cyangwa abahagenda. Irabasaba kubireka kuko ntabwo bizabahira. Inzego z'umutekano ziri maso kandi ziteguye kubafata bagahanwa.'

    CIP Gahonzire kandi yagiriye inama abaturage kwirinda guha imizigo abo babonye bose ngo babatwaze kuko usanga bamwe muri bo ari abajura baba bigize abakarani.

    Yijeje abagana cyangwa abakorera mu masoko na gare zitandukanye mu Mujyi wa Kigali n'ahandi hose mu gihugu ko umutekano wabo n'uw'ibintu byabo urinzwe.

    Ati 'Icyo basabwa ni ukwirinda guha icyuho abajura, nibatangire amakuru ku gihe abajura bafatwe.'

    Polisi yafunze 29 bakekwahao ubujura mu Isoko rya Kimironko


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/polisi-yafunze-29-bakekwahao-ubujura-mu-isoko-rya-kimironko

  • Kuyinjiriraho muri Ghana na Bénin no kuyihuza na 'permis': Ibishya byitezwe ku ndangamuntu koranabuhanga – #rwanda #RwOT

    Ni umushinga watangiye mu 2023, iyi ndangamuntu ikazatangira gutangwa muri Nyakanga 2026. Ni agace k'umushinga mugari u Rwanda rufatanyijemo na Banki y'Isi washowemo agera kuri miliyari 200 Frw.

    Umushinga w'indangamuntu y'ikoranabuhanga biteganyijwe ko uzashyirwa mu bikorwa mu gihe cy'imyaka itatu. Ibikorwa byo kubaka Sisitemu y'Indangamuntu y'ikoranabuhanga bizashorwamo asaga miliyari 40 Frw.

    Mu mwaka wa 2024/2025 uyu mushinga wari wagenewe ingengo y'imari ingana na 5.397.688.170 Frw. Muri 2025/2026 wagenewe ingengo y'imari y'angana na 12.265.253.074 Frw.

    Umuyobozi ushinzwe gukora no gukwirakwiza indangamuntu mu Kigo cy'Igihugu gishinzwe Indangamuntu, NIDA, Dieudonné Manago Kayihura, yavuze ko iyi ndangamuntu izatiza umurindi ibijyanye no kwimakaza ubukungu bushingiye ku ikoranabuhanga, hirindwa umuba w'inyandiko zitari ngombwa.

    Yabigarutseho kuri uyu wa 20 Kanama 2025, ubwo yari mu kiganiro kuri Televiziyo y'Igihugu. Abajijwe aho umushinga ugeze yagize ati 'Turacyari mu ntangiriro y'ishyirwa mu bikorwa ry'umushinga. Inyigo n'igenamigambi byararangiye. Tugeze nko muri kimwe cya kane cy'umushinga.'

    Umukozi mu Kigo cy'Igihugu gishinzwe Ikoranabuhanga mu Itumanaho n'Isakazabumenyi (RISA) ushinzwe umushinga w'Indangamuntu Koranabuhanga, Niyokwizerwa Jean Claude, yavuze ko iyi ndangamuntu izakuraho ikibazo cy'uko umuntu yatanga imyirondoro aho ageze hose agiye gushaka serivisi.

    Yavuze ko inyigo yagaragaje ko hakenewe amakuru amwe yuzuye agomba kugenderwaho mu gutanga serivisi.

    Mu bigomba kwitabwaho ni uko hagomba gukosora no guhuza imyirondoro y'abaturage, gukosora amakosa ari ku ndangamuntu n'ibindi.

    Niyokwizerwa ati 'By'umwihariko nta buryo bwo kugenzura niba usaba serivisi ari we uyemerewe bwari buhari.'

    Mu gukemura ibyo bibazo hemejwe ko hagomba gukoreshwa ibimenyetso ndangamiterere birenze ku gutanga igikumwe, ahubwo hazajya hatangwa intoki zose, imboni n'isura.

    Ibyo n'amakuru azaba yakusanyijwe ni byo bizakusanyirizwa mu ntangamuntu koranabuhanga, ari na yo izaba ifite amakuru yose ndetse yizewe azajya ashingirwaho mu gutanga amakuru haba mu Rwanda no mu mahanga.

    NIDA yatangiye gukusanya amakuru ku bijyanye n’indangamuntu koranabuhanga

    Ibibazwa byavuye kuri 27 bigera ku icyenda

    Niyokwizerwa yavuze ko mu byagombaga guhinduka harimo n'itegeko. Mbere ryasabaga ko umuntu agendana indangamuntu, bivuze ko agaciro hahabwaga iyo ndangamuntu nyamara hatagenzuwe ko uyifite ari nyirayo.

    Ni itegeko ryashyizeho igitabo cy'indangamuntu, gihuza amakuru y'umuntu arimo imyirindoro. Mu ndangamuntu hafatwaga amakuru akubiye mu byiciro (data set) 27 ariko ubu bwagizwe icyenda, hagamijwe kureba uburyo buhagije kugira ngo umwirondoro w'umuntu ube wuzuye.

    Harimo amazina, ay'ababyeyi, email na nimero ya telefone ku babifite, aho umuntu atuye, aho yavukiye n'ibindi.

    Yavuze ko abantu bari basanzwe baha agaciro ikarita aho kugenzura nyirayo, umuntu yabashaga kubihindura bijyanye n'icyo agamije kugeraho.

    Ati 'Ugasanga nko mu mikino umuntu aba afite inyungu mu guhindura amatariki bavukiyeho, bagakoresha n'imbaraga zikomeye cyane bakabigeraho.'

    Mu kubikemura RISA yagerageje guhuza amakuru yari mu bigo 10 bisabwamo serivisi nyinshi kurusha ibindi, harebwa niba ahuye 100%.

    Ni ibigo birimo Urwego rw'Igihugu rw'Ubwitegenyirize, Ikigo cy'Igihugu cy'Imisoro n'Amahoro, Minisiteri y'Uburezi, iy'Ubutegetsi bw'Igihugu, LODA n'ibindi.

    Bayahuje bifashishijwe ikoranabuhanga, aragenzurwa, ku buryo umuntu uje kwiyandikisha, iyo asanze ahuye yemeza ko ayo amakuru ari aye, ndetse yemera ko NIDA izayabika uyakeneye byemewe akayageraho, ariko nyirayo yabitangiye uburenganzira.

    Yavuze ko hari ubwo ayo makuru azamo ibibazo birimo kunyuranya kwayo bitewe n'amakosa yakorwa n'utanga serivisi, n'ibijyanye n'amazina rimwe ugasanga ari mu ndimi zitandukanye.

    Ni ibibazo bihita bikosorwa iyo nyir'ubwite agaragaje ibyangombwa cyane cyane hashingiwe ku nyandiko y'amavuko cyangwa indi ikuze kurusha izindi.

    Mu bindi bibazo harimo ikijyanye no guhuza amakuru y'ahantu umuntu atuye, aho umuntu asanga afite indangamuntu yatangiwe nk'i Huye kuko ari ho yigaga.

    Niyokwizerwa ati 'Ibyo birakosorwa kandi bizanakomeza gukosorwa kuko umuntu ni we umenya aho atuye n'azajya yibuka azaba afite uburenganzira bwo kubihindura.'

    Indangamuntu koranabuhanga izatangwa muri Nyakanga 2026

    Guhuza indangamuntu n'ibirimo uruhushya rwo gutwara ibinyabiziga

    Gahunda yo guhuza ibindi byangombwa nk'impushya zo gutwara ibinyabiziga, indangamuntu n'ibindi na yo iriho ariko bizakorwa mu buryo butandukanye n'uko abantu bayizera.

    Ibigo bitanga serivisi bizakomeza kugira umwihariko wo gutanga ibyangombwa kuko indangamuntu itazabisimbura, ariko hashyizweho uburyo bw'ikoranabuhanga bwa serivisi zitandukanye bwakorana n'ubw'indangamuntu koranabuhanga.

    Ibi bizafasha ibigo bitanga serivisi kuba byaheraho byemeza niba umuntu biha serivisi bimuzi kandi afite ibyangombwa byemewe.

    Niyokwizerwa ati 'Bitewe n'uko amategeko azagenda ahinduka, hari igihe bizagera bigaragare ko iyo ufite indangamuntu kandi amakuru akaba yizewe bihagije kugira ngo umupolisi uguhagaritse ku muhanda yemeze ko ufite uruhushya rwo gutwara ibinyabiziga. Ibyo bishobora no kugaragara ko rwa ruhushya rwatangwaga bitakiri ngombwa ko rutangwa. Ni ibizagenda byemezwa n'amategeko ariko ikoranabuhanga rikoze ku buryo abatanga serivisi babasha kuryiyambaza kugira ngo bamenye ko abo baziha batababeshya cyangwa ngo batiyitiriye undi.'

    U Rwanda mu bufatanye n'ibindi bihugu birimo Benin na Ghana

    Ku bijyanye n'uburyo indangamuntu igaragara, yaba ifatika cyangwa idafatika, Niyokwizerwa yavuze ko mu gutangira batekereje ko uwari usanganywe indangamuntu ifatika bamuha iyisimbura.

    Ariko uyihawe azajya yibutswa ko atari ngombwa kuyigendana kuko ashobora gukomeza guhabwa serivisi nk'uko byari bisanzwe, abwirwe ko ashobora no gusohorerwa indi (print) mu gihe iya mbere yayitaye ndetse anabyikoreye.

    Ku ndangamuntu zifashishwa nk'inzandiko z'inzira umuntu ashaka kujya mu bindi bihugu, cyane cyane ku zifatika, zo zahawe umwihariko kugira ngo zikomeze guhuzwa n'ibiteganywa mu nzandiko z'inzira.

    Ati 'Iyo yo izakomeza itangwe mu buryo bw'umwihariko ku buryo ushaka kuyigenderaho byaba kandi igahuzwa n'uburyo bw'ikoranabuhanga bw'ibindi bihugu tujyamo. Iyo ntabwo ushobora kuyisohora (print) uko wiboneye.'

    Mu bisanzwe ibihugu ni byo byemeranya ko hagati yabyo indangamuntu yakoreshwa nk'inzandiko z'inzira. Ubu muri Afurika y'Uburasirazuba umuturage waho ashobora kuva mu gihugu kimwe ajya mu kindi yerekanye indangamuntu gusa.

    Niyokwizerwa yavuze ko ubu hari igeragezwa riri gukorwa hagati y'u Rwanda na Ghana ndetse na Benin. Narangira Umunyarwanda azajya ajyayo yerekanye gusa indangamuntu, nk'uko bimeze ubu mu bihugu birimo Kenya na Uganda.

    Yavuze ko uburyo bwose indangamuntu yabikwamo bufunguriwe buri wese, haba ushaka kuyigira muri telefoni, utagira telefoni agafashwa n'abamuha serivisi, n'abayitwara mu ntoki.

    Umunyarwanda n'umunyamahanga wese yemerewe iyo ndangamuntu koranabuhanga. Kuva ku mwana ukivuka kugeza ku myaka itanu, uwo azajya ahabwa indangamuntu iriho ifoto gusa.

    Kuva ku myaka itanu kugeza ku myaka 18 no kuzamura ni we uzaba yemerewe gutanga bya bimenyetso ndangamimerere, birimo imboni, intoki zose, n'isura.

    Umuyobozi Mukuru w'Ikigo cy'Igihugu gishinzwe Indangamuntu [NIDA], Mukesha Josephine, aherutse gutangiza ku mugaragaro gahunda yo gukusanya amakuru azashyirwa mu ndangamuntu koranabuhanga


    Source : http://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/kuyinjiriraho-muri-ghana-na-benin-no-kuyihuza-n-ibirimo-permis-mu-bishya